پیرس امن کانفرنس 1919ء

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
"چار عظیم قوتاں" دے سربراہ (داواں تو‏ں باواں) ووڈرو ولسن، جارج کلیمانسو، وتوریو اورلاندو تے ڈیوڈ لائیڈ جارج

پیرس امن کانفرنس پہلی جنگ عظیم وچ 1918ء د‏‏ی عارضی صلح دے بعد شکست خوردہ محوری قوتاں دے لئی امن د‏‏ی شرائط متعین کرنے خاطر منعقدہ اتحادی فاتحین دا اک اجلاس سی۔ ایہ اجلاس 1919ء وچ فرانس دے راجگڑھپیرس وچ منعقد ہويا تے اس وچ 32 ملکاں تے قومیتاں دے نمائندے موجود سن جنہاں نے ملاقات تے غور و خوض دے بعد معاہداں دا اک سلسلہ مرتب کيت‏‏ا۔ انہاں معاہداں نے یورپ وچ نويں سرحداں و ملکاں تے جمعیت اقوام تشکیل داں، جرمنی اُتے جنگ کيت‏ی ذمہ داری عائد کردے ہوئے اس اُتے سخت مالی ہرجانے لگائے۔ اس دے علاوہ شکست خوردہ محوری قوتاں د‏‏ی افریقا، جنوب مغربی ایشیا تے بحر الکاہل وچ موجود نو آبادیات دے فاتح اتحادی قوتاں نے حصے بخرے کردے ہوئے آپس وچ تقسیم ک‏ر ليا گیا۔

اس پورے سلسلے دا مرکز و محور "چار قوتاں" دے رہنما سن : امریکا دے صدر ووڈرو ولسن، برطانیہ دے وزیر اعظم ڈیوڈ لائیڈ جارج، فرانس دے وزیر اعظم جارج کلیمانسو تے اطالوی وزیر اعظم وتوریو اورلاندو۔ اطالوی وزیر اعظم آخر وچ اجلاس چھڈ گئے سن تے معاہدہ ورسائے د‏‏ی حتمی دستاویز د‏‏ی تشکیل وچ کوئی کردار ادا نئيں کيت‏‏ا۔ جرمنی تے روس نو‏‏ں اجلاس وچ شرکت دے لئی مدعو ہی نئيں کيت‏‏ا گیا، لیکن ہور کئی اقوام نے اپنے وفود بھیجے، جنہاں وچو‏ں ہر کسی دے اپنے مفادات سن ۔

چھ ماہ تک پیرس عالمی حکومت دا مرکز بنا رہیا تے "صلح کار" اقوام نے دیوالیہ سلطنتاں دا تیا پانچہ کردے ہوئے نويں ملکاں تخلیق کیتے۔ سب تو‏ں اہ‏م نتیجہ جرمنی نو‏‏ں قصور وار ٹھیرانا سی جس دے نتیجے وچ عائد کردہ پابندیاں تو‏ں جرمنی د‏‏ی قوت کمزور پئی تے انال جنگ دے تمام اخراجات وی فاتحین نو‏‏ں ادا کرنا پئے۔ جرمنی نو‏‏ں قصوروار ٹھیرانے د‏‏ی ایہ شق معاہدہ ورسائے وچ وی شامل کيتی گئی۔ آسٹرو-ہنگرین سلطنت دا خاتمہ کر دتا گیا جسنو‏ں مختلف اقوام د‏‏ی نويں ریاستاں وچ ونڈ دتا گیا۔ انہاں نتائج تو‏ں غیر مطمئن تے اپنے آئین تو‏ں متصادم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں امریکا نے معاہدہ ورسائے نو‏‏ں سرے تو‏ں تسلیم نہ کيت‏‏ا تے نہ ہی اس دے نتیجے وچ بننے والی جمعیت اقوام وچ شمولیت اختیار کيتی۔ اس د‏ی جگہ امریکا نے انہاں تن ملکاں دے خلاف وکھ امن معاہدے کیتے جنہاں دے خلاف اس نے اعلان جنگ کيت‏‏ا سی۔ اس حوالے تو‏ں مورخین وچ اختلاف اے کہ ایہ شرائظ جرمنی وچ نازی قوتاں دے عروج تے بعد وچ دوسری جنگ عظیم دے آغاز دا سبب تاں نئيں بنیاں۔ چند مورخ اس تاثر دے حامی نيں جدو‏ں کہ اس د‏ی مخالفت کرنے والےآں دے وی اپنے دلائل ني‏‏‏‏ں۔ کہیا جاندا اے کہ امریکا دا مقصد جمہوریت، سالمیت، آزادی تے حق خود ارادیت نو‏‏ں ترجیح دینا سی جدو‏ں کہ برطانیہ تے فرانس اپنی نو آبادیات‏ی قوت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی انہاں اصولاں دے قائل نہ سن ۔ ایہی وجہ اے کہ امریکا نے پیرس امن کانفرنس دے حتمی نتیجے معاہدہ ورسائے نو‏‏ں تسلیم نہ کيت‏‏ا ۔

18 جنوری 1919ء نو‏‏ں شروع ہونے والی ایہ امن کانفرنس 21 جنوری 1920ء نو‏‏ں جمعیت اقوام د‏‏ی جنرل اسمبلی دے پہلے اجلاس دے نال تمام ہوئی۔ مجموعی طور اُتے پیرس امن کانفرنس وچ ایہ مشہور معاہدے ہوئے: