لیو شیاؤبو

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
لیو شیاؤبو
第11届国际人权电影节 (8532972363).jpg
جم 28 دسمبر 1955(1955-12-28)
چانگچن، جیلن، چین
موت 13 جولائی 2017(2017-07-13) (عمر 61)
شنیانگ، لیاؤننگ، چین
کون اے چینی
تعلیم
کِتہ لکھاری، شاعر، انسانی حقوق کارکن
جیون ساتھی تاؤ لی (ex-wife)
Liu Xia[1] (ش. 1996; his death 2017)
نیانے 1 (with Li)
اعزاز 2010 نوبل امن انعام

لیو شیاؤبو
Liu Xiaobo (Chinese characters).svg
"لیو شیاؤبو" (اپر) آسان اتے (تھلے) روائتی چینی اکھر
عام چینی 刘晓波
روائتی چینی 劉曉波

لیو شیاؤبو (چینی: 刘晓波، 28 دسمبر 1955 – 13 جولائی 2017) اک چینی ساہتی نقاد، لکھاری، شاعر، انسانی حقوق کارکن، آزادی کارکن اتے نوبل امن انعام جیتو سی جہڑا سیاسی سدھاراں دی منگ کردا سی اتے کمیونسٹ اک-پارٹی راج نوں ختم کرن لئی چلیاں مہماں وچ سرگرم حصہ لیندا رہا سی۔[2]   اس نوں کئی واری "چین دا نیلسن منڈیلا" کہہ کے وی سدیا جاندا اے۔ اس نوں جنزو، لیوننگ وچ اک سیاسی قیدی وجوں قید کیتا گیا سی۔[3][4][5]  26 جون 2017 نوں، ٹرمینل لیور کینسر دا پتہ لگن توں بعد اس نوں میڈیکل پیرول دتا گیا سی اتے 13 جولائی 2017 نوں اس دی ہسپتال وچ موت ہو گئی سی۔[6]

لیو نے ساہتی حلقیاں وچ اپنی ساہتی تنقید نال مشہوری حاصل کیتی اتے جلد ہی اوہ کئی غیرملکی یونیورسٹیاں وچ اک وزٹنگ سکالر بن گئے۔ 1989 دے تیانمن جدوجہد لئی اوہ چین پرط آئے اتے لوکتنتر اتے انسانی حقوق دی لہر وچ اسدی شمولیت کرکے 1989 توں 1991 تک پہلی وار اسنوں قید کیتا گیا سی۔ پھر 1995 توں 1996 تک اتے 1996 توں 1999 تک اوہ تیجی وار قید کیتا گیا سی۔ اوہ 2003 توں 2007 تک اسنے آذاد چینی پین سینٹر دے پردھان وجوں سیوا نبھائی۔ 1990 ویاں دے ادھ توں بعد اوہ منزو زونگوگو (ڈیموکریٹک چائینا) رسالے دا پردھان وی رہا۔ 8 دسمبر 2008 نوں، چارٹر 08 مینیفیسٹو نال اپنی حصےداری دے کارن لیو نوں حراست وچ لیا گیا سی۔ اس نوں رسمی طور تے 23 جون 2009 نوں "راج طاقت دی النگھناں نوں بھڑکاؤن" دے شک تے گرفتار کیتا گیا سی۔23 دسمبر 2009 نوں اس تے ایہناں الزاماں تے ہی مقدمہ چلایا گیا،[7][8] اتے 25 دسمبر 2009 نوں گیارھاں سال دی قید [9]اتے دو سالاں لئی سیاسی حقوق دی کٹوتی دی سزا سنائی گئی۔[10]

اپنی چوتھی واری جیل دی سزا دے دوران، لیو نوں "چین وچ بنیادی انسانی حقاں لئی اس دے لمبے اتے غیرتشدد جدوجہد" لئی 2010 وچ نوبل امن انعام حاصل کیتا گیا سی۔[11][12][13][14]

لیو پہلے چینی شہری سی جو چین وچ رہندیاں کسے وی قسم دے نوبل انعام نال نوازیا ہویا ہووے۔[15] جرمنی دے کارل وان اوسائٹزکی (1935) اتے برما دی آنگ سان سو کی (1991) دے بعد اوہ قید جاں نظربند ہون دے ویلے نوبل امن انعام نال نوازیا گیا جان والا اوہ تیجا انسان سی۔[16] اتے نوبل انعام لین لئی اپنا نمائندہ بھیجن دے اسدے حق نہ دتے جان والا اتے حراست وچ مرن والا اوہ دوجا انسان، پہلا اوسیوٹزکی سی، جسدی نازی تشدد کیمپ وچ حراست وچ رکھن توں بعد برلن-چارلٹنبرگ وچ ویسٹینڈ ہسپتال وچ موت ہو گئی سی۔[17] ناروے دی نوبل کمیٹی دے چیئرمین بیریٹ ریس-اینڈرسن نے اسدی موت لئی چینی کمیونسٹ سرکار نوں ذمہ وار ٹھہرایا اتے کیہا کہ "لیو شیاؤبو نے چین وچ کمیونسٹ سرکار دے دمنکاری کماں دے خلاف اپنے عدم تشدد جدوجہد دے ذریعے لوکاں دے بھائیچارے وچ یوگدان پایا اے۔"[18]

حوالے[لکھو]

  1. سانچہ:Cite press release
  2. (2010) Biography of Liu Xiaobo. Encyclopædia Britannica. 
  3. Frances Romero, Top 10 Political Prisoners، Time، 15 نومبر 2010.
  4. Mark McDonald, An inside look at China's most famous political prisoner، The New York Times، 23 جولائی 2012.
  5. Congressional-Executive Commission on China, Political Prisoner Database:Liu Xiaobo سانچہ:Webarchive۔
  6. "Liu Xiaobo: Jailed Chinese dissident has terminal cancer". BBC News. 26 جون 2017. http://www.bbc.com/news/world-asia-40403416. 
  7. Benjamin Kang Lim, China's top dissident arrested for subversion، Reuters, 24 جون 2009.
  8. "刘晓波因涉嫌煽动颠覆国家政权罪被依法逮捕" (Liu Xiaobo Formally Arrested on 'Suspicion of Inciting Subversion of State Power' Charges)، China Review News, 24 جون 2009.
  9. Canghai [沧海]، "刘晓波案闪电移送法院 律师两次前往未能会见سانچہ:Dead link" [Liu Xiaobo's Case Quickly Escalated to the Court; Lawyers Twice Try to Meet with Liu to No Avail]، Canyu [参与]، 11 دسمبر 2009. سانچہ:Dead linkسانچہ:Cbignore
  10. Beijing No. 1 Intermediate Court, Criminal Verdict no. (2009) yi zhong xing chu zi 3901, unofficial English translation in Human Rights in China, "International Community Speaks Out on Liu Xiaobo Verdict سانچہ:Webarchive،" 30 دسمبر 2009.
  11. Dwyer Arce (10 دسمبر 2010). "China dissident Liu Xiaobo awarded Nobel Peace Prize in absentia". JURIST – Paper Chase. http://jurist.org/paperchase/2010/12/china-dissident-liu-xiaobo-awarded-nobel-peace-prize-in-absentia.php. 
  12. The Nobel Peace Prize 2010 – Prize Announcement, Nobel Prize, 8 اکتوبر 2010  Check date values in: |date= (help)
  13. "劉曉波獲諾貝爾和平獎 (Liu Xiaobo won the Nobel Peace Prize)", RTHK, 8 اکتوبر 2010  Check date values in: |date= (help)
  14. McKinnon, Mark. "Liu Xiaobo could win the Nobel Peace Prize, and he’d be the last to know"۔ The Globe and Mail۔ 7 اکتوبر 2010. 'Ms. Liu said her husband had been told by his lawyer during a recent visit that he had been nominated for the Nobel Peace Prize, but he would be shocked if he won, she said. "I think he would definitely find it hard to believe. He never thought of being nominated, he never mentioned any awards. For so many years, he has been calling for people to back the Tiananmen Mothers (a support group formed by parents of students killed in the 1989 demonstrations)۔."'
  15. Lovell, Julia (9 اکتوبر 2010). "Beijing values the Nobels. That's why this hurts". The Independent (UK). https://www.independent.co.uk/opinion/commentators/julia-lovell-beijing-values-the-nobels-thats-why-this-hurts-2101812.html. Retrieved on 9 اکتوبر 2010. 
  16. Wachter, Paul (18 نومبر 2010)۔ "Liu Xiaobo wasn't the First Nobel Laureate Barred From Accepting His Prize" سانچہ:Webarchive۔ AOL News
  17. Christophe Neff (17 جولائی 2017). "Liu Xiaobo – Carl von Ossietzky" (in fr). Blogs le Monde on LeMonde.fr. http://cneffpaysages.blog.lemonde.fr/2017/07/17/liu-xiaobo-carl-von-ossietzky/. 
  18. "Norwegian Nobel Committee mourns Liu Xiaobo, statement by Chair Berit Reiss-Andersen". http://www.nobelpeaceprize.org/Press/Press-Releases2/Norwegian-Nobel-Committee-mourns-Liu-Xiaobo-statement-by-Chair-Berit-Reiss-Andersen. 


第11届国际人权电影节 (8532972363).jpg
لیو شیاؤبو
جمیا: 28 دسمبر 19558 چین
کم : امن
نوبل انعام لیا : 2010

ہور ویکھو[لکھو]