پنچھی

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
پنچھی
Bird Diversity 2011.png
دیس: جنور
برادری: کورڈیٹ
نکی برادری: کنگریڑے
ٹولی: پنچھی
پتی: 27
ٹبر : -
ونڈاں: 10,625

پنچھی کنگریڑیاں دی پر تے دو پیراں والی اک ٹولی جنہاں دا خون گرم تے ایہ آنڈے دیندے نیں۔ پنچھی پوری دنیا دے ہر کونے چ لبدے نیں۔ 10,625 پنچھیاں دیاں ونڈاں نوں لبیا جا چکیا اے۔ ایہ 5 سینٹی میٹر (2 انچ) دی مکھی چڑی توں لے کے 2.75 میٹر (9 فٹ) دے شترمرغ جڈے ہوسکدے نیں۔ پتھری جانداری ریکارڈ دسدے نیں جے پنچھی 16 کروڑ ورے پہلے جوراسک ویلے وچ ڈائینوسار توں بنے سن تے 65.5 ملین ورے پہلے آنوالی تباہی وچ ایہو ڈائینوسار سن جیہڑے بچے سن جیدے وچ 75٪ دے نیڑے بوٹے تے جانور مک گے سن۔

پنچھیاں تے پر، بنا دنداں دے چنج، پینڈے چھلڑ والے آنڈے, تیز میٹا بولک ریٹ، چار کوٹھڑیاں والا دل تے ہلکا پر پینڈا ٹانچہ ہوندا اے۔ پنچھیاں دیاں ساریاں جیوندیاں ونڈاں دے پر ہوندے نیں۔ پر اگے ودوھویں انگاں یا بانہواں دی اک ودھیا مورت اے تے لامت پنچھی ونڈاں اڈسکدیاں نیں۔ نہ اڈنے پنچھیاں وچ ریٹائٹ پینگوئن تے دور دے جزیریاں پنچھی آندے نیں۔ پنچھیاں دے اچیچے ہاضمہ تے سآ لین دے پربندھ ہوندے نیں جیہڑے اڈدیاں ٹھیک ریندے نیں۔ کج پنچھی جنہاں وچ کاں تے طوطے آندے نیں سب توں سیانیاں ونڈاں گنیاں جاندیاں نیں، کج پنچھیاں نوں اوزار بناندیاں وی ویکھیا گیا اے۔ کج پنچھی سماجی جانکاری نوں اگلیاں پیڑھیاں تک پجاندے نیں۔

کئی ونڈاں لمے پینڈے تک اڈاری کردیاں نیں تے کئی نکے پینڈے دیاں۔ پنچھی رل مل جاندے نیں۔ ایہ اک دوجے نوں واجاں نال تے گیتاں نال بلاندے نیں، کئی کم رل کے کردیے نیں جیویں کٹھیاں اڈنا، رل کے شکار کرنا، شکاری نال لڑنا، کٹھے چوجے جمنا پالنا۔ پنچھیاں دی وڈی لامت سماجی ناپ تے اک رت لئی یا کج رتاں لئی اک ویائی ہوندی اے پر ساری عمر لئی نہیں۔ کج ونداں وچ اک نر کول کئی مادھ ہوندیاں نیں تے کدے کسے مادھ کول اک توں ودھ نر وی ہوسکدے نیں۔ آنڈے آلنے وج دتے جاندے نے تے ماپے رل کے ایہناں اتے بیٹھدے نیں کئی پنچھی آنڈیاں توں چوچے نکلن تے کج ہور چر تک اوہناں دے نال ریندے نیں۔


پنچھیاں دیاں کئی وںڈاں بپار تے کھان پین وج شکار کرکے یا پال کے کم اندیان نیں۔ کج پنچھی اپنے سوہنے وکھالے یا وازاں توں پالے جاندے نیں۔ کجاں نوں گوانو لئی وی رکھیا تے سامبھیا جاندا اے۔ پنچھی انسانی رہتل دے کئی وکھالیاں شاعری مت تے موسیقی وج دسدے نیں۔ 17ویں صدی توں ہن تک 120–130 پنچھیاں دیاں ونڈاں انسانں باہجون مک کیاں نیں تے کغی سو ایس توں پہلے۔ 1,200 دے نیڑے مکن دے نیڑے نین تے اوہناں نوں بچان دی کوشش ہورئی اے۔


پنجھیاں دا مڈھ جوراسک ویلے وچ تھروپوڈا ڈائینوساراں توں ہویا۔ جوراسک ویلے وج پنجھیاں دی سب توں پرانی ونڈ آرکیوپٹرکس سمجھی جاندی اے ایہ کوئی پورے پنجھی تے نہیں سن. مگرمچھ پنجھیاں دے نیڑے منے گۓ نیں۔ کج چر پہلے چڑھدے اتری چین دے صوبے لیاوننگ توں ایسے تھروپوڈا دے نشان لبھے نیں جنہاں تے کھمباں دے ہون دے نشان وی ہے نیں۔ جس نال ایہ گل آگے آندی اے جے پنچھیاں تے کرلیں وشکار لیک کتھے ماریۓ۔ ایہ وی ہن دیاں کھوجاں توں گل پتہ لگی اے جے پرانے پنچھی پتے کھانوالے سن۔ کریٹیشیس ویلے وچ پنجھیاں دیاں کئی ونڈاں بندیاں نیں۔ کئی پنچھی ٹولیاں اپنے پرانے نشان جیویں پنجیاںوالے پر تے دند رکھدے نیں۔ ایہناں مگروں آنوالیاں وچ ایہ نہیں ریندیاں۔

پسار[لکھو]

پنچھی نیڑے تریڑے سارے زمینی تھانواں تے ریندے تے چوچے جمدے نیں۔ برفانی پیٹرل انٹارکٹکا جاکے انڈے دندا اے تے دکھنی قطب تے وی ویکھیا گیا اے۔ ٹراپک تھانواں تے سب توں چوکھی گنتی ایہناں دی اے۔ پنچھیاں دے ست ٹبراں نے وڈے سمندراں دے ای وسنیک نیں تے سکی تھاں تے آنڈے دین لغی ای آندے نیں۔ کج پینگوئن 300 میٹر(980 فٹ) دی ڈونگائی تک وی پانی وج غوطہ ماردے ویکھے گۓ نیں۔ دنیا دیاں کئی تھانواں تے انساناں نے پنجھیاں نوں اپڑايا تے رکھیا اے ایہناں وچوں فیزنٹ شکار لئی دنیا دیاں کئی تھانواں تے پالیا گیا اے۔ منک پیراکیٹ اتلے امریکہ وچ اپنے پنجریاں وچوں نسیہ تے اوہنے کھلے محول وج شہراں تے شہراں دوالے رہن لگ پیا۔ کئی پنجھی وائی بیجی دے وادے تے پسار نال وی اگے ودے۔

ٹانچہ[لکھو]

پنچھیاں دا ٹانچہ ہلکیاں ہڈیاں نال بنیا ہوندا اے۔ ا؛ہد؛اں خالی تھانواں ہوا نال بھریاں ہوندیاں نیں۔ ریپٹائلز وانگوں پنچھی وی گردیاں چوں امونیا یا یوریا دی تھاں یورک ایسڈ کڈدے نیں۔ یورک ایسڈ بٹھ نال ای نکل جاندا اے۔ ایہدا ہاضمہ پربندھ نویکلا اے ایدے وج کھان پین نوں سامبھن دی تھاں ہے تے ایدے مغدے وچ پتھر ہوندے نیں جیہڑے دنداں دی تھاں پین دا کم کردے نیں۔ چوکھے پنچھیاں وچ اڈاری باہجوں تیز ہاضمے دا پربندھ ہوندا اے۔ پنچھیاں دا سآ لین دا پربندھ ایناں سادھ نہیں۔ سآ لین تے 75٪ ہوا پھپھریاں نوں چھڈ کے پچھے ہڈیاں وج خالی تھاں وچ جاندی اے تے 25٪ پھپھریاں وچ رہ جاندی اے۔ جدوں پنچھی ہوا باہر کڈ دا اے تے ہڈیاں وچ گئی ہوا پھپھریاں وچ آندی اے تے اینج سآ لین تے باہر کڈہن تے پنچھی نوں ہوا ملدی اے۔ سائرنکس نوں ورتن نال واز کڈی دی اے۔ پنجھیاں دے دل وج چار خانے ہوندے نیں۔

پر

پر پنچھیاں دی اچیچی گل اے۔ ایہ اڑاندے نیں، بچاؤ کردے نیں تے نشانی تے سہنپ دیندے نیں۔ پر کئی طراں دے ہوندے نیں تے اوہناں دے وکھرے کم نیں۔ پر کھل توں نکلدے نیں تے کھل دے اچیچیاں تھانواں تے اگدے نیں۔ پنجھیاں دے پنڈے تے کھمب ونڈ، عمر، جنس تے سماجی پدھر نال وکھرے ہوندے نیں۔ پنچھی ویلے نال اپنے لاندے ریندے نیں۔

کروموسوم

پنچھی نر تے مادھ دیاں ونڈاں وچ ہوندے نیں ۔ پنجھیاں دی جنس دا پتہ زیڈ کروموسوم توں لگدا اے جدے کے میمل وچ وائی کروموسوم توں پتہ لگدا اے۔ نر پنچھی وچ دو زیڈ کروموسوم تے مادھ وچ اک زیڈ تے اک ڈبلیو کروموسوم ہوندا اے۔


اڈاری

 Illustration of the heads of 16 types of birds with different shapes and sizes of beak
وکھرے کھان پین وکھریاں چنجاں

اڈاری پنچھیاں دا اچیچا گن اے جیہڑا ایہناں نون دوجے رکڈھ دی ہڈی والے جانوراں کولوں وکھریاں کردا اے۔ اڈاری اک تھاں توں دوجی تھاں، کھان پین لبھن، بچاؤ، چوچے جمن تے شکاریاں توں بچن لئی ورتی جاندی اے۔ پنچھیاں دا پنڈا اڈاری لئی بنیا ہویا اے۔ پراں دے وکھالے تے ناپ نال ای کسے پنچھی دی ونڈ دا پتہ جل جاندا اے۔ 60 دے نیڑے پنچھی اڈدے ای نہیں۔ ایہ ناں اڈنے پنچھی دور جزیریاں دے واسی نیں جتھے اوہناں دے شکاری کوئی نہین تے نالے کھان پین لئی وئی تھوڑا ہی اے۔ پینگوئن اڈدے تے نہیں پر اپنے اڈاری والے انکاں نال پانی وج تیردے نیں۔


لامت پنچھی دن نوں جلدے پھردے نیں پر کج جیویں الو نیں رات نوں اپنا کھان پین لبھدے نیں تے کج شام ویلے۔


کھان پین

پنچھیاں دے دند نہیں ہوندے تے اپنا کھانا ایہناں نوں سالم نگلنا پیندا اے۔ پنچھیاں دے کھان پین وچ کئی چیزاں اندیاں نیں جنہاں وچ رس، پھل، بی، مچھیاں، مرے جانور تے نکے پنچھے آندے نيں۔ کئی پنجھی اپنا ویلہ تے سوج کسے اجیجے کھانے نوں لبھن وج تے اوس تے ای گزارا کرن تے لادندے نیں۔ کج پنچھی رکھاں دیاں پتیاں ٹاہنیاں توں جانور کیڑے پھڑ دے نیں تے کج پھل فروٹ دی کھوج کردے نیں۔ جیہڑے کیڑیاں دا شکار کردے نیں اوہ وائی بیج وج چنکے کنے جاندے نیں۔ رس پین والے پنچھی جنہاں وچ پدی چڑیاں تے لوریکیٹ ورگے پنجھی آندے نیں ایہناں دیاں چنجاں لمیاں ہوندیاں نیں تے پھل دے ڈیزائن تے ڈھلیاں ہوندیاں نیں تے جیب برش ورگی۔ مرغابیاں، پینگوئن تے اوک پانی دے اندر تک اپنے شکار نوں پھڑن لئی پروں نال زور لاکے جاندے نیں۔ ہوائی شکاری جیویں مچھی مار ہوا توں پانی وچ غوطہ لاندے نیں۔ فلیمنگو پریون تے کج بطخاں چنج نال چھان کے کھاندے نیں۔ بطخاں ورگے کچھ پنچھی چردے نیں۔ فریگیٹ تے سکوا دوجیاں دا کھانا چوری کرن تک اپڑدے نیں۔ گرجھ مرے جانوراں نوں اسمان توں لبھدے نیں۔

پانی تے پینا

پنجھیاں نوں پانی دی لوڑ ہوندی اے پانویں اوہنان دے پسینے تے موتن دے گلینڈ ناں ہون۔ روہی دے کئی پنچھی ہوا وج وتر توں ای پانی دی لوڑ پوری کردے نیں۔ سمندری پنچھی سمندری پانی پیندے نیں تے فالتو لون اوہناں دے نک راہیں باہر نکلدا اے۔ کج پنچھی پانی وچ چنج چمچ ونگوں مار کے پانی پیندے نیں۔ کبوتر کگی فنچ تے ہور پانی اتے کلے وج کھچ سکدے نیں اپنی تؤن نوں اتے کیتے بنا ہی۔ کج پنچھی اپنے ٹڈ دے کھمب گلے کرکے لیاندے نیں تے اوہناں دے چوچے اوہ پانی جٹ لیندے نیں۔ کج خوراک نال ای پانی وی ٹڈوں کڈ کے اپنے جوجیاں نوں دیندے نیں۔

کھمب سمبھال

کھمب پنچھیاں دے جیون دی وڈی لوڑ نیں تے ایہناں دی مرمت تے صفائی وی اک وڈا کم اے۔ ویلے نال ہونوالی ٹٹ پج نال کھمباں تے فنجائی تے پنجھی جوواں وی ہلہ بولدیاں نیں۔ پنچھی اپنی چنجاں نال پر صاف تے سدھے کردے ریندے نیں۔ پنچھی اپنے پروں نوں پانی وچ تے جے پانی نان لبھے تے مٹی نال ای دھوندے نیں۔ سمندری پنچھی پانی وچ غوطے مار کے اپنے آپ نوں صاف کردے نیں۔ کئی اپنے کھمباں نوں کھول کے سورج اگے کردے نیں۔

کئی پنچھی لمے پینڈے دی پاندھ کردے نیں تے زمین تے اپنی پسند دی تھاں ول جاندے نیں جتھے موسم اوہناں دی مرضی دا تے کھان پین وی ہوندا اے۔ کئی زمینی، کںڈیاں دے تے پانی دے پنچھی دن دے گھٹ ود ہون توں تے موسم توں حساب لگا کے دوجی تھاں ول اڈ جاندے نیں۔ جوجے جمن لئی ایہ ایہ گرم گلے، آرکٹک یا انٹارکٹک تھاں چندے نیں تے چوجے ناں جمن والا ویلا دوجے زمینی ادھ وچ یا ٹراپیکل تھاں وچ لنگھاندے نیں۔ لماں پینڈا کرن توں پہلے پنچھی اپنی جربی ودھاندے نیں تے کچ انگ نکے کردے نیں۔ لمی پاندھ پنچھی لئی اک اوکھا کم اے جے اوہنون بنا کھاۓ پۓ لمیاں روہیاں وجوں وی لنگھنا پیندا اے۔ بار دم آلا گاڈوٹ بنا رکے 10,200 کلومیٹر (6,300 میل) تک اڈدا اے۔ سب توں لمی اڈاری والا پنچھی سوٹی شیرواٹر اے جیہڑا نیوزی لینڈ تے جلی وج آلنے بناندا اے تے کرمیاں اتلے جپان دے جزیریان تے لنکاندا اے تے اوہدا اک سال دا ہوائی پینڈا 64,000 کلومیٹر (39,800 میل) تک بندا اے۔

کج پنچھی نکے پینڈے تک ای پیڑے موسم توں بچن یا کھان پین لبھن لئی ای پاندھ کردے نیں۔ پنچھی لمی اڈاری مگروں واپس اپنے النے وج اپڑدے نیں۔ 1950 دے دھاکے وج ایہدے تے کھوج ہوئی تے اک مینکس شیرواٹر نوں نوں بوسٹن امریکہ توں چھڈیا گیا۔ اوہ 13 دن مگروں 5,150 کلومیٹر (3,200 میل) دا پینڈا اڈ کے واپس ویلز وچ اپنی تھان تے اپڑیا۔ اڈدیاں پنچھی دن نوں سورج ول تے رات نوں تاریاں نوں ویکھ کے راہ لبھدے نیں۔

گل بات

پنچھی اپنے وکھالے تے وازاں نال اک دوجے نال گل بات کردے نیں۔ پنچھی اپنے کھمباں نال اپنی سماجی پدھر دس دے نیں دوجیاں نوں وی ایہد نال ناپدے نیں۔ اپنی ونڈ دے اندر ایہدے نال اوہ اک دوسرے نوں پشاندے نیں تے ایہدے نال ای دوجیان ونڈاں دا فرق ویکھدے نیں۔ پنچھی اپنے علاقے نوں دسن تے دوجیاں نوں اوہدی جوع وچ ان تون روکن لئی وی وازاں کڈ دے نیں۔ ٹراکو ٹبر وچ نس جاؤ جنس دے پنچھی اچی ٹاہنی تے بیٹھ کے تھلے ویھکدے ریندے نین تے جے کوئی شکاری جانور اوہناں دی جوع وج اوے تے اوہ رولا پادیندے نیں تے دوجے جانوراں نوں شکادی دا پتہ چل جاندا اے تے ایسے باہجوں اوہناں دی جنس دا ناں ای نس جاؤ رکھیا گیا اے۔

کج پنچھی اپنے ٹبر نال تے اپنی جو وچ ای ریندے نین پر کئ جھنڈ بنا کے تے رل کے ریندے نیں ا؛ہدے وج اوہنان دی بجت وی ہے تے کٹھیاں کھان پین وچ فیدا وی ہے۔ جنگل ورگی تنگ تھاں وچ جتھے شکاری لک کے وار کردے نیں چوکھیاں چوکنیاں اکھاں بچاؤ وج کم آندیاں نیں۔

کج پنچھی مجھیاں نال رل کے شکار کردے نیں۔ ڈالفن تے ٹونا جدوں مجھیاں دے اجڑ نوں سمندری پدھر تے تھلیوں لے کے اندیاں نے تے اتوں سمندری پنجھی اوہنان تے ہلہ بول دندے نیں۔

پنجھیاں دے میٹابولزم نوں اڈاری ویلے تیز کم کرنا پیندا اے تے فیر اوہ ارام وی چوکھا کردے نیں ایہدے بدلے وچ۔ ستے ّنجھیاں دا سونا وی جوکنا وہندا اے زرا جے کھڑاک نال اوہناں دی اکھ کھل جاندی اے اے تے اوہ نس پیندے نیں یا اڈ جاندے نیں۔ سوفٹ اڈدیاں ہویاں سون جاندی اے۔ کئی ونڈاں کٹھیاں رل کے سوندیاں نیں۔ ایس لئی اوہ بچی ہوئی تھاں چندیاں نیں۔ کئی پانی دے پنچھی پانی وچ اک لت تے کھلو کے چنچ تے تؤن کھمباں وچ دے کے سون جاندے نیں۔ پنچھیاں دے پسینے دے غدود نہین ہوندے تے ایس لئی ٹھنڈا کرن لئی اوہ چھاں وچ، پانی وچ کھلوندے نیں۔

چوچے جمنا

95٪ پنجھی اک رت وچ اکو مادھ نال ریندے نیں ایہ جوڑ اگے وی جاسکدا اے تے کسے اک دے مرن تک وی رہ سکدا اے۔ اکو مادھ نال رہن نال چوچیاں نوں دو ماپیاں دا سہارا ملدا اے تے مادھ تے وی کلا بھار نہین پیندا۔ کج تکڑے پنچھی اک تون زیادھ مادھ رکھدے نیں یا دوسرے نراں دیاں ماداواں تے مل ماردے نیں۔ مادھ نون اک تے اینج ودیا نسلیے ملدے نیں دوج اوہدے نکمے نر دا کم وی ہوجاندا اے۔ اینج اودوں وی ہوندا اے جدون نر نوں اپنے چوجے پالن لئی نر دی ہتھ ونڈائی دی زیادھ لوڑ نہین ہوندی۔ جوڑے بنن توں پہلے نر مادھ نوں اپنے ول پرجاندے نیں۔ عام تے ایہ گان نال ای ہوندا اے پر ایہدے وج ناج وی اجاندے نیں۔ کج پنچھی ودیا جیا آلنا بنا کے مادھ نون وکھاندے نے تے اوہد دل پرچاندے نیں۔ مادھ کول نر نوں چنن دا اختیار ہوندا اے۔ دو نر رل کے وی چوچے سامبھدے ویکھے گۓ نیں۔

پرانے ویلیاں توں ای انسان دا پنچھیاں نال گوڑا ساک اے۔ ایہ ساک اک دوجے دے فیدے نال جڑیا اے جیویں افریقہ وچ ماکھیو اکھٹا کرن وچ ماکھیو اگمان بورانا لوکاں نوں ماکھیو دے چھتے ول لجاندے نیں تے چھتے وچوں ڈگنوالیاں سنڈیاں آپ کھاندے نیں۔ گھر وج رہنوالی چڑی نے انسان دے نال رہن وج اپنا فیدا ویکھیا اے۔ انسانی کماں جیویں فصلاں وج زہر، شکار تے سڑکاں تے مارے جان باہجوں ایہ خصرے وچ نیں۔ انڈے تے گوشت لئی پالے گۓ پنچھی انسان دی کھادی گئی پروٹین دا سب توں ودا انگ نیں۔ 2003 وچ 76 ملین ٹن گوشت تے 61 ملین ٹن انڈے ورتے گۓ۔ پنچھیاں دے گوشت وج ککڑاں دا حصہ سب تون جوکھا اے فیر بطخاں، فیزنٹ، کبوتر تے مرغابیاں آندے نیں۔

کئی پنچھی جنہاں وچ مور بطخان نیں اپنے کھمباں لئی وی پالے جاندے نیں۔ آہلک وڈے سمندر دے کنڈے تے پنچھیاں دیاں بٹھاں گوانو چنگا مل پاندیاں نیں۔ شکاری پنچھی صدیاں توں انسان نوں پسند رۓ نیں اوہ رکھے وی گۓ نیں تے گغی دیس اوہناں نوں اپنے نشان لئی وی ورتدے نیں۔ امریکہ جرمنی دے نشان پنچھی نیں۔ کبوتر پہلی صدی توں سنیہے پیجن لئی ورتے جارۓ نیں تے دوجی وڈی لڑائی تک ایہ ورتے گۓ۔ کبوتر پالنا تے اڈانا انسان دا اک پرانا شوق اے۔ ککڑاں دی لڑائی لئی اچیچے ککڑ پالے جاندے نیں۔ طوطے نکے طوطے وی گھراں وج پالے جاندے نیں۔ پنچھیاں دا کھان پین اک وڈا بپار اے۔

پنچھی دنیا تے[لکھو]

پنچھی بنن دا کم جوراسک ویلے وج ٹریا۔ کئی کھوجیاں دا خیال اے جے پنچھیاں دے پرکھ نکے شکاری ڈائنوسار تھیروپوڈ سن جیہڑے ڈائنوساراں دی ونڈ منیریپٹورا توں سن۔ ایہ لبیاں پتھری نشانیاں توں زمین تے ای رہنوالے سن۔ کرلے وی ڈائنوساراں جوں بنے تے اینج کرلیاں تے پنچھیاں دے پرکھ ڈائنوسار ای بندے نیں۔ آرکیوپٹرکس ایہدی وڈی نشانی اے۔


پتیاں[لکھو]

پنچھی ٹبر (55)[لکھو]

بارلے جوڑ[لکھو]