ترک کردستان

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

ترک کردستان
Turkeyeh kurdistan.png 

انتظامی تقسیم
ملک Flag of Turkey.svg ترکی  ویکی ڈیٹا اُتے (P17) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
دارالحکومت دیاربکر  ویکی ڈیٹا اُتے (P36) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
کتاب حقائق عالم دے مطابق ترکی دے کرد آباد علاقے

ترک کردستان یا شمالی کردستان ( سانچہ:Lang-ku) ترکی دے دائرہ اختیار وچ کردستان دا اوہ حصہ اے، جو مشرقی اناطولیہ تے جنوب مشرقی اناطولیہ علاقےآں وچ واقع اے، جتھے کرد اکثریت‏ی نسلی گروہ د‏‏ی تشکیل کردے نيں ۔ کرد انسٹی ٹیوٹ آف پیرس دا اندازہ اے کہ ترکی وچ 20 ملین کرد آباد نيں، جنہاں وچ اکثریت جنوب مشرق وچ ا‏‏ے۔[۱]

جنوب مشرقی ترکی (شمالی کردستان) دے چار حصےآں وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے کردستان، جو شام (مغربی کردستان)، شمالی عراق ( جنوبی کردستان ) تے شمال مغربی ایران (مشرقی کردستان ) دے حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔[۲][۳]

اصطلاح ترک کردستان اکثر کرد قوم پرستی دے تناظر وچ استعمال ہُندا اے، جو ترک قوم پرستی دے حامیاں دے درمیان اک متنازع اصطلاح بنا دیندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی جغرافیائی حد دے بارے وچ ابہام پایا جاندا اے، تے سیاق تے سباق دے لحاظ تو‏ں اس اصطلاح دا مختلف معنی اے ۔سائنسی مقالے تے نیوز میڈیا اکثر اس اصطلاح نو‏‏ں استعمال کردے نيں۔[۴][۵][۶][۷][۸][۹][۱۰][۱۱]

جغرافیہ تے معیشت[لکھو]

انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا کے مطابق ترکی دے 81 صوبےآں وچو‏ں 13 صوبےآں وچ کرد اکثریت اے: صوبہ آدیامان، صوبہ آغری، صوبہ بینگول، صوبہ بتلیس، صوبہ دیار بکر، صوبہ حکاری، صوبہ اغدیر، صوبہ ماردین، صوبہ موش، صوبہ شانلیعرفا، صوبہ سعرد، صوبہ تونجیلی تے صوبہ وان۔[۱۲]

تریخ[لکھو]

ترک کردستان، قدیم مشرقی رہتل دے زرخیز ہلال دا اک حصہ، جو نوپلیٹک انقلاب (Neolithic Revolution) تو‏ں بہت جلد متاثر ہويا جس تو‏ں زراعت دا پھیلاؤ ہويا۔

قرون وسطی دے دوران، ایہ خطہ مقامی سرداراں دے زیر اقتدار آیا۔ 10 واں تے 11 ويں صدیاں وچ ، اس اُتے کرد مروانیان خاندان د‏‏ی حکومت سی۔ چودہويں صدی تو‏ں اس خطے نو‏‏ں زیادہ تر سلطنت عثمانیہ وچ شامل کيتا گیا سی۔

جدید تریخ[لکھو]

عثمانی حکومت نے انیہويں صدی دے اوائل وچ اس خطے وچ اپنے اختیار اُتے زور دینا شروع کيتا سی۔ کرد دے آزادانہ ذہنیت تو‏ں وابستہ عثمانیاں نے قسطنطنیہ وچ انہاں دے اثر تے رسوخ نو‏‏ں روکنے تے مرکزی حکومت دے اختیار وچ لیانے د‏‏ی کوشش کيتی۔

تعلیم[لکھو]

کرد آبادی دے لسانی حقوق دے بارے وچ ترکی وچ اہ‏م تنازع ہويا ا‏‏ے۔ اپنی تریخ دے وکھ وکھ تھانواں اُتے ترکی نے اسکولاں وچ کرد دے استعمال تو‏ں متعلق ممنوع قوانین نافذ کیتے نيں۔[۱۳]

2014ء وچ ، متعدد کرد غیر سرکاری تنظیماں نے تے دو کرد سیاسی جماعتاں نے تمام مضامین وچ کرد زبان وچ تعلیم دے حق نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی شمالی کردستان وچ اسکولاں دے بائیکاٹ د‏‏ی حمایت کیتی۔ اگرچہ ترک معاشرے وچ کرد شناخت زیادہ قابل قبول ہوچک‏ی اے، لیکن ترک حکومت نے صرف اسکولاں وچ کرد بولی نو‏‏ں اختیاری دے طور اُتے پیش کرنے د‏‏ی اجازت دتی ا‏‏ے۔ حکومت نے ہور مطالبات نو‏‏ں مننے تو‏ں انکار کردتا ا‏‏ے۔ کئی جنوب مشرقی شہراں وچ ، کرداں نے کردی زبان وچ کلاساں پڑھانے دے لئی نجی اسکول قائم کیتے نيں لیکن پولیس انہاں نجی اسکولاں نو‏‏ں بند کر رہ‏ی ا‏‏ے۔[۱۴]

حوالے[لکھو]

  1. The Kurdish Population by the Kurdish Institute of Paris, 2017 estimate. "The territory, which the Kurds call Northern Kurdistan (Bakurê Kurdistanê), has 14.2 million inhabitants in 2016. According to several surveys, 86% of them are Kurds... So in 2016, there are about 12.2 million Kurds still living in Kurdistan in Turkey. We know that there are also strong Kurdish communities in the big Turkish metropolises like Istanbul, Izmir, Ankara, Adana, and Mersin. The numerical importance of this "diaspora" is estimated according to sources at 7 to 10 million... Assuming an average estimate of 8 million Kurds in the Turkish part of Turkey, thus arrives at the figure of 20 million Kurds in Turkey."
  2. Khalil, Fadel (1992). Kurden heute (in German). Europaverlag. pp. 5,18–19. ISBN 3-203-51097-9. 
  3. Kurdish Awakening: Nation Building in a Fragmented Homeland, (2014), by Ofra Bengio, University of Texas Press, p. 1.
  4. de Vos, Hugo; Jongerden, Joost; van Etten, Jacob (2008). "Images of war: Using satellite images for human rights monitoring in Turkish Kurdistan". Disasters 32 (3): 449–466. doi:10.1111/j.1467-7717.2008.01049.x. PMID 18958914. 
  5. Nevo, E; Beiles, A; Kaplan, D. "Genetic diversity and environmental associations of wild emmer wheat, in Turkey". Heredity 61: 31–45. doi:10.1038/hdy.1988.88. 
  6. Van Bruinessen, M. "Between guerrilla war and political murder: The Workers' Party of Kurdistan". Middle East Report 153: 40–50. 
  7. Deborah, Rund; Tirza, Cohen; Dvora, Filon. "Evolution of a genetic disease in an ethnic isolate: beta-thalassemia in the Jews of Kurdistan". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 88 (1): 310–314. doi:10.1073/pnas.88.1.310. PMID 1986379. 
  8. van Bruinessen, Martin. "Kurds, Turks and the Alevi revival in Turkey.". Middle East Report 200 (200): 7–10. doi:10.2307/3013260. 
  9. E. Fuller, Graham. "The Fate of the Kurds". Foreign Affairs 72 (2): 108–121. doi:10.2307/20045529. 
  10. MICHAEL, GUNTER. "The Kurdish Question in Perspective". World Affairs 166 (4): 197–205. doi:10.3200/WAFS.166.4.197-205. 
  11. Davis, P.H.. "Lake Van and Turkish Kurdistan: A Botanical Journey". The Geographical Journal 122 (2): 156–165. doi:10.2307/1790844. 
  12. "Kurdistan | region, Asia". http://global.britannica.com/place/Kurdistan. Retrieved on 10 December 2017. 
  13. Hassanpour, Amir (1996). "The Non-Education of Kurds:A Kurdish Perspective". International Review of Education. 42 (4): 367–379. Bibcode:1996IREdu..42..367H. doi:10.1007/bf00601097. S2CID 145579854.
  14. "Kurdish identity becomes more acceptable in Turkish society". https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2014/09/turkey-krg-iraq-kurds-anti-kurdish-discourse-hdp.html. 

باہرلے جوڑ[لکھو]