قاضی ثناء اللہ پانی پتی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
موتوفات. 1225 ہجری
ویلہقرون وسطی
سکولاہل سنت، حنفی، سلسلہ نقشبندیہ
مکھ رچیاں
تفسیر قرآن تے سلسلہ نقشبندیہ
مکھ وچار
محبت صحابہ و اہل بیت تے تکفیر اہل تشیع و یزید بن معاویہ

قاضی ثناء اللہ پانی پتی اپنے عہد دے عظیم فقیہ، محدث، محقق تے مفسر سن ۔ مولا‏نا شاہ عبدالعزیز محدث دہلوی انہاں نو‏ں بیہقی وقت کہیا کردے سن ۔

ولادت[لکھو]

آپ د‏‏ی ولادت 1143ھ بمطابق 1730ء تا1731ء وچ پانی پت (مشرقی پنجاب) ہوئی

مولد و مسکن[لکھو]

قاضی محمد ثناء اللہ ہندستان دے مشہور شہر پانی پت دے محلہ قاضیاں وچ پیدا ہوئے تے زندگی دا اکثر حصہ ایتھے اُتے گزاریا آپ دے وڈے بھائی قاضی محمد فضل اللہ نے والد د‏‏ی وفات د‏‏ی بعد پرورش و تربیت کی

ناں و نسب[لکھو]

قاضی ثناء اللہ پانی پتی شیخ جلال الدین کبیر الاولیاء د‏‏ی اولاد تو‏ں ني‏‏‏‏ں۔ آپ دے والد دا ناں قاضی محمد حبیب اللہ عثمانی جو جید عالم دین تے صوفی کامل سن تے والدہ کاناں بادشاہ بیگم تھاان دے والد شیخ محمد عابد سنامی دے خلیفہ سن

القابات[لکھو]

شاہ عبد العزیز محدث دہلوی نے انہاں نو‏ں بیہقی وقت دا لقب دتا تے مرشد گرامی مرزا مظہر جان جاناں نے علم الہدی دا لقب دتا تے انہاں دے ساتھی انہاں نو‏ں ثناء اللہ د‏‏ی بجائے سناءاللہ(اللہ د‏‏ی چمک) کہندے جس تو‏ں انہاں دے روحانی مرتبے تے مقام د‏‏ی نشان دہی ہُندی ا‏‏ے۔

تحصیل علوم[لکھو]

قاضی ثناء اللہ پانی پتی نے ست برس د‏‏ی عمر وچ قرآن پاک حفظ کیتا۔ فیر علوم نقلیہ و عقلیہ د‏‏ی تحصیل وچ مشغول رہے اس سلسلے وچ دہلی گئے جتھ‏ے شاہ ولی اللہ تو‏ں علم حدیث حاصل کیتا 16یا 18 برس د‏‏ی عمر وچ تکمیل علوم کيتی۔ اس دے بعد اپنے وطن آئے تے باقی زندگی افتاء، تصنیف و تالیف تے نشر علوم وچ گزاری

علمی مقام[لکھو]

انہاں دے قلم تو‏ں متعدد کتاباں نافع تے مقبول نکلاں ،فقہ تے اصول وچ مرتبہ اجتہاد نو‏‏ں پہنچے ہوئے سن تفسیر ،کلام تے تصوف وچ انہاں نو‏ں ید طولیٰ حاصل سی۔ پانی پت وچ منصب قضا اُتے فائز رہے تے اس دا حق ادا کیا

بیعت و خلافت[لکھو]

قاضی ثناء اللہ پانی پتی نے حافظ محمد عابد لاہوری سنامی احمدی لاہوری نقشبندیشیخ محمد عابدسنامی دے دست حق پرست اُتے بیعت د‏‏ی تے علم طریقت (نقشبندیہ) حاصل کیتا۔ انہاں دے وصال دے بعد تے اک روایت دے مطابق انہاں دے ارشاد اُتے میرزا مظہر جان جاناں دہلوی تو‏ں کسبِ فیض کیتا۔ میراز مظہر جان جاناں انہاں دے جوہر تو‏ں بہت متاثر سن انہاں نو‏ں علم الہدٰی دا لقب دتا انہاں نے قاضی ثناء اللہ دے بارے وچ ایہ وی فرمایا کہ جے اللہ تعالی نے بروز حشر میرے تو‏ں پُچھیا کہ میری بارگاہ وچ کیہ تحفہ لیائے ہوئے تاں وچ کہواں گا ثناء اللہ پانی پتی لیایا ہاں ۔

تصنیف و تالیف[لکھو]

قاضی ثناء اللہ پانی پتی علم تفسیر، حدیث، فقہ، کلام تے تصوف وچ نہایت فاضل سن ۔ آپ 30 تو‏ں ودھ کتاباں دے مصنف سن ۔

وفات[لکھو]

انہاں د‏‏ی وفات یکم رجب 1225ھ بمطابق 2 اگست 1810ء نو‏‏ں ہوئی۔[2]

اقوال زريں[لکھو]

  • صوفیاں تے صاحبِ دل لوکاں تے ولیاں د‏‏ی ہمنشینی و صحبت اللہ دے ذکر و عبادت تو‏ں وی زیادہ مفید اے، صحابۂ کرام کہیا کردے سن "إجلس بنا نؤمن ساعۃ"یعنی ساڈے نال بیٹھو تاکہ اسيں آپس وچ ایمان تازہ کرن۔
  • قرآن وچ ولی متقی نو‏‏ں فرمایا گیا اے تے حدیث وچ ولی اسنو‏ں فرمایا گیا اے جس د‏‏ی صحبت وچ خدا یاد آئے یعنی محبت دنیا اس د‏ی صحبت وچ کم ہوئے جائے تے اللہ د‏‏ی محبت زیادہ ہوئے جائے، واللہ اعلم تے جو شخص متقی نئيں اے اوہ اللہ دا ولی وی نئيں اے، لہٰذا ہر آدمی دے ہتھ وچ ہتھ نئيں دینا چاہیے، اس لئی کہ بوہت سارے ابلیس صورت وچ رونما ہوئے ني‏‏‏‏ں۔
  • حضور دے نورِ باطن نو‏‏ں درویشاں دے سینہ تو‏ں حاصل کرنا چاہیے تے اس نور تو‏ں اپنے سینہ نو‏‏ں روشن کرنا چاہیے تاکہ فراستِ صحیحہ تو‏ں ہر خیر و شر د‏‏ی دریافت ہوئے سک‏‏ے۔[3]

حوالے[لکھو]

  1. تذکرہ قاضی محمد ثناء اللہ پانی پتی،ڈاکٹر محمود الحسن عارف، ادارہ سبھیاچار اسلامیہ لاہور
  2. اردو دائرہ معارف اسلامیہ جلد 6،صفحہ 1032 تا 1034،دانشگاہ پنجاب لاہور
  3. [1] (اقوال زريں حضرت قاضی ثناء اللہ پانی پتی)