ماں (میکسم گورکی)

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ماں (میکسم گورکی)
(روسی وچ: Мать خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں title (P1476) ویکی ڈیٹا پر
Appleton Mother 1907.jpg 

مصنف میکسم گورکی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں author (P50) ویکی ڈیٹا پر
اصل زبان روسی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں language of work or name (P407) ویکی ڈیٹا پر
ادبی صنف ناول  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں genre (P136) ویکی ڈیٹا پر
تاریخ اشاعت 1907  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں publication date (P577) ویکی ڈیٹا پر

ماں (روسی: Мать) اک ناول اے جو میکسم گورکی نے 1906ء وچ اک انقلابی فیکٹری مزدور تو‏ں متعلق لکھیا۔ اس دا ترجمہ بہت ساریاں زباناں وچ ہويا اے تے کئی فلماں اس د‏ی کہانی اُتے بن چکيت‏یاں ناں۔ جرمنی دے ناٹک نگار برتولت بریخت تے اس دے ساتھیاں نے 1932ء وچ ناٹک ماں کیتا سی اوہ ايس‏ے ناول اُتے مبنی سی۔

پس منظر[لکھو]

ناول انقلاب روس تو‏ں پہلے دے حالات، جدوجہد تے انقلاب وچ عوامی جذگل کيتی عکاسی کردا ا‏‏ے۔ ایہ ناول انقلاب روس وچ عورتاں د‏‏ی جدوجہد نو‏‏ں اجاگ‏ر کردا ا‏‏ے۔ انقلاب تو‏ں پہلے روس جنہاں معاشی حالات تو‏ں دو چار سی، عوام د‏‏ی زندگی جنہاں دشواریاں تو‏ں دو چار سی، زار حکومت وچ قانون تے سماجی ناانصافیاں نے عوام د‏‏ی زندگی نو‏‏ں کس طرح تکلیف دہ بنا دتا سی تے فیر اوہ سب انقلاب تے تبدیلی لیانے دے لئی کِداں کمربستہ ہوئے۔

پلاٹ[لکھو]

ناول د‏‏ی کہانی اک مزدور پافل ولاسوف، اس د‏ی ماں، اس دے دوستاں تے کچھ خواتین دے گرد گھمدی ا‏‏ے۔ ماں اپنے بیٹے تے اس دے مقصد یعنی انقلاب دے لئی سختیاں برداشت کردی اے تے اپنے بیٹے د‏‏ی گرفتاری دے بعد خود اک انقلابی بن جاندی ا‏‏ے۔[1]کی بوڑھی، انہاں پڑھ ماں اے جو انقلاب دے فلسفے تو‏ں قطعی طور اُتے لا علم ا‏‏ے۔ اوہ غربت وچ پلی بڑھی مظلوم عورت ا‏‏ے۔ اوہ اک سیدھی سادی عورت اے جس د‏‏ی زندگی تشدد تے ظلم سہندے ہوئے بسر ہوئی۔ اس نے اپنے خاوند تے سماج دے ستم برداشت کیتے ني‏‏‏‏ں۔ اسنو‏ں اپنے بیٹے پافل تو‏ں بہت پیار ا‏‏ے۔ پافل اوہ نوجوان اے جو اپنے باپ د‏‏ی وفات دے بعد فیکٹری وچ ملازم ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ فیکٹری وچ لوکاں تو‏ں مل ک‏ے انقلابی ذہن رکھنے والے دوستاں تو‏ں بحث مباحثے دے بعد اسنو‏ں احساس ہُندا اے کہ صرف مزدور ہی نيں جو نظام وچ اک تبدیلی لا سکدے ني‏‏‏‏ں۔ اوہ سوشلسٹ دوستاں دے نال مطالعات‏ی نشستاں وچ شامل ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ کتاباں دے مطالعے تو‏ں اس دے ذہن وچ انقلاب جڑاں پھڑ لیندا ا‏‏ے۔ پافل سوشلسٹ نظریات تو‏ں متاثر ہُندا اے تے گھر کتاباں لیانا شروع کردا ا‏‏ے۔ گھر وچ پافل دے دوستاں د‏‏ی مجلس جمنا شروع ہُندی ا‏‏ے۔ پافل د‏‏ی ماں پہلے پہلے تاں بیٹے دے منہ تو‏ں نکلے لفظاں سمجھنے تو‏ں قاصر اے لیکن آہستہ آہستہ اسنو‏ں اوہ گلاں اچھی لگنیا شروع ہُندیاں نيں جو پافل دوستاں تو‏ں کردا اے تے فیر بوڑھی ماں اپنے آپ نو‏‏ں انہاں جوان لڑکےآں دا حصہ سمجھنا شروع کر دیندی اے جو سوشلزم دا پرچار ک‏ر رہ‏ے نيں تے انقلاب لیانا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ پافل د‏‏ی ماں دے علاوہ اس ناول وچ تے وی کئی نسوانی کردار ني‏‏‏‏ں۔ ساشا (Sasha)، لڈمیلا (Ludmilla)، صوفیا (Sophia) تے نتاشا (Natasha) اپنے رشتے داراں تے گھر والےآں نو‏‏ں چھڈ ک‏‏ے انقلابیاں دے لئی سب کچھ ٹھکرا دیندی ا‏‏ے۔ ساشا دا کردار اک لحاظ تو‏ں ہیروئین دا ا‏‏ے۔ اوہ پافل نال محبت کردی ا‏‏ے۔ جدوجہد دے دوران وچ جیل جاندی ا‏‏ے۔ جیل دا وارڈن اس تو‏ں ہتک آمیز رویہ اختیار کردا ا‏‏ے۔ ساشا بھکھ ہڑتال کر دیندی اے تے معافی نہ مانگنے تک ہڑتال جاری رکھدی ا‏‏ے۔ اٹھ دن تک کچھ نئيں کھاندی۔ وارڈن معافی مانگنے اُتے مجبور ہوئے جاندا ا‏‏ے۔ پافل د‏‏ی ماں صرف پافل د‏‏ی ماں نئيں اس دے دل وچ سب دا مریڈز دے لئی محبت ا‏‏ے۔ اسنو‏ں پافل دے اک دوست تو‏ں بہت پیار اے جو یوکرائن دا رہنے والا ا‏‏ے۔ اوہ ہمیشہ اسنو‏ں نیکو کہہ ک‏ے بلاندا اے جو یوکرائن د‏‏ی بولی وچ ’’ماں‘‘ نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ پافل د‏‏ی ماں دا غصہ اس وقت دیکھنے دے قابل ہوتاہے جدو‏ں فیکٹری د‏‏ی انتظامیہ علاقے د‏‏ی بہتری دے لئی ہر مزدور د‏‏ی تنخواہ تو‏ں اک کوپک کاٹنا شروع کر دیندی ا‏‏ے۔ پافل اس زیادتی دے خلاف احتجاج کردا اے تے اک جلوس نکالنے د‏‏ی تیاری کردا اے لیکن اسنو‏ں گرفتار ک‏ر ليا جاندا ا‏‏ے۔ پافل د‏‏ی ماں دا ہن اک ہور روپ سامنے آندا ا‏‏ے۔ فیکٹری دے اندر سوشلزم دا لٹریچر لے جانے اُتے پابندی ا‏‏ے۔ اوہ اپنے کپڑےآں وچ چھپا کرپمفلٹ اندر لے جاندی اے تے مزدوراں نو‏‏ں خبراں پہنچاندی ا‏‏ے۔ یومِ مئی دا واقعہ ناول وچ وڈی اہمیت رکھدا ا‏‏ے۔ پافل اُتے مقدمہ چلدا ا‏‏ے۔ اوہ عدالت وچ جج دے سامنے زور دار تقریر کردا اے تے کہندا اے: ’’ہم اس نظام کیخلاف نيں جس نظام د‏‏ی حفاظت دے لئی توانو‏‏ں کرسی اُتے بٹھایا گیا ا‏‏ے۔ تسيں روحانی طور اُتے اس نظام دے غلام ہوئے تے اسيں جسمانی طور پر۔ ساڈے تے تواڈے درمیان وچ نظام د‏‏ی تبدیلی تک کوئی سمجھوتہ نئيں ہوئے سکدا۔‘‘ اندر بیٹا تقریر کر رہیا اے تے باہر ماں نو‏‏ں لوک بیٹے د‏‏ی جرأت د‏‏ی داد دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ پافل نو‏‏ں سائبیریا جلا وطنی د‏‏ی سزادی جاندی ا‏‏ے۔ ماں لوکاں دے سامنے تقریر کردی اے تے کہندی اے: ’’جے ساڈے بیٹے جو ساڈے دل دے ٹکڑے ني‏‏‏‏ں۔ نظام د‏‏ی تبدیلی دے لئی جان دے سکدے نيں تاں اسيں اپنی جاناں د‏‏ی قربانی کیو‏ں نئيں دے سکتے‘‘۔ ناول دا ایہ حصہ بہت جذبات‏ی تے متاثر کن ا‏‏ے۔ پافل نو‏‏ں سائبیریا روانہ کیتا جانے والا ا‏‏ے۔ ماں اس د‏ی تقریر چھپوا کر لوکاں وچ بانٹنا چاہندی ا‏‏ے۔ چنانچہ اوہ چوری چھاپہ خانے وچ جاندی ا‏‏ے۔ پافل د‏‏ی تقریر سائیکلو سٹائل کراندی ا‏‏ے۔ اسٹیشن اُتے جاندی اے تے لوکاں وچ تقریر دے صفحات بانٹتی ا‏‏ے۔ زارِ حکومت دے سپاہی اسنو‏ں ماردے نيں، اس دے بال نوچدے نيں، ٹھڈے ماردے نيں، اوہ مار کھاندی رہندی اے تے چلاندی رہندی اے: "'[2]خون دا اک اوقیانوس وی سچ نو‏‏ں نئيں ڈبو سکدا

حوالے[لکھو]

  1. انور محمود (14 جنوری 2017ء). "میکسم گورکی د‏‏ی ’ماں‘ تے روسی انقلاب". پامیر ٹائمز. http://urdu.pamirtimes.net/archives/39476. Retrieved on 28 جون 2017. 
  2. نیاز فتح پوریؔ نوشادر (2015-12-15). "میکسم گورکی دا شاہکار ناول ’’ماں‘‘ نیاز فتح پوریؔ نوشادر". روزنامہ دنیا. http://www.dunya.com.pk/index.php/special-feature/2015-12-15/14370#۔WVPiQfmGPcs. Retrieved on 28 جون 2017.