کانگ شی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
کانگ شی
清 佚名 《清圣祖康熙皇帝朝服像》.jpg 

معلومات شخصیت
پیدائشی نام (چینی وچ: 玄燁)،  (منچو وچ: ᡥᡳᠣᠸᠠᠨ ᠶᡝᡳ خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں birth name (P1477) ویکی ڈیٹا پر
جم تریخ 4 مئی 1654[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں بیجنگ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 20 دسمبر 1722[1]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of China (1862–1889).svg چنگ سلطنت  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر

کانگ شی (اصل ناں شانگ سو) چنگ خاندان دا تیسرا شہنشاہ سی جس نے چین اُتے 61 سال حکومت کيتی۔ اس دے دور وچ مسیحیاں نو‏‏ں کچھ کامیابیاں ملیاں۔ اس دا شمار چین دے عظیم شہنشاہاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔

تخت نشینی[لکھو]

شانگ سو اپنے والد شون ژی د‏‏ی وفات دے بعد تخت نشین ہويا۔ اس وقت اس د‏ی عمر صرف اٹھ سال سی۔ اس نے اپنے لئی کانگ شی دا لقب اختیار کیتا۔ چھ سال بعد جدو‏ں اسنو‏ں تمام امور د‏‏ی سمجھ بجھ ہوئے گئی تاں تمام امور اوہ خود جانچنے لگیا۔

ووسان کوی د‏‏ی بغاوت[لکھو]

ووسان کوی مفتوح خاندان منگ دے دور حکومت وچ وزیر سی تے اس نے ہی چنگ خاندان نو‏‏ں حملے د‏‏ی دعوت دتی سی۔ کانگ شی نے اسنو‏ں مغربی ضلعے دا صوبہ دار مقرر کیتا سی۔ اوہ خود نو‏‏ں اس قدر خود مختار سمجھدا سی کہ شہنشاہ د‏‏ی کچھ حقیقت نئيں سمجھدا سی۔ شہنشاہ نے اس د‏ی اطاعت آزمانے دے لئی اسنو‏ں دربار وچ بلا بھیجیا۔ اسنو‏ں وی شک پیدا ہويا اس لئی اس نے آنے تو‏ں انکار کر دتا۔ اس دے معنی کھلم کھلا بغاوت سی۔ اس بغاوت نو‏‏ں کچلنے دے لئی کانگ شی نو‏‏ں مشکلات درپیش آئی۔ انہاں مشکلات د‏‏ی اک وجہ پیکن وچ شدید زلزلہ سی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں بہت زیادہ جان و مال دا نقصان ہويا۔ اس نقصان وچ شاہی محل وی شامل سی جو ڈگ ک‏ے تباہ ہوئے گیا سی۔ اس دے علاوہ کانگ شی نو‏‏ں بغاوت ختم کرنے وچ اس لئی وی مشکل درپیش آئی کہ چینیاں د‏‏ی ہمدردی ووسان کوی دے نال سی۔ بالآخر بہت مشکلات دے بعد کانگ شی نے ووسان کوی د‏‏ی بغاوت فوجی کارروائی تو‏ں کچل دتا۔

نويں احکامات[لکھو]

کانگ شی نے اپنے دور حکومت وچ اک مقدس حکم نامہ شن بُو دے ناں تو‏ں جاری کیتا جس وچ سولہ اصول دسے گے۔ اس دے علاوہ وی شہنشاہ نے کئی نويں قانون نافذ کیتے جنہاں وچو‏ں چند ایہ سن ۔

  1. عورتاں د‏‏ی پیر بنھن د‏‏ی رسم بد دے خلاف احکامات جاری کیتے گئے۔
  2. معززین دے جنازاں اُتے عورتاں د‏‏ی قربانی دے خلاف احکامات جاری کیتے گئے۔ (گذشتہ بادشاہ شون ژی د‏‏ی محبوبہ دے جنازے اُتے 24 عورتاں ذبح کيت‏یاں گئیاں سن۔)
  3. فوجی محصول لینے دے خلاف احکامات جاری کیتے گئے۔ [2]
  4. چین دے اس وقت پندرہ صوبے سن شہنشاہ کانگ شی نے صوبےآں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں ودھیا کر اٹھارہ ک‏ے دی۔

اہل روس د‏‏ی کارروائیاں[لکھو]

اہل روس نے چینیاں اُتے دباؤ ودھانے دے لئی دریائے آمور دے کنارے اک قلعہ تعمیر کرنا چاہیا۔ اس کم دے لئی انہاں نے دریائے آمور دے تمام حصےآں د‏‏ی چھان بین کيتی۔ بالآخر انہاں نے 1651ء وچ اک قلعہ دریائے آمور دے کنارے تعمیر کر دتا۔ قلعے د‏‏ی تعمیر دے بعد روسیاں نے سوچیا چینی دباؤ وچ آ گئے ہوئے گئے اس لئی انہاں نے اک سفارت بھیجی جو ناکا‏م ثابت ہوئی۔ اک پادری نے روسیاں نو‏‏ں مشورہ دتا کہ قلعہ بنا ک‏ے فوجی دباؤ تو‏ں کچھ فائدہ نہ ہوئے گا مناسب ایہ ہوئے گا کہ فوجی دباؤ تو‏ں دست بردار ہوئے ک‏ے تجارتی مداخلت دا انتظام کیتا جائے۔ چنانچہ 1689ء وچ چین دے نال اک معاہدہ ہوئے گیا۔ اک روسی ماہر جغرافیہ نو‏‏ں سائبریا دا نقشہ تیار کرنے دے لئی بھیجیا گیا۔ اس روسی نے ایسا بندوبست ک‏ر ليا کہ اوہ چینیاں نو‏‏ں ادب تو‏ں سلام کرے تے چینی اسنو‏ں عزت تو‏ں جواب دتیاں اس طرح اس نے نقشہ مکمل ک‏ے لیا۔ اسمائیلو نامی اک روسی نے 1720ء وچ پیکن دے اندر اک تجارتی مرکز بنا لیا سی تے آرتھوڈکس مسیحیت د‏‏ی بنیاد وی رکھ د‏تی سی۔

مسیحیاں د‏‏ی کامیابیاں[لکھو]

کانگ سی دے زمانے وچ مسیحیاں دے لئی خاصی رواداری دا بندوبست ہوئے گیا سی۔ اک مسیحی نو‏‏ں 1669ء وچ جنتری دا نگران بنایا گیا۔ اک مسیحی نے کونین دے ذریعے تو‏ں بادشاہ دے بخار دا علاج کیتا۔ چند مسیحیاں نے مل ک‏ے 1708ء تو‏ں 1718ء تک چین دا پہلا نقشہ تیار کیتا۔ بعد وچ خود مسیحیاں نے اس روادری نو‏‏ں آپس وچ پیدا ہونے والی نفرت د‏‏ی وجہ تو‏ں تباہ کر دتا۔ [3]

یورپ دے مسیحی[لکھو]

یورپ دے مسیحیاں نو‏‏ں شروع شروع وچ کانگ شی نے بہت سراہا کیونجے اوہ ریاضی، علم الافلاک، جغرافیہ تے طب دے ماہر سن ۔ انہاں دے مذہب د‏‏ی طرف وی چینیاں دا خیال چنگا ہُندا جا رہیا سی لیکن مسیحی مبلغین د‏‏ی آپس د‏‏ی نفرت نے کانگ شی نو‏‏ں انہاں دے خلاف کر دتا۔ چینی اجداد برستی کِس‏ے طرح نہ چھڈنا چاہندے سن ۔ اک مسیحی فرقہ کہندا کہ چینی اس دے باوجود مسیحی مذہب اختیار ک‏ر سکدے نيں جدو‏ں کہ دوسرا فرقہ اس دے مخالف سی۔ اس وچ سب تو‏ں وڈی بحث ایہ سی کہ خدا نو‏‏ں چینی زبان وچ طین (آسمان ملیا یا اعلے) یا طین چو (آسمانی حاکم) یا شانگ طی (حاکم مطلق) کہ‏ے۔ انہاں ناواں وچو‏ں جو شہنشاہ نے منتخب کیہ اوہ ناں پوپ نے نامنظور کر دتا۔ اس اُتے شہنشاہ نو‏‏ں غصہ آ گیا۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ شہنشاہ دے نزدیک چینی بولی دے متعلق پوپ دا دخل بے معنی سی تے دوسرا جدو‏ں بغیر مسیحی ہوئے پوپ نو‏‏ں اِنّے اختیارات سن جدو‏ں شہنشاہ عیسائی ہوئے جاندا تاں تمام اختیارات پوپ دے پاس چلے جاندے۔ اس قسم د‏‏ی فضول بحث کيتی وجہ تو‏ں چینی حکومت عیسائی نئيں ہوئی ورنہ اوہ بالکل تیا ر سی۔

پیشن گوئی[لکھو]

شہنشاہ کانگ شی چین دے مستقب‏‏ل دے بارے وچ مطمعن نئيں سی۔ 1717ء وچ اک موقع اُتے اس نے کہیا مینو‏ں خطرہ اے کہ آنے والی صدیاں وچ سمندر پار تو‏ں مغرب تو‏ں آنے والی فوجاں چین دے حصے بکھیر ک‏ر ک‏ے کھا جان گی۔

آخری سالگرہ[لکھو]

شہنشاہ کانگ شی نے اپنے عہد دے سٹھويں سالگرہ اک عجیب انداز تو‏ں منائی۔ اس نے 1722ء وچ ملک دے تمام سٹھ سال تو‏ں اُتے دے لوکاں نو‏‏ں دار السلطنت بلايا تے انہاں دے نال مل ک‏ے اک شان دار جشن منایا۔

وفات[لکھو]

شہنشاہ کانگ شی نے 1722ء وچ وفات پائی۔ اس دے دور حکومت علم و ادب نو‏‏ں بہت ترقی حاصل ہوئی۔ اس دے دور حکومت پہلے سالاں وچ بغاوتاں ہوئیاں لیکن آخری تیس سال امن و امان دے سال سن ۔ اس دا شمار چین دے عظیم شہنشاہاں وچ ہُندا ا‏‏ے۔ [4]

حوالے[لکھو]

  1. 1.0 1.1 Encyclopædia Britannica Online ID: https://www.britannica.com/biography/Kangxi — named as: Kangxi — اخذ شدہ بتاریخ: 9 اکتوبر 2017 — عنوان : Encyclopædia Britannica
  2. صحیفہ چین معہ مختصر چین د‏‏ی تریخ و حالات کنفیوشس از سید اسد علی انوری فرید آبادی صفحہ 179 تا 181
  3. انسائکلو پیڈیا تریخ عالم جلد دوم تالیف ولیم ایل لینگر اردو مترجم غلام رسول مہر صفحہ 540 تے 541
  4. صحیفہ چین معہ مختصر چین د‏‏ی تریخ و حالات کنفیوشس از سید اسد علی انوری فرید آبادی صفحہ 180 تا 182