علی

Wikipedia توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
علی
Meshed ali usnavy (PD).jpg
جیون 661 - 600
خلافت ویلہ 656 - 661
کم صحابی، خلیفہ

علی 600 چ عرب دی تھاں مکہ دے قبیلے قریش دی اک ٹعنی بنوہاشم چ ابو طالب دے کعر جمے۔ علی دے تن ہور وی پعرا سن۔ علی پیغمبر اسلام محمد دے چاچے دے پتر سن۔

اسلام ول[لکھو]

علی محمد نال رہ رۓ سن تے نکی جئی جندڑی مسلمان ہوں والے پہلے بال سن۔ پر علی دے اوہ پعرا جیہڑے اپنے پیو ابوطالب نال رہ رۓ سن اوہ مسلمان ناں ہوۓ۔ ‎

مدینہ ہجرت[لکھو]

مکہ چ دہنا اوکھا ہوگیا تے اوہ وی دوجے مسلماناں ونگوں دیس نکالا لے کے مدینہ آگے۔

مدینہ دی زندگی[لکھو]

گوڑا ہرا علی دی سرکار چ تے ہلکا ہرا معاویہ دی سرکار

مدینہ چ اوہ کھجور دے باغ چ کم کردے سن۔ قریس مکہ نال ہون والیاں لڑائیاں اوہ جرات نال لڑے۔ ایتھے ای اوناں دیا ویاہ پیغمبر اسلام حضرت محمد دی تعی حضرت فاطمہ نال ہویا تے تے اوناں دے بال حسن حسین کلثوم تے زینب ہوۓ۔

ابوبکر تے عمر دی خلافت[لکھو]

اے ویلہ اوناں نے چپ کر کے گزاریا۔ اوناں کولوں مشورے وی کیتے جاندے سن۔ اسلامی عرب راج عرب دے آلے دوالے دیاں دیساں چ پھیل ریا سی۔ عرب فوجاں اک ہنیری وانگوں حالد بن ولید تے ہور عرباں دی سرداری چ ود ریاں سن پر علی نے ایسی کسے وی لڑائی چ ناں لڑیا تے ناں ای اپنے پتراں نوں لڑن پیجیا۔

عثمان دی خلافت[لکھو]

عثمان دی خلافت دے انت دے وریاں چ علی دے متریۓ پتر محمد بن ابی بکر نے مصر توں تے اودے پرانے یار مالک بن اشتر نے بصرہ توں کئی لوکاں نوں کٹھا کرکے مدینہ تے ہلہ بول دتا خلیفہ عثمان نوں قتل کردتا تے علی نوں خلیفہ بنادتا۔پر خلافت تے اینج مل مارنا عرب مسلماناں نوں پسند ناں آیا۔۔

علی خلیفہ[لکھو]

علی 5 ورے تک خلیفہ رۓ تے اوناں نے اپناں راجگڑھ مدینہ توں کوفہ کر لیا۔ مدینہ چ اوناں دا رہنا اوکھا سی۔

لڑائیاں[لکھو]

مدینہ ہجرت کرن توں پہلے اوناں کسے لڑائی چگڑے چ نیں پۓ۔ مدینہ چ آن تے ایتھے ہون والیاں لڑائیاں اوہ مسلماناں ولوں لڑے۔ 80 دے نیڑے غزوے تے سرے ہوۓ محمد دے مرن تے عرب فوجاں نوں پہلے تے عرب چ ای اسلام توں پلٹ جان ولیاں نال لڑنا پیا تے فیر عرب فوجاں نے ایران تے روم تے ہلہ بولیا تے اوس ویلے پورے عرب توں عرب لوک لڑائی چ گۓ سن۔ پر علی تے اوناں دیاں پتراں نیں ایس پھیلدی ہوئی اسلامی عرب سرکار دے ودن چ کوئی حصہ ناں پایا۔ عثمان دی خلافت ویلے جناں لوکاں نے مدینہ تے ہلہ بولیا تے علی نے اسلامی عرب سرکار دے راجگڑھ تے ہوۓ ایس ہلے نوں ناں روکیا۔ اوناں دے کج نیڑے دی لوک ایناں ہلہ بولن والیاں چ سن جناں نین اوناں نوں خلیفہ وی چنیا۔

مسلماناں چ ایس گل تے لڑائی ہوگئی جے جناں لوکاں نےعثماں جیڑے پیلے اسلام نوں منن آلیاں چوں سن تے خلیفہ سن اوناں دیاں قاتلاں نوں پھڑیا جاۓ تے سزا دتی جاۓ پر اے کم علی دی خلافت دے پنج وریاں چ ناں کیتا گیا۔ عرب مسلمان عثمان دے قتل دا بدلہ لین لئی اٹھ کھڑے ہوۓ علی دی سرکار ہولی ہولی کعٹدی گئی‎

علی دی خلافت ویلے دیاں لڑائیاں علی نے عثمان دے قاتلاں نوں پناہ دین تے لڑیاں۔ انصاف منگن والے عرب عثمان دے قاتلاں نوں افصاف دے کٹہرے چ کھڑا کرکے انصاق چاندے سن پر علی نے اوناں بچائی رکھیا۔ پہلی لڑائی اونٹھ والی لڑائی اخواندی اے ایدے چ محمد دی ٹبری عائشہ تے ہور صحابی اک پاسے سن علی کول پوری ریاست دی طاقت سی ایس لئی اوناں نیں انصاف منگن والے عرباں دی مانگ نوں کچل دتا۔ صفین دی لڑائی تے نہروان دی لڑائی مگروں اوناں دا زور مکدا گیا۔

شہادت[لکھو]

علی علیہ السلام نوں اک خارجی عبد الرحمن ابن ملجم نے 661 چ کوفہ چ قتل کردتا۔

علی دے بال[لکھو]

علی دے 28 یا 36 بال سن۔ جناں چوں اک حسن نوں اوناں خلیفہ بنا یا۔

خلافت وراثت چ پلٹی[لکھو]

علی تک خلیفہ چنیا جاندا سی تے کسے خلیفہ نے اپنے پتر یا کسے رشتے دار نوں خلیفہ نیں سی بنایا۔ علی نے لوک راج دے اصول وں توڑدیاں ہویاں اپنے پتر حسن نوں خلیفہ بنایا تے اینج پرانے اصول نوں توڑ دتا جے کج لوک اپنے چوں کسے چنگے بندے نوں اگلک خلیفہ چنن۔ علی دے ایس کم نال اسلامی عرب راج جیہڑا اوس ویلے تک اک لوک راج سی اوہ وراثت چ پلٹ گیا تے اوناں دے مکروں معاویہ نے وی علی دے بناۓ ہوۓ اصول تے چلدیا ہویاں علی وانگوں اپنے پتر یزید نوں خلیفہ بنایا۔ معاویہ نے پر ایس کم لئی ساری اسلامی دنیا توں صلاع لئی سی تے ساریاں دے آمین کین تے یزید نوں خلیفہ بنایا سی پر علی نیں ایس کم دی نیو رکھدیاں ہویاں کسے کولوں نیں پچھیا۔


ہور ویکھو[لکھو]