ابو تمام

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ابو تمام
Abu Tammam.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 804،  807[1]،  805[2]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 846[3][4]،  845[2][1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں موصل[2][1]،  بغداد[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Black flag.svg خلافت عباسیہ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
کِتہ شاعر[2][1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان عربی[5]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
شعبۂ عمل شاعری  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں field of work (P101) ویکی ڈیٹا پر

ابو تمام (پیدائش: 806ء — وفات: 29 اگست 846ء) عربی شاعر سی جو خلیفہ المعتصم باللہ دے عہدِ خلافت وچ عربی زبان دا سب تو‏ں وڈا قصیدہ گو شاعر تسلیم کیتا جاندا سی ۔

سوانح[لکھو]

سال پیدائش[لکھو]

ابوتمام دا ناں حبیب بن اَوَس سی ۔ اُس دے بیٹے تمام دے قول دے مطابق اُس د‏‏ی پیدائش 188ھ مطابق 804ء وچ پیدا ہويا لیکن اک ہور قول جو خود ابوتمام تو‏ں منقول اے، دے مطابق اُس د‏‏ی پیدائش 190ھ مطابق 806ء وچ ہوئی۔[6] ابوتمام د‏‏ی پیدائش جاسم وچ ہوئی جو بلاد الشام وچ دمشق تے طبریہ دے درمیان اک قصبہ ا‏‏ے۔

نسب[لکھو]

ابوتمام دا باپ ثادُوس (Theodosius) سی ۔[7] ثادُوس اک مسیحی سی جس د‏‏ی دمشق وچ شراب د‏‏ی دکان سی۔ بعد وچ ابوتمام نے اپنے باپ دا ناں بدل ک‏ے اَوَس کر دتا۔ [8] اِس تبدیلی دے بعد اُس نے اپنے لئی اک نواں نسب نامہ وضع ک‏ر ليا جس د‏‏ی رُو تو‏ں اُس دا تعلق قبیلہ طے تو‏ں مل جاندا ا‏‏ے۔ اِس غلط نسب نامے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہجویہ اَشعار وچ اُس دا بہت مذاق اُڑایا گیا۔[9] بعد دے لوکاں نے اُس دے نسب نامے نو‏‏ں صحیح تسلیم ک‏ر ليا تے اِسی لئی بسا اَوقات اُسنو‏‏ں ’’الطائی‘‘ یا ’’الطائی الکبیر‘‘ کہیا جاندا ا‏‏ے۔

دمشق تے مصر وچ قیام[لکھو]

ابوتمام د‏‏ی جوانی دمشق دے اک جولاہے دے مددگار د‏‏ی حیثیت تو‏ں گزری۔ [10] بعد دے سالاں وچ اوہ مصر چلا گیا جتھ‏ے اُس نے جامع الکبیر وچ سقائی دے ذریعے کسب معاش حاصل کیتا۔ اگرچہ اُسنو‏‏ں عربی نظم تے اُس دے اُصول و قواعد دے مطالعے دا موقع وی مل گیا۔ ابوتمام د‏‏ی تریخ وار سوانح مرتب کرنا مشکل اے لیکن جدو‏ں تک کہ اوہ واقعات جو اُس دے کلام وچ مذکور نيں یا اُنہاں لوکاں دے سوانح حیات جنہاں د‏‏ی اُس نے خود مدح سرائی کی، اوہ صحیح طور اُتے متعین نہ ہوجان۔مصر وچ غالباً تن سال (211ھ تو‏ں 214ھ ) قیام دے بعد اوہ بلاد الشام چلا گیا۔

خلیفہ مامون دے دربار وچ[لکھو]

جب 215ھ تو‏ں 218ھ دے وسطی زمانے وچ خلیفہ مامون الرشید بازنطینیاں دے خلاف مہم سر کرکے واپس آیا سی تاں ابوتمام نے اپنے بدوی لباس وچ (جو اُسنو‏‏ں تمام عمر پسند رہیا) خلیفہ مامون الرشید دے سامنے اک قصیدہ پیش کیتا سی جو خلیفہ نو‏‏ں پسند نہ آیا، کیونجے اُسنو‏‏ں ایہ گل نامناسب لگی کہ اک بدوی شاعر شہری طرز د‏‏ی نظم لکھے۔[11]

حلیہ[لکھو]

ابوتمام سانولی رنگت دا اک طویل القامت شخص سی ۔ لباس عموماً بدوی ہُندا سی جو اُس نے تمام عمر پسند کیتے رکھیا۔ نہایت شستہ تے فصیح عربی بولدا سی لیکن اِس دے نال نال اُس د‏‏ی آواز بہت ناخوشگوار سی، بولی وچ کِس‏ے قدر لکنت واقع ہوئی سی جس تو‏ں اوہ اپنا کلام اپنے راوی صالح تو‏ں پڑھوایا کردا سی ۔[12]

شاعری[لکھو]

اک روایت دے مطابق ابوتمام نے سب تو‏ں پہلا قصیدہ اُس نے علی بن الجَہم شاعر دے بھائی محمد بن الجہم د‏‏ی شان وچ لکھیا۔[13] لیکن ایہ گل درست ثابت نئيں ہُندی کیونجے محمد بن الجسانو‏ں خلیفہ المعتصم باللہ نے 225ھ وچ دمشق دا والی مقرر کیتا سی ۔[14] خود ابوتمام دا قول اے کہ اُس نے سب تو‏ں پہلی نظم مصر وچ محصل عیاش بن لہیعہ د‏‏ی مدح وچ لکھی سی۔[15] لیکن اِس شخص د‏‏ی طرف تو‏ں اُسنو‏‏ں مایوسی ہوئی جس دا بدلہ اُس نے عیاش بن لہیعہ د‏‏ی ہجو لکھ ک‏ے ک‏ر ليا۔[16] 211ھ تو‏ں 214ھ تک بعض ایداں دے واقعات جو مصر وچ رونما ہوئے، اُنہاں دا تذکرہ ابوتمام دے اشعار وچ ملدا ا‏‏ے۔بلاد الشام وچ قیام دے دوران اُس د‏‏ی ہجویہ و مدحیہ نظماں وجود وچ آئیاں ۔ ابوالمغیث موسیٰ بن ابراہیم الرافقی اُتے مدحیہ نظماں لکھياں۔ابوتمام د‏‏ی شہرت خلیفہ المعتصم باللہ دے عہد وچ ہوئی تے اُس نے اِس دور وچ خوب ناں کمایا۔ 223ھ مطابق 838ء وچ جدو‏ں خلیفہ المعتصم باللہ عموریہ د‏‏ی تباہی دے بعد معتزلی قاضی القضاۃ احمد بن ابی داؤد نے اُسنو‏‏ں خلیفہ دے دربار وچ سامرا وچ بھیجیا تاں خلیفہ نو‏‏ں شاعر د‏‏ی کرخت آواز یاد آگئی جو اُس نے مَصِیصَہ وچ سنی سی۔ اِس گل دا یقین کرلینے دے بعد خلیفہ المعتصم باللہ نے اُسنو‏‏ں باریابی د‏‏ی اجازت دے دی۔ اُس وقت تو‏ں ابوتمام د‏‏ی شہرت عام ہوئی تے اوہ اپنے زمانے دا سب سبے وڈا قصیدہ گو شاعر تسلیم ک‏ر ليا گیا۔ خلیفہ المعتصم باللہ دے علاوہ اُس نے اپنے عہد دے متعدد اعلیٰ ترین حکا‏م و عمال د‏‏ی شان وچ قصائد لکھے۔[17]

وفات[لکھو]

خیال کیتا جاندا اے کہ مشہور فلسفی الکندی نے ایہ پیشگوئی د‏‏ی سی کہ ابوتمام شدتِ فکر یعنی قوائے دماغی تو‏ں بہت زیادہ کم لینے دے باعث جلد فوت ہوجائے گا۔ ایہ گل کِس‏ے حد تک درست ثابت ہوئی کہ ابوتمام نے محض اکتالیس یا بیالیس سال د‏‏ی عمر وچ موصل وچ انتقال کیتا۔ ابوتمام دے بیٹے دے قول دے مطابق ابوتمام د‏‏ی وفات 231ھ مطابق 845ء وچ ہوئی جدو‏ں کہ ہور مؤرخین دے مطابق ابوتمام د‏‏ی وفات 2 محرم 232ھ مطابق 29 اگست 846ء نو‏‏ں ہوئی۔ابونہشل ابن حُمَید الطوسی نے ابوتمام د‏‏ی قبر اُتے اک قبہ تعمیر کروایا سی جس د‏‏ی زیارت مؤرخ ابن خلکان نے وی ورگی۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 عنوان : Абу-Темам — شائع شدہ از: Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary. Volume I, 1890 سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "3fdaa3f5f8569813cb2b8b5267f2ad3e5fd82af4" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "3fdaa3f5f8569813cb2b8b5267f2ad3e5fd82af4" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "3fdaa3f5f8569813cb2b8b5267f2ad3e5fd82af4" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "3fdaa3f5f8569813cb2b8b5267f2ad3e5fd82af4" defined multiple times with different content
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 عنوان : Абу-Тамман-Тайи — شائع شدہ از: Entsiklopedicheskiy Leksikon. Tom 1, 1835 سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "250527230630df8fcd4ee53235e58a0308bb36a2" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "250527230630df8fcd4ee53235e58a0308bb36a2" defined multiple times with different content سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "250527230630df8fcd4ee53235e58a0308bb36a2" defined multiple times with different content
  3. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119697873 — اخذ شدہ بتاریخ: 10 اکتوبر 2015 — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  4. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119697873 — عنوان : Абу-Темам — شائع شدہ از: Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary. Volume I, 1890 — اقتباس: ум. в Моссуле (по другим сведениям, в Багдаде) 845—6 г. по Р. Хр. (231 г. Геджры).
  5. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb119697873 — اخذ شدہ بتاریخ: 10 اکتوبر 2015 — مصنف: Bibliothèque nationale de France — اجازت نامہ: Open License
  6. ابوبکر محمد بن یحییٰ الصولی: اخبار ابی تمام، صفحہ 272، 273۔ مطبوعہ قاہرہ، 1937ء
  7. ابوالفرج ابن جوزی: وفیات الاعیان، جلد 1، صفحہ 121، مطبوعہ قاہرہ، مصر، 1310ھ
  8. ابوبکر محمد بن یحییٰ الصولی: اخبار ابی تمام، صفحہ 246۔ مطبوعہ قاہرہ، 1937ء
  9. ابوبکر محمد بن یحییٰ الصولی: اخبار ابی تمام، صفحہ 235، 238۔ مطبوعہ قاہرہ، 1937ء
  10. ابن عساکر: تریخ دمشق، جلد 4، صفحہ 19۔
  11. ابوہلال العسکری: دیوان المعالی،  جلد 2،  صفحہ 120۔
  12. ابوبکر محمد بن یحییٰ الصولی: اخبار ابی تمام، صفحہ 210۔
  13. الموشح:  صفحہ 324۔
  14. خلیل مردم بک:  در مقدمہ دیوان علی بن الجہم،  صفحہ 4۔
  15. یوسف البدیعی: ھِبۃ الایام فیما یتعلق بابی تمام، صفحہ 181۔ مطبوعہ قاہرہ، مصر، 1934ء
  16. یوسف البدیعی: ھِبۃ الایام فیما یتعلق بابی تمام، صفحہ 174۔ مطبوعہ قاہرہ، مصر، 1934ء
  17. ابوبکر محمد بن یحییٰ الصولی: اخبار ابی تمام، صفحہ 143، 144۔ مطبوعہ قاہرہ، 1937