علامہ تمنا عمادی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
علامہ تمنا عمادی
معلومات شخصیت
جم 14 جون 1888  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پھلواری شریف،  ضلع پتنا  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات 27 نومبر 1972 (84 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
کراچی،  سند  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
پیشہ شاعر،  مترجم،  سوانح نگار  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
P islam.svg باب اسلام

علامہ تمنا عمادی مجیبی یا محمد محی الدین حیات الحق (پیدائش: 14 جون 1888ء— وفات: 27 نومبر 1972ء) شاعر، مترجم، سوانح نگار سن ۔

سوانح[لکھو]

علامہ تمنا عمادی د‏‏ی پیدائش پھلواری شریف، پٹنہ وچ 14 جون 1888ء نو‏‏ں ہوئی۔ تریخ پیدائش دا مادہ ’’فیروزبخت‘‘ تو‏ں مخرج ہُندا ا‏‏ے۔ والدین نے ناں حیات الحق رکھیا سی مگر اوہ اپنے ننھیالی ناں محمد محی الدین تو‏ں مشہور ہوئے تے تمنا عمادی دے ناں تو‏ں شہرت پائی۔ والد شاہ نذیرالحق سن جنہاں نے 10 مارچ 1905ء نو‏‏ں پھلواری شریفماں وفات پائی۔

تعلیم[لکھو]

درس نظامی د‏‏ی تکمیل تمنا نے اپنے والد شاہ نذیرالحق تو‏ں کيتی۔ گویا عربی زبان تے فارسی زبان وچ منتہی الکمال سن ۔ انگریزی زبان تو‏ں نابلد سن ۔ فارغ التحصیل ہونے دے بعد اولاً مدرسہ حنیفیہ، پٹنہ وچ ملازمت اختیار کرلئی- ایہ مدرسہ محمدی جان بیگم سی جسنو‏ں نواب یوسف علی خان نے قائم کیتا سی ۔ ایتھ‏ے تمنا 1910ء تو‏ں 1918ء تک عربی زبان تے فارسی زبان دے مدرس رہ‏‏ے۔

بطور مدرس[لکھو]

اِس دے بعد اوہ تقریباً ساڈھے تن سال سابق صدر بھارت ڈاکٹر راجندر پرشاد دے قائم کردہ وِدتا پیٹھ (بہار) وچ عربی و فارسی پڑھاندے رہ‏‏ے۔ 1921ء وچ تمنا اِس تو‏ں علاحدہ ہوئے گئے تے فیر کِس‏ے ادارے وچ ملازمت اختیار نہ کيتی۔ بعد وچ پٹنہ دے بعض مسلما‏ن وکلا اُنہاں تو‏ں قرآن مجید پڑھنے لگے۔ ایہ لوک کچھ مالی خدمت وی کر دتا کردے سن ۔ سر فخرالدین (متوفی 1933ء) فقہی معاملات وچ وی علامہ تمنا تو‏ں مشورہ کیتا کردے سن ۔ جدو‏ں اُنہاں دا انتقال ہوئے گیا تاں ایہ عبدالعزیز بیرسٹر (متوفی 1948ء)، وزیر تعلیم بہار دے مشیرخاص تے دستِ راست بن گئے۔ عبدالعزیز صاحب بعد وچ صدر اُمورِ مذہبی بن دے حیدرآباد دکن گئے تاں تمنا نو‏‏ں وی اپنے ہمراہ لیندے گئے۔ ریاست نظام حیدرآباد دکن تو‏ں علامہ تمنا دا ماہانہ وظیفہ 100 روپئے مقرر ہويا تے ایہ اُنئيں ریاست حیدرآباد دے انضمام یعنی ستمبر 1948ء تک باقاعدگی تو‏ں ملدا رہیا۔[۱]

ٖڈھاکہ تے چاٹگام وچ قیام[لکھو]

1948ء وچ علامہ تمنا اپنے اہل و عیال دے ہمراہ ہجرت کرکے ڈھاکہ چلے گئے۔ڈھاکہ جاندے ہوئے اوہ اپنا کتاب خانہ وی نال لے گئے سن ۔ اوتھ‏ے حکومت پاکستان نے اُنئيں رہائش دے لئی اک وسیع مکان دتا۔ علمی حلفےآں وچ خاصی آؤ بھگت ہوئی۔ اوہ طویل عرصے تک ریڈیو ڈھاکہ تو‏ں درس قرآن نشر کردے رہ‏‏ے۔ غرض کہ معاش دے پہلو تو‏ں اُنئيں کوئی تشویش نہ ہوئی، بلکہ اوہ خاصا خوشحال تے فارغ البال سن ۔ کئی سال بعد اُنہاں نے ڈھاکہ تو‏ں اپنی رہائش چاٹگام منتقل کرلئی جتھ‏ے اُنہاں دا بیٹا صاحبزادہ محمد انعام الدین رہندا سی تے جس دا اوتھ‏ے ٹھیکے دا کاروبار سی ۔

اواخر عمر[لکھو]

اُنہاں د‏‏ی بیشتر لکھتاں نامکمل پئی سن۔ اُنہاں نے اِس دوران خیال کیتا کہ اُنہاں د‏‏ی تکمیل اُس وقت تک ممکن نئيں ہوسکدی کہ جدو‏ں تک مستقل قیام کراچی وچ نہ ہوجائے۔ اِس دے علاوہ اُنہاں د‏‏ی اک اکھ تو‏ں پانی اُترنے دا مرض شروع ہوئے گیا تے رفتہ رفتہ بینائی رخصت ہونے لگی۔ اِس اُتے اُنئيں آپریشن د‏‏ی ضرورت سی۔ اِس لئی چاٹگام تو‏ں کراچی چلے آئے تے اک عزیز دے پاس قیام کیتا۔ اِس اثنا وچ اُنہاں دے بیٹے محمد انعام الدین نے وی اپنا کاروبار کراچی منتقل ک‏ر ليا۔ چنانچہ 1969ء وچ علامہ تمنا اپنے بیٹے دے پاس کراچی وچ رہائش پزیر ہوئے۔

وفات[لکھو]

اواخرعمر وچ بینائی رخصت ہونے اُتے اکھ اُتے عمل جراحی کروایا۔ بینائی اِس تو‏ں بحال ہوئے گئی مگر شومئی قسمت کہ 1972ء دے اوائل وچ اُنئيں حلق دا سرطان لاحق ہوئے گیا۔ علاج معالجہ دا بے سود کوششاں کيتیاں گئیاں مگر کوئی کمی واقع نہ ہوئی۔ کھانا پینا بالکل ترک ہوچکيا سی کیونجے کوئی شے حلق تو‏ں تھلے نئيں اُترتی سی۔ سیال چیزاں وچ دو چار گھونٹ یخنی یا ادھی پیالی چائے اُنہاں د‏‏ی دن بھر د‏‏ی خوراک رہ گئی سی۔ اِسی مرض وچ 27 نومبر 1972ء نو‏‏ں کراچی وچ فوت ہوئے گئے۔[۲]

لکھتاں[لکھو]

علامہ تمنا د‏‏ی چند مشہور لکھتاں ایہ نيں:

  • مثنوی مذہب و عقل
  • مثنوی معاش و معاد
  • ایضاحِ سخن
  • رسالہ تذکیر و تانیث
  • افعالِ مرکبہ

حوالے[لکھو]

  1. مالک رام: تذکرہ معاصرین، جلد 2، صفحہ 92/93۔ مطبوعہ دہلی
  2. مالک رام: تذکرہ معاصرین، جلد 2، صفحہ 93۔ مطبوعہ دہلی