بھارت دیاں عام چوناں

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج

انتخابات جمہوریت دا بنیادی تھمب نیں ۔ آزادی دے بعد توں بھارت وچّ چوناں نے اک لمبا رستہ طے کیتا اے ۔

1951-52 وچّ ہون والیاں عامَ چوناں وچّ رائے دہندگاں دی گنتی 17،32،12،343 سی ، جو 2014 : وچّ ودھ کے 81،45،91،184 ہو گئی ہے ۔ 2004 : وچّ ، بھارتی چوناں وچّ 670 ملین رائے دہندگان نے حصہ لیا ( ایہہ گنتی دوجیاں سبھ توں وڈیاں یورپی یونین چوناں دے دگنے توں زیادہ سی ) اتے اسدے خرچے 1989 : دی تلنا وچّ تنّ گنا ودھ کے $ 300 ملین ڈالر ہو گئے ۔ اوہناں چون وچّ دس لکھ توں زیادہ الیکٹرانک ووٹینگ مشیناں دا استعمال کیتا گیا ۔ 2009 : دی چون وچّ 714 ملین رائے دہندگان نے حصہ لیا ( امریکا اتے یورپی یونین دی اکٹھی گنتی توں وی زیادہ ) ।

رائے دہندگان دی وڈی گنتی نوں ویکھدے ہوئے چوناں نوں کئی مرحلےآں وچّ ونڈ کرنا ضروری ہو گیا اس لئی 2004 : دیاں عامَ چوناں وچّ چار مرحلےآں اتے 2009 : دی چون وچّ پنج مرحلےآں وچ سی ۔ چوناں دے اس عمل وچّ مرحلہ وار طریقے نال کم کیتا جاندا ہے ۔ پہلے بھارتی الیکشن کمیشن دے ولوں چوناں دی تریخ دا اعلان ہندا ہے ، اس تریخ توں سیاسی جماعتاں اتے "مثالی ضابطہ اخلاق" لگو ہندا ہے ، پھر چوناں ہو جان دے بعد نتیجے دا اعلان اتے سفل امیدواراں دی لسٹ صوبے جاں مرکز دی عاملہ دے سربراہ دے حوالے کیتا جاندا ہے ۔ نتیجے دے اعلان دے نال چوناں دا عمل مکمل ہندا ہے اتے نویں سرکار دا قیام عمل وچّ آؤندا ہے ۔

قومی چوناں دی لسٹ[لکھو]

راجیہ سبھا دیاں چوناں ( رائے دہندہ ← اسمبلی اتے نامزدگی ← راجیہ سبھا )[لکھو]

راجیہ سبھا دے میمبر سدھے طور تے منتخب ہندے ہن اتے ایہہ لگبھگّ پوری طرحاں نال علیحدہ علیحدہ ریاستاں دی اسمبلی دے میبراں دی طرف توں منتخب کیتے جاندے ہن ، جدکہ 12 میبراں دی نامزدگی بھارت دا صدر کردا ہے ۔ عامطور اتے اس وچّ بھارت دے وزیر اعظم دا مشورہ تے رضامندی شامل ہندی ہے ۔ [1]

صدارتی چوناں(لوک سبھا، راجیہ سبھا تے اسمبلی ← صدر)[لکھو]

بھارت دیاں صدارتی چوناں 5 سال دے لئی سدھے طور تے کیتے جاندے ہن ۔ اوہناں دے لئی چون منڈل دا استعمال کیتا جاندا ہے جتھے لوک سبھا اتے راج سبھا دے میمبر اتے بھارت دے سارے علاقےآں اتے اوہناں دی قانون ساز اسمبلیاں دے میبر اپنے ووٹ دندے ہن ۔

چون نظام[لکھو]

بھارتی پارلیمینٹ وچّ صدر اتے دو ایوان شامل ہن جو مقننہ اکھواؤندے ہن ۔ چون کمیشن دی طرف توں پنج سالاں لئی بھارت دے صدارتی چون کرائے جاندے ہن جنہاں وچوں یونین اتے صوبائی اسمبلیاں دے میبر ووٹ دندے ہن ۔

بھارتی پارلیمنٹ دے دو ہاؤس ہن ، لوک سبھا جس وچّ 545 میبراں ہندے ہن ۔ 543 میبراں دا چناو پنج سال دے لئی ہندا ہے جدوں کہ باقی دو میبراں نوں اینگلو بھارتی برادری دی نمائندگی دے لئی چنیا جاندا ہے ۔ 550 میبراں دا چناو بہو گنتی چون دے نظام دے تحت ہندا ہے ۔

ریاستی کونسلاں ( راجیا سبھا ) وچّ 245 میبراں ہندے ہن جنہاں وچوں 233 میبراں دی چھ سال دے لئی چون ہندی ہے ، جنہاں وچوں ہر دو سال وچّ اک تہائی سبکدوش ہو جاندے ہن ۔ اوہناں میبراں دا چناو صوبے اتے مرکز( یونین) دے زیر انتظام علاقےآں دے اسمبلی میمراں ولوں ا کیتا جاندا ہے ۔ چونے ہوئے میبراں دا چناو متناسب نمائیندگی دے نظام دے تحت ہندا ہے ۔ باراں نامزد میبراں نوں عامطور اتے پرمکھ کلاکاراں ( سمیت ایکٹر ) , سائنسداناں، قنون داناں ، کھلاڑیاں ، وپاریاں ، صحافیاں اتے عامَ لوکاں وچوں چنیا جاندا ہے ۔

چوناں دی تریخ[لکھو]

چوناں دے اتہاس وچّ پارٹیاں ولو حاصل کیتیاں سیٹاں اتے ووٹاں دا ویروا ہیٹھ لکھے مطابق ہے۔

انڈین نیشنل کانگرس بھارتی جنتا پارٹی تیجا مورچہ
سال چوناں سیٹاں ووٹاں دا ٪ سیٹاں ووٹاں دا ٪ سیٹاں ووٹاں دا ٪
1951 پہلی لوک سبھا چوناں 364 44.99%
1957 دجی لوک سبھا چوناں 371 47.78%
1962 تیجی لوک سبھا چوناں 361 44.72%
1967 چوتھی لوک سبھا چوناں 283 40.78%
1971 پنجوی لوک سبھا چوناں 352 43.68%
1977 چھیویں لوک سبھا چوناں 153 34.52%
1980 ستویں لوک سبھا چوناں 351 42.69%
1984 اٹھویں لوک سبھا چوناں 415 49.01% 2 8
1989 نوویں لوک سبھا چوناں 197 39.53% 85 11
1991 دسویں لوک سبھا چوناں 244 35.66% 120 20
1996 گیارویں لوک سبھا چوناں 140 28.80% 161 20
1998 بارویں لوک سبھا چوناں 141 25.82% 182 26
1999 تیرویں لوک سبھا چوناں 114 28.30% 182 24
2004 چودھویں لوک سبھا چوناں 145 26.7% 138 22
2009 پندرویں لوک سبھا چوناں 206 28.55% 116 19
2014 سولویں لوک سبھا چوناں 44 19.3% 282 31

حوالے[لکھو]

سانچہ:بھارت دیاں عام چوناں سانچہ:بھارتی انتخابات