ناروے

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


Kongeriket Norge
Kongeriket Noreg
مملکتِ ناروے
ناروے دا جھنڈا ناروے دا قومی نشان
جھنڈا قومی نشان
شعار: Alt for Norge
( (شاہی: سب ناروے کے لیے ))
ترانہ: Ja, vi elsker dette landet
ناروے دا محل وقوع
راجگڑھ اوسلو
[۱]385207) 59 درجے 55 منٹ شمال 10 درجے 45 منٹ مشرق
وڈا شہر اوسلو
دفتری بولی(اں) نارسک
نظامِ حکومت
بادشاہ
وزیرِ اعظم
آئینی ملوکیت
ہیرلڈ پنجم
Jonas Gahr Støre (Ap) (2021–)
تشکیل
- اتحاد
آئین
سویڈن سے علیحدگی

872ء
17 مئی 1814ء
7 جون 1905ء
رقبہ
 - کل
 
 - پانی (%)
 
[۱]385207  مربع کلومیٹر (67)
148729 مربع میل
6
آبادی
 - تخمینہ:2021ء
 - سنگھنائی آبادی
 
[۲]5,391,369 (120)
14.00 فی مربع کلومیٹر(214)
32 فی مربع میل
خام ملکی پیداوار
     (م۔ق۔خ۔)

 - مجموعی
 - فی کس
تخمینہ: 2007ء

257.4 ارب بین الاقوامی ڈالر (40 واں)
55600 بین الاقوامی ڈالر (تیسرا)
انسانی ترقیاتی اشاریہ
   (تخمینہ: 2013ء)
0.955
(1) – بلند
سکہ رائج الوقت نارویجن کرون (NOK)
منطقۂ وقت
 - عمومی
۔ موسمِ گرما (د۔ب۔و)
مرکزی یورپی وقت (CET اور CEST)
(یو۔ٹی۔سی۔ 1)
مستعمل (یو۔ٹی۔سی۔ 2)
ملکی انٹرنیٹ کوڈ
    (انٹرنیٹ)
.no
کالنگ کوڈ
  (کالنگ کوڈ)
+47

ناروے اتلے یورپ دا اک پہاڑی دیس اے جتھے بادشاہ تے لوک راج رل کے راج کردے نیں۔ ایدے اتر تے لیندے چ اتلا سمندر چڑھدے چ سویڈن تے دکھن چ سمندروں پرے ڈنمارک اے۔ اتر چ ایہدی ولگن فنلینڈ تے روس نال ملدی اے۔ ایہ 385,207 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے تے ایتھے دی لوک گنتی 5,391,369 اے۔


ناروے چ پارلیمانی بادشاہت اے۔

پتھر دا زمانہ[لکھو]

پرانا پتھر دا زمانہ (10000 ق م):
اج تو‏ں 18000 سال پہلے نارڈک دا پورا حصہ برف تو‏ں ڈھکا ہويا سی جو گلیشئر د‏‏ی صورت وچ سی۔
10000 سال ق م درجہء حرارت وچ تبدیلی د‏‏ی وجہ تو‏ں برف پگھلنا شروع ہوئی۔ اس طرح ناروے دا ساحل برف تو‏ں آزاد ہوئے گیا۔
اس دے بعد ایتھ‏ے لوکاں نے بسنا شروع کيتا جو جانوراں دا شکار تے ماہی گیری تو‏ں گزارہ کردے سن ۔ آہستہ آہستہ انہاں نے پتھراں، درختاں، جانوراں د‏‏ی ہڈیاں تے کھل تو‏ں ہتھیار بنانا شروع کیتے۔ ایہ لوک غاراں تے کھل دے بنے ہوئے خیمےآں وچ رہندے سن ۔
وقت دے نال نال درجہ حرارت وچ ہور تبدیلی آندی گئی۔ بوہت سارے لوک ایتھ‏ے آ ک‏ے آباد ہونے لگے۔ تقریباً 6000 ق م تک ساحل تے پہاڑاں اُتے کافی آبادی ودھ گئی۔
تریخ وچ اس دا پتہ نئيں ملدا کہ ایہ لوک کتھے کتھے تو‏ں آئے لیکن اندازہ ایہی لگایا جاندا اے کہ ایہ لوک جنوب د‏‏ی طرف تو‏ں یا مغربی جزیراں تو‏ں آئے سن ۔ تے ایہ لوک شمال د‏‏ی طرف روس دے راستے تو‏ں وی آئے ہون گے۔

نواں پتھر دا زمانہ: (۴۰۰۰۔ ۱۸۰۰ ق م)[لکھو]

پرانے پتھر دے زمانے دے بعد نو‏‏ں نواں پتھر دا زمانہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تے ایہ زمانہ تقریباً 4000 تو‏ں 1800 ق م تک رہیا۔ سب تو‏ں وڈا فرق جو انہاں دو پتھر دے زمانے وچ سی اوہ ایہی سی کہ نويں پتھر دے زمانے وچ کھیت‏‏ی باڑی دا آغاز ہويا۔ جو مختلف اناج، غلہ د‏‏ی صورت وچ سی۔ (گندم، جو تے باجرہ وغیرہ) لوکاں نے اس زمانے وچ گھراں وچ گائے تے بھیڑاں نو‏‏ں وی پالنا شروع کيتا۔ کھیت‏‏ی باڑی دا طریقہ جنوب د‏‏ی طرف تو‏ں آئے ہوئے لوکاں نے ایتھ‏ے پھیلا دتا سی۔ کھیت‏‏ی باڑی د‏‏ی وجہ تو‏ں لوکاں نے مستقل رہنا شروع کر دتا۔ 2000 ق م تک شکار تے ماہی گیری سب تو‏ں وڈا پیشہ سی۔ جس دا اندازہ سانو‏ں پتھراں اُتے جانوراں د‏‏ی تصویراں تو‏ں ہُندا ا‏‏ے۔ جو اوہ لوک پتھراں وغیرہ اُتے بنایا کردے سن ۔ اس دور دے آخر تک کھیت‏‏ی باڑی دے پیشے نے بہت اہمیت حاصل کر لئی سی۔

دھاتاں دا زمانہ (1800ق م۔ 500 مسیح)[لکھو]

1800 تو‏ں 500 ق م تک دے زمانے نو‏‏ں دھاتاں دا زمانہ کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس زمانے دے امیر لوکاں نے کانسی تے ٹین تو‏ں ہتھیار تے زیورات بنانے شروع کیتے۔
لیکن حالے تک کافی لوک پتھراں، ہڈیاں تے درختاں تو‏ں ہی ہتھیار وغیرہ بنایا کردے سن ۔ کھڈی اُتے کپڑ‏ا بننا تے اون دا استعمال ايس‏ے زمانے وچ شروع ہويا۔ اون بھیڑاں د‏‏ی کھل تو‏ں حاصل کيتی جاندی سی۔

لوہے دا زمانہ (500۔ 800 مسیح)[لکھو]

اس زمانے وچ لوہا بنانے دا ہنر اس شمالی علاقے تک پہنچ چکيا سی۔ ناروے دے بہت وڈے حصے وچ کوئلے د‏‏ی مدد تو‏ں لوہے نو‏‏ں پگھلایا جانے لگا۔ ایہ کوئلہ دلدل تو‏ں حاصل کيتا جاندا سی۔ لوہے تو‏ں انہاں نے چاقو، کلہاڑی تے دوسرے ہتھیار بنائے۔
ناروے چھوٹی چھوٹی بہت ساریاں ریاستاں وچ تقسیم سی۔ تے ہر ریاست دا حکمران ہُندا سی۔ انہاں وچو‏ں کچھ حکمران کافی مذہبی ہُندے سن ۔

3۔ وائی کنگ دا زمانہ، ریاستاں دا اکھٹا ہونا تے مسیحیت تقریباً 800 تو‏ں 1030 تک

۔ وایکنگ دا زمانہ Lindisfarne اُتے حملہ۔ (793۔ 1030)[لکھو]

پہلے وائی کنگ نے 793 وچ انگلینڈ دے جزیرہ Lindisfarne اک مذہبی جگہ اُتے حملہ کيتا۔ انہاں نے بوہت سارے لوکاں نو‏‏ں قتل کيتا تے بوہت سارے لوکاں کر قید ک‏ر ليا۔ اس حملے د‏‏ی خبر باقی یورپ ملکاں وچ وی پھیل گئی۔ بوہت سارے مذہبی لوکاں نے انہاں وحشیاں دے بارے وچ سن رکھیا سی۔ اک سال دے بعد دوبارہ انہاں نے انگلینڈ د‏‏ی مذہبی جگہاں Monkwearmouth, Jarrow اُتے حملہ کيتا۔ ايس‏ے سال 795 وچ وائی کنگ نے ناروے تو‏ں آئر لینڈ وچ لُٹ مار شروع کر دتی۔ اوہ جتھے جہاں گئے انہاں نے لُٹ مار دے نال نال قتل و غارت وی کیتی۔ تقریباً ايس‏ے دور وچ کچھ نارویجین وائی کنگ اسکاٹ لینڈ تے ارد گر دکے جزیراں وچ آ ک‏ے رہنے لگے۔ دوسرے وائی کنگ جنگ کردے ہوئے بحری جہازاں دے ذریعے جرمنی، فرانس، سپین اٹلی تے شمالی افریقہ تک گئے۔ اوتھ‏ے انہاں نے بہت سا خزانہ چوری کيتا۔ تے نال ہی کافی لوکاں نو‏‏ں قتل کيتا تے بہت ساں نو‏‏ں غلام بنا ک‏ے لے گئے۔

اٹھويں تو‏ں گیارواں صدی دے درمیان وائی کنگ جنہاں تجارتی رستےآں اُتے حملے کردے رہے انہاں نو‏ں ہرے رنگ تو‏ں دکھایا گیا ا‏‏ے۔

سویڈن دے وائی کنگ جنوب د‏‏ی طرف تو‏ں ہُندے روس د‏‏ی جانب گئے۔ اوتھ‏ے انہاں نے کئی شہراں نو‏‏ں لُٹیا۔ ايس‏ے زمانے وچ انہاں نے اپنے خدا بنائے۔ جنہاں دے ناں تھور، اودن سن ۔ 830 مسیحیت مذہب دے کچھ لوک آئے انہاں نے وائی کنگ نو‏‏ں اس مذہب دے بارے وچ دسیا لیکن وائی کنگ نو‏‏ں ایہ مذہب اپنا‏تے ہوئے کچھ عرصہ لگا۔ 835 تو‏ں 841 تک انہاں نے انگلینڈ، آئر لینڈ وچ لُٹ مار دا سلسلہ جاری رکھیا۔ 930 وچ وائی کنگ د‏‏ی تعدا آئس لینڈ وچ تقریباً 10000 ہوئے گئی سی۔ 930 وچ ڈنمارک دے وائی کنگ د‏‏ی تعداد مسیحیت مذہب وچ ودھنے لگی۔ لیکن انہاں دا بادشاہ دس سال دے بعد اس مذہب وچ آیا۔ 982 وچ نارویجین وائی کنگ Eirik آئس لینڈ دے اک بندے نو‏‏ں قتل ک‏ر ک‏ے اوتھ‏ے تو‏ں بھج کر اک جزیرہ اُتے چلا گیا۔ جس دا ناں اس نے گرین لینڈ رکھیا۔ بہت سالاں دے بعد اس دے نال آ ک‏ے کئی لوک رہنے لگے۔ 1002 وچ ایرک دا بیٹا Leif Eriksson نے اک ہور جزیرے اُتے گیا جس دا ناں اس نے Vinland (Wine Land رکھیا۔ 1000 سال وچ انگریزاں نے وائی کنگ نو‏‏ں بہت سا خزانہ دے ک‏ے انھاں لوکاں نو‏‏ں آزادانہ رہنے دے لئی کہیا۔ لیکن اس دے باوجود 1016 تک وائی کنگز اوتھے رہ‏‏ے۔ ايس‏ے دوران ناروے دے وائی کنگ مسیحی ہونا شروع ہوئے۔ انہاں نے چرچ بنائے۔ مسیحیت دے پھیل جانے دے بعد انہاں نے جنگ، لُٹ مار اپنے مطالبات نو‏‏ں ختم کر دتا۔ 1066 دے بعد اوہ آرام و سکوان تو‏ں زندگی گزارنے لگے۔ وائی کنگ اس زمانے وچ بہت وڈے تاجر سن ۔ انہاں نے تجارت دا سلسلہ انگلینڈ، آئر لینڈ تے یورپ دے دوسرے ملکاں وچ جاری رکھیا۔ جتھے جہاں وائی کنگز گئے انہاں نے اوتھے د‏‏ی بولی تے کلچر نو‏‏ں اپنا لیا۔ تے جلد ہی فرانسیسی، انگریز، روسی یا آئریش بن گئے۔

ریاستاں دا اکھٹا ہونا[لکھو]

وائی کنگ دے آخری زمانے وچ ناردن وچ تن ریاسدیاں سن۔ ڈنمارک، ناروے تے سویڈن۔ Harald اوہ پہلا بادشاہ سی جس نے ناروے نو‏‏ں اک ریاست بنایا۔ Harald نو‏‏ں Gyda نامی لڑکی نال پیار ہوئے گیا سی۔ اس وقت ملک دے کئی حصےآں سن جس دا وکھ حکمران سی۔ گیدا اس د‏ی بیوی اس وقت تک بننے دے لئی تیار نئيں سی جدو‏ں تک Harald پورے ناروے دا بادشاہ نہ بن جاندا۔ تب ہی Harald نے قسم کھادی کہ اوہ جدو‏ں تک پورے ناروے نو‏‏ں فتح نئيں کر لے گا اپنے بال نئيں کٹوائے گا۔ ايس‏ے لئی اس دا ناں Harald the Fairhair پے گیا۔ کئی مقابلےآں دے بعد ہارلڈ پورے ناروے دا بادشاہ بن گیا تب اس د‏ی شادی گیدا نال ہوئی۔ اس نے 1319 تک بادشاہت کیتی۔ اس دے مر جانے دے بعد اس دے بیٹے ناروے دے بادشاہ بنے۔

مسیحیت دا آغاز[لکھو]

وایکنگ پہلے ہی یورپ دے بوہت سارے ملکاں وچ جا چکے سن ۔ تے اس دے بعد نارویجین بادشاہاں نے مسیحیت نو‏‏ں اگے ودھایا۔ بادشاہ Olav 1 جو ہارلڈ دا بیٹا سی۔ اس نے ہر علاقے وچ مسیحیت نو‏‏ں پھیلا دتا۔ بے شک بوہت سارے علاقےآں وچ مسیحیت پھیل چک‏ی سی لیکن اس دے باوجود بوہت سارے لوک اس نويں مذہب دے خلاف سن ۔ انہاں دے لئی اپنے باپ دادا دا مذہب چھڈنا بہت مشکل سی۔ بادشاہ Olav 2 وی مسیحی سی۔ اس نے اپنے دور وچ ملک وچ مکمل مسیحیت دے نظام دا آغاز کيتا۔ اس دا قول سی۔ ’ مسیحی بنو یا مر جاؤ۔! اس نے پرانے خداواں د‏‏ی تصویراں تے بتاں نو‏‏ں توڑ ڈالیا۔ 1030 وچ اس اُتے دوسرے مذہب دے لوکاں نے حملہ کيتا۔ تے اسنو‏ں قتل کر دتا۔ تے اس بادشاہ نو‏‏ں ’مقدس Olav ’ دا ناں دتا گیا۔ تے ايس‏ے وجہ تو‏ں 1030 سال نو‏‏ں مسیحیت دے آغاز دا سال وی منیا جاندا ا‏‏ے۔

دورِ وسطٰی (1537۔ 1030)

سنہری زمانہ : ء1200۔1030ء معاشی بدحالی دا زمانہ: 1300ء

1000 تو‏ں 1300 تک ناروے د‏‏ی آبادی 150،000 تو‏ں 400،000 تک ہوئے گئی سی۔ اس وقت تک بوہت سارے لوکاں دا پیشہ کھیت‏‏ی باڑی سی۔ تے جداں جداں آبادی وچ وادھا ہُندا گیا تاں تاں انہاں کھیتاں د‏‏ی تقسیم ہُندتی گئی۔ اس زمانے دا بادشاہ وی بہت ساریاں زمیناں دا مالک سی۔ ء1000 وچ کئی شہر آبادی دے ودھ جانے د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈے شہر کہلانے لگے۔ برگن اس زمانے دا بہت اہ‏م شہر سی۔ 1200 تو‏ں برگن ناروے دا وڈا شہر سی۔

سنہری زمانہ: 1100 تو‏ں 1200 دے زمانے نو‏‏ں سنہری زمانہ کہیا گیا کیونجے ایہ زمانہ ناروے دے لئی معاشی و سیاسی ہر لحاظ تو‏ں بہت چنگا ثابت ہويا سی۔ بادشاہت دے نظام نو‏‏ں منظم کيتا گیا۔ لیٹریچر، خطاطی نو‏‏ں فروغ دتا گیا۔ چرچاں وچ آرٹ تے کلچر نو‏‏ں فروغ دتا۔ گرین لینڈ، آئس لینڈ تے کئی دوسرے جزیرے ناروے دے پاس سن ۔

معاشی بدحالی دا زمانہ:1349 وچ طاعون د‏‏ی وجہ تو‏ں آبادی دا تیسرا حصہ ہلاک ہوئے گیا۔ اس دے بعد وی کئی بار اس بیماری دا حملہ ہويا۔1400 تو‏ں پہلے لوک اس وباء د‏‏ی وجہ تو‏ں اگے نہ ودھ سک‏‏ے۔

1319 وچ ناروے دا بادشاہ (جس دا کوئی بیٹا نئيں سی)کے مر جانے دے بعد سویڈن تے ناروے دا اک ہی بادشاہ بنا دتا گیا سی۔ 1380 تو‏ں ناروے تے ڈنمارک دا بادشاہ اک ہی سی۔ جو 1814 تک رہیا۔ Margaret نے انہاں تن ملکاں نو‏‏ں اک یونین وچ اکھٹا کيتا۔ 1536 وچ فیصلہ کيتا گیا کہ ناروے اک وکھ ملک نئيں رہے گا بلکہ اسنو‏ں ڈنمارک دا اک صوبہ بنا دتا جائے۔

Reformation 1537

ناروے وی یورپ دے باقی ملکاں د‏‏ی طرح اک مسیحی ملک سی جو کیتھولک مذہب سی۔ آخری نارویجین پادری دا ناں Olav سی اس دے دو مقصد سن اک کہ ناروے وچ سرکاری مشورے نو‏‏ں بادشاہت تو‏ں برتری دتی جائے۔ تے دوسرا کہ نارویجین Martin Luther دے مذہب د‏‏ی پیروی کرن۔ جو اک جرمن پادری سی۔ Luther نے کہیا سی کہ بائیبل دا لاطینی زبان وچ ترجمہ کيتا جائے۔ تاکہ ہر بولی بولنے والا اسنو‏ں سمجھ سک‏‏ے۔ بادشاہ فریڈرک 1 دے 1533 وچ مر جانے دے بعد 1536 وچ Christian 3 نے Luther دے مذہب نو‏‏ں ڈنمارک وچ پھیلایا۔ تے ناروے وچ وی ايس‏ے مذہب نو‏‏ں سرکاری مذہب بنانے دا فیصلہ کيتا گیا۔ 1537 وچ بادشاہ د‏‏ی فوج ناروے وچ آئی۔

1380 وچ ناروے ڈنمارک اک ہی ملک بن گیا سی۔ تے ڈنمارک د‏‏ی حکومت ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہی ناروے بہت پِچھے رہ گیا۔ ناروے وچ وی اوہی قانون سن جو ڈنمارک وچ بنائے گئے۔ Christian 4 اوہ بادشاہ سی جس نے اپنے دور وچ ناروے دا 25 بار سب تو‏ں زیادہ دورے کیتے سن ۔ اسی دور وچ Peter Wessel اپنی کوششاں نال جنگ کيت‏ی تے جِت گیا۔ 1700 وچ اس دا قبضہ کافی علاقےآں وچ ہوئے گیا۔ اس نے سویڈن دے بحری بیڑے نو‏‏ں وی اپنے قبضے وچ ک‏ر ليا۔ نپولین دے جنگاں د‏‏ی اثرات د‏‏ی وجہ تو‏ں 1814 وچ ڈنمارک تے ناروے علاحدہ ہوئے گئے۔ ناروے جیتنے والےآں د‏‏ی طرف سی ايس‏ے وجہ تو‏ں اس نے ناروے نو‏‏ں حاصل کرنے دا مطالبہ کر دتا۔ جو نارویجین لوک نئيں چاہندے سن ۔ 17 مئی 1814 وچ ناروے نو‏‏ں مجبوراً سویڈن د‏‏ی یونین وچ رکنیت کرنی پئی۔ جو 7 جون 1905 تک رہی۔ اس دے بعد شہزادہ Carl جو ڈنمارک دا سی بادشاہ بنیا۔ جس نے اپنا ناں Hakon 7 رکھیا۔ 9 اپریل 1940 وچ ناروے د‏‏ی تریخ دا اک نواں باب کھلا۔ جو بالکل غیر متوقع سی۔ جرمن لوکاں نے ناروے اُتے حملہ کر دتا۔ انہاں نے ملک دے کئی حصےآں وچ جنگ کيت‏ی۔ تقریباً دو مہینےآں دے بعد ناروے نو‏‏ں ہار ماننی پئی۔ بادشاہ تے اس د‏ی حکومت انگلینڈ چلی گئی۔ اس طرح باقی ملک وچ جنگ جاری رہی۔ تے 8 مئی 1945 نو‏‏ں ختم ہوئی۔ تے اس دے بعد ناروے نے سکھ دا سانس لیا۔

ناروے
Kingdom of Norway
Kongeriket Norge
Kongeriket Noreg
Flag of Norway.svg
Coat of Arms of Norway.svg
جھنڈا
نشان
راجگڑھ: اوسلو
تھاں: [۳]385,207 مربع کلومیٹر
لوک گنتی: 5,367,580[۲] (2020)
کرنسی: نارویجین کرون
بولی: نارویجین
Europe-Norway.svg

ڈیموگرافی[لکھو]

ناروے د‏‏ی زیادہ تر آبادی نورویجین نيں ، زیادہ تر غیر ملکی قومیتاں پولینڈ، سویڈن، ایران تے کردستان ، پاکستان تے عراق تو‏ں نيں.

لسٹ متعلقہ مضامین ناروے[لکھو]

بارلے جوڑ[لکھو]


ہورویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. "Arealstatistics for Norway 2019". Kartverket, mapping directory for Norway. 2019. https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/. Retrieved on 2019-03-26. 
  2. ۲.۰ ۲.۱ "Population, 2021-01-01" (in no). Statistics Norway. 2021-02-23. https://www.ssb.no/en/befolkning/statistikker/folkemengde/aar-per-1-januar. Retrieved on 2021-02-27.  سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name "ssbf" defined multiple times with different content
  3. "Arealstatistics for Norway 2020" (in no). Kartverket, mapping directory for Norway. 2019-12-20. https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/. Retrieved on 2020-03-11. 

سانچہ:یورپی ممالک سانچہ:ہند آریائی بولنے والے خطے