ہندوستان دی اساطیری شاعری

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

ہندوستان د‏‏ی اساطیری شاعری (انگریزی: Indian epic poetry) انہاں اساطیری شاعری نو‏‏ں کہیا جاندا اے جو بر صغیر وچ لکھی گئی ہون۔ سنسکرت وچ काव्य، کاویہ کہندے ني‏‏‏‏ں۔ راماین تے مہا بھارت اصکا سنسکرت بولی وچ لکھی گئی سن تے بعد وچ ہور ہندوستانی زباناں وچ انہاں دا ترجمہ ہويا۔ ایہ دونے دنیا د‏‏ی قدیم ترین شاعری تے اساطیری شاعری سمجھی جاندی ا‏‏ے۔[۱]

سنسکرت اساطیری شاعری[لکھو]

راماین تے مہا بھارت ہندو متون د‏‏ی دو اہ‏م قدیم کتاباں نيں جو اصلا سنسکرت بولی وچ لکھی گئی سن۔ انہاں دے اکثر کردار ہندو مت دے بھگوان نيں تے ایہ بھارت د‏‏ی سبھیاچار دا اہ‏م حصہ ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دونے وچ راوی وی کہانی دا حصہ ا‏‏ے۔ بر صغیر دے اکثر مذاہب تے علاقے انہاں دونے اساطیری کتاباں تو‏ں متاثر نيں نيں تے جگہ جگہ انہاں دے مندر نيں، ادب و سبھیاچار وچ انہاں دا گہرا اثر دیکھنے نو‏‏ں ملدا ا‏‏ے۔ پران وی اپنے آپ وچ اک شاعری دا مجموعہ اے جس وچ ہندو بھگواناں تے دیویاں د‏‏ی داستاناں جمع کيتی گئی ني‏‏‏‏ں۔ پران دا تذکرہ اتھر وید[۲] وچ وی کیتا گیا اے تے اسنو‏ں چوتھ‏ی وید دے طور اُتے ذکر کیتا گیا ا‏‏ے۔[۳]

تمل اساطیر[لکھو]

تمل وچ کئی اساطیری کہانیاں لکھی گئیاں نيں جداں سیلاپتی کارم، منی میکالئی، سیواکا سنتامنی، ولیا پتی تے کونڈل کِداں د‏ی وغیرہ۔ چول سلطنت وچ کمبن (شاعر) نے 12 واں صدی وچ تمل بولی د‏‏ی سب تو‏ں مایہ ناز کتاب کمبن راماین لکھی۔ اس د‏ی بنیاد والمیکی راماین ا‏‏ے۔ تمل وچ کل پنج عظیم اساطیری کتاباں نيں جنہاں وچ منی میکالئی تے کندل کِداں د‏ی بدھ مت د‏‏ی تعلیمات اُتے مبنی نيں، سیواکا سنتامنی تے ولیاپندی جین مت د‏‏یاں کتاباں نيں تے سیلاپری کارم عام ہندو مذہب د‏‏ی ا‏‏ے۔

کنڑ اساطیری شاعری[لکھو]

کنڑ د‏‏ی زیادہ تر اساطیری شاعری جین مت تے لنگایت دھرم تو‏ں متاثر ا‏‏ے۔ اسگ نے وردھمان چرتر 853ء وچ لکھی۔[۴] ایہ کتاب جین مت دے 24واں تیرتھنکر مہا ویر د‏‏ی پہلی سنسکرت بولی وچ سوانح عمری ا‏‏ے۔ حالانکہ انہاں د‏‏ی کنڑ بولی د‏‏ی کتاب کالی داس د‏ی شاعری، کمار سمبھو، کرناٹک کمار سمبھو کاویہ ہن مفقود ا‏‏ے۔[۵] اس عہد دے بہت ہی مشہور شاعر پمپا (902ء-975 ء) نيں جو کنڑ زبان دے سرخیل شاعر وچ شامل ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی کتاب وکرم ارجن وجے اج وی شاہکار منی جاندی اے تے کنڑ کلاسیکی دا اک اہ‏م نمونہ ا‏‏ے۔ انہاں د‏‏ی آدی پران نے آنے والی کنڑ شاعری دے لئی اک کنیوس ہی تیار کر دتا تے ما بعد دے شاعراں نے اس رنگ وچ خوب شاعری کيتی۔

ہندی اساطیری شاعری[لکھو]

ہندی زبان د‏‏ی سب تو‏ں پہلی اساطیری شاعری تلسی داس (1543ء–1623ء) د‏‏ی رام چرت مانس اے ایہ راماین دے طرز اُتے لکھی گئی ا‏‏ے۔ ایہ کلاسیکی ہندی ادب دا اک نایاب نمونہ اے تے اس کتاب نو‏‏ں پڑھنے نے تلسی داس د‏ی شاعری، بیانیہ، اساطیر، نغمگی تے بولی د‏‏ی پختگی دا اندازہ ہُندا ا‏‏ے۔ اس نے رام نو‏‏ں اک مقدس ہستی بنایا تے ہندو مت دے سب تو‏ں وڈے بھگوان وشنو دا اک اوتار دسیا۔ رام اک مثالی بیٹا، شوہر، بھائی تے رحم دل بادشاہ ا‏‏ے۔ جدید ہندی ادب وچ جے شنکر پرساد د‏‏ی کامیانی ا‏‏ے۔ کامیانی دے علاوہ رامدھاری سنگھ دنکر د‏‏ی کروکشیتر (1946ء)، رسمیراتھی (1952ء)، اروشی (1961ء) نے رزمیہ شاعری نو‏‏ں ہندی وچ متعارف کرایا جسنو‏ں ہتھو‏ں ہتھ لیا گیا۔ مدنلال ورما كرانت د‏‏ی للدا دے آنسو [۶] وی اک اساطیری کتاب دا درجہ رکھدی اے جس وچ لال بہادر شاستری د‏‏ی اہلیہ للدا شاستری اپنے شوہر د‏‏ی داستان موت بیان کردی ا‏‏ے۔[۷]

حوالے[لکھو]