کراچی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
کراچی
Karachi
PK Karachi asv2020-02 img52 Mazar-e-Quaid.jpg
Karachi admin.PNG
دیس: پاکستان Flag of Pakistan.svg
صوبہ : سند
ضلع : کراچی
تھاں: x مربع کلومیٹر
لوک گنتی: 12,827,927 [1]
بولی: اردو، انگریزی، پنجابی تے دوجیاں

کراچی پاکستان دا سبھ توں وڈا شہر, سمندری اڈا تے بپار دا گڑھ اے ۔ ایہ عرب سمندر دے کنڈے تے واقع اے ۔ کراچی پاکستان دا صنعتی ، تجارتی ، مواصلاتی ، تعلیمی تے اقتصادی مرکز اے ۔ کراچی دا شمار دنیا دے وڈے شہراں وچ ہندا اے ۔ پاکستان دی سبھ توں وڈی بندر گاہ تے ہوائی اڈا وی کراچی وچ قائم اے ۔ کراچی 1947ء توں 1960ء تک پاکستان دا دارالحکومت وی رہیا ۔ موجودہ کراچی دی جگہ قدیم ماہی گيراں دی "کولاچی جو گوٹھ " ناں دی بستی قائم سی ۔ ، انگریزاں نے 19ویں صدی شہر دی تعمیر تے ترقی دی بنیاد رکھی ۔ 1947ء پاکستان دی آزادی دے ویلے کراچی نوں پاکستان دا دارالحکومت بنایا گئیا ۔

تریخ[لکھو]

کراچی نوں سندی تے بلوچی قبیلیاں نے کلاچی دے نال وسایا تے ایہ پرانے مچھیرے وسنیک ہلے وی ایتھے وسدے نیں مائی کلاچی دے ناں نال ہلے وی پرانی بستی ہیگی اے۔ ایہدی نیو تے کلہوڑہ ٹبر ویلے رکھی گئی۔ 1720 وچ تالپور ٹبر دی سرکار وچ ایہ آندا سی۔

انگریزی راج[لکھو]

انگریزاں دی ایس تھاں تے اکھ سی تے اوہناں نے ایس انڈیا کمپنی تھلے ایتھے کھوجی ٹولیاں علاقے دا پتہ کرن لئی پیجیاں۔ فروری 1839 وچ انگریزاں ایتھے اپنا سمندری جہاز ویلزلی پیجیا تے ایس تھاں تے مل مار لیا۔ ایہ سند نال بمبئی پریزیڈنسی نال رلا دتا گیا۔ انگریزاں نے ایدی بندرگاہ نوں وڈا کیتا۔ 1857 وچ ایتھے بغاوت ہوئی پر اوہنوں مکا دتا گیا۔ 1864 وچ کراچی دا لندن نال ٹیلیگراف نال جوڑ جڑیا۔ 1878 وچ کراچی نوں پورے ہندستان نال ریل نال جوڑ دتا گیا۔ فریر ہال (1865) تے ایمپریس مارکیٹ (1890) بناۓ گۓ۔ محمد علی جناح ایتھے 1876 نوں جمیا۔ 1899 تک کراچی چڑھدے ول کنک باہر بھیجݨ دی سب توں وڈی تھاں بن چکی سی۔ ایہناں وادیاں نیں ہندو پارسی یہودی انگریز مراٹھے ورگیاں کاروباری برادریاں نوں ایتھے لے آندا۔

سرکار[لکھو]

کراچی وچ سرکار دی پہلی نشانی 1846 وج دسی جدوں ہیضے دے روگ نوں روکݨ لئی اک بورڈ بنیا. ایہ بورڈ 1852 وچ میونسپل کمیشن بنیا۔ 1853 وچ میونسپل کمیٹی بنی۔ 1933 دا میونسپل ایکٹ ایس نوں کمیٹی توں کارپوریشن بناندا اے تے شہر دا اک میئر جیدے نال 57 کونسلر سن وی جنیا جاندا اے۔ 1947 وچ کراچی پاکستان دا راجگڑھ سی تے 1961 وچ ایس نوں لیندا پاکستان دے صوبے وچ رلایا جاندا اے۔ 1976 وچ مینسپل کارپوریشن نوں میٹروپولیٹن کارپوریشن وچ پلٹ دتا جاندا اے۔ ایہ زونل میونسپل کمیٹیاں وچ پلٹیا گیا تے ایہ پربندھ 1994 تک ریا۔ 1996 وچ میٹروپولیٹن تھاں نوں 5 ضلعیاں وچ ونڈیا گیا جس وج ہر ضلع میونسپل کارپوریشن سی۔

2001 وچ کراچی دے 5 ضلعیاں نوں اک کردتا گیا تے ایہدیاں تن تہواں بنایاں گیاں۔ تھلویاں دو پدھراں وچ 18 نگریاں تے 178 یونین کونسلاں آندیاں سن۔ ہر یونین کونسل دے 13 سنگی ہوندے نیں اک ایہدا یونین میئر۔ ضلع کونسل سارے میئراں نوں رلا کے بندی اے۔ 2011 وچ ایس شہری سرکار نوں ایہدے پنج ضلعیاں وچ ونڈ دتا گیا۔

کراچی وچ 6 فوجی چھاونیاں وی نیں جنہاں نوں پاک فوج چلاندی اے۔

جغرافیہ[لکھو]

کراچی پاکستان دے لمے پاسے عربی سمندر دے کںڈے تے وس ریا اے۔ چوکھا تھاں پدھرا اے۔ اچے تھاں لیندے تے منوڑہ ول نیں۔ منگھوپیر دے پہاڑ کراچی دے اتر دکھݨ ول ہب دریا تے منگھوپیر دے وشکار نیں۔ ملیر دریا تے لیاری دریا کراچی دے دریا نیں۔ سندھ دریا دا ڈیلٹا کراچی دے کول اے۔

موسم[لکھو]

کراچی دے موسم تے سمندر دا اثر اے ۔ مینھ جولائی اگست وچ مون سون ویلے ورسدا اے۔ سیال سکا تے نرم ہُندا اے تے گرمیاں گرم تے گلی ہوندیاں نیں۔ دسمبر تے جنوری وچ موسم چنگا ٹھنڈا ہُندا اے ۔ مارچ دے انت تے گرمی شروع ہُندی اے جیہڑی جولائی وج مون سون وچ پلٹدی اے ۔ کراچی وچ سبھ توں چوکھی گرمی 18 جون 1979 نوں پئی جدوں گرمی ناپ 47 °C (117 °F) تک اپڑیا۔ کراچی دا سبھ توں نیواں گرمی ناپ 21 جنوری 1934 نوں 0 سنٹی گریڈ ناپیا گیا ۔

کراچی دا موسم
ناپ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
ریکارڈ اچا (°C) 32.8 36.1 41.5 44.4 47.8 47.0 42.2 41.7 42.8 43.3 38.5 34.5
مدرا اچا (°C) 25.6 26.4 28.8 30.6 32.3 33.3 32.2 30.8 30.7 31.6 30.5 27.3
مدرا نیواں (°C) 14.1 15.9 20.3 23.7 26.1 27.9 27.4 26.2 25.3 23.5 20.0 15.7
ریکارڈ نیواں (°C) 0.0 3.3 7.0 12.2 17.7 22.1 22.2 20.0 18.0 10.0 6.1 1.3
مینہ (mm) 3.6 6.4 8.3 4.9 0 3.9 66.4 44.8 22.8 0.3 1.7 4.5

رہتل[لکھو]

کم کاج[لکھو]

کراچی دے لوکاں دا کئی قسماں دا کم اے ایتھے دے لوگ بڑے محنتی تے ایماندار نے کراچی پاکستان دا اقتصادی مرکز ہوݨ دی وجہ تو ملک بھر توں لوک کراچی وچ کم کاج لئی آوندے نیں ۔

دیکھن جوگ تھاں[لکھو]

پھرن ٹرن دے شوقین لوکاں واسطے کراچی اک ودھیا تھاں اے ۔ کراچی دا سمندری کنڈا دیس دے دوجے تھانواں توں آۓ لوکاں دی وڈی ویکھن تانگ اے۔ لوک سمندری کنڈے تے آکے سمندری پانی دے نیڑے پھردے نیں تے پانی وچ وی کج شکین تردے نیں۔

نیشنل میوزیم آف پاکستان ایتھے دا اک وڈا میوزیم اے۔ ائیر فورس میوزیم تے سمندری میوزیم وی ویکھن والے نیں۔

باغ ابن قاسم مزار قائد، کراچی چڑیا گھر، بوٹ بیسن پارک، سفاری پارک، با‏غ جناح پارک شہر دے وڈے پارک نیں۔

چوکنڈی دا قبرستان کراچی دی اک تریخی تھاں اے تے ایہ اک پرانا قبرستان اے۔ تریخی تھانواں وچ انگریزی ویلے دی کراچی پورٹ ٹرسٹ، سندھ ہائیکورٹ، ہندو جمخانہ، غلام حسین خالقدین ہال، فریر ہال، ایمپریس مارکیٹ، سینٹ پیٹرک کرجا موہٹہ پیلس تے کراچی کنٹونمنٹ ریلوے سٹیشن ویکھن والیاں تھانواں نیں۔

بارلے جوڑ[لکھو]

مورت نگری[لکھو]

پاکستان دے وڈے شہر
راجگڑھ:اسلام آباد
پنجاب

اٹک • بہاولپور • چکوال • چنیوٹ • فیصل آباد • جڑاں والا • اوکاڑا • گجراں والا • گجرات • جھنگ • جہلم • قصور • کھاریاں • لہور 1 • میاں والی • ملتان •
مری • رحیم یار خاں • راولپنڈی • صادق آباد • ساہیوال • سرگودھا • شیخوپورا • سیال کوٹ • ٹیکسلا • حافظ آباد

خیبر

ایبٹ آباد • چترال • ہری پور • کوہاٹ • کوہستان • پشاور 1 • مانسہرہ • مردان • نوشہرہ • بنوں • جمرود

سندھ

حیدر آباد • جیکب آباد • کراچی 1  • خیرپور • لاڑکاݨا • نوابشاہ • سکھر • ٹھٹا • سانگھڑ • بدین

بلوچستان

چمن • گوادر • خضدار • کویٹا 1 • زیارت

گلگت بلتستان

گلگت 1 • سکردو • چلاس

ازاد کشمیر

میرپور • مظفر آباد 2 • راولاکوٹ

1 صوبےآں دے راجگڑھ :۞:2 ازاد کشمیر دا راجگڑھ