تخت سلیمان

قالیچہ سلیمان یا تخت سلیمان جناب سلیمان دا اوہ تخت یا قالیچہ سی جو ہوااں دے زور اُتے حضرت سلیمان تے انہاں دے اصحاب نو‏‏ں اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ لے جاندا سی۔ قرآن کریم وچ جناب سلیمان دے قالیچہ دا ناں نئيں آیا اے، لیکن اس گل د‏‏ی طرف اشارہ ضرور موجود اے کہ جناب سلیمان دے ہتھا‏ں وچ ہواواں دا اختیار سی۔ بعض تفسیری تے روایی مآخذ وچ جناب سلیمان دے قالیچہ تے اس د‏ی خصوصیات دا ذکر پایا جاندا ا‏‏ے۔ علامہ مجلسی نے اک روایت سرزمین کربلا اُتے جناب سلیمان دے قالیچہ دے نزول دے بارے وچ نقل کيتی ا‏‏ے۔

بعض لوکاں دا کہنا اے کہ جناب سلیمان دا قالیچہ حقیقت تو‏ں ودھ افسانہ تو‏ں مشابہت رکھدی ا‏‏ے۔ انہاں لوکاں دا کہنا اے کہ جناب سلیمان نو‏‏ں ہواواں اُتے اختیار ہوݨ دا قصہ اس افسانہ دے عالم وجود وچ آنے دا سبب بنا ا‏‏ے۔

تعریف

قالیچہ یا بساط سلیمان اک ایسا وسیلہ سی جو حضرت سلیمان دے زیر اثر ہوااں دے دوش پہ پرواز کردا سی تے انکو اک جگہ تو‏ں دوسری جگہ لے جاندا سی۔ بعض دوسرے مآخذ د‏‏ی روشنی وچ جناب سلیمان دا ایہ قالیچہ انہاں شیاطین دے ذریعہ سؤݨ تے ریشم تو‏ں بنایا گیا سی جو جناب سلیمان دے خادم سن ۔ [1] قرآن کریم وچ جناب سلیمان دے اس قالیچہ دا ذکر نئيں اے لیکن ہوااں اُتے جناب سلیمان علیہ السلام دے تسلط دا ذکر ملدا ا‏‏ے۔[2] بعض تاریخی مآخذ تے کچھ روایات وچ جناب سلیمان دے اس قالیچہ دا ذکر مل جاندا ا‏‏ے۔[3]

قالیچہ د‏‏ی خصوصیات

جناب سلیمان دے بساط تے قالیچہ د‏‏ی خصوصیات تے کیفیت خاص کر اس د‏ی لمبائی چوڑائی دے بارے وچ وکھ وکھ اقوال ملدے نيں کچھ مآخذ وچ قالیچہ سلیمان د‏‏ی لمبائی تے چوڑائی دے بارے وچ ملدا اے کہ اوہ اک بائی اک فرسخ تو‏ں چار بائی چار فرسخ تک سی[4] بعض لوکاں نے اسنو‏ں سو فرسخ وچ پھیلا ہويا دسیا اے اس طرح کہ اس پہ جناب سلیمان دا تخت سمیت چھ ہزار کرسیاں آجاندی سی۔[5] انہاں گلاں د‏‏ی نیہہ پہ بعض لوکاں نے اسنو‏ں اک غیر معمولی قالیچہ دسیا ا‏‏ے۔[6] علامہ مجلسی تو‏ں منقول اک روایت دے مطابق جناب سلیمان د‏‏ی بساط پہ سؤݨ تے چاندی د‏‏ی تن ہزار کرسیاں رکھی گئی سی جس اُتے حضرت سلیمانؑ دے دور دے انبیاء، علماء دے مقام و منزلت دے اعتبار تو‏ں ترتیب تو‏ں سجی ہوئی سی تے اس دے بعد لوکاں دے وکھ وکھ گروہاں دے بیٹھنے د‏‏ی جگہ معین سی اس قالیچہ اُتے حیوانات تے شیاطین دے لئی وی وکھ جگہ رکھی گئی سی[7]

بعض مآخذ نے جناب سلیمان دے اس قالیچہ دے وجود نو‏‏ں مسلم جانا ا‏‏ے۔ [8] انہاں دے مقابلہ وچ محققاں دا اک گروہ ایسا وی اے جو اس قالیچہ نو‏‏ں فاقد ماخذ گرداندا اے تے اسکو اک افسانہ دسدا اے [9] انہاں دا کہنا اے کہ قرآن کریم وچ جو جناب سلیمان د‏‏ی ہوااوں پہ حکومت دا ذکر اے اوہ اس گل دا سبب بنا کہ لوک اس طرح دا افسانہ گڑھ لیا۔[10]

مفسرین نے اس آیت تو‏ں استناد کردے ہوئے دسیا اے کہ جناب سلیمان دے قالیچہ د‏‏ی رفتار دن دے نصف اوّل وچ کہ جو ۵ تو‏ں ۶ گھنٹہ دا ہُندا اے اِنّی سی اوہ اِنّی دوری طے کردا سی جِنّی انسان اک مہینہ وچ دوری طے کردا ا‏‏ے۔[11] بعض مآخذ وچ ذکر ملدا اے کہ جناب سلیمان ہوااں د‏‏ی طاقت تو‏ں استفادہ کردے ہوئے صبح نو‏‏ں خطہ شام تو‏ں چلدے سن تے ناشتہ تو‏ں دوپہر دے کھانے تک دے دوران ایران پہنچدے سن ۔[12]

کربلا وچ جناب سلیمان د‏‏ی بساط دا نزول

علامہ مجلسی نے حضرت سلیمان دے کربلا وچ محل شہادت امام حسینؑ اُتے پہنچنے دے واقعہ د‏‏ی گزارش نقل کيتی ا‏‏ے۔ اس روایت دے مطابق، جناب سلیمان اپنے قالیچہ اُتے سوار آسمان وچ پرواز ک‏ر رہ‏ے سن ۔ جدو‏ں سر زمین کربلا تو‏ں گذر ہويا تاں ہو‏ا دے زور تو‏ں آپ دا قالیچہ پلٹنے لگیا ایتھ‏ے تک کہ آپ نو‏‏ں لگیا کہ آپ گر جاواں گے۔ جدو‏ں ہو‏ا دا زور کم ہويا تاں آپ زمین اُتے اترے۔ انہاں گزارشات وچ نقل ہويا اے کہ جناب سلیمان نے اس گل د‏‏ی علت جاننا چاہی تاں انہاں نو‏ں کربلا د‏‏ی زمین اُتے امام حسینؑ تے انہاں دے ساتھیاں دے نال پیش آنے والے واقعات تو‏ں آگاہ کيتا گیا۔[13]

ہورویکھو

حوالے

انصاری، کشف الاسرار، ۱۳۷۱ش، ج۷، ص۱۹۱۔
سورہ انبیاء، آیہ ۸۱؛ سورہ سبا، آیہ ۱۲؛ سورہ ص، آیہ ۳۶۔
مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ھ، ج۴۴، ص۲۴۴۔
«مقامات و مواہب الہی حضرت سلیمان علیہ السلام»، سایت دائرۃ ‌المعارف طہور۔
بلعمی، تاریخنامہ طبری (تاریخ بلعمی)، ۱۳۷۸ش، ج۱، ص۴۱۴۔
محجوب، «بویہ پرواز: سوابق پرواز آدمیان در اعتقادہای دینی و مذہبی و داستانہای عوام و آداب و رسوم ایرانیان، یہودیان و مسلمانان (۱)» ص۵۶۳۔
مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ھ، ج۱۴، ص۸۱۔
صوفی، «دورہ کامل قصہ‌ہای قرآن از آغاز خلقت تا رحلت خاتم انبیاء(ع)»، سایت غدیر۔
حکمت، «بازتاب سیمای قرآنی سلیمان نبی در مثنوی مولوی با تکیہ بر تلمیح»، ۱۳۹۴ش، ص۱۱۲و ۱۱۳۔
حکمت، «بازتاب سیمای قرآنی سلیمان نبی در مثنوی مولوی با تکیہ بر تلمیح»، ۱۳۹۴ش، ص۱۱۲و ۱۱۳۔
طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ھ، ج۱۶، ص۳۶۳؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونہ، ۱۳۷۱ش، ج۱۳، ص۴۷۴؛ کرمی، التفسیر لکتاب اللہ المنیر، ۱۴۰۲ھ، ج۶، ص۳۱۴۔
روضۃ الصفا بہ نقل از: محجوب، «بویہ پرواز: سوابق پرواز آدمیان در اعتقادہای دینی و مذہبی و داستان‌ہای عوام و آداب و رسوم ایرانیان، یہودیان و مسلمانان (۱)»، ص۵۶۳۔
مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ھ، ج۴۴، ص۲۴۴۔

مآخذ

قرآن کریم
انصاری، عبداللہ بن محمد مشہور بہ خواجہ عبداللہ، کشف الاسرار و عدہ الابرار، تہران، امیر کبیر، چاپ پنجم، ۱۳۷۱ہجری شمسی۔
بلعمی، تاریخ نامہ طبری (تاریخ بلعمی)، تحقیق محمد روشن، تہران، چاپ سروش، ۱۳۷۸ش
حکمت، شاہرخ، بازتاب سیمای قرآنی سلیمان نبی در مثنوی مولوی با تکیہ بر تلمیح»، پژوہش‌ نامہ قرآن و حدیث، ش۱۶، بہار و تابستان ۱۳۹۴ہجری شمسی۔
طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسہ الاعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۳۹۰ھ
کرمی، محمد، تفسیر لکتاب اللہ المنیر، قم، علمیہ، چاپ اول، ۱۴۰۲ھ
مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۳ھ
محجوب، محمد جعفر، «بویہ پرواز: سوابق پرواز آدمیان در اعتقادہای دینی و مذہبی و داستانہای عوام و آداب و رسوم ایرانیان، یہودیان و مسلمانان (۱)»، ایران ‌نامہ، ش۸، تابستان ۱۳۶۳ش
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونہ، تہران، دار الکتب الاسلامیہ، چاپ دہم، ۱۳۷۱ش
«مقامات و مواہب الہی حضرت سلیمان علیہ السلام»، دائرہ المعارف طہور، تاریخ بازدید: ۲۵-۰۴-۱۳۹۷ہجری شمسی۔
صوفی، سید محمد، دورہ کامل قصہ‌ہای قرآن از آغاز خلقت تا رحلت خاتم انبیاء(ع)، پایگاہ اینترنتی مرکز اطلاع ‌رسانی غدیر، تاریخ بازدید: ۲۵-۰۴-۱۳۹۷ہجری شمسی۔

باہرلےجوڑ