کارل لنیاس

کارل لنیاس
جمیا:	23 مئی 1707 راشلٹ سویڈن
مرن دن :	10 جنوری 1778سویڈن
کم :	بوٹے
دسخط:

لنی اس (1707-1778) سویڈن دا سائنسدان تے حیاتیات گرو سی۔ اس نے جانداراں نوں ناں دینے دا خاص ول کڈیا ۔ اس وچ ناں دا پہلا حصہ جنس نوں تے دوجا حصہ نوع نوں ظاہر کردا اے۔ اس نے 4378 وکھرے بوٹیاں تے جانوروں دی ونڈاں دیاں ٹولیاں بنائیاں۔ فرانس دے فلسفی روسو نے اونوں اے سنیعا کلوایا،"اونوں اے دسو جے اوس توں ود منون جگ تے کوئی ہور نین دسدا۔" گویٹے دا ایہ کینا سی جے "مریاں چ شیکسپیر تے سپینوزا نوں چھڈ کے کارل لنیاس نے اونوں سب توں چوکھا متاثر کیتا اے۔"

لنیاس 23 مئی 1707 نوں راشلٹ سویڈن چ جمیا۔ اوہ نیلز انگمارسن لنیاس تے کرسٹینا بروڈرسینا دا پتر سی۔ اونے جدوں لنڈ یونیورسٹی چ داچلہ لیا تے اپنے کعر لگے لنڈن دے رکھ توں اپنا ناں لنیاس رکھ لیا۔

لاطینی، مزہب تے جعرافیہ دی مڈلی پڑھائی اونے اپنے پیو کولوں لئی۔ اوہ ست وریاں دا سی جدوں اودے لئی کعر چ اک استاد رکھ لیا جاندا اے۔ 1707 چ اونوں اک گریمر سکول چ پایا جاندا اے۔ ایتھے اودا ٹاکرا یوہان رتھمین نال ہوندا اے جیہڑا اودے چ بوٹیاں تے دوائیاں دا شوق وداندا اے۔ 1724 چ اوہ ویکسیو جمنیزیم چ داخل ہوندا اے ایتھے اوہ یونانی، عبرانی مزہب تے میتھمیٹکس پڑھدا سی اے پڑھن دا اے مقصد سی جے پادری بنیا جاۓ۔ پر اوہنوں اے پسند نیں سی ایس لئی دوائیاں دی پڑھائی ول پے گیا۔

یونیورسٹی

لنڈ یونیورسٹی

1727 چ جدوں اوہ 21 وریاں دا سی تے اونے لنڈ یونیورسٹی سکان چ داخلہ کارل لنیاس دے ناں توں لیا۔ 1728 چ روتھمان دے کہن تے اونے اپسالہ یونیورسٹی چ داخلہ لیا۔

روتھمان نے لنیاس نوں اے گل سمجائی جے بوٹیاں نوں پڑھنا وی اک ودیا پڑھائی اے۔ اونے ٹورنفورٹ پربندھ نال اونوں بوٹیاں دے کھاتے بنانے سکھاۓ۔ اونوں بوٹیاں دی جنس بارے وی دسیا گیا۔ اپسالاہ چ اوہ اک پروفیس اولف سیلسیس نال ملدا اے جیہڑا مزہب دا پروفیسر سی تے بوٹیاں نال وی ٹھرک سی تے اودے کول پورے سویڈن چ سب توں چوکھیاں کتاباں دا گٹھ سی۔ ایس آرٹیکل نے ردبک نوں اودے ول کھچیا تے ہجے اوہ نکی جئی عمر وچ سی جے اونوں یونیورسٹی چ پڑھان بارلے آکھیا گیا۔ اودے لیکچر لوکاں نوں چنکے لگے تے 300 دے نیڑے بندے اودے لیکجر سندے سن۔ جون چ اوہ سیلسیس دے کعر نوں چھڈ کے ردبک دے کعر آگیا تے اودے تن نکے نیانیاں دا استاد لگ گیا۔ ایناں سردیاں چ اونوں ٹورنفاہرٹ داے بوٹیاں دے پربندھ چ کج مسلے دسے تے اونے بوٹیاں دی گنتی دا اک اپنا پربندھ بنان بارے سوچیا جیہڑا بوٹیاں دے پسٹل تے سٹیمن تے چلدا سی۔ اونے بوٹیاں تے کتاباں لکھن دا مڈ رکھیا۔ 1731 چ اونے نیلز روزن کولوں دوائیاں بارے پڑھیا ایسے ورے اونے ردبک دا کعر چھڈیا تے تن وریاں چ پہلی واری کرسمس تے اپنے ماں پیو نوں ملن گیا۔

لیپلینڈ دی یاترا

1732 چ رائل سوسائیٹی اونوں لیپلینڈ دی یاترا لئی پیسے دیندی اے۔ اودا سفر 22 مئی نوں ٹریا۔ اودے کول ڈرائینگ بناں تے پودے کٹھے کرن دا پورا بندوبست سی۔ اودی پہلی منزا امیہ سی جتھے اوہ یاراں دن مکروں اپڑدا اے۔ مو تے لیچن چ اودی دلچسپی سب توں زیادہ سی۔ لیچن اوتھے ہون والے اک ڈنگر رینڈیئر دی خراک اے۔ ایس دے مگروں اوہ گاول اپڑیا تے ایتھے اونے چوکھی ساری گنتی ج اکپھل لنیا دسیا جیہڑا اودا پسندیدیہ ہوگیا۔ گاول توں اگے اوہ لائکسیل ول گیا راہ جاندیاں ہویاں اونے سمندریاں پنچھیاں نوں چنگی طراں تکیا۔ لائکسیل دے پادری تے اودی ٹبری نال کج دن رییا۔ جون دے ٹرن تے اوہ امیہ پرتیا۔ امیہ توں اوہ اگے سکینڈینیویا پعاڑی سلسلے چ گیا۔ ٹردا درا اوہ ناروے اپڑیا تے اوتھے دی اک تھاں سورفولڈ چوں لنگیا۔ ایتھوں اوہ کالیکس ول واپس مڑیا۔ ستمبر دے وشکار چ اوہ اپسالا ول مڑیا تے فن لینڈ توں ہوندا ہویا 6 معینے مگروں 2000 کلومیٹر دا پینڈا کرن توں مگروں 10 اکتوبر نوں اپسالا اپڑیا۔ کارل لنیاس نے لیپلینڈ دے ایس توں پہلے 100 دے نیڑے انجان بوٹیاں بارے وی دسیا۔

1734 چ اوہ کج پڑھاکوواں نال دالرنا اوتھے دے گورنر دے بلان تے گیا۔ اے یاترا اوس تھاں دیاں کچ دھاتاں بارے جانکاری لین لئی وی سی۔

یورپ

ڈاکٹریٹ

اپسالا چ اودے تلقات نیلز روزن نال چنگے ناں رۓ تے اودے اک شگرد کلائیس سوہلبرگ نے اونوں کرسمس دیاں چھٹیاں اونوں اودے ٹبر ناں فالن گزارن بارے آکھیا۔ لنیاس نے اے دعوت خوشی نال من لئی۔ فالن چ سوہلبرگ دے پیو نے اونوں صلع دتی جے اوہ اگر اودے پتر نال ہالیںڈ جا کے روے تے اوہ لنیاس دا وی خرچہ ہالینڈ چ رہن دا چک لوے گا۔ ہالینڈ اوس ویلے علم دی دنیا دا گڑھ سی لنیاس ڈاکٹریٹ کرنا چاندا سی لنیاس نے ایس دعوت نوں من لیا۔ 1735 چ لنیاس تے سوہلبرگ نیدرلنڈز ٹر جاندے نیں جتھے ہارڈروک یونیورسٹی توں لنیاس نے دوائیاں وچ ڈاکٹریٹ دی ڈگری لینی سی۔ ہارڈروک اپڑ کے اونے دوائیاں چ ڈاکٹریٹ دی ڈگری لئی۔

نیدرلینڈز چ جیہڑے پہلے سائینسدان نال اوہ ملیا اوہ سی یوہان فریڈرک گرونویس۔ اوہنوں لنیاس نے اپنیاں کج لکھتاں وکھیاں جیہڑیاں اوہ سویڈن توں لے کے آیا سی۔ ایناں لکھتا چ بوٹیاں نوں اک نویں پربندھ ج رکھن بارے دس دتی سی۔ گرونوویاس نے جدوں اے لکھتاں ویکھیاں تے اوہنوں اے بڑیاں چنگیاں لگیاں۔ اودے آکھن تے ہتھ ونڈاں تے لنیاس دی لکھتاں نوں سسٹم نیچرا دے ناں توں چھاپیا گیا۔

ہالینڈ چ اودی اک منے پرمنے ڈاکٹر تے بوٹا گرو ہرمن بوئرہاف نال ملاقات ہوندی اے۔ اوہ اونوں ہالینڈ ٹھہرن تے دکھنی افریقہ تے امریکہ دی سیر دا وی صلع دیندا اے۔ اوہ اونوں یوہانس برمن نال ملن دی وی صلاع دیندا اے۔ برمن اودے بوٹیاں بارے جانکاری توں بڑا خوش ہویا تے اونوں سردیاں دی رت اپنے نال رلن بارے آکھیا۔ لنیاس من گیا۔ اگست چ اوہ ڈچ ایسٹ انڈیا کمپنی دے ڈائریکٹر جارج کلفورڈ نال ملدا اے تے اودے زور دین تے اودی پھلواری دا نگران تے اودا ڈاکٹر بن جاندا اے۔ جولائی 1736 چ کلفورڈ دے خرچے لنیاس انگلینڈ جاندا اے۔ لندن چ اوہ سر ہانز سلون نال ملدا اے تے اودا نیچرل ہسٹری دا ذخیرہ ویکھدا اے۔ اوہ چلزی فزک پھلواری ویکھدا اے تے ایدے راکھے فلپ ملر نوں سسٹما نیچرا تے دسے گۓ اپنے بوٹیاں دی ونڈ کرن دے نویں پربندھ بارے دسدا اے۔ فلپ ملر نوں اے پربندھ چنگا لکدا اے تے اوہ اپنی پھلواری نوں ایس پربندھ وانگوں بناندا اے۔ لنیاس آکسفورڈ یونیورسٹی وی جاندا اے تے اوتھے اک بوٹا گرو یوہان جیکب ڈلنیس نوں ملدا اے پر اوہ اونون اپنے بوٹ پربندھ ول مائل ناں کرسکیا۔

مئی 1738 چ اوہ سویڈن مڑ آیا تے فیر اوہ کدے سویڈن توں بار ناں گیا۔

سویڈن آکے اوہ 28 جون 1738 نوں فالن گیا تے اوتھے اودی منگنی سارہ الزبتھ موریا نال ہوجاندی اے۔ ٹبر دے گزارا کرن ل‏ی اونوں سٹاکہوم چ سمندری فوج چ نوکری کرنی پیندی اے تے ایسے ویلے چ اونیں سائنس دی شاہی سویڈنی اکیڈمی دی نیو وی رکھی۔ 26 جون 1739 نوں اودا ویاہ ہوگیا۔ مئی 1741 چ اوہ اپسالہ یونیورسٹی چ دوائیاں دا پروفیسر لگ گیا پر تھوڑے چر مگروں ای اونوں باٹنی تے نیچرل ہسٹری دا پروفیسر بنا دتا جاندا اے تے اوتھے دی پھلواری نوں ٹھیک کردا اے۔

پروفیسر بنن دے دس دناں مگروں اوہ کج پڑھاکوواں نال سویڈن دے صوبیاں اولینڈ تے گوٹلینڈ دے سفر تے ٹر پیندا اے تاں جے اوتوں دوائیاں بنان ج کم آن والے بوٹے کٹھے کیتے جاسکن۔ ایس سفر چ اوناں 100 دے نیڑے نویں بوٹے لبے۔

1746 نوں سویڈن دی سرکار دے کہن تے اونے واسٹرگوتھلینڈ دا سفر کیتا تے جو دسیا اوہ اونے اک کتاب چ لکھیا ایس ورے اونوں سویڈن دے بادشاہ نے وڈا ڈاکٹر بنایا تے ایسے ورے ای اونوں پرشین اکیڈیمی آف سائینسز دا سنگی بنا لیا گیا۔ 1749 چ اونے سکان دا سفر کیتا تے سرکار دے آکھن تے اخروٹ تے اک ہور رکھ نوں اگان لئی ودیا تھانواں لبیاں۔ اودے ماں پیو مرچکے سن تے ایس سفر چ اونے آخری واری اپنے پعن تے پعرا نون ملیا۔

1750 چ اونوں اپسالہ یونیورسٹی دا ریکٹر بنا دتا گیا۔ اپنے پڑھاکوواں نوں اونے اپنے آپ تے اعتبار کرن دا آکھیا۔ ہر ہفتے بوٹا پھلواری تے اپسالہ دے دوالے دے تھاں ویکھے جاندے۔ لنیاس نے اپنے پڑھاکوواں نوں دنیا دی یاترا تے وی ٹوریا تے اوہ اودے لئی بوٹیاں دیاں قسماں لب کے لیاندے۔

1751 چ اونے فلاسفیا بوٹانیکا چھاپی۔ ایدے چ اونے اپنے بوٹیاں دے ونڈن دے پربندہ بارے دسیا۔ اک پھلواری نوں کنج چلانا چاہیدا اے تے سفر چ کی کی نال ہونا چانیدا اے تے کی کی ویکھنا چاہیدا اے۔

1753 چ اونے اپنی مشہور کتاب سپیشیز پلانیٹیریم لکھی ایس کتاب نوں بوٹیاں دا نوين ول نال رکھن چ مڈ سمجیا جاندا اے۔ ایس کتاب دا پہلا انگ 24 مئی نوں تے دوجا انگ 16 اگست نوں آیا۔ ایس کتاب دے 1200 صفے سن تے ایدے چ 7300 سپیشیز بارے دسیا گیا سی۔ ایسے ورے سویڈن دے بادشاہ نے اونوں آرڈر آف دی پولر سٹار دا ٹکا دتا۔

• 

  The twinflower, Linnaea borealis was a personal emblem for Linnaeus.

• 

  Celebration in Råshult, 1907

• 

  The Linnean Medal

• 

  Linnaeus Way at ANU in Canberra.

• 

  Monument to Linnaeus at his birthplace in Råshult

• 

  2001 Spex (theatre) performance of Linné

• 

  Statue of Linnaeus in the Royal Academy of London

• 

  Mosaic portrait of Linnaeus made from apples in Kivik, 2007