میکسم گورکی

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
میکسم گورکی
Maxim Gorky authographed portrait 1.jpg
جنم: 28 مارچ 1868
نیژنی نووگورد، روس (بعد وچّ گورکی)
موت: 18 جون 1936
ماسکو
راشٹریئتا: روسی
بھاشا: روسی
کتا: لکھاری
کال: آدھونک
دھرم: ناستک
مکھ کم: ماں (ناول)
اندولن: سماج وادی یتھارتھواد
دستخط: 128px
انتون چیخوف اتے گورکی. 1900، یالٹا

میکسم گورکی اک روسی لکھاری سی۔

Maxim Gorky authographed portrait 1.jpg

میکسم گورکی (روسی بولی وچّ - Алексе́й Макси́мович Пе́шков or Пешко́в[1] ؛ 28 مارچ 1868 - 18 جون 1936) روس / سویت یونین دے پرسدھ لکھاری اتے سیاسی کارکن سن۔ اوہناں دا اصلی نام الیکسی میکسمووچ پیشکوو سی۔ اوہناں نے سوشلیسٹ ریئلزم (socialist realism) نامک ساہتکی تحریک دی نیہہ رکھی۔[2] 1906 توں لے کے 1913 تکّ اتے پھر 1921 توں 1929 تکّ اوہ روس توں باہر (زیادہتر، اٹلی دے کیپری (Capri) وچّ) رہے۔ سویت یونین وچّ واپس آؤن دے بعد اوہناں نے اس سمیں دی سانسکرتک نیتیاں نوں سویکار کیتا پر اس نوں دیش توں باہر جان دی آزادی نہی سی۔

مڈھلا جیون[لکھو]

میکسم گورکی دا جنم نجھنی نووگورود (آدھونک گورکی) نگر وچّ ہویا۔ گورکی دے پتا ترکھان سن۔ 11 سال دی عمر سی جدوں گورکی یتیم ہو گیا اتے اس نوں اسدی دادی نے سمبھالیا۔[2] 1884 وچّ گورکی دی مارکسوادیاں نال جان پچھان ہوئی۔ 1888 وچّ اوہ پہلی وار گرپھتار کیتے گئے سن۔ دسمبر 1887 وچّ اسنے اتمگھات دا یتن کیتا۔ پھر پنج سال اسنے روسی سلطنت دا پیدل دورہ کیتا، طرحاں طرحاں دے پاپڑ ویلے اتے بہپکھی انوبھوَ حاصل کیتا جو بعد نوں اوہدیاں رچناواں وچّ کم آیا۔[2]

پترکار وجوں، اسنے جیہدیل کھلیمدا Иегудиил Хламида نام ہیٹھ کم کیتا، جسدا بھاوَ "چوغا-اتے-چھرا" ہے - یونانی کلیمس، "چوغا" نال ملدا ہون کرکے۔[3] 1892 وچّ اسنے تخلص گورکی (یعنی "تلخ") ورتنا شروع کر دتا، جدوں اوہ تفلس (تبلیسی وچّ Кавказ (کاکیسس) اخبار لئی کم کر رہا سی۔[4] اس نام وچوں روسی جیون بارے اس اندر کھولدی کڑتن اتے کوڑا سچ کہن دی منشا جھلکدی ہے۔ گورکی دی پہلی کتاب Очерки и рассказы (لیکھ تے کہانیاں) (1898) نوں سنسنیخیز کامیابی حاصل ہوئی اتے اک لیکھک وجوں اسدا جیون شروع ہو گیا۔ اسنے لگاتار لکھنا شروع کر دتا۔ ساہت رچنا نوں اوہ سہجاتمک عمل نالوں ودھ سماج نوں بدل دین والی نیتک تے راجنیتک کاروائی سمجھدا سی (بھاویں اوہنے شیلی اتے روپ لئی سخت محنت کیتی)۔ اسنے سبھ توں ہیٹھلے طبقے دے اتے سماج دے ہاسیئے تے رہندے لوکاں دے جیون نوں چتریا۔ اسنے نہ صرف اوہناں دے جیون دیاں اوکڑاں، اپماناں،اتے وہسیکرن دی ہی، سگوں اوہناں دے اندر مگھدی مانوتا دی چنگیاڑی دی وی گلّ کیتی۔[2]

1892 وچّ اوہناں دی پہلی کہانی ‘مکر چدرا’ پرکاشت ہوئی۔ اوہناں دیاں ارمبھک کرتیاں وچّ رومانسواد اتے ریئلزم دا میل وکھائی دندا ہے۔ باز دا گیت (1895)، طوفان دا گیت (1895) اتے بڈھی ازرگیل (1901) نامک کرتیاں وچّ کرانتی وادی بھاوناواں ظاہر ہو گئیاں سن۔ دو ناولاں، پھوما گوردیئیو (1899) اتے تنّ جنے (1901) وچّ اوہناں نے شہر دے امیر اتے غریب لوکاں دے جیون دا ورنن کیتا ہے۔ 1899- 1900 وچّ گورکی دی جان پچھان چیکھو اتے ٹالسٹائی نال ہوئی۔ اسی سمیں ولوں اوہ کرانتی وادی اندولن وچّ بھاگ لین لگے۔ 1901 وچّ اوہ پھر گرپھتار ہوئے اتے قید بھگتی۔ 1902 وچّ وگیان اکادمی نے اس نوں آنریری میمبر دی اپادھی دتی پر روسی جار نے اسنوں ردّ کر دتا۔

رچناواں[لکھو]

ناول[لکھو]

٭ پویل یتیم (Горемыка Павел، 1894) ٭ پھوما گوردیئیو (Фома Гордеев، 1899) ٭ تنّ جنے (Трое، 1900) ٭ ماں (1906) ٭ نکمے بندے دی کہانی/جاسوس (1907) ٭ پاپاں دا اقبال (1908) ٭ اوکوروو سٹی (Городок Окуров، 1908) ٭ متویئی کوجیمیاکن دا جیون (Жизнь Матвея Кожемякина، 1910) ٭ ارتامانوو بجنیسّ (1925) ٭ کلم سامگن دا جیون ٭ چمبک (1928) ٭ پریت (1936)

ناٹک[لکھو]

٭ پیٹی برجوا (Мещане، 1901) ٭ تہہ خانہ (روسی ناٹک) (На дне، 1902) ٭ سمرپھوک (Дачники، 1904) ٭ سورج دے بچے (Дети солнца، 1905) ٭ بربر (Варвары، 1905) ٭ دشمن (Враги، 1906) ٭ آخری لوک (1908) ٭ ریسیپشن (1910) ٭ عجیب لوک (1910) ٭ واسا زیلیجنووا (1910) ٭ زوکوو (1913) ٭ جائلی دھن (1913) ٭ بڈھا آدمی/ججّ/ستارک (1915، سودھیا 1922، 1924) ٭ کاما سلوووتیکوو (1920) ٭ سوموو اتے ہور (1930) ٭ ییگور بلیچیو (1932) ٭ دوستیگائیو آدی (1933)

ایہہ برجوا وچاردھارا دے ورودھ سن۔ اوہناں دے سہیوگ نال ‘نواں جیون’ بولشیوک اخبار دا پرکاشن ہو رہا سی۔ 1905 وچّ گورکی پہلی وار لینن نوں ملے۔ 1906 وچّ اوہ ودیش گئے، اتھے ہی ایہناں نے امریکہ وچّ پیلے دینت دا شہر نامک اک رچنا لکھی، جس وچّ امریکی برجوا سنسکرتی دے پتن دا وئنگاتمک چتر دتا گیا سی۔ ڈرامہ 'دشمن' (1906) اتے ماں (1906) وچّ گورکی نے برجوا لوکاں اتے مزدوراں دے سنگھرش دا ونرن کیتا ہے۔ ایہہ وشو ساہت وچّ پہلی وار اس پرکار اتے اس وشے دا اداہرن ہے۔ ایہناں رچناواں وچّ گورکی نے پہلی وار کرانتی کاری مزدور دا چتر دتا۔ لینن نے ایہناں کرتیاں دی پرشنسا کیتی۔ 1905 دی کرانتی دی ہار دے بعد گورکی نے اک لگھو ناول - پاپاں دا اقبال (اسپاوید) لکھیا، جس وچّ کئی ادھیاتموادی بھلاں سن، جنہاں دے لئی لینن نے اسدی سخت آلوچنا کیتی۔ آخری لوک اتے نکمے بندے دی کہانی (1911) وچّ ساماجک کریتیاں دی آلوچنا ہے۔ عجیب لوک ڈرامے (1910) وچّ برجوا بدھیجیویاں دا وئنگاتمک ورنن ہے۔ ایہناں سالاں وچّ گورکی نے بالشیوک سماچار پتراں جویجدا اتے پراودا لئی انیک لیکھ وی لکھے۔ 1911-13 وچّ گورکی نے اٹلی دیاں کہانیاں لکھیاں جنہاں وچّ آزادی، منکھ، جنتا اتے محنت دی پرشنسا کیتی گئی سی۔ 1912-16 وچّ روس وچّ کہانی سنگریہہ پرکاشت ہویا سی جس وچّ تتکالین روسی محنت کشاں دی مشکل زندگی دا پرتیبمب ملدا ہے۔

سوے جیونیمولک تکڑی[لکھو]

٭ میرا بچپن(1912-13) ٭ میرے ساگردی دے دن (1914) ٭ میرے وشوودیالے (1923) ایہناں وچّ اس نے اپنی جیون کہانی درج کیتی۔ 1917 دی اکتوبر کرانتی دے بعد گورکی وڈے پیمانے اتے ساماجک کارج کر رہے سن۔ اوہناں نے وشو ساہت پرکاشن گھر دی ستھاپنا کیتی۔ 1921 وچّ روگ دے کارن گورکی علاج لئی ودیش گئے۔ 1924 توں اوہ اٹلی وچّ رہے۔ ارتامانوو بجنیسّ ناول وچّ (1925) روسی پونجیداراں اتے مزدوراں دی تنّ پیڑیاں دی کہانی پیش کیتی۔ 1931 وچّ اوہ اپنے دیش پرط آئے۔ اوہناں نے انیک پترکاواں اتے کتاباں دا سمپادن کیتا۔ سچے منکھاں دی جیونی اتے کوی دی لائبریری نامک پستکمالاواں نوں اوہناں نے پروتساہن دتا۔ ییگور بلیچیو آدی (1932) اتے دوستیگائیو آدی (1933) ناٹکاں وچّ گورکی نے روسی پونجیداراں دے وناش دے لازمی کارناں دا ورنن کیتا۔ گورکی دی انتم رچنا - کلم سامگن دی جیونی (1925 - 1936) اپورن ہے۔ اس وچّ 1880 -1917 دے روس دے ماحول دا وستارپورن چترن کیتا گیا ہے۔ گورکی سوویت لیکھک سنگھ دے سبھاپتی سن۔ اوہناں دی سمادھی ماسکو دے کریملن دے نیڑے ہے۔ ماسکو وچّ گورکی عجائب-گھر دی ستھاپنا کیتی گئی سی۔ نجھنی ناوگورود نگر نوں گورکی نام دتا گیا سی۔ گورکی دیاں کرتیاں دا سوویت سنگھ دے اتے سارے سنسار دے پرگتیشیل ساہت اتے گہرا پربھاو پیا۔ گورکی دی انیک کرتیاں بھارتی بھاشاواں وچّ انوواد ہوئیاں ہن۔ مہان ہندی لیکھک پریمچند گورکی دے پیروکار سن۔

پرسدھی[لکھو]

اسمرتھ یگ دے سمرتھ لیکھک دے روپ وچّ میکسم گورکی نوں جنہاں سنمان ، کیرتی اتے پرسدھی ملی ، اونی شاید ہی کسے ہور لیکھک نوں اپنے جیون وچّ ملی ہوویگی۔ اوہ کرانتیدرشٹا اتے یگدرشٹا ساہتکار سن۔ جنم دے سمیں اپنی پہلی چیخ دے بارے وچّ آپ گورکی نے لکھیا ہے - مینوں پورا بھروسہ ہے کہ اوہ نفرت اتے ورودھ دی چیخ رہی ہوویگی۔

اس پہلی چیخ دی گھٹنا 1868 دی 28 مارچ دی 2 وجے رات دی ہے لیکن نفرت اتے ورودھ دی ایہہ چیخ اج انے سال بعد وی سنائی دے رہی ہے۔ ایہہ اجوکا کوڑا سچ ہے اتے گورکی دا شابدک ارتھ ہور کوڑا ہے۔ نجھنی نوووگرود ہی نہیں سنسار دا ہر اک نگر اوہناں دی اس چیخ توں جانو ہو گیا ہے۔

الیوشا میکسمیوچ پیشکوپھ میکسم گورکی پیڑا اتے سنگھرش دی وراثت لے کے پیدا ہوئے۔ اوہناں دے پتا لکڑی دے صندوق بنایا کردے سن اتے ماں نے اپنے ماتا - پتا دی اچھا دے ورودھ ویاہ کیتا سی ، پر میکسم گورکی ستّ سال دی عمر وچّ یتیم ہو گئے۔ اوہناں دی چیلکاش اتے ہور کرتیاں وچّ وولگا دا جو سنجیو چترن ہے، اسدا کارن ایہی ہے کہ ماں دی ممتا دیاں لہراں توں ونچت گورکی وولگا دیاں لہراں اتے ہی بچپن توں سنرکشن پراپت کردے رہے۔

سماج واد دا سدھانت[لکھو]

سامواد اتے آدرشمولک یتھارتھواد دے پرستتکرتا میکسم گورکی تیاگ، ساہس اتے سرجن سمرتھا دے جیونت پرتیک سن۔ اوہناں دی درڑھ مانتا سی کہ ویکتی نوں اسدی اتپادن سمرتھا دے انوسار روزی کماؤن لئی محنت دے موقعے دتے جانے چاہیدے ہن اتے اسدیاں کلّ پروارک ضرورتاں دی پورتی لئی تنخواہ جاں وستاں ملنیاں چاہیدیاں ہن۔ اتے سمیں نال ایہی تتھ سماج واد دا سدھانت بن گیا۔ گورکی دا وشواس ورگہین سماج وچّ سی اتے اس ادیش-پورتی لئی اوہ رکتمئی کرانتی نوں وی اچت سمجھدے سن۔

اوہناں دیاں رچناواں دا یتھارتھوادی سنیہا کیول روس تکّ ہی سیمت نہیں رہا۔ اوہناں دے رچنا کال وچّ ہی اوہناں دی کرتیاں وشوبھر وچّ حرمن پیاریاں ہونیاں ارمبھ ہو گئیاں۔ اوہناں دیاں رچناواں دے کتھانک دے نال - نال اوہ سدیوی یگبودھ وی ہے۔

اوہناں دا کرانتی کاری ناول ماں جسنوں برطانوی بھارت وچّ پڑھنا اپرادھ سی، یتھارتھوادی اندولن دا سجیو گھوشنا - پتر ہے۔ ماں دا نائک ہے پاویل بلاسیو، جو اک سدھارن اتے دردر مل مزدور ہے۔ پاتر دے چرتر وچّ سبلتاواں اتے دربلتاواں، اچھائیاں اتے برائییاں، کمزوریاں سارا کجھ ہے۔ ایہی کارن ہے کہ پاویل بلاسیو دا چرتر سانوں بہت ڈونگھائی تکّ چھو جاندا ہے۔

گورکی نے اپنے جیون چرتر دے مادھئم نال تتکالین سنگھرشاں اتے کٹھنائیاں دا سمرتھ بمب سرجن کیتا ہے۔ میرا بچپن اس سچائی دا جولنت اداہرن ہے۔ اپنے انتم ناول ‘د لائپھ آف کلم سامگن’ وچّ لیکھک نے پونجیواد، اسدے انتی اتے پتن دا لیکھا پیش کیتا ہے اتے اس پرنالی دے وکاس دا نام دتا ہے، جسدے کارن روس دا پہلاں سماج وادی راج ستھاپت ہویا۔ لیکھک نے اس ناول نوں 1927 وچّ ارمبھ کیتا اتے 1936 وچّ ختم کیتا۔ گورکی نے اپنے دیش اتے سنسار دی جنتا نوں پھاشیواد دی اصلیت توں واقف کرایا سی۔ گورکی اج ساڈے وچّ نہیں ہن پر اوہناں دے آدرش ساڈے وچّ زندہ ہن۔

حوالے[لکھو]

  1. His own pronunciation، according to his autobiography Detstvo (Childhood)، was Пешко́в، but most Russians say Пе́шков، which is therefore found in reference books.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "Maksim Gorki". کاسنکوسکی سٹی لائبریری، پھنلینڈ. http://www.kirjasto.sci.fi/gorki.htm. Retrieved on 21 جولائی 2009. 
  3. "Maxim Gorky". Library Thing. http://www.librarything.com/author/gorkymaxim. Retrieved on 21 July 2009. 
  4. "Горький Максим :: Биографии :: РефератБанк :: Рефераты، курсовые и дипломные работы، доклады، сочинения. Скачать бесплатно." (in Russian). http://www.referatbank.ru/biography-165.html. 

باہرلے جوڑ[لکھو]