بھائی ویر سنگھ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


Nuvola apps ksig.png
بھائی ویر سنگھ
225px
بھائی صاحب جی
جم 5 دسمبر 1872(1872-12-05)[1]
امرتسر
موت 10 جون 1957(1957-06-10) (عمر 84)[1]
امرتسر
کم کِتہ شاعر، چھوٹی کہانی لکھاری
گیت کار، ناول کار
ڈرامہ نگار اتے نبندھ لکھاری
بولی پنجابی
قومیت بھارتی
نسل پنجابی
تعلیم دسویں[1]
مادر علمی امرتسر چرچ مشن سکول
بازار کسیریاں امرتسر[1]
دور 1891
وڈے کم سندری (1898)، وجے سنگھ (1899)
ستونت کور،"رانا صورتَ سنگھ" (1905)[2]
وڈے اغزاز ساہت اکادمی انعام 1955[3]
اتے پدم بھوشن سنمان 1956[1][4]
سوانی چتر کور
نیانے 2 پتریاں
ویب سائٹ
www.bvsss.orga

بھائی ویر سنگھ (1872–1957)[5] اک پنجابی شاعر اتے ودوان سن جنہاں نوں اجوکے پنجابی ساہت دا موڈھی وی کیہا جاندا اے۔ اوہناں نے اپنی کویتا نوں سکھ دھرم اتے گرمتِ فلاسفی نال جوڑیا جس کرکے ایہناں نوں بھائی جی آکھیا جان لگا۔ ایہناں نے چھوٹی کویتا، طویل نظم توں علاوہ وارتک وچّ ناول، ناٹک اتہاس، جیونیاں، لیکھاں اتے ساکھیاں اتیادِ دی رچنا کرن دی پہل کیتی۔

مڈھلی زندگی[لکھو]

سنگھ دا جم 5 دسمبر 1872 : نوں امرتسر وکھے ڈاکٹر: چرن سنگھ دے گھر ہویا۔[6] اس گھرانے دا سبندھ سکھ اتہاس دے دیوان کوڑا ملّ نال سی۔ 1891 وچّ امرتسر دے چرن مشن سکول توں دسویں دا امتحان ضلعے بھر وچوں اول رہِ کے پاس کیتا۔ [1] اوہناں سرکاری نوکری پچھے نہ دوڑ کے اک لکھاری دے طور تے کم کرنا شروع کیتا اتے شروع وچّ سکولاں لئی درسی کتاباں لکھیاں۔ 1899وچ[1] اوہناں نے ہفتاوری خالصہ سماچار اخبار شروع کیتا اتے اک سال بعد نرگنیارا جاری کیتا۔ سنگھ نے بھاویں یونیورسٹی دی سکھیا حاصل نہیں کیتی پر سنسکرت، فارسی، اردو، گربانی، سکھ اتہاس اتے ہندو اتہاس دے فلسفے دا ادھٔین کیتا۔ اوہناں دی بہتی رچنا سکھی پرچار نال سبندھ رکھدی اے۔

راجسی سرگرمیاں[لکھو]

بھائی ویر سنگھ دا کم کار والا ڈیسک

اس سمیں عیسائی مشنریاں دے پرچار دے پرتکرم وجوں احمدی تے آریہ سماجی لہراں اردو تے ہندی رانہیں پرچار کر رہیاں سن۔ سنگھ سبھا لہر وی پنجابی بولی تے سکھ دھرم دی رکھیا لئی میدان وچّ پرویش کر چکی سی۔ پر اس لہر وچّ سبھ توں ودھیرے حصہ بھائی ویر سنگھ نے پایا۔

رچناواں[لکھو]

فکشن[لکھو]

  1. سندری (1898)
  2. بجے سنگھ(1899)
  3. ستونت کور-دوجا حصہ(1890 تے 1927)
  4. ستّ اوکھیاں راتاں (1919)
  5. بابا نودھ سنگھ (1921)
  6. ستونت کور -دوجا حصہ (1927)
  7. رانا بھبور

غیر-فکشن[لکھو]

جیونیاں[لکھو]

  • سری کلغیدھر چمتکار (1925)
  • پراتن جنم ساکھی، (1926)
  • سری گورو نانک چمتکار (1928)
  • بھائی جھنڈا جیو (1933)
  • بھائی بھومیاں اتے کلجگ دی ساکھی (1936)
  • سنت گاتھا (1938)
  • سری اشٹ گر چمتکار بھاگ - 1 تے 2 (1952)
  • گرسکھ واڑی، (1951)
  • سری گورو نانک دیوَ جی دیاں گر بالم ساکھیاں (1955)
  • سری گورو گوبند سنگھ جی دیاں گر بالم ساکھیاں (1955)

ٹیکے اتے ہور[لکھو]

  • سکھاں دی بھگت مالا (1912)
  • پراچین پنتھ پرکاش (1914)
  • گنج نامہ سٹیک (1914)
  • سری گورو گرنتھ کوش (1927)
  • سری گرپرتاپ سورج گرنتھ سٹپن (1927-1935)-ٹپنیاں سہت 14 جلداں وچ اس گرنتھ نوں پرکاشت کیتا[7]
  • دیوی پوجن پڑتال (1932)
  • پنج گرنتھی سٹیک (1940)
  • کبتّ بھائی گرداس (1940)
  • واراں بھائی گرداس
  • بن جدھّ
  • ساکھی پوتھی (1950)

شاعری[لکھو]

  1. دل ترنگ(1920)
  2. تریل تپکے(1921)
  3. لہراں دے ہار(1921)
  4. مٹک ہلارے(1922)
  5. بجلیاں دے ہار(1927)
  6. پریت ویناں
  7. میرے سانئینیاں جیؤ(1953)

انعام[لکھو]

آپ دیاں ساہتک سیواواں نوں مکھ رکھ کے پنجاب یونیورسٹی نے آپ نوں 1949 وچّ ڈاکٹر آف اریئینٹل لرننگ دی ڈگری بھینٹ کیتی۔ 1952 وچّ آپ نوں پنجاب ودھان سبھا کونسل دا میمبر نامزد کیتا گیا۔ 1950 وچّ آپ نوں ودیک کانفرنس وچّ ابھنندن گرنتھ بھینٹ کیتا گیا۔ 1955 وچّ آپ دی کتاب ‘میرے سانئینیاں جیؤ’ نوں ساہتک اکادمی ولوں پنج ہزار دا انعام ملیا۔ 1956 وچّ آپ نوں پدم بھوشن ایوارڈ نال سنمانت کیتا گیا۔

ہور[لکھو]

بھائی صاحب نے نویں ویلے دا شاعر ہون اتے وی روایت دا پورا تیاگ نہیں سی کیتا۔ آپ دیاں کجھ شروعاتی رچناواں جویں ننان بھرجائی سکھیادائک وارتالاپ اتے بھرتھری ہری دا ‘نیتی شتک’ (ترجمہ) نرول پرمپراگت روپ تے سٹائل دی گواہی بھردے ہن۔ ایہناں وچّ سدھاروادی تے اپدیشاتمک رچی پردان اے۔ دوہاں وچّ بینت چھند دی ورتوں اے۔

بھائی ویر سنگھ دا گھر

طویل نظم‘رانا صورت سنگھ’[لکھو]

بھائی صاحب ادھنک کویتا تے اتہاس وچّ 1905 وچّ رچے اپنے طویل نظم‘رانا سرت سنگھ’ نال پرویش کردے ہن۔ اس وچّ پہلی وار کتھا وستو لئی قصہ نظم دی روایت دا تیاگ کر کے اس مہاں نطم دی پرمپرا (روایت)نال جوڑیا گیا اے۔ اس وچّ سانت رس لئی سرکھنڈی چھند دی ورتوں کیتی گئی اے درشنی آدرس نوں پوری طرحاں واصع کیتا گیا اے۔ اوہناں دا ادھار گرمتِ سرشن اے۔ رانا سرت سنگھ دی قومی یدھ(لڑائی) وچّ شہیدی پچھوں اس دی زنانی رانی راج کور اسدے وچھوڑے وچّ ویاکل ہوئی تڑفدی اے۔ اس درد نوں مٹاؤن لئی یتن کیتے جاندے ہن پر انت گرمتِ دا ہی سہارا اسنوں روحانی سکھ دندا اے۔ اس وچّ قدرت دا ورنن(ذکر) کافی ادبھتّ (اہم)اے۔ ایہہ سانتی تے گیان دا وہندا دریا اے۔ بدل رہے براج پربت اپرے کالے روپ وشال بیٹھے ایکراں ذکر ہاتھی ہون بیٹھے تھانؤ تھاں ایہناں بدلاں کیرے کنگرے اگڑے نال سنہری جھال چمکے لال ہو…… بھائی ویر سنگھ جی دیاں چھوٹیاں کویتاواں وچّ وشے دے روپ دی کافی ونگی ملدی اے۔ اوہناں نوں قدرت وچّ ربّ دا جھلکارا دسدا اے۔ ‘مٹک ہلارے’ وچّ کشمیر دی سندرتا دا رمانٹک، رسمئی تے رہسمئی(پراسرار) ورنن(ذکر) اے۔

پرگیتی شاعری[لکھو]

بھائی ویر پنجابی وچّ پرگیتی شاعریدے موڈھی ہن تے اوہناں دی کویتا دا سہجاتمی پدھر بڑا اچا اے . نمونے وجوں :-

کمبدی کلائی[لکھو]

سپنے وچّ تسیں ملے اسانوں
اساں دھا گلوکڑی پائی،
نرا نور تسیں ہتھ ن آئے
ساڈی کمبدی رہی کلائی،

دھا چرناں تے سیس نوایا
ساڈے متھے چھوہ ن پائی،
تسیں اچے اسیں نیویں ساں
ساڈی پیش ن گئیا کائی ۔

پھر لڑ پھڑنے نوں اٹھ دوڑے
پر لڑ او ‘بجلی-لہرا’،
اڈدا جاندا پر اوہ اپنی
چھوہ سانوں گیا لائی؛

مٹی چمک پئی ایہہ موئی
تے تسیں لوآں وچّ لشکے
بجلی کوند گئی تھرراندی،
ہن چکاچوندھ ہے چھائی!

حوالے[لکھو]