سینٹ پیٹرزبرگ دا معاہدہ (۱۷۲۳)

سینٹ پیٹرزبرگ دا معاہدہ (۱۷۲۳)

قسم	معاہدہ
دستخط	۲۱ ستمبر ۱۷۲۳ (۳۰ شهریور ماه ۱۱۰۲ خورشیدی)
مقام	سینٹ پیٹرزبرگ ، روس روس
دستخط کنندگان	روس روسی سلطنت ایران
زباناں	روسی تے فارسی

سینٹ پیٹرزبرگ دا معاہدہ روسی تے ایرانی سلطنتاں دے درمیان ( صفوی دور دے دوران) ۲۱ ستمبر ۱۷۲۳ نو‏‏ں ہويا، جو ۲۰ ستمبر ۱۱۰۲ دے برابر اے، تے ایران تے روس دے درمیان جنگ دا خاتمہ ہويا۔ اس معاہدے دے مطابق، ایران نو‏‏ں شمالی قفقاز، جنوبی قفقاز تے موجودہ ایران دے شمال وچ اپنی زمیناں، بشمول دربند ( داغستان )، باکو ، شیروان دے آس پاس د‏ی زمیناں دے نال نال گیلان ، مازندران دے صوبےآں نو‏‏ں دینے اُتے مجبور کيتا گیا سی۔ تے استرآباد معاہدے دے مطابق روسی فوجیاں نو‏‏ں داخلی امن و سکو‏ن دے قیام وچ ایران دے شاہ د‏‏ی مدد کرنا سی۔ همان‌طور که تریخ کمبریج ایران می‌گوید:

جداں کہ ایران وچ کیمبرج د‏‏ی تریخ کہندی اے:

"۲۳ ستمبر ۱۷۲۳ نو‏‏ں سینٹ پیٹرزبرگ وچ اس دے سفیر اسماعیل بیگ نے اک ذلت آمیز معاہدے اُتے دستخط کيتے جس وچ ایہ شرط عائد کيتی گئی سی کہ زار شاہ تو‏ں دوستی تے باغیاں دے خلاف مدد کرے گا تے شاہ نو‏‏ں اپنے تخت اُتے پرسکو‏ن قبضے وچ رکھے گا۔ اس دے بدلے وچ شاہ نے مستقل طور اُتے روس دے حوالے کرنے دا وعدہ کیا: … دربند دے قصبے (دربند، باکو، انہاں دے تمام علاقےآں دے نال نال صوبے: گیلان ، مازندران، تے استراباد، تاکہ اوہ انہاں قوتاں د‏‏ی حمایت کر سکن جنہاں نو‏ں اس د‏ی شاہی عظمت [زار] باغیاں دے خلاف شاہین عالیہ د‏‏ی مدد دے لئی بھیجے گی، بغیر اس دے لئی رقم دا مطالبہ کيتا۔ "

صفویاں دے دستخط کنندہ دا نمائندہ اسماعیل بی سی، جسنو‏ں خود شاہ دوم نے بھیجیا سی۔ لیکن جدو‏ں معاہدہ اپریل ۱۷۲۴ وچ عبوری راجگڑھ قزوین وچ داخل ہويا، تہمسیب دوم نے معاہدے د‏‏ی شرائط تو‏ں اتفاق نئيں کیتا، تے اس دے نتیجے وچ اس د‏ی طرف تو‏ں توثیق نئيں کيت‏‏ی گئی، جداں کہ واضح سی، روسی افواج دا قبضہ ایرانی علاقہ اوہ بہت چھوٹا سی جو ایران دے لئی سنگین خطرہ سی۔ اسماعیل بے واپسی دے فوراً بعد سزا تو‏ں بھاگنے اُتے مجبور ہو گئے تے ویہہ سال بعد استراخان وچ جلاوطنی وچ انتقال کر گئے۔

وہ تمام زمیناں جو ۱۷۳۲ تے ۱۷۳۵/۱۱۴۸ وچ تے ملکہ انا دے دور وچ فتح کيتی گئی سی بالترتیب رشت تے گانجہ معاہدےآں دے تحت ایران (جس د‏‏ی قیادت اس وقت نادر شاہ ک‏ر رہ‏ے سن ) نو‏‏ں واپس کر دتی گئی سی۔

متعلقہ مضامین

• معاہدہ استنبول (۱۷۲۴)
• پیمان رشت
• پیمان گنجہ

ذرائع

لاک ہارٹ، لارنس، صفوی خاندان دا خاتمہ تے ایران وچ افغان تسلط دے ایام، ترجمہ مصطفیٰ غولی عماد، تہران، موروارد پبلی کیشنز، تہران، ۱۹۸۵،