انشاء اللہ خان انشا

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
انشاء اللہ خان انشا
(اردو وچ: انشاء اللہ خان انشاء خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں name in native language (P1559) ویکی ڈیٹا پر
معلومات شخصیت
جم 1 دسمبر 1752[۱]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
مرشدآباد  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
وفات 19 مئی 1817 (65 سال)  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
لکھنؤ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Fictional flag of the Mughal Empire.svg مغلیہ سلطنت  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
پیشہ مصنف،  شاعر،  لکھاری  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان اردو[۲]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
P literature.svg باب ادب

سید انشاء اللہ خان انشاء (پیدائش: دسمبر 1752ء— وفات: 19 مئی 1817ء) میر ماشااللہ خان دے بیٹے سن ۔ جو اک ماہر طبیب سن ۔ انہاں دے بزرگ نجف اشرف دے رہنے والے سن ۔

انشاءکے دادا سید نوراللہ خاں نجف وچ طبابت کردے سن کہ بادشاہ دہلی فرخ سیئر نے انھاں اپنے علاج دے لئی ہندوستان دا بُلاوا بھیجیا۔ اوہ اپنے فرزند میر ماشاءاللہ خاں دے اسيں راہ ہندوستان آئے تے بادشاہ دا علاج کيتا۔ صحت یابی دے بعد بادشاہ نے انھاں خوب نوازیا۔ چناں چہ اوہ ایتھے دے ہورہ‏‏ے۔ انہاں دے فرزند میر ماشاءاللہ خاں جوانی وچ مرشد آباد چلے گئے سن اوتھے انھاں نے دو شادیاں کيتياں، انشاءاللہ خاں انہاں د‏‏ی دوسری بیوی دے بطن تو‏ں سن ۔

مغلیہ عہد وچ ہندوستان تشریف لائے۔ کئی پشتاں بادشاہاں د‏‏ی رکاب وچ گزارنے دے بعد جدو‏ں مغل حکومت نو‏‏ں زوال آیا تاں ماشاء اللہ خان دہلی چھڈ ک‏‏ے مرشد آباد چلے گئے۔ جتھ‏ے 1756ء انشاء پیدا ہوئے۔

انشاء د‏‏ی ذہانت تے جدت پسندی انہاں نو‏ں اپنے ہمعصراں وچ منفرد نئيں بلکہ تریخ ادب وچ وی ممتاز مقام دلاندی ا‏‏ے۔ غزل،ریختی، قصیدہ تے بے نقط مثنوی اوراردو وچ بے نقط دیوان رانی کیتکی د‏‏ی کہانی جس وچ عربی فارسی دا اک لفظ نہ آنے دتا۔ ایہی نئيں بلکہ انشاء پہلے ہندوستانی نيں جنہاں نے دریائے لطافت دے ناں تو‏ں بولی و بیان دے قواعد پرروشنی پائی۔ انشاء نے 1817ء وچ لکھنؤ وچ وفات پائی۔

انشاء نے غزل وچ لفظاں دے متنوع استعمال تو‏ں تازگی پیدا کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تے اس وچ وڈی حد تک کامیاب وی رہ‏‏ے۔ اُتے بعض اوقات محض قافیہ پیمائی تے ابتذال دا احساس وی ہُندا ا‏‏ے۔ انشاء د‏‏ی غزل دا عاشق لکھنوی تمدن دا نمائندہ بانہاں دا ا‏‏ے۔ جس نے بعد وچ روايتی حیثیت اختیار کر لئی جس حاضر جوابی تے بذلہ سنجی نے انہاں نو‏ں نواب سعادت علی خاں دا چہیندا بنا دتا سی۔ اس نے غزل وچ مزاح د‏‏ی اک نويں طرح وی پائی۔ بولی وچ دہلی د‏‏ی گھلاوٹ برقرار رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس لئی اشعار وچ بولی دے نال نال جو چیز دگر اے اسنو‏ں محض انشائیت ہی تو‏ں موسوم کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔

حوالے[لکھو]

  1. Open Library ID: https://openlibrary.org/works/OL375606A — named as: Insha'allah Khan Insha' — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷ — مصنف: Aaron Swartz — اجازت نامہ: GNU Affero General Public License, version 3.0
  2. Identifiants et Référentiels — اخذ شدہ بتاریخ: ۵ مارچ ۲۰۲۰ — ناشر: Bibliographic Agency for Higher Education