مٹھن کوٹ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

مٹھن کوٹ پنجاب ،پاکستان دا اک شہر اے ؛

کوٹ مٹھن شریف
کوٹ مٹھن
کوٹ مٹھن شریف is located in پاکستان
کوٹ مٹھن شریف
کوٹ مٹھن شریف
کوارڈینیٹس: 28°57′0″N 70°22′0″E / 28.95000°N 70.36667°E / 28.95000; 70.36667
ملک  پاکستان
صوبہ پنجاب
ضلع راجن پور
قدیم شہر دی بنیاد 1713ء
نويں شہر دی بنیاد 1862ء
حکومت
 - ممبر صوبائی اسمبلی سردار عاطف حسین خان مزاری
 - اعلٰی ضلعی افسر ظہور حسین گجر
 - متوقع چیئر مین حمزه فرید ملک
لوک گنتی
 - کُل 120,504
لسانیت
 - اکثریندی بولی سرائیکی
ٹائم زون پاکستان دا معیاری وقت (یو ٹی سی+5)
رمز ڈاک
رموز رقبہ 0604
شرح خواندگی 40%
ویب سائیٹ http://kotmithan.info

کوٹ مٹھن شریف (دیگرنام:مٹھن کوٹ،شہر فرید،کوٹ, فرید دا کوٹ)ضلع راجن پور دے جنوب وچ 17کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع اے۔

دربار حضرت خواجه غلام فریدرح.jpg

پنجاب (پاکستان) وچ شامل کوٹ مٹھن خاص کر پیر غلام فرید دی جائے مدفن دی وجہ تو‏ں مشہور اے۔ ایہ سرائیکی بولی دے نامور صوفی شاعر سن ۔ انہاں نو‏‏ں ہفت بولی شاعر وی کہیا جاندا اے کیونکہ انہاں نے سرائیکی دے علاوہ اردو، پنجابی، فارسی، سنسکرت تے انگریزی وچ وی نظوچ کنيں نيں۔ ایويں کل ملیا کر ست زباناں بندی نيں۔یہ شہرماضی قریب وچ اک شاندار تجارتی بندرگاه رہیا ہے. ایہ شہر دریائے سندھ دے مغربی کنارے اُتے آباد ہے. جدو‏ں کہ اس دے عین سامنے دریا سندھ دے مشرقی کنارے اُتے چاچڑاں شریف واقع اے ــ

تاریخ[لکھو]

نہڑ لودھی دے دورِحکومت وچ کوٹ مٹھن 1713ء وچ معروض وجود آیا۔نہڑ لودھی دی سلطنت دا بانی گورنر ملتان بہلول لودھی دا چچا اسلام خان تھا. مٹھن خان نامی شخص نے اپنے پیرو مرشد حضرت خواجہ شریف محمدؒ دی ہدایت اُتے کوٹ مٹھن آباد کیتا۔مٹھن کوٹ دا صدر مقام سیت پور تھا. مٹھن خان دا تعلق جتوئی قوم تو‏ں سی مٹھن خان مٹھن والی یا یارے والی سیت پور(مظفر گڑھ) دا رہنےوالا تھا۔مٹھن خان دے والدکا نام کالن خان تھا۔کوٹ مقامی بولی وچ چار دیواری اُتے مشتمل احاطے نو‏‏ں کہندے نيں۔ ایہ علاقہ مٹھن خان دی علمداری وچ سی یا اس نے پٹہ(لیز) اُتے حاصل کیتا تھا۔اس لئی اسنو‏ں " کوٹ مٹھن خان" کہیا جاندا سی وقت دے نال نال ایہ نام کوٹ مٹھن بن گیا۔ 18واں صدی دے دوسرے عشرے وچ سقوطملتان دے نال نال ایہ شہر وی سکھاں دے قبضے وچ آ گیا۔ اُتے 1849ء وچ انگریزاں نے سکھ راج دا خاتمہ کرکے اس خطے اُتے قبضہ کر لیا۔ 1862ء وچ دریائے سندھ وچ طغیانی دے باعث کوٹ مٹھن شہر دریا بردہو گیا۔ تے اس دے آثار تک مٹ گئے۔ کوٹ مٹھن قدیم موجوده شہر تو‏ں دو یا تن کلو میٹر جنوب مشرق دی طرف آباد سی

کوٹ مٹھن جدید[لکھو]

1849ء وچ کوٹ مٹھن انگریزاں دی مکمل عملداری وچ آ گیا۔ انگریزاں نے اپنی حکومت نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی خطہ وچ انتظامی اصلاحات نافذ کيتیاں ۔ ایويں کوٹ مٹھن نو‏‏ں تحصیل دا درجہ ملیا۔ کوٹ مٹھن دا ضلعی ہیڈ کواٹرگرمیاںفورٹ منرو جدو‏ں کہ سردیاں وچ ڈیره غازی خان سی کوٹ مٹھن نو‏‏ں تحصیل دا درجہ 1862 ء تک حاصل رہیا۔ 1862ء وچ دریا سندھ وچ سیلاب دے باعث ایہ شہر دریا برد ہو گیا۔ سیلاب دی وجہ تو‏ں تحصیل ہیڈ کواٹر راجن پور منتقل کر دتا گیا۔ جب سیلاب دا پانی اترا تو اس وقت دے اسسٹنٹ کمشنر (اے سی) لین بروس نے موجوده جگہ اُتے باقاعده منصوبه بندی تو‏ں کوٹ مٹھن جدید دی بنیاد رکھی۔ موجوده شہر اک ٹیلہ اُتے آباد کیتا گیا جس دے اطراف وچ سڑک تعمیر کيتی گئی جسنو‏ں "کنگن سڑک "سرکل روڈ کہندے نيں۔[1]

محل وقوع[لکھو]

کوٹ مٹھن دے مشرق وچ دریائے سندھ مشرق شمال وچ ونگقصبہ،شمال وچ وچ کوٹلہ نصیر، شمال مغرب وچ ریلوے اسٹیشن مغرب وچ بنگلہ دھینگن مغرب جنوب وچ بستی پھلی،جنوب وچ دریائے سندھ ہے.

کوٹ مٹھن یا مٹھن کوٹ[لکھو]

کوٹ مٹھن تے مٹھن کوٹ اک ہی شہر دے دو نام نيں تے دونے رائج الوقت نيں.نام دی مماثلت و مشابہت دی وجہ سےاکثر موضوع بحث بن جاندے نيں.تاریخ دے تناظر وچ دیکھیا جائے تو اس شہر دا ابتدائی نام کوٹ مٹھن خان سی جدو‏ں کوئی اجنبی یا قافلہ اس شہر نو دی بابت دریافت کردا تو اسنو‏ں بتایا جاندا کہ کوٹ مٹھن خان ہے. کوٹ مٹھن دریا سندھ دی قربت دی وجہ تو‏ں تجارت دے لئی دریائی بندر گاه دے لئی موضوع بن گیا جسنو‏ں سرائیکی وچ پتن کہندے نيں ابتدائی اک سو پینتیس برس تک اس شہر دا نام کوٹ مٹھن رائج تھا. 1849ء اس شہر دی بھاگ دوڑ انگریزاں نے سنبھالی. انگریزاں نے اس شہر دے نام نو‏‏ں انگریزی وچ mithan kot لکھیا. جدو‏ں انگریز دے ماتحت علاقےآں وچ انتظامی اصلاحات ہوئیاں تو کوٹ مٹھن نو‏‏ں تحصیل دا درجہ ملیا تے اس دا ضلعی ہیڈ کواٹر ڈیره غازی خان تھا. انگریز سرکار نے سرکاری دستاویزات، مہراں تے سپا ہیاں دی پٹیاں اُتے تحصیل مٹھن کوٹ درج کیتا.1869ء وچ سیکٹری پنجاب نے اپنے حکم نامه پنجاب بھر دی تاریخ مرتب کرنے دا حکم دتا تو ڈیره غازی خان دی تاریخ اس وقت دے اسسٹنٹ کمشنر مسٹر بروس لین مرتب کيتی. اپنی تحقیق وچ مسٹر بروس لین نے اس شہر دا نام Mithan kot لکھیا. بعد ازاں ہتھو رام نے اس دا ترجمہ کیاتواس نے اس شہر دا نام کوٹ مٹھن لکھیا.1871ء وچ محکمه مال دی مثل حقیقت دا اردووچ ترجمہ ہويا اس وچ اس شہر دا نام کوٹ مٹھن درج اے۔ 1883ء لالہ حکم چند نے تواریخ ڈیرہ غازی خان دے نام تو‏ں اک ضغیم کتاب تصنیف کيتی.اپنی کتاب وچ لالہ حکم چند نے جتھ‏ے جتھ‏ے انگریزی وچ اس شہر دا نام مٹھن کوٹ لکھیا تے اس شہر دا نام اردو وچ کوٹ مٹھن لکھیا. تاریخی حوالےآں تو‏ں ثابت ہوتاہے اس شہر دے دونے نام انیسواں صدی دے ابتداوچ زدو عام ہو گئے سن تے ابتک دونے نام درست تسلیم کیتے جاندے نيں اُتے تاریخ دان کوٹ مٹھن کےنام نو‏‏ں ترجیح دیندے یاں.

حضرت خواجہ غلام فرید ؒ[لکھو]

ولادت[لکھو]

حضرت خواجہ غلام فرید دی ولادت ریاست بہاولپور دے قصبہ چاچڑاں شریف وچ 26ذیعقده 1261ھ بمابق 1845ء وچ بروز منگل ہوئی.آپ والدین الطرفین قریشی نيں۔آپ اپنی کتب منقب محبوبیہ وچ رقم طراز نيں کہ آپؒ قرشی تے حضرت ابوبکر دی اولاد وچ نيں۔آپ دے شجرہ نسب دے بارے وچ اکثر ماہرہ فریدیت آپ نو‏‏ں فاروقی سمجھدے نيں۔ اُتے سند تو‏ں تصدیق نئيں ہوئی۔ آپ دی والده نے حضرت بابا فرید گنج شکرؒسے بے حد عقیدت رکھدی سن آپ دی والده نے بابا فریدؒ تو‏ں خراج عقیدت دے لئی آپ دا غلام فریدؒ رکھیا. آپ دے والد ماجد دا نام حضرت مولانا خدا بخش المعروف محبوب الہیٰ تھا.آپ دا تاریخی نام خورشید عالم ہے.آپ دے اس نام دے 1261عدد بندے نيں 1261ھ آپ دی ولادت دا سال ہے.خورشید عالم دے معنی نيں ساری دنیا دا سورج.جب آپ دی عمر پنج برس هوئی تو آپ دی والده ماجده دار فانی تو‏ں کوچ کر گئياں.آپ نے ست دی عمر وچ قرآن حفظ کر لیا تھا.

ہور نام[لکھو]

آپؒ کئی ناماں تو‏ں مشہور و معروف نيں ۔آپ خواجہ غلام فریدؒ،خورشید عالم،پیر فرید، فریدؔ، خواجہ صاحب،گھوٹ فرید،روحی دا گھوٹ،پیر فقیر( کافی وچ) عوام الناس وچ زدوعام نيں

تعلیم و تربیت[لکھو]

جب آپ دی عمر اٹھ سال دی ہوئی تو آپ دے والد ماجد ملک عدم چلے گئے. والد ماجد دی وفات دے بعد آپ اپنے وڈے بھائی تے پیرو مرشد خواجہ فخر جتھ‏ے حضرت فخر جہاںؒ دی کفالت وچ آ گئے. انہاں نے آپ دی پروش تے تربیت کی.آپ نے سلوک دی ابتدائی منزلاں انہی دے زیرسایہ طے کاں.آپ نے انہاں تو‏ں اہری علوم تے باطنی علوم سیکھے.آپ نے قرآن کریم دی تعلیم میاں محمد بخش تو‏ں حاصل کيتی. فارسی آپ نے میاں حافظ خواجہ جی تے میاں احمد یار خواجہ تو‏ں پڑھی. آپ دی شخصیت اُتے آپ دے وڈے بھائی تے پیرومرشد فخر جتھ‏ے دی تربیت دا گہرا اثر تھا.

شجرونسب[لکھو]

آپ دا شجرونسب حضرت عمر فاروق ؓ تو‏ں ملدا ہے. اس لئی آپ نو‏‏ں فاروقی تے قریش وی کہیا جاندا ہے.

آباؤاجداد[لکھو]

یحییٰ بن مالکؒ خواجہ صاحب دے جد بزرگوار تھے۔وہ محمد بن قاسم دے لشکر کےہمراہ برصغیر تشریف لیائے۔یحیی بن مالکؒ ،ناصر بن عبدالله بن عمر ؓکے پوندے سن ۔ ٹھٹھہ شہر وچ سکونت اختیار کی۔جلدہی اپنے اخلاص تو‏ں لوگاں نو‏‏ں گرویده کر لیا۔نہ صرف عوام وچ وه منفردپہنچان رکھتےتھے بلکہ حکومت وقت اُتے وی انہاں دا کافی اثرورسوخ سی یحیی بن مالکؒ دی آمده نسلاں نے اس وچ اضافہ کیتا. عیسیٰ ابن یوسف وه پہلے فردتھےجنہاں نے سیاست ترک کرکے فکروعرفان دی زندگی اپنائی۔ رشدہدایت کےاس چشمےسےبے شمار لوگ سیرہوئے۔ عیسی ابن یوسفؒ یحیٰ بن مالکؒ دی ستويں پشت اُتے تھے.پھر اس خاندان نے نہ صرف صوفیان برصغیر وچ نام پیدا کیتا بلکہ فکرو عرفان اوررشدو ہدایت دے ایسے چراغ جلیائے جنہاں دی روشنی تو‏ں دنیا منورہوئی.

کوٹ مٹھن آمد[لکھو]

آپ دے جد بزرگ ملک بن یحیٰؒ عرب تو‏ں ٹھٹھہ سکونت کی. بعد ازاں مظفر گڑھ تشریف لیائے. پھر چاچڑاں شریف وچ رہائش پزیر ہوئے. اُتے آخری آرام گاه دے طور اُتے کوٹ مٹھن نو‏‏ں منتخب کیتا.

نظریہ تصوف[لکھو]

آپ سلسلہ چشتیہ مسلک دے پیروکار تھے. آپ دا نظریہ تصوف"ہمہ اوست" تھا. یعنی آپ توحیدِ وجودی دے قائل سن تے آپ دا تمام کلام ہمہ اوست دا مظہر ہے.آپ وحدت الوجود(اوہی سب کچھ ہے) تے وحدت الشہود دے فلسفے اُتے اِنّا کاربند رہے کہ عوام الناس وچ "سلطان العاشقین" مشہور ہو گئے سلطان العاشقین دا مطلب اے۔ عاشقاں دے سلطان.عشق حقیقی دا مقام جو آپ نو‏‏ں عطا ہويا وه بہت کم لوگاں نو‏‏ں نصیب ہوااے۔

گوشہ نشینی[لکھو]

1882ءوچ جدو‏ں آپؒ دے بھائی اورپیرو مرشد حضرت خواجہ فخر جتھ‏ے دا وصال ہويا توآپ کوگہراصدمہ ہويا. حضرت.خواجہ فخر جتھ‏ے دی رحلت دے بعد آپ مسند خلافت اُتے جلوه افروز ہوئے. جلد ہی آپ گوشہ نشین ہو گئے. تے روحی وچ اللّٰه سےلو لگیا لی .گوشہ نشینی دے باوجود رشد و ہدایت دا سلسله ترک نہ کیتا. آپ عبادت، ریاضت تے مجاہدات ہمہ وقت مشغول و مصروف رہے. آپؒ نے روحی دے لق و دق تے ویران صحرا وچ تپسیاکی اگ تو‏ں کندن بن گئے.یہ وه زمانہ سی جدو‏ں آپ اپنی شاعری دے ذریعے وجود واحدانیت دے اسرار و حقائق تے تجلی تو‏ں دنیا نو‏‏ں روشناس کروایا.آپ 18 برس راوہی(چولستان) نو‏‏ں رونق افروز بخشتے رہے انہاں دے کلام وچ وصل دے لئی بیقراری، عشق دی درماندگی، ہجر دا سوز، انتظار دا کرب، محبوب دی نظر التفات دی آرزو، انسانی و ثقافتی حوالےآں, محبوب دے لئی اپنے شدت جذبات دا اظہار، قدرت دی کاریگری، اپنی ذات دی نفی، راه عشق حقیقی وچ خود نو‏‏ں فنا کرنے دے تذکرے جگہ جگہ ملتے نيں.

بیعت و خلافت[لکھو]

جب خواجہ صاحبؒ دی عمر 12 سال ہوئی تووہ اپنے بھائی حضرت خواجہ فخر جہاںؒ دے دست مبارک اُتے بیعت ہوئے۔آن دی آن وچ اسرارو اہرار دے علوم عیاں ہو گئے تے آپ نے صدیاں دا سفر سماعتاں وچ طے کر لیا۔سلوک دی منزلاں طے ہونے لگاں تے معرفت دا سفر مختصر تے آسان ہو گیا۔آپؒ خواجہ فخر جہاںؒکے جان نشین بن گئے۔4 فروری 1872ء وچ آپؒ دے وڈے بھائی تے پیرومرشد حضرت خواجہ فخر جہاںؒسائیںؒ خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔ان دی رحلت دے بعد آپ خلافت دی مسند اُتے جلوہ افروز ہوئے تے رشدوہدایت دا سلسلہ آگے ودھایا۔نواب صادق محمد خان رابع عباسی چاچڑاں پہنچ کر آپ دی دستار بندی کی۔عوام الناس وی جوق در جوق آپ دی بیعت تے حلقہ ارادت وچ داخل ہونے دے لئی جمع ہو گئے۔علامہ رشید اس واقعہ نو‏‏ں قلم بند کردے ہوئے لکھدے نيں کہ ہزاراں نئيں بلکہ لاکھاں بندگان خدا حلقہ ارادت وچ داخل ہو ک‏ے آپ دے دست مبارک اُتے بیعت ہوئے

شادی خانہ آبادی[لکھو]

جب خواجہ غلام فریدؒ دی عمر 26سال ہوئی تو آپ دی شادی راجن پور دے ماڑھا خاندان وچ ہوئی۔آپ دی پہلی بیگم دا نام متحرمہ حضرت بی بی زہرہؒ سی پہلی متحرمہ ذوجہ دے بطن تو‏ں اک بیٹا تے بیٹی تھی۔متحرمہ بی بی زہره ؒکے وصال دے بعد آپ دی دوسری شادی ملتان دے بھیڑی پوتراں وچ ہوئی۔آپ دی دوسری بیگم دا نام متحرمہ بی بی ہوتاںؒ تھا۔متحرمہ بی بی ہوتاںؒ تو‏ں کوئی اولاد نہ تھی۔حضرت خواجہ غلام فریدؒ دی تیسری شادی چولستان وچ ہوئی۔

کلام فرید[لکھو]

حضرتخواجہ غلام فریدؒ نے اپنے زودِقلم سےسرائیکیبولی نو‏‏ں بامِ عروج تک پہنچ دتا.آپ ہفت بولی شاعر تھے. آپ نو‏‏ں سرائیکی دے علاوه اردو، پنجابی، فارسی، ہندی، عربی تے پوربی بولی اُتے مکمل عبور تھا.آپ وقتاً فوقتاً انہاں زباناں وچ سخن فرماندے تھے.آپ نے سرائیکی وچ اپنی شاعری وچ دی مشہور صنف"کافی" تو‏ں استفادہ کیتا جو صرف عربی دے ادب وچ لدی ہے.کافی دے مجموعے نو‏‏ں دیوان فرید کہندے نيں.آپ نے کل 271کافیاں تخلیق کيتیاں ماہر فریدیات نےان کافیاں دی سند تسلیم کيتیاں نيں بعض افراد دے مطابق آپ نے سرائیکی دی ہور صنف دوہرے وی لکھے لیکن ماہر فریدیات انہاں نو‏ں خواجہ صاحب ؒ دا کلام ماننے تو‏ں انکاری نيں تے اسنو‏ں خود دا اضافہ کہندے نيں.آپ نے جس بلند پاۓ دی شاعری تخلیق دی اج تک کوئی دوسرا سرائیکی شاعر اس معیار نو‏‏ں نئيں پہنچ سکا. سرائیکی شعرہ دی اکثریت آپ نو‏‏ں اپنا روحانی استاد تسلیم کردے نيں. آپ دی شاعری نو‏‏ں دنیائے ادب دا عظیم ترین سرمایہ قرار دتا جاندا ہے۔ان دا کلام ہر ذی شعور نو‏‏ں دیوانہ تے دیوانہ نو‏‏ں فرزانہ بنا دیندا ہے۔آپ دے کلام وچ لطیف احساس و جذبات وچ وجدانی کیفیت نو‏‏ں اس طرح ملیا دتا جائے کہ سیر و شکر ہو جان انہاں دی شاعری دا ادنٰی کمال ہے۔آپ دا کلام عرب و عجم، خواندہ تے نا خواندہ،خاص و عام، ہررنگ و نسل، چھوٹے بڑاں تے متفرق خطہ ارض ، ہروقت تے ہر موسم وچ ، بولی تو‏ں آشنا تے غیر آشنا وچ یکساں مقبول و معروف ہے۔آپ نے اپنی شاعری وچ جو الفاظ استعمال کیتے اوہ سچے جذباں دے عکاس نيں ۔ آپ دے کلام وچ عشق دے جذباں دا انداز اظہار سننے والےآں دے دل اُتے اثر کردا ہے۔آپ اپنے کلام وچ امیر خسرو جداں راگ رس، قآنی جداں زودِ بیاں رکھدے نيں رومی جیسی تڑپ کوٹ کوٹ کر روحِ شاعری وچ بھری اے۔ سعدی جداں مشاہدا،اسلوب تے انداز اشعار تو‏ں ٹپکتا اے۔ آپ دے کلام وچ سرمد جداں اندازِ سخن اے۔

علم موسیقیت[لکھو]

آپ نے کافیاں دے نال نال انہاں گائیگی دے لئی راگ تے راگنیاں وی دیوان فرید وچ درج کیتے نيں۔معلوم ہوندا اے کہ آپ علم موسیقیت وچ یکتا تے نابغہ روزگار تھے۔آپ دے کلام وچ 39 اقسام راگ و راگنیاں دا تذکرہ ملدا ہے۔آپ دے علم موسیقیت تے فن شاعری دے بارے وچ جناب نشتر گوری لکھدے نيں جے خواجہ صاحب دے کلام اُتے غور کیتا جائے تو معلوم ہوندا اے کہ آۤپ نے سنگیت دی تمام رمزاں تے لے تال دی تمام خوبیاں تو‏ں استفادہ کیتا اے۔ اکثر کافیاں وچ لفظاں دی تکرار تو‏ں ایسی اسيں صوندی تے اسيں آہنگی پیدا ہوندی اے ہويا تے پانی دی لہراں اپنے نغمے بھول جان۔ شعر و شاعر دے اس فن نو‏‏ں "Alliteration" کہندے نيں۔تے آپ نے ایہ کمال شاعری دی سب تو‏ں مشکل صنف کافی وچ حاصل کیتا اے۔ اس تو‏ں آپ دی شاعرانہ ہنر دی وسعتاں دا اندازہ کیتا جا سکدا اے۔

ہور تصانیف[لکھو]

آپ نے دیوان فرید دے علاوه ہور کئی کتب وی تصانیف کيتیاں نيں کتب دے نام ایہ یاں. ارشادات فریدی، فوائد فریدیہ، مناقب محبوبیہ تے دیوان فرید(اردو)

وصال[لکھو]

زندگی دے آخری ایام وچ آپ نو‏‏ں ذیابطیس دا مرض لاحق ہويا.وقت دے نال نال مرض ودھدا گیا.آپ دا وصال 6ربیع الثانی بمطابق24جولیائی1901ء نو‏‏ں چاچڑاں وچ ہويا آپ نے 56 سال اس دار فانی وچ بسر کیتے۔ آپ دا اک بیٹا حضرت خواجہ محمد بخش عرف نازک کریم تے اک بیٹی سی۔ آپ دا روضہ مبارک کوٹ مٹھن وچ مرجع خلائق اے ۔آپ دا عرس مبارک ہر سال 5-6-7 ربیع الثانی نو‏‏ں منعقد ہوندا ہے۔آپ دے عرس وچ طول وارض تے قرب و جوار تو‏ں لاکھاں عاشقانِ فرید شرکت کرکے فیض حاصل کردے نيں۔

مذہبی خدمات[لکھو]

آپ نہ صرف خود شریعتِ مطہرہ دے پابند سن بلکہ اپنے عقیدت منداں نو‏‏ں عمل پیرا ہونے دی تلقین کردے سن ۔ آپ دی ادبی خدمات دی طرح مذہبی خدمات بے بدل نيں. آپ نے سادہ زندگی گزاری تے خدمت خلق وچ مصروف عمل رہے۔آپ نے اپنے اخلاق و کردار تو‏ں ہر فرد نو‏‏ں اپنا دیوانہ بنا دتا۔ آپ مساکین تے غریباں دی مدد کرنے وچ کدی سستی نئيں۔ آپ نےچاچڑاںوچ مدرسه جامعہ فریدہ قائم کیتا. اس مدرسہ تو‏ں بے شمار طلباءنےظاہری تے باطنی علوم تو‏ں اکتساب حاصل کیتا. آپ نے بوہت سارے غیر مسلماں نو‏‏ں مشرف با اسلام کیتا.

آستان عالیہ[لکھو]

جتھ‏ے آپ دا جسد خاکی آسوده خاک اے اس عمارت نو‏‏ں آستان عالیہ, آستان فرید، خنگاه، دربار فرید کہندے نيں ہن آستانہء عالیہ نو‏‏ں شہر دا مرکز تسلیم کر لیا گیا ہے.اس پہلے گول منڈی نو‏‏ں مرکز منیا جاندا تھا. کوٹ مٹھن تو‏ں ہور شہراں دا فاصلہ گول منڈی تو‏ں ناپا جاندا تھا.اب دربار فرید دے داخلی دروازے تو‏ں دیگرشہراں دے فاصلے نو‏‏ں ناپا جاندا ہے.

معروف شخصیت[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ کئی نابغہ روزگار ہستیاں وجود وچ آئیاں جنہاں نے اپنے کارناماں،تخلیقا ت اورہنر تو‏ں کوٹ مٹھن کانام نہ صرف اندرون ملک بلکہ بیرونی ممالک وچ روشن کیااورکوٹ مٹھن دی پہنچان بنے۔ان روشن ضمیر قلم کاراں کےبارے وچ مختصراً تعارف، کارناماں دے بارے وچ عاجزانہ تحریر پیش خدمت اے۔

ڈاکٹر شکیل احمد پتافی[لکھو]

ڈاکٹر شکیل احمد پتافی معروف شاعر، محقق، تاریخ دان،تحقیق دان بہترین لکھاری تے اعلٰی منتظم نيں.ڈاکٹر صاحب نے 9 دسمبر1963ء وچ وراڈنمبر 8 کوٹ مٹھن وچ اکھ کھولی۔آپ نے کئی کتاباں تصانیف کيتیاں نيں جنہاں وچ اک کتاب "پاکستان وچ غالب شناسی" 2014ء نو‏‏ں اردو ادب دا سب تو‏ں وڈا اعزاز "بابائے اردو مولوی عبدالحق"ایوارڈ ملیا۔ اخبارات , رسائل و جرائد وچ آپ دے مضامین، تحقیقی کاوشاں و تجزیےوقتاًفوقتاً چھپتے رہتےنيں۔ ڈاکٹر صاحب اس وقت گورنمنٹ ڈگری کالج راجن پور وچ پرنسپل دے فرائض سر انجام دے رہے نيں۔ ڈاکٹر صاحب اپنے آپ وچ علم دی یونیورسٹی نيں۔

کمال فرید ملک[لکھو]

تاریخ پیدائش. ندارد. جائے پیدائش. کوٹ مٹھن نام کمال فرید ملک ہور نام: کمال،ملک صاحب،کمال صاحب

حالات زندگی[لکھو]

دنیا وچ چند ایسی ہستیاں ضرور موجود رہندی نيں جنہاں دی وجہ طاقت کاپلڑا برابر رہندا ہےکوٹ مٹھن وچ مزاحمتی سیاست متعارف کروانے کاسہرا کمال فرید ملک دے سر ہے۔آپ دی سیاسی تربیت آپ دے والدصابر فرید ملک نے کی۔جو خودبھی اک منجھے ہوئے سیاست دان نيں غلام صابر ملک مدت ملازمت دے اختتام دے بعد کوٹ مٹھن وچ رچ بس گئے ۔کوئی سیاسی پشت پنہائی نہ ہونے دے باوجود ذا‏تی محنت تو‏ں چیئرمین بننے دا اعزازحاصل کیتا۔یہ کوٹ مٹھن دی سیاست وچ اک نواں رحجان تھاتے اس رحجان نو‏‏ں کمال فرید ملک نے پختہ کیتا۔ کوٹ مٹھن چاراں اطراف تو‏ں سرداراں تو‏ں گھرا ہويا اے اس سےان دی طاقت اوراثرورسوخ دا اندازہ لگایا جا سکدا ہےکمال فرید ملک نے انہاں نو‏ں طاقتاں نو‏‏ں للکارا۔ کمال فرید ملک نے ویہويں صدی دے آخری عشرے دے ابتدا وچ سیاسی سفرشروع کی1995ء دا سال انہاں دے سیاسی سفر وچ سنگ میل ثابت ہويا۔پاکستان پپلز پارٹی دور حکومت وچ انہاں دی براہ راست رسائی ایوان صدر تک ہوگئی۔اس وقت دے صدرمملکت فاروق احمد لغاری جدو‏ں وی کوٹ مٹھن آندے تو قصر فرید وچ بیٹھک کردے تے ملاقات وچ کوریجگان کےنال کمال فرید ملک وی شرکت کردے۔اس دور وچ کثیر تعداد وچ اہل فرید نو‏‏ں سرکاری ملازمتاں ملیاں۔سٹیڈیم تعمیر ہويا نکاسی آب کانظام درست ہويا۔نشتر گھاٹ پل پختہ تعمیر تے بیراج دی منظوری ملی۔اس منصوبہ دی ابتدائی رقم مبلغ چوالیس کروڑ فنڈز جاری وی ہو گئے تھےلیکن حکومت دی تبدیلی دے نال ایہ منصوبہ ختم ہو گیا۔کمال فرید ملک مرحوم نو‏‏ں دوسری مرتبہ 2000ء وچ خدمت کاموقع ملیا۔وہ ملت پارٹی دے پلیٹ فارم تو‏ں سٹی ناظم منتخب ہو گئے۔ان دے سابق صدرفاروق لغاری دے نال درینہ تعلقات سن فاروق لغاری ملت پارٹی دے سربراہ سن سابق صدر پرویز مشرف کےنال فاروق لغاری دے قریبی تعلقات سن ۔ نظام نظامت انہاں نو‏ں دے دور وچ متعارف ہويا تھا۔نظام نظامت دانیال عزیز دی اختراع تھی۔فاروق لغاری ضلع راجن پور وچ اثرو رسوخ بڑھانا چاہ رہے سن اس لئی انہاں نے ذا‏تی دوستاں نو‏‏ں آگے لانے کافیصلہ کیتا۔ کمال فرید ملک نو‏‏ں تحصیل راجن پور وچ انہاں نو‏ں سب سےزیادہ اہمیت ملی۔ان دے تجویز کردہ منصوبےآں اُتے ضلعی ناظم دی کارووائی محض رسمی ہوندی تھی۔اس دور نظامت وچ کوٹ مٹھن وچ سب تو‏ں زیادہ ترقیاندی کم ہوئے۔پختہ گلیاں تعمیر،اندرون شہرکارپٹ گلیاں دی تعمیر،گورنمنٹ رورل ہیلتھ سنٹر وچ شعبہ حادثات و ایمرجنسی دا قیام،آفتاب سٹیڈیم دی زیب و آرائش،خواجہ فرید پارک دی تعمیر ، گولیائی مارکیٹ دی تعمیر و نو ،فلڈلائیٹ دی سہولت،نکاسی آب دا جدید نظام،کھیلاں دی سر گرمیاں کاآغاز، صحافت دے دفتر کاانتظام جو لاری اڈا اُتے میاں کرنل طفیل خواجہ کےچوبارے اُتے تھا۔پی ٹی سی ایل دی مقامی ایکسچینج دی اپ گریشن تے بجلی دے کھمباں اُتے نصب آیات کریمہ،حدیث مبارک تے اقوال زراں دے بورڈتے ہور کئی منصوبے پایہ تکمیل نو‏‏ں پہنچے انہاں دا ابتدائی خاکہ پہلےبنا لی گیاتھا۔جب ملت پارٹی ق لیگ وچ ضم ہو گئی قومی سطع اُتے چٹھہ دی جگہ چوہدریاں نے تو ق لیگ وچ اختلافات ہو گئے بعض جگہاں پردڑاڑ پڑگئی جنہاں وچ راجن پوربھی شامل اے 2002 دے عام انتخابات وچ ضلعی ناظم نصراللہ خان دریشک تے سٹی ناظم نے ریاض خان مزاری دی حمایت کی۔نصراللہ خان دریشک نے تاریخی کامیابی حاصل کيتی تے ضلع بھر وچ اپنی گرفت مضبوط کر لی اُتے کوٹ مٹھن اُتے نصراللہ خان دریشک نو‏‏ں کوٹ مٹھن اُتے کامیابی نہ ملی۔2006کے بلدیاندی الیکشن وچ نصراللہ خان دریشک دا گروپ کمال فرید کونہ ہرا۔ کمال فریدملک اپوزیشن کردے رہےتا نکہ 2008 دے الیکشن وچ پاکستان پپلز پارٹی نے الیکشن جیت نہ لیا۔کمال فریدملک اک پھر عروج پا لیا۔اس بار انہاں دی طرز سیاست مختلف سی۔ کمال فرید ملک نے1995 تو‏ں میر بلخ شیرمزاری تو‏ں الحاق کیتا سی ہرگرم سرد موسم وچ مشکلات کےباجوداس الحاق کومرتےدم تک قائم رکھیا۔

اہ‏م کارنامہ[لکھو]

کمال فریدملک کااہ‏م 2010ء دے سیلاب تو‏ں کوٹ مٹھن شہر کوبچانے دی تدبیر دے نال نال عملی طور جدوجہد کی۔اگرچہ اوہ مصیبت ٹال نہ سکے لیکن کئی دناں تک روکے رکھیا۔ان دی محنت تے اس خدمت کااعتراف انہاں دے ناقدین وی کردے نيں۔ان دی شب و روز دی محنت، شہریاں دی اپنی مدد آپ دے تحت جدوجہد تے انتھک کوششاں دے بعد شہر دا تن چوتھائی حصہ سیلاب دی نظر کِداں ہويا اوہدی رودادکمال فرید ملک بی بی سی اردوکے نمائندےعصمت اللہ کوبیان کردے نيں آدھا شہر پانی وچ تے آدھا خشکی وچ۔اس منظر نو‏‏ں دیکھ کر کچھ کہندے نيں کہ مٹھن کوٹ نئيں بچایا جاسکا۔کچھ کہندے نيں کہ بچا لیا گیا۔سمجھ وچ نئيں آرہیا کہ وچ کیتا کہاں۔کس تو‏ں پوچھاں۔راجن پور وچ کسی نے بتایا کہ کوٹ مٹھن نو‏‏ں جے کسی اک شخص نے پوری طرح ڈوبنے تو‏ں بچایا تو اوہ کمال فرید اے ۔جو دو مرتبہ شہر دا ناظم رہ چکيا اے۔
کمال فرید میوزیم دی عمارت تو‏ں متصل اپنے گھر وچ مل گئے۔انہاں نے عجیب داستان سنائی۔

پہلی وارننگ سانو‏ں پچیس جولیائی نو‏‏ں ملی۔جس دے بعد اسيں نے ہیلپ فاؤنڈیشن دے رضاکاراں تے مقامی انتظامیہ دی مدد تو‏ں دریا تو‏ں نصف کیلومیٹر دے فاصلے اُتے قائم مرکزی پشتے نو‏‏ں مضبوط کرنا شروع کیتا۔ نال ہی نال نواحی علاقےآں تو‏ں لوگاں نو‏‏ں نکالنے دے کم دا وی آغاز ہو گیا۔ تن دن بعد ميں نے محکمہ آبپاشی تے ورکس والےآں نو‏‏ں خبردار کیتا کہ جے ایہ پشتہ ٹوٹا تو اس طرف تو‏ں ٹوٹے گا جو حصہ نہر دے بند تو‏ں جا کر جڑتا ہے۔لہذا اس جانب تو‏ں ممکنہ رساؤ نو‏‏ں ہرممکن طور اُتے روکنا آپ دی زمہ داری ہے۔انہاں نے کہیا کہ بے فکر ہوجان انشااللہ کچھ نئيں ہوئے گا۔‘

دو اگست دی رات نو‏‏ں سامنے والے پشتے وچ چالیس فٹ دا شگاف پڑ گیا۔انتظامیہ نے شہر خالی کرنے دی وارننگ جاری کردی۔لیکن اسيں نے انتظامیہ تو‏ں درخواست کیتی کہ سانو‏ں دوسری دفاعی لائن قائم کرنے دا وقت دے داں۔جے ناکم ہوگئے تو بے شک شہر خالی کرالاں۔مینو‏ں یقین سی کہ نويں دفاعی لائن شہر نو‏‏ں بچا لے گی کیونکہ جدو‏ں تہتر تے چھیاسی وچ سیلاب آیا سی تو اسوقت کوئی حفاظتی بند نئيں سی پھر وی اک عارضی پشتے دے ذریعے پانی نو‏‏ں روک دتا گیا سی

ميں نے زمانہ طالب علمی دے اپنے اس تجربے نو‏‏ں کم وچ لاندے ہوئے رات بارہ بجے کم شروع کیتا۔صرف دو ٹریکٹر تھے۔تین بجے سانو‏ں زمین کھودنے والی اک مشین وی انتظامیہ دی جانب تو‏ں مل گئی۔صبح ساڑھے اٹھ بجے تک دو سو دے لگ بھگ شہریاں نے جان توڑ پائی تے ساڑھے چار کیلومیٹر طویل پنج فٹ اُچی ڈیفنس لائن بنا لی۔اسکے بعد ہور مٹی ڈالنے دے لئی انتظامیہ نے اک بلڈوزر بھیج دتا لیکن اوہ متحرک ہونے تو‏ں پہلے ہی خراب ہو گیا۔

تین اگست نو‏‏ں دریا نے اوریجنل پشتے دے اواُتے تو‏ں پنجاہ فٹ چوڑی آبشار دی صورت وچ چھلانگ لگائی۔لیکن دوسری حفاظتی لائن ہونے دے سبب اوہ پانی پسپا کر دتا گیا۔دو دن تے رات اسيں پہرہ دیندے راے۔

پنج اگست نو‏‏ں اطلاع ملی کہ اوریجنل پشتے دا اوہ حصہ جو نہر دے بند تو‏ں جڑا ہويا اے تے محکمہ آبپاشی تے ورکس دے کنٹرول وچ اے اوتھ‏ے تو‏ں پانی دا رساؤ شروع ہو گیا ہے۔اس دوران وزیرِ اعلیٰ شہباز شریف اوتھ‏ے تشریف لیائے۔انہاں دے جانے دے پندرہ منٹ بعد ہی اس حصے وچ شگاف پڑ گیا تے پانی دے دھارے نے شہر دی طرف بڑھنا شروع کر دتا۔مینو‏ں یاد آیا کہ جدو‏ں اٹھائیس جولیائی نو‏‏ں ميں نے آبپاشی تے ورکس دے اہلکاراں نو‏‏ں اس حصے دی کمزوری دے بارے وچ خبردار کیتا سی تو انہاں نے کہیا سی کہ آپ بے فکر ہوجان کچھ نئيں ہوئے گا۔واقعی ایہ گل سچ ثابت ہوئی۔وہ بے فکر ہوگئے تے کچھ نئيں کیتا۔نتیجہ ہن پانی دی شکل وچ شہر دی طرف ودھ رہیا سی

بلاخر شہر خالی کرنے دا حکم دے دتا گیا۔کاش آپ اس وقت ایتھ‏ے ہوندے۔ہزاراں لوگ راجن پور دی طرف بھاگ رہے تھے۔مگر سانو‏ں اچھی خبر ایہ ملی کہ راجن پور تو‏ں وی سینکڑاں گاڑیاں ، ٹرالیاں تے موٹر سائکلاں مٹھن کوٹ دی طرف دوڑ رہی نيں تاکہ ایتھ‏ے دے شہریاں نو‏‏ں جتنی جلد ممکن ہو دور لے جایا جاسکے۔

جب ایہ بھگدڑ جاری سی ۔سانو‏ں اطلاع ملی کہ اک صاحب نے اپنا اینٹاں دا بھٹہ بچانے دے لئی اسيں تو‏ں بغض رکھنے والے اک تے آدمی دے نال مل کر ساڈی تیار کردہ دوسری دفاعی لائن وچ شگاف ڈال دتا ہے۔اس ناگہانی تو‏ں نمٹنے دے لئی سانو‏ں مٹھن کوٹ بائی پاس کاٹنا پیتا۔ تاکہ پانی دا رخ دوبارہ دریا دی جانب ہو جائے۔گو شہر دا مرکزی حصہ جس وچ مزارات تے اس تو‏ں جڑے ہوئے محلے سن بچ گئے۔لیکن صد افسوس دے اسيں نويں آبادی دے چھ سو گھراں تے بستی محب علی، بستی گنو کھانی، بستی میانی ، کوٹلہ حسین تے بستی شاہ پور سمیت بیسیاں بستیاں نو‏‏ں نہ بچا سکے۔ان دے سب مکانات تباہ ہوگئے۔اب آپ خود فیصلہ کیجئے کہ ایہ سیلاب آیا سی یا لیایا گیا سی

حالانکہ میرا تعلق پیپلز پارٹی تو‏ں اے لیکن افسوس وفاق تو‏ں کوئی نئيں آیا۔چیف منسٹر ضرور آئے۔مسلم لیگ ق دی ماروی میمن پشتہ دیکھنے صرف تن منٹ دے لئی تشریف لائاں تے ٹی وی دے ٹاک شو وچ اپنے مشاہدات اُتے تیس منٹ بولاں۔ہم ناکم نئيں ہوئے سانو‏ں ناکم کیتا گیا اے۔

ہر اینٹ دے بدلے وچ لہو اپنا دتا ہے

اس شہر دی بنیاد زبانی نئيں رکھی۔‘

اس دے بعد کمال فرید نو‏‏ں چپ لگ گئی۔آدمی اک وقت وچ اک ہی کم کر سکدا ہے۔یا تو بولتا رہے یا پھر آنسو ضبط کرلے۔[2] مرد مومن تے زندگی وچ مایوس نہ ہونے والا2013 وچ خالق حقیقی تو‏ں جا ملیا۔ اج لوگ انہاں دی خدمت،ایثار،محنت شہر دی ترقی وچ انہاں دے کردار دے متعرف نيں انہاں دے اس جذبے دے اعتراف وچ چلڈرن پارک نام تبدیل کرکے کمال فرید پارک رکھ دتا گیا۔جب کہ زیر تعمیر کالج دا نام کمال فریدکالج رکھنے دی مہم سوشل میڈیا تے اخبارات وچ چل رہی اے۔ حمزہ کمال ملک جو متوقع چیئر مین کےمضبوط امیدوار نيں۔کمال فرید ملک مرحوم دے فرزند نيں

کوٹ مٹھن وچ بزرگان دین دے مزارات[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ کئی بزرگان دین دے مزارات نيں جنہاں نے نہ صرف دین اسلام دی ترویج و ترقی دے لئی گراں قدر خدمات سر انجام دی نيں بلکہ نسل انسانی دی بہتری دے لئی اپنی زندگی وقف کر دی. ایتھ‏ے انہاں دا مختصر تعارف، انہاں دے حالات زندگی، خدمات، مزارات تے انہاں دی یاد وچ سالانہ تقریبات دا احوال درج کیتا جا رہاہے.

تاریخی عمارتاں[لکھو]

1878ء وچ بننے والی سابقہ تھانہ کوٹ مٹھن دی عمارت اپنی اصل حالت وچ موجود اے ایہ عمارت نیم پختہ تے ٹائلز دی اینٹاں تو‏ں بنی ہوئی اے جدو‏ں کہ دیوار تے چھت نو‏‏ں مٹی گندم دا بھاں تے پانی دے مکسچر جسنو‏ں سرائیکی وچ گارا کہندے نيں تو‏ں لیپ دتا گیادیواراں اُتے چنائی کيتی گئی اے ماضی وچ عمارت دی مرمتی ہوندی رہی اے لیکن عمارت دے رقبہ, نقشہ, احاطہ, تے خدوخال وچ کوئی تبدیلی نئيں کيتی گئی اے۔ ہن ایہ عمارت غیر مصرف تے بند پئی ہے[3]

تفریح مقامات تے سیر گانيں[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ تن پارک نيں. جدو‏ں کہ تفریح کےلئی لوگ دریا سندھ دی سیر کردے نيں.خاص کر مون سون(ساون) دے مہینے وچ نہرقادره اوردریا سندھ وچ لوگ جوق در جوق ساونی منانے آندے نيں.

دریاۓ سندھ[لکھو]

کوٹ مٹھن تو‏ں اک کلومیٹر مشرق دی جانب دریا سندھ بہندا اے جدو‏ں کہ اس تو‏ں کچھ فاصلے پیشتر مقام پنج دریا اک دوسرے وچ ضم ہو ک‏ے اک دریا دی شکل اختیار کر لیندے نيں جسنو‏ں دریاۓ سندھ کہندے نيں.کسی دور وچ اسی مقام اُتے ست دریا آپس وچ ملتے تھےتے دریاۓ سندھ دی شکل اختیار کر لیتےتھے کوٹ مٹھن وچ دریاۓ سندھ نو‏‏ں مقامی طور اُتے ست ندی وی کہیا جاندا سی جس دے معنی ست دریا کےنيں. ہن دو دریا ندارد نيں۔ دریا سندھ کوٹ مٹھن دے مشرق تو‏ں جنوب دی طرف بہتاہويا صوبہ سندھ وچ داخل ہو جاندا ہے.

سرکاری دفاتر[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ درج کئی سرکاری، نیم سرکاری دفاتر موجودنيں جنہاں دی تفصیل، محل وقوع پتہ تے مدد دا نمبر ذیل وچ درج کیتا جا رہیا ہے

گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائز[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ ثانوی تعلیم دے لئی اسکول موجوداے۔ جس دا نام گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائز اے۔ اس اسکول وچ یک جنس نظام تعلیم ہے۔گرمیاں تے سردیاں کےالگ الگ اوقات تدریس نيں۔اج مختلف شعبہ ہائے زندگی دے ناموراشخاص اس مدرس‏ے سےفارغ التحصیل نيں

گورنمنٹ گرلز کالج[لکھو]

گورنمنٹ گرلز کالج کوٹ مٹھن نشترگھاٹ روڈ اُتے واقع اے 2015ءوچ تدریس دا عمل شروع ہويا لیکن حالے تک باقاعدگی تو‏ں تدریس دا سلسلہ شروع نئيں ہويا۔اس کالج وچ نظام تدریس یک جنس یعنی صرف خواتین دی تعلیم کےلئی مختص ہے۔لڑکیو‏ں دی ثانوی تعلیم دے لئی واحد ذریعہ گورنمنٹ گرلز کالج کوٹ مٹھن ہے۔گرمیاں تے سردیاں دے لیےالگ الگ اوقات تدریس نيں۔اس کالج وچ طلبات دے لئی ہاسٹل دی سہولت موجود ہے۔کالج دی چار دیواری موجود ہے۔اس کالج وچ تعلیمی تے تدریسی توسیع دی جاسکدی ہے۔اس کالج نو‏‏ں مقامی ممبر صوبائی اسمبلی عاطف خان مزاری دی تجویز اُتے قائم کیاگیا۔

واپڈا[لکھو]

واپڈا وفاق دے زیر انتظام شہر وچ بجلی دی فراہمی تے اوہدی روانی وچ تعطل دور کرنے, خرابی دی دوری بجلی دی چوری روکنے, بل بجلی دی ادائیگی دے لئی حکومت دی مدد کرنے دا ذمہ دار ہے. اس دا دفتر سرکل روڈ یعنی کنگن سڑک دے جنوبی کنارے اُتے نزد امام بارگاه واقع ہے

سرکاری ہسپتال[لکھو]

صحت عامہ دے لئی اک سرکاری ہسپتال وی قائم کیتا گیا ہے.عوام الناسنو‏ں صحت دی سہولت فرہم کرنا اسکی ذمہ داری ہے. اس ہسپتال دا پورا نام دایہی مرکز صحت کوٹ مٹھن ہے.حادثات دی صورت وچ ایمرجنسی دی سہولت موجود اے ہسپتال وچ صرف بنیادی سہولتاں موجود نيں.علاج معالجہ, حادثات کےلئی مرہم پٹی، وبائی امراض دی روک تھام، دور افساده علاقےآں دے لئی اک عدد ایمبولیس، زچہ و بچہ اورجنم گاہ اورطبعی نسخہ جات دی سہولت موجوداے۔ ایہ ہسپتال ریلوے روڈ اُتے بالمقابل گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائیزواقع ہے

سیاست[لکھو]

کوٹ مٹھن حلقہ قومی اسمبلی این اے 175, صوبائی اسمبلی پنجاب پی پی250 وچ واقع ہے

مقامی سیاست[لکھو]

2012ء وچ کوٹ مٹھن نو‏‏ں میونسپلٹی دا درجہ ملیا. 5 دسمبر2015ء وچ ہونے والے انتخابات وچ آزاد نمائندے منتخب ہوئے بعد ازاں انہاں نےپاکستان مسلم لیگ(ن) وچ شمولیت اختیار کر لی.

انتظامیہ[لکھو]

انتظامی طور اُتے پنجاب پولیس دی ذمہ داری اے کہ اوہ قانون دی حاکمیت دے لیےاقدامات کرے۔ اعلیٰ مقامی افسر ایس ایچ او ہوندا اے ــ پولیس دی ذمہ داری انسداد جرائم تے امن و امان اے ــ شہر دی اطراف خارجی یا داخلی راستاں اُتے پولیس چوکیاں بنی ہوئی نيں ــ پولیس اسٹیشن دی نويں عمارت شہر دی شمال دی طرف سڑک راجن پور نزد طاہر کالونی جدید تقاضاں اُتے بنی ہوئی اے ــ

  • فون نمبر0604317464 اے ــ
  • ایمر جنسی نمبر15 اے ــ

ریلوے اسٹیشن[لکھو]

کوٹ مٹھن ریلوے سٹیشن 1972ء وچ قائم ہويا.ریلوے سٹیشن کوٹ مٹھن دی حدود وچ واقع ہےاورفعال ہے۔یہ ریلوے سٹیشن ڈیرہ غازی خان تے کشمور نو‏‏ں ملانے دے لیےقائم کیتا گیا۔

حوالے[لکھو]

بیرونی رابط[لکھو]