دنیا

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
دنیا - جگ - زمین - تعرتی
کعمدی دنیا
Whole world - land and oceans 12000.jpg
رقبہ: 149,000,000 km²
لوک گنتی:6,750,000,000
براعظم وکھانے آلا نقشہ:
    اتلا امریکہ
    دکھنی امریکہ
    انٹارکٹکا
    افریقہ
    یورپ
    ایشیاء
    اوشیانا

جگ یا دنیا انسانی سوچ دے جوڑ نال زمین نوں دیکھن دا ناں اے ایہ ساڈے تجربیاں، تریخ تے ساڈے روپ دی مورت اے

نیرکتا[لکھو]

دنیا عربی دا بول اے ایدا مطلب اے نکی، چھوٹی نیڑے دی۔

زمین[لکھو]

زمین اس کائنات چ انساناں دی سوچ تک اک ای تھاں اے جتھے جندڑی یا زندگی ہیگی اے۔ سائنسی اشارے اے ای دس دے نیں جے زمین 4۔6 ارب ورے پہلاں بنی تے اک ارب وریاں دے اندر ایدے تے جیون ٹر پیا۔ تے اودوں توں زمین تے ہر ونڈ دے جیون نے زمین دے آلے دوالے نوں بدل دتا جیدے نال ہوا چ ہون والے جیون ود گۓ ۔ اوزون دی پٹی تے زمین دے م‍قناطیسی نے خطرناک شعاواں نوں زمین تے اپڑن توں روک دتا تے زمین تے جندڑی نوں ودن دتا۔

زمین دی بارلی پٹی نوں کئ تیواں چ ونڈیا جاسکدا اے ۔ جیڑیاں زمین دے اتے کروڑاں وریاں دے ویلے چ ٹر ریاں نیں۔ زمین دی 71٪ اتلی پٹی تے نمکین سمندری پانی اے۔ تے باقی تے براعظم جزیرے تے پانی اے۔ جیڑا جندڑی لئی لازمی اے ۔ تے پانی دے بارےچ کوئی دس یا خبر نئیں جے کتے ہور وی ہے گا اے یا نئیں۔ زمین دا اندر ہلدا جلدا ریندا اے۔ ایدے اندر موٹی پٹی پینڈی اے تے بارلی پٹی نرم اے جیڑی مقناطیسی میدان ٹوردی اے۔ زمین ست براعظماں تے ہے گی اے جیڑے اے نیں ایشیاء یورپ افریقہ اتلا امریکہ دکھنی امریکہ انٹارکٹکا تے اوشیانا۔

زمین تے باروں وی دوجیاں شیواں دے نال اثرات ہوندے نیں جناں چ جن تے سورج ہے گے نیں اج کل زمین سورج دے دوالے اک چکر کٹدیاں ہوئیاں اپنے آپ دے دوالے وی 365.25 چکر کٹدی اے ویلے دی اے لمبائی 365.26 دناں دے برابر اے۔ زمین 23.4 دے اینگل یا ڈکری نال اک پاسے نوں مڑی ہوئی اے جیدے نال زمین تے اک سال چ موسمی تبدیلیاں ہوندیاں نیں۔ چن زمین دا نکا سنگی اے جیڑا ایدے دوالے 4.53 بلین ورے پہلاں چکر کٹن لگا اے ایدے سمندراں نوں لہراں دیندا اے تے ایدا 23.4 ڈگری دے موڑن نوں پکا رکھدا اےنالے ایدے چکراں نو وی ہولا کر ریا اے۔

انسان[لکھو]

انسان دو پیراں تے ٹرن والے پرائیمیٹ(Primate) نے جناں دا جوڑ دودل ونڈ دے ہومیو سیپینز نال اے۔ دوجی جندڑیاں دے مقابلے تے ایناں چ وڈا دماغ ہوندا اے۔ اے بول سکدے نیں تے ایناں دی دماغی صلاحیت تے ایناں دے کھڑے پنڈے نیں ایناں نوں اس قابل کیتا اے جے کہ اوہ اپنیاں باواں نوں ورتدیاں ہوئیاں کسے وی ہور جندڑی دے مقابلے تے چنگا ورت سکدے نیں۔ ڈی این اے دے ثبوت دسدے نیں جے انسان اج توں 200000 ورے پہلاں افریقہ توں ٹرے۔ اوہ ہن ہر براعظم تے رہ رۓ نیں تے اوناں دی لوک گنتی جنوری 2009 تک 6.73 ارب دے نیڑے سی۔ دوجے پرائیمیٹس وانگوں انسان رل مل کے ریندے نیں۔ پر انسان گل بات چ اپنے آپ نوں دسن لگیاں اپنیاں سوچاں نوں دسن لگیاں تے جٹھ بناندے ہوئیاں گرو نیں ۔ انسان نے گوڑیاں رہتلاں بنائیاں تے ٹبر توں ٹردیاں ہوئیاں قوماں دیاں پیچیدہ ونڈاں بنائیاں ۔ رہتلی میل جول نے رسماں، رواج، ریتاں، تے قنون بناۓ جیڑے انسانی رہتل دی نیو نیں۔ انساناں چ روپ تے سوہنے پن نوں پسند کرن دی کہچ اے تے اس نوں دسن لئی اوہ موسیقی ادب تے مورتاں نوں ورتدے نیں۔

انسان اپنے آس پاس دی دنیا نوں جانن تے اس تے اپنا اثر پان تے وکھرے دسدے نیں۔ اوہ کوشش کردے نیں جے فطرت دیاں کماں نوں سائنس، فلاسفی، مائیتھالوجی تے مزہب نال سمجن تے ورتن ۔ انسان دے فطری کھوجی پن نے اودے کولوں ودیا اوزار بنواۓ تے نویں گر ٹورے۔

اج تے آن آلا کل[لکھو]

  • اے دنیا تے اے کائنات پھیلدی جارئی اے۔
  • ساڈی گیلکسی اپنے گوانڈی ول ود رئی اے۔
  • سورج بعوتا روشن تے بعوتا پھیل ریا اے۔
  • جندڑی دیاں ونڈاں تھوڑیاں ہو رئیاں نیں۔
  • انسان گنتی چ ود رۓ نیں۔
  • انساناں دا جیون، پڑائی لکھائی، کھان پین تے پیسہ وددا جا ریا اے۔
  • ٹیکنالوجی تے رہتل چنگیاں ہو رئیاں نیں۔