ترکی ادب

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
دیوان-فضولی دا اک پنہ، 16 ویں صدی وچ ازربائیجانی شاعر فضولی دیاں سمچیاں کویتاواں۔

ترکش ادب ( ترکی زبان: Türk edebiyatı) وچ ترک بولیاں وچ زبانی رچناواں اتے لکھت ٹیکسٹ شامل ہن۔ ترکی دے اوٹومین اتے ازیری روپ، جو کہ بہت سارے لکھتی ساہت دا ادھار بندے ہن، فارسی تے عربی ادب توں بہت متاثر ہوئے، [1] اتے ایہناں نے اوٹومانی ترکی ورن مالا دی ورتوں کیتی۔

ویاپکتر ترکی ادب دی تریخ لگ ھگ 1,300 سالاں دے ویلے وچ پھیلیا ہویا اے۔--[2] ترکی دے لکھت دے سبھ توں پرانے ریکارڈ اورہون شلالیکھ ہن جو مرکزی منگولیا وچ اورہون ندی گھاٹی وچ ملدے ہن اتے ایہہ 7 ویں صدی دے ہن۔ اس عرصے دے بعد، 9 ویں اتے 11 ویں صدی دے وچکار، مدھ ایشیا دے خانہ بالزام ترکی لوکاں وچ زبانی مہانکاواں دی اک پرمپرا پیدا ہوئی، جویں کہ آغز ترکاں دی کتاب ڈیڈے کورکٹ - جدید ترکی دے بھاشائی اتے تہذیبی پوروج اتے کرگز لوکاں دا مانس مہانکاوِ۔

11 ویں صدی دے اخیر وچ منزیکارٹ دی لڑائی وچ سیلجکاں دی جت توں شروع ہون توں بعد، اوغز ترکاں نے اناتولیا وچ آؤنا شروع کر دتا، اتے اس توں پہلاں دیاں زبانی پرمپراواں توں علاوہ تھیم، ودھاواں اتے سٹائلاں دے حساب نال عربی اتے فارسی ساہت وچوں نکلی اک لکھت ساہتی پرمپرا وی اتپن ہوئی۔ اگلے 900 سالاں تک، 1922 وچ اوٹومن سامراج دے پتن توں تھوڑھی دیر پہلاں تک، زبانی اتے لکھت پرمپراواں اک دوجے توں کافی وکھریاں رہندیاں ہن۔ 1923 وچ ترکی جمہوریہ دی قیام نال دونوں پرمپراواں پہلی وار اکٹھیاں ہوئیاں۔

تریخ[لکھو]

ترکی شاعری دیاں سبھ توں پرانیاں اداہرناں 6 ویں صدی عیسوی دے ویلے دیاں ہن اتے ایہہ ائغر بولی وچ بنیاں سن۔ ائغر ترکک لکھاریاں دیاں کجھ مڈھلیاں کجھ کویتاواں صرف چینی بولی دے انوواداں وچ مہیا ہن۔ زبانی شاعری دے یگ دوران، ترکی دیاں مڈھلیاں کاو-رچناواں دا مقصد سماج دے سماجی جیون اتے منورنجن دے موقعے گاؤن لئی گیت لکھنا سی۔ اداہرن دے لئی، اسلام-پوروم ترکی لوکاں دے شمنوادی اتے سرباتماوادی سبھیاچار وچ، شکار توں پہلاں اتے شکار توں بعد بھائیچارے دیاں داعوتاں ویلے مذہبی سماگماں وچ شاعر دربار دی رسم نبھائی جاندی سی۔ شاعری ہور بہت وقتاں تے وی گائی جاندی سی اتے سگو اکھواؤندے سوگ گیت آخری سنسکار اتے مردیاں دیاں ہور رسماں تے اچارے جاندے سن۔ [3] لمبے مہانکاواں وچوں، صرف اویوزنام ساڈے کول پوری طرحاں آیا اے۔ [4] ڈیڈے کورکٹ دی کتاب دا مڈھ شاید 10 ویں صدی دی شاعری وچ سی، پر ایہہ 15 ویں صدی تک زبانی پرمپرا وجوں چلدی رہی۔ پچھلے لکھیا کم کردا اے۔ اس توں پہلاں لکھیاں رچناواں کتادگُ بلگ تے دیوان لوگٹ ال-ترک 11 ویں صدی دے دوجے ادھ دیاں نیں تے کچھ اپواداں نال ترکی ادب دیاں مُڈھلیاں اداہرناں نیں ۔ [5]

حوالے[لکھو]

  1. Bertold Spuler. Persian Historiography & Geography Pustaka Nasional Pte Ltd
  2. ->"خطا: {{Cite web}} کے استعمال کے دوران no |title= specified زمرہ:مضامین مع شکستہ حوالہ جات". http://en.unesco.org/silkroad/sites/silkroad/files/knowledge-bank-article/vol_IVb%20silk%20road_oral%20tradition%20and%20the%20literary%20heritage.pdfwebsite=http://en.unesco.org/. 
  3. Halman, Talat. A Millenium of Turkish Literature, 4–6. 
  4. Halman, Talah. A Millenium of Turkish Literature, 4–5. 
  5. Halman, Talah. A Millenium of Turkish Literature, viii.