مڈھلا پنجابی ناول
مڈھلا پنجابی ناول پنجابی ناول دے پہلے دور نوں کہیا جاندا اے۔ ایہہ دور ترجمہ دی تنقید ماتحت وجود وچ آیا۔ پنجابی وچ چھپیا پہلا ناول "مسیحی مسافر دا سفر" اے جیہڑا جون بنیئن مشہور ناول “The Pilgrims Progress” دا پنجابی ترجمہ اے، جیہڑا 1859 وچ ترجمہ شدہ ہویا۔ ایہہ ناول عیسائی مذۃب نوں سلاہندیاں، اسلام تے ہندو دھرم نوں ننددیاں، گربانی دے محاورے راہیں، عیسائیت دا پرچار تے سکھاں نال بھائی والی دا آشا رکھدا پرتیت ہندا اے۔ 1882ء وچ عیسائی مشنریاں ولوں "جیوتردی" ناول ترجمہ شدہ ہویا۔ ایہناں ناولاں تو پنجابی ناول دا مڈھ بجھا۔ ایہہ دوویں ناول عیسائی مشنریاں ولوں لدھیانا پریس راہیں چھاپے گئے۔ دوجے پاسے بھائی ویر سنگھ، موہن سنگھ وید تے چرن سنگھ شہید دے ناولاں نوں رکھیا جاندا اے۔ پنجابی دے مولک ناول دے مڈھ اتے ترقی عمل نوں اس طرحاں پیش جا سکدا اے۔
مکھ ناول کار
[سودھو]- بھائی ویر سنگھ-(1872–1957):- بھاویں ڈاکٹر۔ کرپال سنگھ کسیل اپنے سامقصد دے اتہاس وچ پنجابی دا پہلا ناول ڈاکٹر۔ چرن سنگھ دے ناول جنگ مڑولی نوں مندا اے اتے نرنجن تسنیم تے نانک سنگھ نوں پنجابی ناول دا موڈھی مندا اے۔ سروپرناوت متّ ایشر سنگھ اتے اس دے سپوٹراں دا اے، جو بھائی ویر سنگھ نوں موڈھی ناول کار اتے اس دے ناول سندری نوں پہلا مولک پنجابی ناول مندے ہن، جو 1898 وچ چھپیا۔ بھائی ویر سنگھ دے ناول سندری، ستونت کور اتے بجے سنگھ برتانتک سندربھاں وچ مذہبی ہن۔ ایہہ ناول بابا نودھ سنگھ وچ اسنے دھارمکتا دے نال پینڈو تے شہری جیون نوں وی چتریا۔
- بھائی موہن سنگھ وید-(1881–1936):- موہن سنگھ وید ناول تے کہانی دے کھیتر وچ یوگدان دین والاں اہم لکھاری اے، بھائی ویر سنگھ دا ایہہ ناول دے کھیتر وچ ہم عصر اے۔ مولک تے ترجمہ شدہ ناولاں نال پنجابی ناول نوں امیر کرن والا ساہتکار اے۔ اک سکھ گھرانہ، سکھدیو کور، سگھڑ نونہہ تے لڑاکی سسّ، کپٹی متر، ششیل بیوہ، اعلا قلاں دی چال، دمپتی پیار، سہسا کور، پچھتاواں تے وکیل دی قسمت وغیرہ ناولاں راہیں اوہ سماجی برائیاں دی پیشکاری کر کے پنجابی ناول نوں اتہاسکتا دے چوکھٹے وچوں باہر کڈھدا پرتیت ہندا اے۔
- چرن سنگھ شہید- (1882–1935):- چرن سنگھ شہید اک مزاحیہ شاعر، سگھڑ کہانی کار تے اہم ناول کار اے۔ اس دا تخلص شہید اس دے پنڈ دے نام کر کے پیا۔ اسنے دلیر کور، بیبی رنجیت کور، چنچل مورتی ناول لکھے۔ ایہناں ناولاں راہیں اسنے سنگھ سبھا لہر دے مقصداں نوں نروپت کیتا۔ ناول دو وہٹیاں وچ اسنے سماجی سمسیاواں پیش کیتا۔
ہور ناول کار
[سودھو]استوں علاوہ امر سنگھ چھاپیوال نے گھر دا نباہ تے سچجی دھی نیتا ماسٹر تارہ سنگھ، پریم لگن تے بابا تیغا سنگھ، سندر سنگھ نے چندرکانتا، گیانی ہزورا سنگھ نے دلہن تے بخش سنگھ نے شکنتلا ناول لکھے۔