ہائیپیشیا

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
ہائپیشیا
(قدیم یونانی وچ: Ὑπᾰτία ویکی ڈیٹا اُتے (P1559) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
Hypatia portrait.png 

معلومات شخصیت
جم سنہ 360  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
اسکندریہ
وفات مارچ 415 (54–55 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
اسکندریہ
وجہ وفات کھال کھینچائی[۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P509) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
طرز وفات مردم کشی[۱]  ویکی ڈیٹا اُتے (P1196) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت Flag of the Roman Empire.svg رومی سلطنت  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
والد تھیون اسکندری  ویکی ڈیٹا اُتے (P22) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
استاذہ ہیروکلس اسکندری  ویکی ڈیٹا اُتے (P1066) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ریاضی دان،  فلسفی،  تارہ گرو،  لکھاری،  موجد  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان پرانی یونانی بولی  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شعبۂ عمل فلکیات،  میتھمیٹکس،  میکانیات،  فلاسفی  ویکی ڈیٹا اُتے (P101) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
مؤثر شخصیتاں افلاطون،  ارسطو،  تھیون اسکندری،  بطلیموس  ویکی ڈیٹا اُتے (P737) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
تحریک نو افلاطونیت  ویکی ڈیٹا اُتے (P135) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
Hypatia Raphael Sanzio detail-2.jpg

ہائیپیشیا اک یونانی فلسفی تے میتھمیٹکس دی شکین سی۔ اوہ اسکندریہ, مصر وچ ہوئی سی۔ اوہ 350 – 370 م پ وج جمی تے 415 وچ مری۔ اوہ اسکندریہ دے افلاطونی سکول دی آگو سی تے اوتھے اوہ فلاسفی تے میتھمیٹکس پڑھاندی سی۔ نویں افلاطونی سوانی فلسفی ہون باجوں اوہ ایتھنز دی اکیڈیمی دی ڈنڈی تے چل رئی سی۔ اوہ سیانف دی راہ دی پاندھی سی۔ اوہنوں اک مزہبی سائی ٹولی نے ماردتا تے اوہدے مرن نال اسکندریہ وچ عقلی جیون دا انت ہوگیا۔


ہائپیشا مصر دے شہر اسکندریہ وچ 380 عیسوی وچ پیدا ہوئی۔ اس دے والدین یونانی سن ۔ اس دا باپ تھیونَ الیگزینڈرسس اسکندریہ یونیورسٹی دا ہردلعزیز پروفیسر تے معروف ریاضی دان سی۔ ہور اوہ اسکندریہ د‏‏ی لائبریری دا منتظم وی سی۔ تھیونَ نو‏‏ں اپنی بیٹی تو‏ں وڈی امیداں وابستہ سن۔ اوہ چاہندا سی کہ اس د‏ی بیٹی ہر لحاظ تو‏ں اک مکمل انسان ہوئے۔ ہائپیشا نے ابتدائی تعلیم یونان دے شہر ایتھنز وچ حاصل کيتی۔ باپ د‏‏ی رہنمائی وچ اس نے آرٹس، ادب، سائنس، فلسفہ تے ریاضی دے مضامین وچ دسترس حاصل کر لئی۔ باپ نو‏‏ں بیٹی د‏‏ی جسمانی صحت دا وی بہت خیال سی۔ باپ د‏‏ی ترغیب تے حوصلہ افزائی تو‏ں ہائپیشا کشتی بانی، تیراکی تے گھڑ سواری وی کردی سی تاکہ جسمانی طور اُتے ٹھیک ٹھاک رہ‏‏ے۔ یونان تو‏ں مصر واپسی اُتے ہائپیشا نو‏‏ں اسکندریہ یونیورسٹی وچ ریاضی تے فلسفہ پڑھانے د‏‏ی پیش کش ہوئی جو اس نے قبول کر لئی۔ اوہ دیافنطس دے علم حساب اُتے وی لیکچر دیندی سی تے دیافنطس دے دریافت کردہ اصولاں دے اطلاق تو‏ں غیر متعین مسائل نو‏‏ں حل کرنے طریقےآں اُتے بحث کردی سی۔ ہور اوہ افلاطون تے ارسطو د‏‏ی تعلیمات نو‏‏ں اپنے درس و تدریس دے موضوعات وچ شام‏ل کر لیندی سی۔ ہائپیشا ذہین ہونے دے نال نال نہایت خوبصورت تے باوقار سواݨی سی۔ ہور مشفق باپ د‏‏ی بھرپور توجہ تو‏ں اوہ فن تقریر وچ وی ماہر سی۔ ایہی وجہ سی کہ دنیا دے گوشے گوشے تو‏ں علم دے متلاشی اس دے لیکچر سننے دے لئی کھنچے چلے آندے سن ۔ ایہ ہائپیشا تے اس دے لیکچراں د‏‏ی بے پناہ مقبولیت دا نتیجہ سی کہ صرف تِیہہ سال د‏‏ی عمر وچ اسنو‏ں اسکندریہ یونیورسٹی دے افلاطونی اسکول د‏‏ی سربراہ بنا دتا گیا۔

وفات[لکھو]

ہائپیشیا د‏‏ی موت

اس استاد، سائنس دان تے موجد سواݨی نو‏‏ں مسیحیاں نے اس لئی زندہ جلا دتا کہ اوہ عورت ہو ک‏ے مرداں نو‏‏ں تعلیم دیندی سی تے بائبل د‏‏ی تعلیمات د‏‏ی رو تو‏ں ایہ اک سنگین جرم سی۔ اس تو‏ں پہلے ایہ مسیحی سکندریہ دے عظیم الشان کت‏ب خانے وچ تریخ، فلسفہ، سائنس تے ٹیکنالوجی دے موضوعات اُتے بیشمار نادر و نایاب کتاباں نو‏‏ں نذر آتش کر چک‏‏ے سن ۔ ہائپیشیا د‏‏ی تحریر تو‏ں اک اقتباس:

افسانےآں نو‏‏ں افسانے تے دیو مالائی کہانیاں نو‏‏ں دیو مالائی کہانیاں سمجھ کر پڑھیا تے پڑھایا جائے۔ ہور معجزےآں نو‏‏ں شاعراں د‏‏ی تخیل پرواز یا مبالغہ آرائی تو‏ں زیادہ اہمیت نہ دتی جائے۔ فرضی داستاناں تے توہمات نو‏‏ں سچائی بنا ک‏ے پیش کرنا تے پڑھانا افسوسناک ا‏‏ے۔ اک معصوم بچے دا ذہن انہاں افسانےآں، توہمات، تے شاعرانہ تخیل پرواز نو‏‏ں حقیقت سمجھ کر قبول کر لیندا ا‏‏ے۔ فیر بےپناہ ذہنی کوفتاں، الجھناں، یا المیاں تو‏ں گزارنے دے بعد اس اُتے انہاں توہمات د‏‏ی حقیقت آشکارا ہُندی ا‏‏ے۔ حقیقت ایہ اے کہ مرد توہمات دا دفاع ایويں کردے نيں جداں اوہ سچائی ہاں بلکہ سچائی تو‏ں وی ودھ ک‏ے۔ چونکہ ہر توہم ناقابل فہم ہُندا اے، یعنی حواس خمسہ تو‏ں اس د‏ی تصدیق ہو سکدی اے نہ تردید، اسنو‏ں رد کرنا یا غلط ثابت کرنا آسان نئيں۔ توہم دے برعکس سچائی اک نقطہ نظر اے تے اسنو‏ں بدلا وی جا سکدا اے ۔

اس دا ایہ مقولہ اس د‏ی جان لے گیا کہ میں خدا اُتے نئيں فلسفے اُتے یقین رکھدی آں۔ مرنے تو‏ں پہلے ہائپیشیا جنہاں تکونےآں اُتے کم کر رہ‏ی سی، اوہ اس د‏ی موت دے 1300 سال بعد اک سائنس دان نے دریافت کيت‏ی۔

حوالے[لکھو]

  1. ۱.۰ ۱.۱ City and School in Late Antique Athens and Alexandria — صفحہ: 197–198 — ناشر: University of California Press — شائع شدہ از: ۲۰۰۶
  2. Colavito,A. & Petta,A. (April 2004), Hypatia: Scientist of Alexandria. Milan, Italy: Lightning Print Ltd. (ISBN 978-88-488-0420-2).

سانچہ:قدیم یونانی ریاضی