آگو مانس

Wikipedia توں
(لیایا گیا پرائيمیٹ)
جاو: مدد, کھوج
آگو مانس
Schimpanse Zoo Leipzig.jpg
دیس: جنور
برادری: کورڈیٹ
ٹولی: ددپلانے
پتی: آگو مانس
Range of Non-human Primates.png
دنیا تے انسان بنا آگو مانس دی پھرن تھاں رنگ وچ

آگو مانس جانوراں دی اک پتی اے جیدے چ لیمر، باندر تے انسان آندے نیں۔ ایناں دے پرکھ رکھاں وج ریندے سن۔ انساناں نوں چھڈ کے جیہڑے ہر براعظم تے ریندے نیں دوجے سارے آگو مانس ٹراپیکل یا نال دیاں تھانواں وچ وسدے نیں۔ آگو مانس دیاں 400 دے نیڑے ونڈاں نیں۔ سارے آگو مانس کئی پاسیاں توں انسان نال رلدے نیں۔ اینان دے ہتھ پنج انگلاں تے انکلاں تے نوں ہوندے نیں۔

آگو مانس پنجابی وچ پرائیمیٹ نوں کواں گے آگو: اگے والا، پہل، پہلان آن والا

تریخ تے وکھالہ[لکھو]

آگو مانس جوکھ وچ کئی ناپ دے نیں۔ میڈم برتھا دا چؤا لیمر جوکھ 30 گرام سب توں نکا تے چڑھدا پدھری تھاں گوریلا جوکھ 200 کلوگرام سب توں وڈا آگو مانس اے۔ پتھری جاندار دے نشاناں توں پتہ چلدا اے جے پرائيمیٹ دے پرکھ کریٹیشیس ویلے دے انت تے 65 ملین ورے پہلاں ہے سن۔ پلیسیاڈاپس سب توں پرانا پرائيمیٹ 55–58 ملین ورے پہلے [1]ہویا جیدے ساڈے کول نشان ہے نیں۔

جیوندے آگو مانس دیاں ونڈاں[لکھو]

انسان، چمپینزی، اورینگوٹان تے مکاک دیاں کھوپڑیاں

آرڈر آگو مانس 1758 وچ کارل لنیاس نے اپنی کتاب سسٹما نیچرا دے دسویں ایڈیشن وچ بنایا[2]۔ آگو مانس نوں دو وڈیاں ٹولیاں وچ ونڈیا جاندا اے۔ گلی نک: جیدے وچ لیمر ٹارسیر تے گالاگو آندے نیں۔ اینان نوں پرانے آگو مانس کیا جاندا اے۔ دوجی ٹولی سکی نک اے باندر تے بن مانس اندے نیں ایناں نوں نويں پرائيمیٹ کیا گیا اے۔پرائيمیٹ نوں دو ونڈاں گلی نک تے سکی نک وچ 1984 وچ اینڈرسن تے جونز نے ونڈیا[3]۔

باندراں دیاں اگون دو ونڈاں بندیاں نیں: پرانی دنیا دے باندر تے نویں دنیا دے باندر

آگو مانساں دے پیر

اچیچیاں گلاں[لکھو]

لیمر

آگو مانس نے جنگلی تھانواں دے نال اپنے آپ نوں ٹال لیا اے تے اوہناں دیاں اچیچیاں گلاں ایس محول دی دین نیں۔

  • کندھے دے جوڑ بانہ نوں ہر پاسے موڑ سکدے نیں[4]۔
  • 5 انگلاں اگلے پچھلے انگاں تے نالے وکھرے انگوٹھے[5]
  • انگلاں تے انگوٹھیاں تے نوں[6] (زیادہ ونڈاں وچ)
  • انگوٹھیاں دا نوں پدھرا[7]
  • نکی ہوندی ناس تے پدھرا منہ (نک نالوں اکھ دا ورتن ود)
  • ویکھن دا ودیا پربندھ
  • پنڈے دے ناپ نال اک وڈا دماغ[8]
  • پرانے ممالیہ دے مقابلے وج تھوڑے دند [9]
  • تن ونڈاں دے دند[10]
  • دو دد پلان والے انگ[11]
  • اک نیانا جمنا[12]
  • اک لمکدا لن تے باہر کھل وچ ٹٹے[13]
  • نیانے دا ماں دے ٹڈ وچ چوکھا ویلہ تے ٹڈ توں باہر جوان ہون دا چوکھا ویلہ[14]
  • ٹانچے نوں سدا رکھنا تاں جے دوویں پیراں تے ٹریا جاسکے۔[15]

بارلے جوڑ[لکھو]

اتہ پتہ[لکھو]

  1. Helen J Chatterjee, Simon Y.W. Ho , Ian Barnes & Colin Groves (2009). "Estimating the phylogeny and divergence times of primates using a supermatrix approach". BMC Evolutionary Biology 9: 259. DOI:10.1186/1471-2148-9-259. PMC 2774700. PMID 19860891
  2. Linnaeus, C. (1758). Sistema naturae per regna tria Naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus differentiis, synonimis locis. Tomus I. Impensis direct. Laurentii Salvii, Holmia. pp. 20–32.
  3. Thorington, R. W., Jr. & Anderson, S. (1984). "Primates". In Anderson, S. & Jones, J. K., Jr.. Orders and Families of Recent Mammals of the World. New York: John Wiley and Sons. pp. 187–217.
  4. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.
  5. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.
  6. Soligo, C., Müller, A.E. (1999). "Nails and claws in primate evolution". Journal of Human Evolution 36 (1): 97–114. DOI:10.1006/jhev.1998.0263. PMID 9924135.
  7. Soligo, C., Müller, A.E. (1999). "Nails and claws in primate evolution". Journal of Human Evolution 36 (1): 97–114. DOI:10.1006/jhev.1998.0263. PMID 9924135.
  8. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.
  9. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.
  10. Macdonald, David (2006). "Primates". The Encyclopedia of Mammals. The Brown Reference Group plc. pp. 290–307. ISBN 0-681-45659-0.
  11. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.
  12. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.
  13. Macdonald, David (2006). "Primates". The Encyclopedia of Mammals. The Brown Reference Group plc. pp. 290–307. ISBN 0-681-45659-0.
  14. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.
  15. Pough, F. W., Janis, C. M. & Heiser, J. B. (2005) [1979]. "Characteristics of Primates". Vertebrate Life (7th ed.). Pearson. pp. 630. ISBN 0-13-127836-3.