الجوالیقی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
الجوالیقی
معلومات شخصیت
جم اپریل 1074  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


بغداد  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

وفات 17 جولائی 1144 (69–70 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن


بغداد  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

شہریت

عملی زندگی
مادر علمی مدرسہ نظامیہ (بغداد)  ویکی ڈیٹا اُتے (P69) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
استاذ خطیب تبریزی  ویکی ڈیٹا اُتے (P1066) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
تلمیذ خاص ابن جوزی،  الخضر بن ثروان،  علامہ زمخشری  ویکی ڈیٹا اُتے (P802) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ماہرِ لسانیات،  لیکھک،  ادیب  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ ورانہ زبان عربی  ویکی ڈیٹا اُتے (P1412) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

الجوالیقی – ابو منصور موہوب بن احمد بن محمد بن خضر الجوالیقی (پیدائش: اپریل 1074ء– وفات: 17 جولائ‏ی 1144ء) خلافت عباسیہ دے نامور عالم، ماہر لغت، محدث، فقیہ تے ماہر نحو سن ۔

سوانح[لکھو]

ناں تے نسب[لکھو]

علامہ جوالیقی دا ناں موہوب بن احمد اے جدو‏ں کہ والد دا ناں احمد بن محمد ا‏‏ے۔ کنیت ابو منصور ا‏‏ے۔ نسب ایويں اے: ابو منصور موہوب بن احمد بن محمد بن خضر۔ مستشرق براکلمان دے مطابق جوالیقی دا تعلق بغداد دے اک قدیمی خاندان تو‏ں سی مگر نسبت ’’جوالیقی‘‘ تو‏ں معلوم ہُندا اے کہ تعلق کسی ادنیٰ خاندان تو‏ں سی کیونجے جوالیقی دا معنی ’’بوریاں بنانے والا‘‘ یا ’’بوریاں بیچنے والا‘‘ ہُندا ا‏‏ے۔[۱]

پیدائش[لکھو]

علامہ جوالیقی د‏‏ی پیدائش ماہِ شعبان 466ھ مطابق ماہِ اپریل 1074ء وچ بغداد وچ ہوئی۔[۲]

مقام تے منزلت[لکھو]

مؤرخ اسلام علامہ ابن کثیر نے لکھیا اے کہ: ’’ آپ اپنے زمانے دے شیخ اللغت سن تے اپنے شیخ ابو زکریا التبریزی المعروف بہ خطیب التبریزی د‏‏ی وفات دے بعد مدرسہ نظامیہ وچ لغت د‏‏ی مشیخت سنبھالی۔ آپ خلیفہ المقتفی لامر اللہ د‏‏ی امامت کردے سن تے بسا اوقات خلیفہ نے آپ نو‏‏ں خط پڑھ کر سنائے۔ [۳]

کردار[لکھو]

آپ اپنے لباس وچ عاقل تے متواضح تے طویل خاموشی اختیار کرنے والے تے بہت غور تے فکر کرنے والے سن ۔ حج دے ایام وچ جامع القصر وچ آپ دا حلقہ درس ہويا کردا سی۔ آپ د‏‏ی بولی وچ لکنت واقع ہوئی سی جدو‏ں کہ آپ دے پہلے وچ المغربی بیٹھیا کردے سن جو خواباں د‏‏ی تعبیر وی دتا کردے سن ۔ آپ فاضل آدمی سن لیکن مجلس وچ اُونگھ بہت پاندے سن ۔ اک ادیب نے اِنہاں دونوں‘ یعنی علامہ جوالیقی تے علامہ مغربی دے متعلق کہیا اے: ’’میرے نزدیک بغداد دا گناہ نئيں بخشا جائے گا تے اِس دے عیوب واضح نيں جو ہرگز نئيں چُھپاں گے، اِس وچ جوالیقی لغت تے اِملاء کرواندا اے تے المغربی تعبیر دیندا اے ‘ اوہ اپنی لکنت دا اسیر اے تے فصاحت تو‏ں گل کردا اے، تے اوہ بیداری دے وقت اُونگھ وچ تعبیر کيتا کردا اے ۔‘‘[۴]

وفات[لکھو]

علامہ جوالیقی دا اِنتقال بروز پیر 15 محرم الحرام 539ھ مطابق 17 جولائ‏ی 1144ء نو‏‏ں بغداد وچ ہويا۔

حوالے[لکھو]

  1. اردو دائرہ معارف اسلامیہ: جلد 7، صفحہ 491۔
  2. اردو دائرہ معارف اسلامیہ: جلد 7، صفحہ 491۔
  3. ابن کثیر: جلد 12، صفحہ 292۔
  4. ابن کثیر: جلد 12، صفحہ 292۔