جغرافیہ

Wikipedia توں
جاو: مدد, کھوج
World-map-2004-cia-factbook-large-1.7m-whitespace-removed.jpg

جغرافیہ ایسی سائنس اے جیدے وچ زمین دے تھاں، ایدے وسنیکاں، ایدیاں اچیچیاں گلاں تے ایدے تے ہون والے کماں بارے جانی دا اے۔ جغرافیہ یونانی بولی دا شبد اے تے دو شبداں: جیو مطلب زمین تے گرافین مطلب پڑھنا تو بنیا اے۔ اینج ناں توں ایہ زمین دی پڑھائی یا جانن دی سائنس اے۔ اراٹوستھین (276-194 م پ )اک پرانا یونانی پہلا بندہ سی جینے ایہ بول ورتیا۔

جغرافیہ ایسی سائنس ایہ جیہڑی زمین نوں تے اوہدے تے وسدے انساناں دے آپسی ساکاں نوں سمجھن دی اک کوشش اے۔ ایہنوں انساناں تے سائنس دے وشکار جوڑن والا پل وی کیا گیا اے۔

تریخ

بابل وچ 500 م پ وچ بنیا نقشہ

دنیا دا سب توں پرانا نقشہ پرانے عراق دے شہر بابل وچ 9ویں صدی م پ وچ بنایا گیا۔ ایہ مٹی اتے بنیا سی تے عراق دے شہراں تے اوہناں دا دوالہ دسدا اے۔ بابل مگروں یونان دا ایس کم وچ ناں آندا اے۔ پرانے یونانی شاعر ہومر نوں یونانی اک جغرافیہ گرو مندے نیں۔ الیاد تے اوڈیسی اوہدیاں لکھیاں دو نظماں نیں پرایہناں وچ جغرافیہ بارے بؤت کج اے۔ ہومر نے ایہناں وچ ایسی دنیا دا نقشہ کھچیا جیہڑی گول اے تے جیدے دوالے پانی سی۔ تھالیز نے ایس گل نوں اگے ودھایا جے زمین دی نیو پانی تے اے۔ اوہنے جغرافیے نوں پڑھن دے کئی سائینسی ول وی کڈے۔ اوہدے شگرد اناکسیمیندر نے دنیا دا اک نقشہ بنایا جیدے وشکار رومی سمندر تے دوالے ایشیاء یورپ تے لیبیا تے اوہناں دے دوالے اک سمندر سی۔ اوس مگروں ہیکاٹیس نے ہور ودیا نقشہ بنایا جیہڑا اناکسیمیندر دے نقشے نوں وڈا تے ٹھیک کرکے بنایا گیا سی۔ اک ہور یونانی ہیروڈوٹس نے تریخ لکھدیاں ہویاں جغرافیے بارے نویاں گلاں دا وادا کیتا تے مصر، فارس، ستھیا تے اناطولیہ بارے ٹھیک تے نویں جانکاری دتی۔ دریاواں دے انت دے ڈیلٹا کنج بندے نیں تے ٹھنڈے پاسیوں ہواواں گرم تھانواں ول کیوں آندیاں نیں ایہناں گلاں نوں وی اوہنے لماں کرکے لکھیا۔

اراٹوستھین دا 194 م پ وچ بنیا دنیا دا نقشہ

فيثاغورث نے اک گول دنیا دی سوچ دتی تے ایہ دسیا جے گرہن ویلے زمین گول ہوندی اے تے نالے جناں اپر والے دیساں ول جاؤ تاریاں دی اچائی وددی اے۔ یوڈوکسس نے زمین دے گول ہون دی سوچ توں ایہ گل کڈی جے سورج پئی لیک نال زمین تے وکھرے محول بناندا اے تے زمین دے قطباں ول ٹھنڈے تھاں نے تے زمین دے وشکار ایکوٹر دے دوالے تے افریقہ دے صحرا تے ڈاہڈی گرمی اے۔ زمین دے اتلے ادے تھاں تے تھلویں ادے تھاں دے وشکار تھوڑی گرم تھاں اے جتھے ریا جاسکدا اے۔ ہینو، قرطاجنہی بارے کیا جاندا اے جے اوہ افریقہ دے لیندے پاسے ول سیرالیون تک گیا۔ یونانیاں نیں ہیلسپونٹ نوں جینوں ہن دردانیال کیندے نیں ایشیاء تے یورپ دا باڈر منیا تے لال سمندر نوں افریقہ تے ایشیاء دا بارڈر۔ افریقہ نوں اوہ لبیا کیندے سن۔ ایس توں تھلویں افریقہ بارے تے اتلے یورپ بارے اوہناں نوں کچ پتہ نئیں سی۔ دوسرے انجان دیساں تے چڑھائی کرن والیاں نے وی حغرافۓ دی جانکاری وچ وادا کیتا۔ سکندر یونانی دی فوج وچ حقرافیے دے بندے وی سی تے رومیاں نے وی دور دیساں وچ بندے کل کے جانکاری لئی۔ سٹرابو نے نے 17 انگاں وچ جیوگرافیکا جیدے وچ دیساں دے تھانواں تے لوکاں بارے لمی گل بات کیتی گئی سی جیہڑی آن والے ویلیاں وچ جغرافۓ تے وڈی کتاب منی گئی۔ اوہدے اک صدی مگروں بطلیموس نے جغرافیہ کتاب لکھی۔ بطلیموس نے زمین دے ایس کائنات دا گڑھ ہون تے چن سورج نوں ایدے دوالے کمن بارے سوچ نوں اگے ودھایہ۔ ایہ سوچ اگلے 1400 ورے تا دنیا تے منی گئی۔


ونڈاں

جغرافیے نوں دو وڈیاں ونڈاں وچ ونڈیا جاسکدا اے: انسانی جغرافیہ تے فزیکل جغرافیہ۔




براعظم

شمالی امریکہ · اوشیانا · ایشیاء · یورپ · افریقہ · دکھنی امریکہ · انٹارکٹکا ·

پعاڑی سلسلے

ھمالیہ · ھندوکش · نمک · قراقرم · پیرینیز · قفقاز · الپس · انڈیز · راکی · پامیر · البرز · کارپیتھئن

زمین دے سمندر

بحرالکاہل · بحر اوقیانوس · بحر منجمد جنوبی · بحر منجمد شمالی · بحر ہند

براعظم ایشیاء دے دیس

پاکستان · ھندستان · نیپال · بھوٹان · بنگلہ دیش · مالدیپ · سری لنکا · ترکی · شام · لبنان · عراق · کویت · قطر · بحرین · سعودی عرب · یمن · عمان · فلسطین · اسرائیل · ازبکستان · قازقستان · تاجکستان · ترکمانستان · چین · جاپان · منگولیا · اتلا کوریا · دکھنی کوریا · ویتنام · میانمر · کمپوچیا · لاؤس · انڈونیشیا · برونائی · ملائشیا · سنگاپور · مالدیپ · افغانستان · متحدہ عرب امارات · تھائی لینڈ · اردن · ایران · فلپائن · کرغیزستان

براعظم افریقہ دے دیس

الجزائر · انگولا · بنین · بوٹسوانا · برکینا فاسو · برنڈی · کیمرون · کیپ وردی · مڈلا افریقی لوک راج · چڈ · لوکراج کانگو · کانگو · آئیوری کوسٹ · جبوتی · مصر · اریٹریا · ایتھیوپیا · استوائی گنی · گیبون · گیمبیا · گھانا · گنی · گنی بساو · کینیا · لیسوتھو · لائیبیریا · لبیا · مڈغاسکر · مالی · ملاوی · ماریطانیہ · ماریشس · موزمبیق · نامیبیا  · نائجر · نائیجیریا · روانڈا · لیندا صحرا · ساو ٹومی تے برنسپی · سینیگال · سشلز · سیرالیون · صومالیہ · دکھنی افریقہ · سوڈان · سوازی لینڈ · تنزانیہ · ٹوگو · ٹیونس · یوگنڈا · زیمبیا · زمبابوے · کومورو · مراکش

براعظم یورپ دے دیس

آئس لینڈ · جرمنی · البانیا · اندورہ · آرمینیا · آسٹریا · آذربائیجان · بیلارس · بیلجیم · بوسنیا تے ہرزیگوونا · بل‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏غاریہ · کروشیا · قبرص · چیک  · ڈنمارک · اسٹونیا · فنلینڈ · فرانس · یونان · ھنگری · اٹلی · آئرلینڈ · قازقستان · کوسوو · لیٹویا · لیختنشٹاین · لیتھوینیا · لکسمبرگ · مقدونیہ · مالٹا  · مولڈوا · موناکو · مونٹی نیگرو · نیدرلینڈز · ناروے · پولینڈ · پرتگال · رومانیہ · روس · سان مرینو · سربیا · سلویکیا · سلوینیا · سپین · سویڈن · ترکی · سویٹزرلینڈ · برطانیہ · یوکرین · ویٹیکن · گرجستان

براعظم اتلے امریکہ دے دیس

کینیڈا · امریکہ · میکسیکو · کیوبا · گویٹے مالا · ہیٹی · پانامہ · ہونڈراس · باہاما · گریناڈا · ال سالواڈور · ڈومینیکن · کوسٹا ریکا · باربادوس · سینٹ لوشیا ·

براعظم دکھنی امریکہ دے دیس

برازیل · چلی · پیرو · وینزویلا · بولیویا · یوراگوۓ · پیراگوۓ · گیآنا · ارجنٹاین · کولمبیا · ایکویڈار · سورینام ·

براعظماوشیانا دے دیس

آسٹریلیا · نیوزی لینڈ · فجی · پاپوانیوگنی · کیریباتی · سموا · نیو کیلیڈونیا · ناورو · ٹونگا · پالاو · وینوآتو · ٹووالو · سولومن آئلینڈ · لیندا تیمور · مائکرونیشیا · مارشل آئلینڈ



بارلے جوڑ[لکھو]