مینڈرل

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
مینڈرل
Mandril.jpg
کنگڈم : Animalia
فائیلم : کورڈیٹ
کلاس : ممالیہ
آرڈر : پرائيمیٹ
نکا آرڈر : سکی نک
ٹبر : پرانی دنیا دے باندر
جنس : Mandrillus
سائنسی ناں : Mandrillus sphinx
Mandrill area.png
پھرن تھاں رنگ وچ

مینڈرل پرانی دنیا دے باندراں دا اک پرائيمیٹ اے ۔ بیبون تے ڈرل دا تے ایدا نیڑے دا ساک اے۔ مینڈرل گیبون، کیمرون، استوائی گنی تے لوکراج کانگو دے جنگلاں دا واسی اے۔ ایہ ٹولیاں وچ ریندے نیں. چارلس ڈارون 1857 وچ اپنی کتاب ( The Descent of Man) وچ لکھدا اے:" میملاں دی پوری ٹولی دا کوئی وی ہور سنگی اینے ودیا ول نال نئی رنگیا ہویا جنا کے وڈے مینڈرل[1]

ناں[لکھو]

مینڈرل دا مطلب اے وڈا بیبون۔ مین + ڈرل۔ ڈرل مطلب بیبون، یعنی وڈا بیبون۔ اہ شبد انگریزی وچ 1774 نوں کسے افریقی بولی توں آیا۔

وکھالہ[لکھو]

Mandrill at san francisco zoo.jpg

مینڈرل سارے پرائیمیٹاں وچوں سب توں چوکھا رنگلا اے۔ ایدھی کھل زیتونی ہرے رنگ دی جیدے تے کالیاں پیلیاں پٹیاں تے چٹے رنگ دا ٹڈ ہوندا اے۔ ایدی لمی تھوتھنی اے جیدے وشکاروں لال پٹی تھلے ول آندی اے تے اوہدے دوالے نیلیاں اچیاں پٹیاں آندیاں نیں۔ ایدے لال بل تے ناساں نیں تے پیلیاں مچھاں نیں۔جنسی انگاں دے دوالے وی کئی رنگ لال گلابی جامنی نیلے ہوندے نیں[2] تے پچھا گلابی ہوندا اے۔ نر دا لن لال تے ٹٹے ہلکے جامنی رنگ دے ہوندے نیں۔ جوان نر مینڈرل وچ ایہ رنگ ہور وی گوڑے ہوجاندے نیں۔


نر مینڈرل دا جوکھ 25–37 کلو (55-82 پاؤنڈ) تے مادہ دا (11–14 کلو, یا 24.5-31 پاؤنڈ) ہوندا اے۔ کج نر 50 کلو (110 پاؤنڈ) تک وی اپڑ دے نیں[3][4]۔ نر مینڈرل دا وشکارلہ ناپ 81–90 سینٹی میٹر (32–36 انچ) تے مادہ دا 56–66 سینٹی میٹر (22–26 انچ) تے پوچھل ایس توں وکھرے 5–9 سینٹی میٹر (2–3.5 انچ) ری ہوندی اے[5][6]۔ مینڈرل سب توں چوکھے جوکھ دا باندر اے۔ نکی پوچھل باجوں ایہ ایڈا لماں نئیں۔ ایہ راکھی وچ 31 ورے تک جی سکدا اے ایدی مادھ ساڈے تن وریاں مگروں بچے جمن جوگی ہوجاندی اے۔

کھان پین[لکھو]

ایہ ہر شے کھا جاندے نیں۔ کھان پین وچ فروٹ تے کیڑے مکوڑے آندے نیں۔ ایہ پتے کھل ٹانی تنا کھاجاندے نیں۔ کھمبیاں سیونکھ، ٹڈے مکڑیاں سپیاں تے بچھو لبن تے اوہ وی کھاجاندے نیں۔ آنڈے، ڈڈو، کھچوپڑے چوۓ تے چکوندراں تک ایہ رگڑ جاندے نیں۔ نکا ہرن ٹاۓ چڑھ جاۓ تے ایدے ہتھوں نئیں بچدا۔

تھاں[لکھو]

مینڈرل دکھنی کیمرون، گیبون، استوائی گنی تے لوکراج کانگو وچ ہوندا اے۔ اتر وچ ساناگا دریا تک چڑھدے ول اوگوی تے نارتھ دریا دے وشکارلا تھاں ایدا دیس اے۔ بارشی جنگل تے وچ کھلے علاقے ایدے پسند دی تھاں نیں۔ ایہ ہے تے زمین تے رہن والے پر بیبون نالوں زیادہ چر رکھاں تے لنگاندے تے نیں۔ ٹردیاں چارے ہتھ پیر ورتدے نیں۔ اگر رکھاں تے ہون تے چھالان مار کے چلدے نیں۔ اینں دا ٹرنا پھرنا دن ویلے ای ہوندا اے تے سون لئی روز رکھاں تے تھاں بدلدے نیں۔ تیندوے باز تے کج سپ ایہناں دے شکاری نیں۔

رہتل[لکھو]

مینڈرل وڈیاں ٹولیان بنا کے ریندے نیں۔ اک ٹولی 520 توں 845 تک دی ہوسکدی اے[7][8][9]۔ لوپے نیشنل پارک وچ اک 1300 دی ٹولی ویکھی گئی تے ایہ انساناں نوں چھڈ کے پرائیمیٹاں دا سب تو وڈا اکٹھ سی[10]۔ ایہ ٹولیاں مادہ مینڈرل تے اوہناں دے نیانیاں دیاں ہوندیاں نیں[11]۔ نر مینڈرل کلی زندگی لنگاندے نیں[12]۔ مادہ نال میل ویلے سال وچ تن مہینے نر مادہ نال ریندے نیں۔ 50 تک دی نکی ٹولی وی ویکھی گئی اے.۔ کلے یا چھڑے نر مینڈرل دی ٹولی کدے نئیں دسی۔

جون تو اکتوبر تک نر مادہ ملدے نیں تے فروی توں مئی تک بچے ہوندے نیں[13]۔ گبن رہن دا ویلہ 175 دن تک اے۔مادہ ای بچے نوں سامبدی اے۔ 6 ورے دا نر مینڈرل ٹولی نوں چھڈ کے وکھرا ہوجاندا اے[14][15]۔

بچاؤ[لکھو]

رکھاں دے کٹن باجوں ایدے رہن دی تھان مک رئی اے تے اینج ایدا بچنا اوکھا ہوندا جاریا اے[16]۔ ایدے گوشت لئی ایدا شکار کرنا وی اک وڈا مسلہ اے[17]۔ کانگو وچ ایناں تے برے دن نیں۔ پر ایہنان نوں راکھی وچ رکھ کے ودایا جاسکدا اے تے فیر جنگل وچ چھدیا جاسکدا اے[18]۔

مورتاں[لکھو]

بارلے جوڑ[لکھو]


اتہ پتہ[لکھو]

  1. Darwin, Charles (1871). The Descent of Man, and selection in relation to sex.. D. Appleton and Co, New York.
  2. Ankel-Simons F. (2007) Primate Anatomy: an introduction, 3rd Edition. San Diego: Elsevier Acad Pr. 724
  3. Setchell, J. M.; Lee, P. C.; Wickings, E. J.; Dixson, A. F. (2002). "Reproductive parameters and maternal investment in mandrills (Mandrillus sphinx)". International Journal of Primatology 23: 51. DOI:10.1023/A:1013245707228
  4. WAZA - World Association of Zoos and Aquariums - Virtual Zoo
  5. "Mammals: Mandrill". San Diego Zoo. Retrieved 4 February 2012.
  6. "Mandrill". National Georgraphic. Retrieved 4 February 2012.
  7. Sabater Pí J. (1972) "Contribution to the ecology of Mandrillus sphinx Linnaeus 1758 of Rio Muni (Republic of Equatorial Guinea) ". Folia Primatol 17:304-19..
  8. Harrison MJS. (1988) "The mandrill in Gabon's rain forest-ecology, distribution and status". Oryx 22(4):218-28.
  9. Rogers, M. E., Abernethy, K.A., Fontaine, B., Wickings, E.J., White, L.J.T and Tutin, C.E.G. (1996). "Ten Days in the Life of a Mandrill Horde in the Lopé Reserve, Gabon." Am J Primatol 40: 297-313.
  10. "Gabon". Wildlife Conservation Society. Retrieved 4 February 2012.
  11. Abernethy KA, White LJT, Wickings EJ. (2002) "Hordes of mandrills (Mandrillus sphinx): extreme group size and seasonal male presence". J Zool (Lond.) 258(1):131-7.
  12. Abernethy KA, White LJT, Wickings EJ. (2002) "Hordes of mandrills (Mandrillus sphinx): extreme group size and seasonal male presence". J Zool (Lond.) 258(1):131-7.
  13. Wickings, E. J., and Dixson, A.F. (1992). "Development from birth to sexual maturity in a semi-free-ranging colony of mandrills (Mandrillus sphinx) in Gabon." Journal of Reproduction and Fertility 95(1): 139-144.
  14. Abernethy KA, White LJT, Wickings EJ. (2002) "Hordes of mandrills (Mandrillus sphinx): extreme group size and seasonal male presence". J Zool (Lond.) 258(1):131-7.
  15. Harrison MJS. (1988) "The mandrill in Gabon's rain forest-ecology, distribution and status". Oryx 22(4):218-28.
  16. Oates, J. F. & Butynski, T. M. (2008). Mandrillus sphinx. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 4 January 2009.
  17. Oates, J. F. & Butynski, T. M. (2008). Mandrillus sphinx. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 4 January 2009.
  18. Peignot P, Charpentier MJE, Bout N, Bourry O, Massima U, Dosimont O, Terramorsi R, WIckings EJ. (2008) "Learning from the first release project of captive-bred mandrills Mandrillus sphinx in Gabon". Oryx 32(1):122-31.