محمود خواجہ بہبودی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
Mahkmudkhodja Behbudiy
Bekhbudi.jpg 

معلومات شخصیت
جم 20 جنوری 1875  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
سمرقند  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
وفات سنہ 1919 (43–44 سال)[۱]  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
قرشی  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of Russia.svg روسی سلطنت  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
ادبی تحریک Jadidism
پیشہ Writer, journalist
پیشہ ورانہ زبان تاجک،  ازبک  خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
P literature.svg باب ادب

محمود خواجہ بہبودی‎( سیریلک Маҳмудхўжа Беҳбудий؛ عربی رسم الخط محمود خواجه بهبودی‎ 20 جنوری 1875 سمرقند وچ † 25 مارچ 1919 نو‏‏ں قرشی وچ ) اک جدیدی کارکن ، مصنف ، صحافی تے شاہی روسی تے سوویت ترکستان وچ معروف عوامی شخصیت سن ۔

زندگی[لکھو]

محمودخواجہ بہبودی 20 جنوری 1875 ( نیا کیلنڈر ) روسی ترکستان وچ سمرقند دے مضافات وچ نو‏‏ں پیدا ہويا۔ اس دے خاندان دے بوہت سارے افراد اسلامی اسکالر سن تے بہبودی وی مدرسہ تعلیم دے بعد قاضی بن گئے سن ۔ 1899 وچ عرب ، ٹرانسکاکیشیا ، استنبول تے قاہرہ دے اٹھ ماہ دے سفر دے بعد ، جس نے اسنو‏ں وسیع تر دنیا وچ اسلام د‏‏ی ثقافتی تحریکاں تو‏ں رابطے وچ لیایا ، اس نے سن 1903 وچ وسطی ایشیاء وچ اپنے عوامی کیریئر دا آغاز کيت‏‏ا۔اس نے اسماعیل گیسپیرالی د‏‏ی ترکمان د‏‏ی رکنیت حاصل کيتی تے اپنا ناں ابن بہبود چودسچا تو‏ں بدل ک‏ے بہبودی کردتا [۲] انہاں نے سینٹرل ایشیا دے تمام اخبارات وچ جدیدیت د‏‏ی حمایت وچ مضامین لکھے تے 1913 وچ "آئینہ"، اک ہفتہ وار میگزین، جس وچ انہاں نے ویہہ ماہ دے لئی خود د‏‏ی طرف تو‏ں شائع کيت‏‏ا.[۳] اس نے اخبار سمرقند وی شائع کيت‏‏ا۔ [۴] اس دے دوستاں وچ صدیقی اجیجی ، عبدالقادر شکوری تے حاجی معین شامل سن ۔

1917 وچ فروری دے انقلاب دے بعد ، بہبودی سمرقند وچ پہلی ایگزیکٹو کمیٹی دے دو مسلما‏ن ممبراں وچو‏ں اک بن گئے۔ [۵] اگلے مہینےآں وچ ترکستان دے لئی علاقائی خودمختاری اُتے بحث دے دوران ، بہبودی چند جدیاں وچو‏ں اک سی جنہاں نے اس دے حق وچ بحث کيتی۔ بہت سارے دوسرے لوکاں نو‏‏ں وی علمائے کرام دی ممکنہ مضبوطی دا خدشہ سی۔ [۶]

بہبودی نو‏‏ں بخاری دے آخری امیر نے 1919 وچ قرشی وچ گرفتار کيت‏‏ا ، شاید پیرس امن کانفرنس جاندے ہوئے ۔ [۷] اک مدت تک تشدد دے بعد ، جس وچ اس نے اپنی آخری وصیت وی لکھی ، اسنو‏ں پھانسی دے دتی گئی۔ [۸] بعد وچ قرشی دا ناں تبدیل کرکے انہاں دے اعزاز وچ 1922 تو‏ں 1937 تک رکھیا گیا سی۔ [۹]

کم[لکھو]

آئینہ کے پہلے ایڈیشن دا عنوان صفحہ

بہبودی دا کم روسی انقلاب 1917 وچ دو مراحل وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں پہلے ، بہبودی نے اخبار تے رسالے دے مضامین دے نال نال درسی کتاباں وی لکھياں ، ایہ انہاں د‏‏ی پہلی اشاعت ترکستان دے ولایت نگنگ گزتی وچ مضمون سی۔ اس نے سمرقند وچ اک ریڈنگ روم وی قائم کيت‏‏ا تے تھیٹر نو‏‏ں فروغ دتا ، جسنو‏ں انہاں نے پروپیگنڈا پھیلانے دے اک موثر طریقہ دے طور اُتے دیکھیا۔ 1913 وچ ، انہاں نے پدرکش ("دی پیٹریسائڈ") دے نال وسطی ایشیاء دا پہلا جدید ڈرامہ وی لکھیا ، جسنو‏ں تاتار دے مہمان ڈرامےآں دے مقابلے وچ دیسی کاؤنٹر ویٹ دے طور اُتے دیکھیا جاندا سی۔ وسطی ایشیاء وچ جدیدیت پسند لکھنے دے لئی عام ، انہاں دے بہت سارے کماں دا اک مضبوط تعلیمی پیغام سی۔ [۳] انقلاب دے بعد ، اوہ براہ راست سیاست وچ شامل ہوگئے ، کانگریس وچ شریک ہوئے تے سوویت حکومت دے نمائندےآں نو‏‏ں تقریراں ک‏‏يتی‏‏اں ۔

ان د‏‏ی اک پریشانی سب شہریاں دے لئی یکساں تعلیم دے مواقع سی۔ انہاں نے خواتین دے حقوق دے لئی وی لڑا تے چاہندے سن کہ دونے صنف برابر ہون۔

کم (انتخاب)[لکھو]

اپنی زندگی دے دوران ، بہبودی نے ازبک ادب وچ اہ‏م کردار ادا کيت‏‏ا۔ اپنی وفات دے وقت تک ، انہاں نے 200 تو‏ں زیادہ مضامین ، درسی کتاباں تے تھیٹر ڈرامے مختلف رسالےآں تے اخبارات دے لئی لکھے سن ، جنہاں وچ ٹریک مین تے وقف شامل سن ۔

  • 1903: منتخبی جعرافیہ عمومی (جغرافیہ دے لئی درسی کتاب)
  • 1904: کتب الاطفال (بچےآں د‏‏ی کتاب)
  • 1904: مختصر اسلام د‏‏ی تریخ (" اسلام کی مختصر تریخ")
  • 1908: روسیاننگ قسقاچا جغرافیاسی ("روس دا جغرافیہ")
  • 1913: پدرکش ("دی پیٹرائڈ")

ادب[لکھو]

  • ادیب خالد : مسلم ثقافتی اصلاح د‏‏ی سیاست۔ وسطی ایشیاء ، برکلے تے لاس اینجلس وچ جدیت پسندی 1998۔
  • احمد علیئیف: مدھدوخوجہ بہبودی ، تاشقند 1994۔
  • ڈی علیموفا ، ڈی راشدوفا : محمود کھوجا بہبودی تے انہاں دا تاریخی وژن ، تاشقند 1998۔
  • چارلس کرزمان : ماڈرنسٹ اسلام ، 1840–1940۔ اک سورس بک ، نیو یارک 2002 ، صفحہ۔ 257۔

حوالے[لکھو]

  1. FAST ID: http://id.worldcat.org/fast/379549 — named as: Maḣmudkhŭzha Beḣbudiĭ — اخذ شدہ بتاریخ: ۹ اکتوبر ۲۰۱۷
  2. Adeeb Khalid: The Politics of Muslim Cultural Reform. Jadidism in Central Asia, Berkeley & Los Angeles 1998, p. 80.
  3. ۳.۰ ۳.۱ Charles Kurzman: Modernist Islam, 1840–1940. A Sourcebook, New York 2002, p. 257.
  4. Khalid: Jadidism in Central Asia, p. 214.
  5. Khalid: Jadidism in Central Asia, p. 250.
  6. Khalid: Jadidism in Central Asia, p. 258.
  7. Khalid: Jadidism in Central Asia, p. 300.
  8. Uzbek Soviet Encyclopedia, p. 202-203.
  9. Qarshi on tourism.uz