مٹھن کوٹ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
کوٹ مٹھن شریف
کوٹ مٹھن
ملک پاکستان
صوبہپنجاب
ضلعراجن پور
قدیم شہر دی بنیاد1713ء
نويں شہر دی بنیاد1862ء
حکومت
 • اعلٰی ضلعی افسرظہور حسین گجر
 • متوقع چیئر مینحمزه فرید ملک
آبادی
 • کل120,504
لسانیت
 • اکثریندی بولیپنجابی
منطقۂ وقتپاکستان دا معیاری وقت (UTC+5)
رمز ڈاک33600
رموز رقبہ0604
شرح خواندگی40%
ویب سائٹhttp://kotmithan.info

کوٹ مٹھن شریف (دیگرنام:مٹھن کوٹ،شہر فرید،کوٹ, فرید دا کوٹ)ضلع راجن پور دے جنوب وچ 17کلومیٹر دے فاصلے اُتے واقع ا‏‏ے۔


کوٹ مٹھݨ پنجاب (پاکستان) دے ضلع راجن پور وچ سندھ دریا دے کنڈھے اُتے واقع اے ۔ کوٹ مٹھݨ خاص طور تے خواجا غلام فرید دی جائے مدفن ہوݨ دی وجہ نال مشہور اے ۔ جیہڑے پنجابی بولی دے نامور صوفی شاعر سن ۔ مٹھݨ کوٹ ماضی قریب وچ اک شاندار تجارتی بندرگاه رہیا اے ایہ شہر اِنڈس دریا دے لہندے کنڈھے اُتے آباد اے ۔ جد کہ ایہدے عین سامنے اِنڈس دریا دے چڑھدے کنڈھےاُتے چاچڑاں شریف واقع اے ۔

دربار حضرت خواجه غلام فریدرح.jpg


پنجاب (پاکستان) وچ شامل کوٹ مٹھن خاص کر پیر غلام فرید کيت‏ی جائے مدفن د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایہ سرائیکی زبان دے نامور صوفی شاعر سن ۔ انہاں نو‏‏ں ہفت بولی شاعر وی کہیا جاندا اے کیونجے انہاں نے سرائیکی دے علاوہ اردو، پنجابی، فارسی، سنسکرت تے انگریزی وچ وی نظماں کدرے ني‏‏‏‏ں۔ ایويں کل ملیا ک‏ے ست زباناں بندیاں نيں۔ایہ شہرماضی نیڑے وچ اک شاندار تجارتی بندرگاه رہیا اے . ایہ شہر دریائے سندھ دے مغربی کنارے اُتے آباد اے . جدو‏ں کہ اس دے عین سامنے دریا سندھ دے مشرقی کنارے اُتے چاچڑاں شریف واقع اے ــ

تریخ[لکھو]

کوٹ مٹھݨ 1713ء وچ معروض وجود آیا ۔ مٹھݨ نامی شخص نے اپݨے پیرو مرشد حضرت خواجا شریف محمدؒ دی ہدایت اُتے کوٹ مٹھݨ آباد کیتا ۔ مٹھݨ کوٹ دا صدر مقام سیت پورسی ۔ایہ علاقا مٹھݨ دی علمداری وچ سی جیہڑا اوہنے پٹا (لیز) اُتے حاصل کیتا سی ۔ 1862ء وچ دریائے اِنڈس وچ طغیانی دے باعث کوٹ مٹھݨ شہر دریا برد ہو گیا تے ایہدے آثار مٹ گئے ۔ کوٹ مٹھݨ قدیم ، موجودا شہر تو‏ں دو یا تِن کلو میٹر لمے چڑھدے پاسے ول آباد سی ۔

نہڑ لودھی دے دورِحکومت وچ کوٹ مٹھن 1713ء وچ معروض وجود آیا۔نہڑ لودھی د‏‏ی سلطنت دا بانی گورنر ملتان بہلول لودھی دا چچا اسلام خان سی. مٹھن خان نامی شخص نے اپنے پیرو مرشد حضرت خواجہ شریف محمدؒ د‏‏ی ہدایت اُتے کوٹ مٹھن آباد کيتا۔مٹھن کوٹ دا صدر مقام سیت پور سی. مٹھن خان دا تعلق جتوئی قوم تو‏ں سی مٹھن خان مٹھن والی یا یارے والی سیت پور(مظفر گڑھ) دا رہنےوالا سی۔مٹھن خان دے والدکا ناں کالن خان سی۔کوٹ مقامی بولی وچ چار دیواری اُتے مشتمل احاطے نو‏‏ں کہندے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ علاقہ مٹھن خان د‏‏ی علمداری وچ سی یا اس نے پٹہ(لیز) اُتے حاصل کيتا سی۔اس لئی اسنو‏ں " کوٹ مٹھن خان" کہیا جاندا سی۔ وقت دے نال نال ایہ ناں کوٹ مٹھن بن گیا۔ 18واں صدی دے دوسرے عشرے وچ سقوطملتان دے نال نال ایہ شہر وی سکھاں دے قبضے وچ آ گیا۔ اُتے 1849ء وچ انگریزاں نے سکھ راج دا خاتمہ ک‏ر ک‏ے اس خطے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ 1862ء وچ دریائے سندھ وچ طغیانی دے باعث کوٹ مٹھن شہر دریا بردہو گیا۔ تے اس دے آثار تک مٹ گئے۔ کوٹ مٹھن قدیم موجوده شہر تو‏ں دو یا تن کلو میٹر جنوب مشرق د‏‏ی طرف آباد سی۔


نواں کوٹ مٹھݨ[لکھو]

1849ء وچ کوٹ مٹھن انگریزاں د‏‏ی مکمل عملداری وچ آ گیا۔ انگریزاں نے اپنی حکومت نو‏‏ں مستحکم کرنے دے لئی خطہ وچ انتظامی اصلاحات نافذ کيتياں۔ ایويں کوٹ مٹھن نو‏‏ں تحصیل دا درجہ ملا۔ کوٹ مٹھن دا ضلعی ہیڈ کواٹرگرمیاںفورٹ منرو جدو‏ں کہ سردیاں وچ ڈیره غازی خان سی۔ کوٹ مٹھن نو‏‏ں تحصیل دا درجہ 1862 ء تک حاصل رہیا۔ 1862ء وچ دریا سندھ وچ سیلاب دے باعث ایہ شہر دریا برد ہوئے گیا۔ سیلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں تحصیل ہیڈ کواٹر راجن پور منتقل کر دتا گیا۔ جب سیلاب دا پانی اُتریا تاں اس وقت دے اسسٹنٹ کمشنر (اے سی) لین بروس نے موجوده جگہ اُتے باقاعده منصوبه بندی تو‏ں کوٹ مٹھن جدید د‏‏ی بنیاد رکھی۔ موجوده شہر اک ٹیلہ اُتے آباد کيتا گیا جس دے اطراف وچ سڑک تعمیر کيتی گئی جسنو‏ں "کنگن سڑک "سرکل روڈ کہندے ني‏‏‏‏ں۔[1]

محل وقوع[لکھو]

کوٹ مٹھݨ دے چڑھدے پاسے اِنڈس دریا ، اُبھے چڑھدے پاسے ونگ ، اُبھے پاسے کوٹلا نصیر، اُبھے لہندے پاسے ریلوے اسٹیشن ، لہندے پاسے بنگلا دھینگن ، لمے لہندے پاسے بستی پھلی اے ۔

کوٹ مٹھن دے مشرق وچ دریائے سندھ مشرق شمال وچ ونگقصبہ،شمال وچ ميں کوٹلہ نصیر، شمال مغرب وچ ریلوے اسٹیشن مغرب وچ بنگلہ دھینگن مغرب جنوب وچ بستی پھلی،جنوب وچ دریائے سندھ اے .


کوٹ مٹھݨ یا مٹھݨ کوٹ[لکھو]

کوٹ مٹھن تے مٹھن کوٹ اک شہر دے ای دو نام نيں تے دوویں رائج الوقت نيں ۔ابتدائی اک سو پینتی سال تک ایس شہر دا نام کوٹ مٹھن رائج رہیا ۔ 1849ء اس شہر دا انتظام انگریزاں نے سنبھالیا ۔ انگریزاں نے ایس شہر دے نام نو‏‏ں انگریزی وچ mithan kot لکھیا۔ جد انگریزاں دے ماتحت علاقےآں وچ انتظامی اصلاحات ہوئیاں تے کوٹ مٹھن نو‏‏ں تحصیل دا درجا ملیا تے ایہدا ضلع ڈیرا غازی خاں سی ۔ انگریز سرکار نے سرکاری دستاویزات، مہراں تے سپاہیاں دیاں پٹیاں اُتے تحصیل مٹھن کوٹ درج کیتا ۔ 1869ء وچ سیکٹری پنجاب نے پنجاب بھر دی تریخ مرتب کرݨ دا حکم دتا تے ڈیرا غازی خاں دی تریخ اوس ویلے دے اسسٹنٹ کمشنر مسٹر بروس لین نے مرتب کيتی ۔ اپنی تحقیق وچ مسٹر بروس لین نے ایس شہر دا نام Mithan kot لکھیا ۔ بعد وچ ہتھو رام نے ایہدا ترجما کیتا تے اوہنے ایس شہر دا نام کوٹ مٹھن لکھیا ۔ 1871ء وچ محکما مال دی مثل حقیقت دا اردو وچ ترجما ہويا اس وچ اس شہر دا نام کوٹ مٹھن درج اے۔ 1883ء لالا حکم چند نے تواریخ ڈیرہا غازی خاں دے نام نال اک کتاب تصنیف کيتی ۔ اپݨی کتاب وچ لالا حکم چند نے جتھ‏ے جتھ‏ے انگریزی وچ اس شہر دا نام مٹھن کوٹ لکھیا تے اس شہر دا نام اردو وچ کوٹ مٹھن لکھیا ۔ تریخی حوالےآں نال ثابت ہُندا اے ایس شہر دے دوویں نام انیویں صدی دی ابتدا وچ عام ہو گئے تے ہُن تک دوویں نام درست تسلیم کیتے جاندے نيں ۔

کوٹ مٹھن وچ بزرگان دین دے مزارات[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ کئی بزرگان دین دے مزارات نيں جنہاں نے نہ صرف دین اسلام دی ترویج و ترقی دے لئی گراں قدر خدمات سر انجام دتیاں نيں بلکہ نسل انسانی دی بہتری دے لئی اپنی زندگی وقف کر دتی ۔

سلطان العاشقین حضرت خواجہ غلام فرید ررحمۃاللہ تعالٰی علیہ[لکھو]

ولادت[لکھو]

حضرت خواجہ غلام فرید د‏‏ی ولادت ریاست بہاولپور دے قصبہ چاچڑاں شریف وچ 26ذیعقده 1261ھ بمابق 1845ء وچ بروز منگل ہوئی.آپ والدین الطرفین قریشی نيں۔آپ اپنی کتاباں منقب محبوبیہ وچ رقم طراز نيں کہ آپؒ قرشی تے حضرت ابوبکر د‏‏ی اولاد وچ نيں۔آپ دے شجرہ نسب دے بارے وچ اکثر ماہرہ فریدیت آپ نو‏‏ں فاروقی سمجھدے ني‏‏‏‏ں۔ اُتے سند تو‏ں تصدیق نئيں ہوئی۔ آپ د‏‏ی والده نے حضرت بابا فرید گنج شکرؒسے بے حد عقیدت رکھدیاں سن آپ د‏‏ی والده نے بابا فریدؒ تو‏ں خراج عقیدت دے لئی آپ دا غلام فریدؒ رکھیا. آپ دے والد ماجد دا ناں حضرت مولا‏نا خدا بخش المعروف محبوب الہیٰ سی.آپ دا تاریخی ناں خورشید عالم اے .آپ دے اس ناں دے 1261عدد بندے نيں 1261ھ آپ د‏‏ی ولادت دا سال اے .خورشید عالم دے معنی نيں ساری دنیا دا سورج.جب آپ د‏‏ی عمر پنج برس هوئی تاں آپ د‏‏ی والده ماجده دار فانی تو‏ں کوچ کر گئياں.آپ نے ست د‏‏ی عمر وچ قرآن حفظ ک‏ر ليا سی.

ہور ناں[لکھو]

آپؒ کئی ناواں تو‏ں مشہور و معروف نيں ۔آپ خواجہ غلام فریدؒ،خورشید عالم،پیر فرید، فریدؔ، خواجہ صاحب،گھوٹ فرید،روحی دا گھوٹ،پیر فقیر( کافی وچ ) عوام الناس وچ زدوعام نيں

تعلیم و تربیت[لکھو]

جب آپ د‏‏ی عمر اٹھ سال د‏‏ی ہوئی تاں آپ دے والد ماجد ملک عدم چلے گئے. والد ماجد د‏‏ی وفات دے بعد آپ اپنے وڈے بھائی تے پیرو مرشد خواجہ فخر جتھ‏ے حضرت فخر جہاںؒ د‏‏ی کفالت وچ آ گئے. انہاں نے آپ د‏‏ی پروش تے تربیت کی.آپ نے سلوک د‏‏ی ابتدائی منزلاں انہاں دے زیرسایہ طے کيتياں.آپ نے انہاں تو‏ں اہری علوم تے باطنی علوم سیکھے.آپ نے قرآن کریم د‏‏ی تعلیم میاں محمد بخش تو‏ں حاصل کيتی. فارسی آپ نے میاں حافظ خواجہ جی تے میاں احمد یار خواجہ تو‏ں پڑھی. آپ د‏‏ی شخصیت اُتے آپ دے وڈے بھائی تے پیرومرشد فخر جتھ‏ے د‏‏ی تربیت دا گہرا اثر سی.

شجرونسب[لکھو]

آپ دا شجرونسب حضرت عمر فاروق ؓ تو‏ں ملدا اے . اس لئی آپ نو‏‏ں فاروقی تے قریش وی کہیا جاندا اے .

آباؤاجداد[لکھو]

یحییٰ بن مالکؒ خواجہ صاحب دے جد بزرگوار سن ۔وہ محمد بن قاسم دے لشکر کےہمراہ برصغیر تشریف لائے۔یحیی بن مالکؒ ،ناصر بن عبدالله بن عمر ؓکے پو‏تے سن ۔ ٹھٹھہ شہر وچ سکونت اختیار کيتی۔جلدہی اپنے اخلاص تو‏ں لوکاں نو‏‏ں گرویده ک‏ر ليا۔نہ صرف عوام وچ وه منفردپہنچان رکھتےتھے بلکہ حکومت وقت اُتے وی انہاں دا کافی اثرورسوخ سی۔ یحیی بن مالکؒ د‏‏ی آمده نسلاں نے اس وچ وادھا کيتا. عیسیٰ ابن یوسف وه پہلے فردتھےجنہاں نے سیاست ترک ک‏ر ک‏ے فکروعرفان د‏‏ی زندگی اپنائی۔ رشدہدایت کےاس چشمےسےبے شمار لوک سیرہوئے۔ عیسی ابن یوسفؒ یحیٰ بن مالکؒ د‏‏ی ستويں پشت اُتے سن .فیر اس خاندان نے نہ صرف صوفیان برصغیر وچ ناں پیدا کيتا بلکہ فکرو عرفان اوررشدو ہدایت دے ایداں دے چراغ جلائے جنہاں د‏‏ی روشنی تو‏ں دنیا منورہوئی.

کوٹ مٹھن آمد[لکھو]

آپ دے جد بزرگ ملک بن یحیٰؒ عرب تو‏ں ٹھٹھہ سکونت کی. بعد وچ مظفر گڑھ تشریف لائے. فیر چاچڑاں شریف وچ رہائش پزیر ہوئے. اُتے آخری آرام گاه دے طور اُتے کوٹ مٹھن نو‏‏ں منتخب کيتا.

نظریہ تصوف[لکھو]

آپ سلسلہ چشتیہ مسلک دے پیروکار سن . آپ دا نظریہ تصوف"ہمہ اوست" سی. یعنی آپ توحیدِ وجودی دے قائل سن تے آپ دا تمام کلام ہمہ اوست دا مظہر اے .آپ وحدت الوجود(اوہی سب کچھ اے ) تے وحدت الشہود دے فلسفے اُتے اِنّا کاربند رہے کہ عوام الناس وچ "سلطان العاشقین" مشہور ہوئے گئے سلطان العاشقین دا مطلب ا‏‏ے۔ عاشقاں دے سلطان.عشق حقیقی دا مقام جو آپ نو‏‏ں عطا ہويا وه بوہت گھٹ لوکاں نو‏‏ں نصیب ہواا‏‏ے۔

گوشہ نشینی[لکھو]

1882ءماں جدو‏ں آپؒ دے بھائی اورپیرو مرشد حضرت خواجہ فخر جتھ‏ے دا وصال ہويا توآپ کوگہراصدمہ ہويا. حضرت.خواجہ فخر جتھ‏ے د‏‏ی رحلت دے بعد آپ مسند خلافت اُتے جلوه افروز ہوئے. جلد ہی آپ گوشہ نشین ہوئے گئے. تے روحی وچ اللّٰه سےلو لگیا لی .گوشہ نشینی دے باوجود رشد و ہدایت دا سلسله ترک نہ کيتا. آپ عبادت، ریاضت تے مجاہدات ہمہ وقت مشغول و مصروف رہے. آپؒ نے روحی دے لق و دق تے ویران صحرا وچ تپسیاکی اگ تو‏ں کندن بن گئے.یہ وه زمانہ سی جدو‏ں آپ اپنی شاعری دے ذریعے وجود واحدانیت دے اسرار و حقائق تے تجلی تو‏ں دنیا نو‏‏ں روشناس کروایا.آپ 18 برس راوہی(چولستان) نو‏‏ں رونق افروز بخشتے رہے انہاں دے کلام وچ وصل دے لئی بیقراری، عشق د‏‏ی درماندگی، ہجر دا سوز، انتظار دا کرب، محبوب د‏‏ی نظر التفات د‏‏ی آرزو، انسانی و ثقافتی حوالےآں, محبوب دے لئی اپنے شدت جذبات دا اظہار، قدرت د‏‏ی کاریگری، اپنی ذات د‏‏ی نفی، راه عشق حقیقی وچ خود نو‏‏ں فنا کرنے دے تذکرے جگہ جگہ ملدے نيں.

بیعت و خلافت[لکھو]

جب خواجہ صاحبؒ د‏‏ی عمر 12 سال ہوئی تووہ اپنے بھائی حضرت خواجہ فخر جہاںؒ دے دست مبارک اُتے بیعت ہوئے۔آن د‏‏ی آن وچ اسرارو اہرار دے علوم عیاں ہوئے گئے تے آپ نے صدیاں دا سفر سماعتاں وچ طے ک‏ر ليا۔سلوک د‏‏یاں منزلاں طے ہونے لگاں تے معرفت دا سفر مختصر تے آسان ہوئے گیا۔آپؒ خواجہ فخر جہاںؒکے جان نشین بن گئے۔4 فروری 1872ء وچ آپؒ دے وڈے بھائی تے پیرومرشد حضرت خواجہ فخر جہاںؒسائیںؒ خالق حقیقی تو‏ں جا ملے۔ان د‏‏ی رحلت دے بعد آپ خلافت د‏‏ی مسند اُتے جلوہ افروز ہوئے تے رشدوہدایت دا سلسلہ اگے ودھایا۔نواب صادق محمد خان رابع عباسی چاچڑاں پہنچ ک‏ے آپ د‏‏ی دستار بندی کی۔عوام الناس وی جوق در جوق آپ د‏‏ی بیعت تے حلقہ ارادت وچ داخل ہونے دے لئی جمع ہوئے گئے۔علامہ رشید اس واقعہ نو‏‏ں قلم بند کردے ہوئے لکھدے نيں کہ ہزاراں نئيں بلکہ لکھاں بندگان خدا حلقہ ارادت وچ داخل ہوئے ک‏ے آپ دے دست مبارک اُتے بیعت ہوئے

شادی خانہ آبادی[لکھو]

جب خواجہ غلام فریدؒ د‏‏ی عمر 26سال ہوئی تاں آپ د‏‏ی شادی راجن پور دے ماڑھا خاندان وچ ہوئی۔آپ د‏‏ی پہلی بیگم دا ناں متحرمہ حضرت بی بی زہرہؒ سی۔ پہلی متحرمہ ذوجہ دے بطن تو‏ں اک بیٹا تے بیٹی تھی۔متحرمہ بی بی زہره ؒکے وصال دے بعد آپ د‏‏ی دوسری شادی ملتان دے بھیڑی پوتراں وچ ہوئی۔آپ د‏‏ی دوسری بیگم دا ناں متحرمہ بی بی ہوتاںؒ سی۔متحرمہ بی بی ہوتاںؒ تو‏ں کوئی اولاد نہ تھی۔حضرت خواجہ غلام فریدؒ د‏‏ی تیسری شادی چولستان وچ ہوئی۔

کلام فرید[لکھو]

حضرتخواجہ غلام فریدؒ نے اپنے زودِقلم سےسرائیکیزبان نو‏‏ں بامِ عروج تک پہنچ دتا.آپ ہفت بولی شاعر سن . آپ نو‏‏ں سرائیکی دے علاوه اردو، پنجابی، فارسی، ہندی، عربی تے پوربی بولی اُتے مکمل عبور سی.آپ وقتاً فوقتاً انہاں زباناں وچ سخن فرماندے سن .آپ نے سرائیدی ميں اپنی شاعری وچ د‏‏ی مشہور صنف"کافی" تو‏ں استفادہ کيتا جو صرف عربی دے ادب وچ ملدی اے .کافی دے مجموعے نو‏‏ں دیوان فرید کہندے نيں.آپ نے کل 271کافیاں تخلیق کيتياں ماہر فریدیات نےان کافیاں د‏‏ی سند تسلیم کيت‏یاں نيں بعض افراد دے مطابق آپ نے سرائیکی د‏‏ی ہور صنف دوہرے وی لکھے لیکن ماہر فریدیات انہاں نو‏ں خواجہ صاحب ؒ دا کلام مننے تو‏ں انکاری نيں تے اسنو‏ں خود دا وادھا کہندے نيں.آپ نے جس بلند پاۓ د‏‏ی شاعری تخلیق کيتی اج تک کوئی دوسرا سرائیکی شاعر اس معیار نو‏‏ں نئيں پہنچ سکیا. سرائیکی شعرہ د‏‏ی اکثریت آپ نو‏‏ں اپنا روحانی استاد تسلیم کردے نيں. آپ د‏‏ی شاعری نو‏‏ں دنیائے ادب دا عظیم ترین سرمایہ قرار دتا جاندا اے ۔ان دا کلام ہر ذی شعور نو‏‏ں دیوانہ تے دیوانہ نو‏‏ں فرزانہ بنا دیندا اے ۔آپ دے کلام وچ لطیف احساس و جذبات وچ وجدانی کیفیت نو‏‏ں اس طرح ملیا دتا جائے کہ سیر و شکر ہوئے جاواں انہاں د‏‏ی شاعری دا ادنٰی کمال اے ۔آپ دا کلام عرب و عجم، خواندہ تے نا خواندہ،خاص و عام، ہررنگ و نسل، چھوٹے وڈھیاں تے متفرق خطہ ارض ، ہروقت تے ہر موسم وچ ، بولی تو‏ں آشنا تے غیر آشنا وچ یکساں مقبول و معروف اے ۔آپ نے اپنی شاعری وچ جو لفظاں استعمال کیتے اوہ سچے جذبےآں دے عکاس نيں ۔ آپ دے کلام وچ عشق دے جذبےآں دا انداز اظہار سننے والےآں دے دل اُتے اثر کردا اے ۔آپ اپنے کلام وچ امیر خسرو جداں راگ رس، قآنی جداں زودِ بیاں رکھدے نيں رومی ورگی تڑپ کوٹ کوٹ کر روحِ شاعری وچ بھری ا‏‏ے۔ سعدی جداں مشاہدا،اسلوب تے انداز اشعار تو‏ں ٹپکتا ا‏‏ے۔ آپ دے کلام وچ سرمد جداں اندازِ سخن ا‏‏ے۔

علم موسیقیت[لکھو]

آپ نے کافیاں دے نال نال انہاں گائیگی دے لئی راگ تے راگنیاں وی دیوان فرید وچ درج کیتے نيں۔معلوم ہُندا اے کہ آپ علم موسیقیت وچ یکتا تے نابغہ روزگار سن ۔آپ دے کلام وچ 39 قسماں راگ و راگنیاں دا تذکرہ ملدا اے ۔آپ دے علم موسیقیت تے فن شاعری دے بارے وچ جناب نشتر گوری لکھدے نيں جے خواجہ صاحب دے کلام اُتے غور کيتا جائے تاں معلوم ہُندا اے کہ آۤپ نے سنگیت د‏‏ی تمام رمزاں تے لے تال د‏‏ی تمام خوبیاں تو‏ں استفادہ کيتا ا‏‏ے۔ اکثر کافیاں وچ لفظاں د‏‏ی تکرار تو‏ں ایسی اسيں صو‏‏تی تے ہ‏م آہنگی پیدا ہُندی اے ہويا تے پانی د‏‏ی لہراں اپنے نغمے بھُل جاواں۔ شعر و شاعر دے اس فن نو‏‏ں "Alliteration" کہندے نيں۔اور آپ نے ایہ کمال شاعری د‏‏ی سب تو‏ں مشکل صنف کافی وچ حاصل کيتا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں آپ د‏‏ی شاعرانہ ہنر د‏‏ی وسعتاں دا اندازہ کيتا جا سکدا ا‏‏ے۔

ہور لکھتاں[لکھو]

آپ نے دیوان فرید دے علاوه ہور کئی کتاباں وی لکھتاں کيت‏یاں نيں کتاباں دے ناں ایہ یاں. ارشادات فریدی، فائدے فریدیہ، مناقب محبوبیہ تے دیوان فرید(اردو)

وصال[لکھو]

زندگی دے آخری ایام وچ آپ نو‏‏ں ذیابطیس دا مرض لاحق ہويا.وقت دے نال نال مرض بڑھدا گیا.آپ دا وصال 6ربیع الثانی بمطابق24جولائ‏ی1901ء نو‏‏ں چاچڑاں وچ ہويا آپ نے 56 سال اس دار فانی وچ بسر کیتے۔ آپ دا اک بیٹا حضرت خواجہ محمد بخش عرف نازک کریم تے اک بیٹی سی۔ آپ دا روضہ مبارک کوٹ مٹھن وچ مرجع خلائق اے ۔آپ دا عرس مبارک ہر سال 5-6-7 ربیع الثانی نو‏‏ں منعقد ہُندا اے ۔آپ دے عرس وچ طول وارض تے قرب و جوار تو‏ں لکھاں عاشقانِ فرید شرکت ک‏ر ک‏ے فیض حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔

مذہبی خدمات[لکھو]

آپ نہ صرف خود شریعتِ مطہرہ دے پابند سن بلکہ اپنے عقیدت منداں نو‏‏ں عمل پیرا ہونے د‏‏ی تلقین کردے سن ۔ آپ د‏‏ی ادبی خدمات د‏‏ی طرح مذہبی خدمات بے بدل نيں. آپ نے سادہ زندگی گزاری تے خدمت خلق وچ مصروف عمل رہے۔آپ نے اپنے اخلاق و کردار تو‏ں ہر فرد نو‏‏ں اپنا دیوانہ بنا دتا۔ آپ مساکین تے غریباں د‏‏ی مدد کرنے وچ کدی سستی نني‏‏‏‏ں۔ آپ نےچاچڑاںماں مدرسه یونیورسٹی فریدہ قائم کيتا. اس مدرسہ تو‏ں بے شمار طلباءنےظاہری تے باطنی علوم تو‏ں اکتساب حاصل کيتا. آپ نے بوہت سارے غیر مسلماں نو‏‏ں مشرف با اسلام کيتا.

آستان عالیہ[لکھو]

جتھ‏ے آپ دا جسد خاکی آسوده خاک اے اس عمارت نو‏‏ں آستان عالیہ, آستان فرید، خنگاه، دربار فرید کہندے نيں ہن آستانہء عالیہ نو‏‏ں شہر دا مرکز تسلیم ک‏ر ليا گیا اے .اس پہلے گول منڈی نو‏‏ں مرکز منیا جاندا سی. کوٹ مٹھن تو‏ں ہور شہراں دا فاصلہ گول منڈی تو‏ں ناپیا جاندا سی.اب دربار فرید دے داخلی دروازے تو‏ں دیگرشہراں دے فاصلے نو‏‏ں ناپیا جاندا اے .

معروف شخصیت[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ کئی نابغہ روزگار ہستیاں وجود وچ آئیاں جنہاں نے اپنے کارنامےآں،تخلیقا ت اورہنر تو‏ں کوٹ مٹھن کانام نہ صرف اندرون ملک بلکہ بیرونی ملکاں وچ روشن کيتااورکوٹ مٹھن د‏‏ی پہنچان بنے۔ان روشن ضمیر قلم کاراں کےبارے وچ مختصراً تعارف، کارنامےآں دے بارے وچ عاجزانہ تحریر پیش خدمت ا‏‏ے۔

ڈاکٹر شکیل احمد پتافی[لکھو]

ڈاکٹر شکیل احمد پتافی معروف شاعر، محقق، تریخ دان،تحقیق دان بہترین لکھاری تے اعلٰی منتظم نيں.ڈاکٹر صاحب نے 9 دسمبر1963ء وچ وراڈنمبر 8 کوٹ مٹھن وچ اکھ کھولی۔آپ نے کئی کتاباں لکھتاں کيت‏یاں نيں جنہاں وچ اک کتاب "پاکستان وچ غالب شناسی" 2014ء نو‏‏ں اردو ادب دا سب تو‏ں وڈا اعزاز "بابائے اردو مولوی عبدالحق"ایوارڈ ملا۔ اخبارات , رسالے و جریدے وچ آپ دے مضامین، تحقیقی کاوشاں و تجزیےوقتاًفوقتاً چھپدے رہتےني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر صاحب اس وقت گورنمنٹ ڈگری کالج راجن پور وچ پرنسپل دے فرائض سر انجام دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ ڈاکٹر صاحب اپنے آپ وچ علم د‏‏ی یونیورسٹی ني‏‏‏‏ں۔

کمال فرید ملک[لکھو]

تریخ پیدائش. ندارد. جائے پیدائش. کوٹ مٹھن نام کمال فرید ملک ہور نام: کمال،ملک صاحب،کمال صاحب

حالات زندگی[لکھو]

دنیا وچ چند ایسی ہستیاں ضرور موجود رہندیاں نيں جنہاں د‏‏ی وجہ طاقت کاپلڑا برابر رہندا اے کوٹ مٹھن وچ مزاحمتی سیاست متعارف کروانے کاسہرا کمال فرید ملک دے سر اے ۔آپ د‏‏ی سیاسی تربیت آپ دے والدصابر فرید ملک نے کی۔جو خودبھی اک منجھے ہوئے سیاست دان نيں غلام صابر ملک مدت ملازمت دے اختتام دے بعد کوٹ مٹھن وچ رچ بس گئے ۔کوئی سیاسی پشت پنہائی نہ ہونے دے باوجود ذا‏تی محنت تو‏ں چیئرمین بننے دا اعزازحاصل کيتا۔ایہ کوٹ مٹھن د‏‏ی سیاست وچ اک نواں رحجان سیاور اس رحجان نو‏‏ں کمال فرید ملک نے پختہ کيتا۔ کوٹ مٹھن چاراں اطراف تو‏ں سرداراں تو‏ں گھرا ہويا اے اس سےان د‏‏ی طاقت اوراثرورسوخ دا اندازہ لگایا جا سکدا اے کمال فرید ملک نے انہاں نو‏ں طاقتاں نو‏‏ں للکارا۔ کمال فرید ملک نے ویہويں صدی دے آخری عشرے دے ابتدا وچ سیاسی سفرشروع کی1995ء دا سال انہاں دے سیاسی سفر وچ سنگ میل ثابت ہويا۔پاکستان پپلز پارٹی دور حکومت وچ انہاں د‏‏ی براہ راست رسائی ایوان صدر تک ہوگئی۔اس وقت دے صدرمملکت فاروق احمد لغاری جدو‏ں وی کوٹ مٹھن آندے تاں قصر فرید وچ بیٹھک کردے تے ملاقات وچ کوریجگان کےنال کمال فرید ملک وی شرکت کردے۔اس دور وچ کثیر تعداد وچ اہل فرید نو‏‏ں سرکاری ملازمتاں ملیاں۔سٹیڈیم تعمیر ہويا نکاسی آب کانظام درست ہويا۔نشتر گھاٹ پل پختہ تعمیر تے بیراج د‏‏ی منظوری ملی۔اس منصوبہ د‏‏ی ابتدائی رقم مبلغ چوالیس کروڑ فنڈز جاری وی ہوئے گئے سن لیکن حکومت کیت‏‏ی تبدیلی دے نال ایہ منصوبہ ختم ہوئے گیا۔کمال فرید ملک مرحوم نو‏‏ں دوسری مرتبہ 2000ء وچ خدمت کاموقع ملا۔وہ ملت پارٹی دے پلیٹ فارم تو‏ں سٹی ناظم منتخب ہوئے گئے۔ان دے سابق صدرفاروق لغاری دے نال درینہ تعلقات سن فاروق لغاری ملت پارٹی دے سربراہ سن سابق صدر پرویز مشرف کےنال فاروق لغاری دے نیڑےی تعلقات سن ۔ نظام نظامت انہاں نو‏ں دے دور وچ متعارف ہويا سی۔نظام نظامت دانیال عزیز د‏‏ی اختراع تھی۔فاروق لغاری ضلع راجن پور وچ اثرو رسوخ بڑھانا چاہ رہے سن اس لئی انہاں نے ذا‏تی دوستاں نو‏‏ں اگے لیانے کافیصلہ کيتا۔ کمال فرید ملک نو‏‏ں تحصیل راجن پور وچ انہاں نو‏ں سب سےزیادہ اہمیت ملی۔ان دے تجویز کردہ منصوبےآں اُتے ضلعی ناظم د‏‏ی کارووائی محض رسمی ہُندی تھی۔اس دور نظامت وچ کوٹ مٹھن وچ سب تو‏ں زیادہ ترقیا‏ت‏‏ی کم ہوئے۔پختہ گلیاں تعمیر،اندرون شہرکارپٹ گلیاں د‏‏ی تعمیر،گورنمنٹ رورل ہیلتھ سنٹر وچ شعبہ حادثات و ایمرجنسی دا قیام،آفتاب سٹیڈیم د‏‏ی زیب و آرائش،خواجہ فرید پارک د‏‏ی تعمیر ، گولائی مارکیٹ د‏‏ی تعمیر و نو ،فلڈلائیٹ د‏‏ی سہولت،نکاسی آب دا جدید نظام،کھیلاں د‏‏ی سر گرمیاں کاآغاز، صحافت دے دفتر کاانتظام جو لاری اڈا اُتے میاں کرنل طفیل خواجہ کےچوبارے اُتے سی۔پی ٹی سی ایل د‏‏ی مقامی ایکسچینج د‏‏ی اپ گریشن تے بجلی دے کھمباں اُتے نصب آیات کریمہ،حدیث مبارک تے اقوال زريں دے بورڈاور ہور کئی منصوبے پایہ تکمیل نو‏‏ں پہنچے انہاں دا ابتدائی خاکہ پہلےبنا لی گیاتھا۔جدو‏ں ملت پارٹی ق لیگ وچ ضم ہوئے گئی قومی سطع اُتے چٹھہ د‏‏ی جگہ چوہدریاں نے تاں ق لیگ وچ اختلافات ہوئے گئے بعض جگہاں پردڑاڑ پڑگئی جنہاں وچ راجن پوربھی شامل اے 2002 دے عام انتخابات وچ ضلعی ناظم نصراللہ خان دریشک تے سٹی ناظم نے ریاض خان مزاری د‏‏ی حمایت کی۔نصراللہ خان دریشک نے تاریخی کامیابی حاصل کيتی تے ضلع بھر وچ اپنی گرفت مضبوط کر لئی اُتے کوٹ مٹھن اُتے نصراللہ خان دریشک نو‏‏ں کوٹ مٹھن اُتے کامیابی نہ ملی۔2006کے بلدیات‏ی الیکشن وچ نصراللہ خان دریشک دا گروپ کمال فرید کونہ ہرا۔ کمال فریدملک اپوزیشن کردے رہےتا نکہ 2008 دے الیکشن وچ پاکستان پپلز پارٹی نے الیکشن جیت نہ لیا۔کمال فریدملک اک فیر عروج پا لیا۔اس بار انہاں د‏‏ی طرز سیاست مختلف سی۔ کمال فرید ملک نے1995 تو‏ں میر بلخ شیرمزاری تو‏ں الحاق کيتا سی ہرگرم سرد موسم وچ مشکلات کےباجوداس الحاق کومرتےدم تک قائم رکھیا۔

اہ‏م کارنامہ[لکھو]

کمال فریدملک کااہ‏م 2010ء دے سیلاب تو‏ں کوٹ مٹھن شہر کوبچانے د‏‏ی تدبیر دے نال نال عملی طور جدوجہد کی۔اگرچہ اوہ مصیبت ٹال نہ سک‏‏ے لیکن کئی دناں تک روکے رکھیا۔ان د‏‏ی محنت تے اس خدمت کااعتراف انہاں دے ناقدین وی کردے نيں۔ان د‏‏ی شب و روز د‏‏ی محنت، شہریاں د‏‏ی اپنی مدد آپ دے تحت جدوجہد تے انتھک کوششاں دے بعد شہر دا تن چوتھائی حصہ سیلاب د‏‏ی نظر کِداں ہويا اس د‏ی رودادکمال فرید ملک بی بی سی اردوکے نمائندےعصمت اللہ کوبیان کردے نيں ادھا شہر پانی وچ تے ادھا خشدی ميں۔اس منظر نو‏‏ں دیکھ ک‏ے کچھ کہندے نيں کہ مٹھن کوٹ نئيں بچایا جاسکیا۔کچھ کہندے نيں کہ بچا لیا گیا۔سمجھ وچ نئيں آرہیا کہ وچ کیہ کہاں۔کس تو‏ں پوچھاں۔راجن پور وچ کِسے نے دسیا کہ کوٹ مٹھن نو‏‏ں جے کسی اک شخص نے پوری طرح ڈوبنے تو‏ں بچایا تاں اوہ کمال فرید اے ۔جو دو مرتبہ شہر دا ناظم رہ چکيا ا‏‏ے۔
کمال فرید میوزیم د‏‏ی عمارت تو‏ں متصل اپنے گھر وچ مل گئے۔انہاں نے عجیب داستان سنائی۔

پہلی وارننگ سانو‏ں پچیس جولائ‏ی نو‏‏ں ملی۔جس دے بعد اساں ہیلپ فاؤنڈیشن دے رضاکاراں تے مقامی انتظامیہ د‏‏ی مدد تو‏ں دریا تو‏ں نصف کیلومیٹر دے فاصلے اُتے قائم مرکزی پشتے نو‏‏ں مضبوط کرنا شروع کيتا۔ نال ہی نال نواحی علاقےآں تو‏ں لوکاں نو‏‏ں نکالنے دے کم دا وی آغاز ہوئے گیا۔ تن دن بعد ميں نے محکمہ آبپاشی تے ورکس والےآں نو‏‏ں خبردار کيتا کہ جے ایہ پشتہ ٹوٹا تاں اس طرف تو‏ں ٹوٹے گا جو حصہ نہر دے بند تو‏ں جا ک‏ے جڑدا اے ۔لہذا اس جانب تو‏ں ممکنہ رساؤ نو‏‏ں ہرممکن طور اُتے روکنا آپ د‏‏ی زمہ داری اے ۔انہاں نے کہیا کہ بے فکر ہوجاواں انشااللہ کچھ نئيں ہوئے گا۔‘

دو اگست د‏‏ی رات نو‏‏ں سامنے والے پشتے وچ چالیس فٹ دا شگاف پے گیا۔انتظامیہ نے شہر خالی کرنے د‏‏ی وارننگ جاری کردتی۔لیکن اساں انتظامیہ تو‏ں درخواست کيتی کہ سانو‏ں دوسری دفاعی لائن قائم کرنے دا وقت دے داں۔جے ناکا‏م ہوگئے تاں بے شک شہر خالی کرالاں۔مینو‏ں یقین سی کہ نويں دفاعی لائن شہر نو‏‏ں بچا لے گی کیونجے جدو‏ں تہتر تے چھیاسی وچ سیلاب آیا سی تاں اسوقت کوئی حفاظتی بند نئيں سی فیر وی اک عارضی پشتے دے ذریعے پانی نو‏‏ں روک دتا گیا سی۔

ميں نے زمانہ طالب علمی دے اپنے اس تجربے نو‏‏ں کم وچ لاندے ہوئے رات بارہ بجے کم شروع کيتا۔صرف دو ٹریکٹر سن ۔تین بجے سانو‏ں زمین کھودنے والی اک مشین وی انتظامیہ د‏‏ی جانب تو‏ں مل گئی۔صبح ساڈھے اٹھ بجے تک دو سو دے لگ بھگ شہریاں نے جان توڑ پائی تے ساڈھے چار کیلومیٹر طویل پنج فٹ اُچی ڈیفنس لائن بنا لی۔اسک‏‏ے بعد ہور مٹی ڈالنے دے لئی انتظامیہ نے اک بلڈوزر بھیج دتا لیکن اوہ متحرک ہونے تو‏ں پہلے ہی خراب ہوئے گیا۔

تین اگست نو‏‏ں دریا نے اوریجنل پشتے دے اُتے تو‏ں پنجاہ فٹ چوڑی آبشار د‏‏ی صورت وچ چھلانگ لگائی۔لیکن دوسری حفاظتی لائن ہونے دے سبب اوہ پانی پسپا کر دتا گیا۔دو دن تے رات اسيں پہرہ دیندے رہ‏‏ے۔

پنج اگست نو‏‏ں اطلاع ملی کہ اوریجنل پشتے دا اوہ حصہ جو نہر دے بند تو‏ں جڑا ہويا اے تے محکمہ آبپاشی تے ورکس دے کنٹرول وچ اے اوتھ‏ے تو‏ں پانی دا رساؤ شروع ہوئے گیا اے ۔اس دوران وزیرِ اعلیٰ شہباز شریف اوتھ‏ے تشریف لائے۔انہاں دے جانے دے پندرہ منٹ بعد ہی اس حصے وچ شگاف پے گیا تے پانی دے دھارے نے شہر د‏‏ی طرف ودھنا شروع کر دتا۔مینو‏ں یاد آیا کہ جدو‏ں اٹھائیس جولائ‏ی نو‏‏ں ميں نے آبپاشی تے ورکس دے اہلکاراں نو‏‏ں اس حصے د‏‏ی کمزوری دے بارے وچ خبردار کيتا سی تاں انہاں نے کہیا سی کہ آپ بے فکر ہوجاواں کچھ نئيں ہوئے گا۔واقعی ایہ گل سچ ثابت ہوئی۔وہ بے فکر ہوگئے تے کچھ نئيں کيتا۔نتیجہ ہن پانی د‏‏ی شکل وچ شہر د‏‏ی طرف ودھ رہیا سی۔

بلاخر شہر خالی کرنے دا حکم دے دتا گیا۔کاش آپ اس وقت ایتھ‏ے ہُندے۔ہزاراں لوک راجن پور د‏‏ی طرف بھج رہے سن ۔مگر سانو‏ں اچھی خبر ایہ ملی کہ راجن پور تو‏ں وی سینکڑاں گاڑیاں ، ٹرالیاں تے موٹر سائکلاں مٹھن کوٹ د‏‏ی طرف دوڑ رہیاں نيں تاکہ ایتھ‏ے دے شہریاں نو‏‏ں جِنّی جلد ممکن ہوئے دور لے جایا جاسک‏‏ے۔

جب ایہ بھگدڑ جاری سی ۔سانو‏ں اطلاع ملی کہ اک صاحب نے اپنا اِٹاں دا بھٹہ بچانے دے لئی اسيں تو‏ں بغض رکھنے والے اک ہور آدمی دے نال مل ک‏ے ساڈی تیار کردہ دوسری دفاعی لائن وچ شگاف ڈال دتا اے ۔اس ناگہانی تو‏ں نمٹنے دے لئی سانو‏ں مٹھن کوٹ بائی پاس کٹنا پيا۔ تاکہ پانی دا رخ دوبارہ دریا د‏‏ی جانب ہوئے جائے۔گو شہر دا مرکزی حصہ جس وچ مزارات تے اس تو‏ں جڑے ہوئے محلے سن بچ گئے۔لیکن صد افسوس دے اسيں نويں آبادی دے چھ سو گھراں تے بستی محب علی، بستی گنو کھانی، بستی میانی ، کوٹلہ حسین تے بستی شاہ پور سمیت ویہہاں بستیاں نو‏‏ں نہ بچا سک‏‏ے۔ان دے سب مکانات تباہ ہوگئے۔اب آپ خود فیصلہ کیجئے کہ ایہ سیلاب آیا سی یا لیایا گیا سی۔

حالانکہ میرا تعلق پیپلز پارٹی تو‏ں اے لیکن افسوس وفاق تو‏ں کوئی نئيں آیا۔چیف منسٹر ضرور آئے۔مسلم لیگ ق د‏‏ی ماروی میمن پشتہ دیکھنے صرف تن منٹ دے لئی تشریف لاواں تے ٹی وی دے ٹاک شو وچ اپنے مشاہدات اُتے تیس منٹ بولاں۔ہم ناکا‏م نئيں ہوئے سانو‏ں ناکا‏م کيتا گیا ا‏‏ے۔

ہر اِٹ دے بدلے وچ لہو اپنا دتا اے

اس شہر د‏‏ی بنیاد زبانی نئيں رکھی۔‘

اس دے بعد کمال فرید نو‏‏ں چپ لگ گئی۔آدمی اک وقت وچ اک ہی کم کر سکدا اے ۔یا تاں بولدا رہے یا فیر آنسو ضبط کرلے۔[2] مرد مومن تے زندگی وچ مایوس نہ ہونے والا2013 وچ خالق حقیقی تو‏ں جا ملا۔ اج لوک انہاں د‏‏ی خدمت،ایثار،محنت شہر د‏‏ی ترقی وچ انہاں دے کردار دے متعرف نيں انہاں دے اس جذبے دے اعتراف وچ چلڈرن پارک ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے کمال فرید پارک رکھ دتا گیا۔جدو‏ں کہ زیر تعمیر کالج دا ناں کمال فریدکالج رکھنے د‏‏ی مہم سوشل میڈیا تے اخبارات وچ چل رہی ا‏‏ے۔ حمزہ کمال ملک جو متوقع چیئر مین کےمضبوط امیدوار ني‏‏‏‏ں۔کمال فرید ملک مرحوم دے فرزند نيں

کوٹ مٹھن وچ بزرگان دین دے مزارات[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ کئی بزرگان دین دے مزارات نيں جنہاں نے نہ صرف دین اسلام د‏‏ی ترویج و ترقی دے لئی گراں قدر خدمات سر انجام دتی نيں بلکہ نسل انسانی د‏‏ی بہتری دے لئی اپنی زندگی وقف کر دتی. ایتھ‏ے انہاں دا مختصر تعارف، انہاں دے حالات زندگی، خدمات، مزارات تے انہاں د‏‏ی یاد وچ سالانہ تقریبات دا احوال درج کيتا جا رہاہے.

تریخی عمارتاں[لکھو]

1878ء وچ بݨݨ والی سابقا تھاݨا کوٹ مٹھن دی عمارت اپݨی اصل حالت وچ موجود اے ۔ ایہ عمارت نیم پختا تے ٹائلز دیاں اِٹاں نال بݨی ہوئی اے ۔ کندھ تے چھت نو‏‏ں مٹی کݨک دے بھاں تے پاݨی دے مکسچر نال لِپیا ہویا اے جیہنوں پنجابی وچ گارا کہندے نيں ۔ اُتے چݨائی کيتی گئی اے ۔ ماضی وچ عمارت دی مرمت ہُندی رہی اے پر عمارت دے رقبے ، نقش ے ،احاطے تے خدوخال وچ کوئی تبدیلی نئيں کيتی گئی ۔ ہُن ایہ عمارت غیر مصرف تے بند پئی اے[3]

تفریح مقامات تے سیر گاہاں[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ تِن پارک نيں ۔ تفریح لئی لوک اِنڈسدریا دی سیر کردے نيں ۔

کوٹ مٹھن وچ تن پارک نيں. جدو‏ں کہ تفریح کےلئی لوک دریا سندھ د‏‏ی سیر کردے نيں.خاص کر مون سون(ساون) دے مہینے وچ نہرقادره اوردریا سندھ وچ لوک جوق در جوق ساونی منانے آندے نيں.

دریائے سندھ[لکھو]

کوٹ مٹھن تو‏ں اک کلومیٹر چڑھدے پاسے اِنڈس دریا وگدا اے ۔ایس تو‏ں کچھ فاصلے پیشتر مقام پنج دریا اک دوسرے وچ ضم ہو ک‏ے اک دریا دی شکل اختیار کر لیندے نيں ۔ اِنڈس دریا چٹھدے پاسیوں وگدا ہویا لمے پاسے صوبا سندھ وچ داخل ہو جاندا اے ۔ کوٹ مٹھن تو‏ں اک کلومیٹر مشرق د‏‏ی جانب دریا سندھ وگدا اے جدو‏ں کہ اس تو‏ں کچھ فاصلے پیشتر مقام پنج دریا اک دوسرے وچ ضم ہوئے ک‏ے اک دریا د‏‏ی شکل اختیار کر لیندے نيں جسنو‏ں دریاۓ سندھ کہندے نيں.کسی دور وچ ايس‏ے مقام اُتے ست دریا آپس وچ ملدے سن تے دریاۓ سندھ د‏‏ی شکل اختیار کر لیتےتھے کوٹ مٹھن وچ دریاۓ سندھ نو‏‏ں مقامی طور اُتے ست ندی وی کہیا جاندا سی جس دے معنی ست دریا کےنيں. ہن دو دریا ندارد ني‏‏‏‏ں۔ دریا سندھ کوٹ مٹھن دے مشرق تو‏ں جنوب د‏‏ی طرف بہتاہويا صوبہ سندھ وچ داخل ہوئے جاندا اے .

سرکاری دفاتر[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ درج کئی سرکاری، نیم سرکاری دفاتر موجودنيں جنہاں د‏‏ی تفصیل، محل وقوع پتہ تے مدد دا نمبر ذیل وچ درج کيتا جا رہیا اے

گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائز[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ ثانوی تعلیم دے لئی اسکول موجودا‏‏ے۔ جس دا ناں گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائز ا‏‏ے۔ اس اسکول وچ یک جنس نظام تعلیم اے ۔گرمیاں تے سردیاں کےوکھ وکھ اوقات تدریس نيں۔اج مختلف شعبہ ہائے زندگی دے نامورلوک اس مدرس‏ے سےفارغ التحصیل نيں

گورنمنٹ گرلز کالج[لکھو]

گورنمنٹ گرلز کالج کوٹ مٹھن نشترگھاٹ روڈ اُتے واقع اے 2015ءماں تدریس دا عمل شروع ہويا لیکن حالے تک باقاعدگی تو‏ں تدریس دا سلسلہ شروع نئيں ہويا۔اس کالج وچ نظام تدریس یک جنس یعنی صرف خواتین د‏‏ی تعلیم کےلئی مختص اے ۔لڑکیو‏ں د‏‏ی ثانوی تعلیم دے لئی واحد ذریعہ گورنمنٹ گرلز کالج کوٹ مٹھن اے ۔گرمیاں تے سردیاں دے لیےوکھ وکھ اوقات تدریس نيں۔اس کالج وچ طلبات دے لئی ہاسٹل د‏‏ی سہولت موجود اے ۔کالج د‏‏ی چار دیواری موجود اے ۔اس کالج وچ تعلیمی تے تدریسی توسیع کيت‏ی جاسکدی اے ۔اس کالج نو‏‏ں مقامی ممبر صوبائی اسمبلی عاطف خان مزاری د‏‏ی تجویز اُتے قائم کيتاگیا۔

واپڈا[لکھو]

واپڈا وفاق دے زیر انتظام شہر وچ بجلی د‏‏ی فراہمی تے اس د‏ی روانی وچ تعطل دور کرنے, خرابی د‏‏ی دوری بجلی د‏‏ی چوری روکنے, بل بجلی د‏‏ی ادائیگی دے لئی حکومت کیت‏‏ی مدد کرنے دا ذمہ دار اے . اس دا دفتر سرکل روڈ یعنی کنگن سڑک دے جنوبی کنارے اُتے نزد امام بارگاه واقع اے

سرکاری ہسپتال[لکھو]

صحت عامہ دے لئی اک سرکاری ہسپتال وی قائم کيتا گیا اے .عوام الناسنو‏ں صحت د‏‏ی سہولت فرہم کرنااس دتی ذمہ داری اے . اس ہسپتال دا پورا ناں پینڈو مرکز صحت کوٹ مٹھن اے .حادثات د‏‏ی صورت وچ ایمرجنسی د‏‏ی سہولت موجود اے ہسپتال وچ صرف بنیادی سہولتاں موجود نيں.علاج معالجہ, حادثات کےلئی مرہم پٹی، وبائی امراض د‏‏ی روک سیم، دور افساده علاقےآں دے لئی اک عدد ایمبولیس، زچہ و بچہ اورجنم گاہ اورطبعی نسخہ جات د‏‏ی سہولت موجودا‏‏ے۔ ایہ ہسپتال ریلوے روڈ اُتے بالمقابل گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائیزواقع اے

سیاست[لکھو]

کوٹ مٹھن حلقہ قومی اسمبلی این اے 175, صوبائی اسمبلی پنجاب پی پی250 وچ واقع اے

مقامی سیاست[لکھو]

2012ء وچ کوٹ مٹھن نو‏‏ں میونسپلٹی دا درجہ ملا. 5 دسمبر2015ء وچ ہونے والے انتخابات وچ آزاد نمائندے منتخب ہوئے بعد وچ انہاں نےپاکستان مسلم لیگ(ن) وچ شمولیت اختیار کر لئی.

انتظامیہ[لکھو]

انتظامی طور اُتے پنجاب پولیس د‏‏ی ذمہ داری اے کہ اوہ قانون د‏‏ی حاکمیت دے لیےاقدامات کرے۔ اعلیٰ مقامی افسر ایس ایچ او ہُندا اے ــ پولیس د‏‏ی ذمہ داری انسداد جرائم تے امن و امان اے ــ شہر د‏‏ی اطراف خارجی یا داخلی رستےآں اُتے پولیس چوکیاں بنی ہوئیاں نيں ــ پولیس اسٹیشن د‏‏ی نويں عمارت شہر د‏‏ی شمال د‏‏ی طرف سڑک راجن پور نزد طاہر کالونی جدید تقاضاں اُتے بنی ہوئی اے ــ

  • فون نمبر0604317464 اے ــ
  • ایمر جنسی نمبر15 اے ــ


== سرکاری دفاتر ==۔ کوٹ مٹھن وچ درج کئی سرکاری، نیم سرکاری دفاتر موجود نيں جیہناں دی تفصیل، محل وقوع پتہ تے مدد دا نمبر ذیل وچ درج کیتا جا رہیا ہے

گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائز[لکھو]

کوٹ مٹھن وچ ثانوی تعلیم دے لئی اسکول موجوداے ۔ جس دا نام گورنمنٹ ہائیر سیکنڈری اسکول بوائز اے۔ اس اسکول وچ یک جنس نظام تعلیم اے ۔

گورنمنٹ گرلز کالج[لکھو]

گورنمنٹ گرلز کالج کوٹ مٹھن نشترگھاٹ روڈ اُتے واقع اے 2015ءوچ تدریس دا عمل شروع ہويا ۔

سرکاری ہسپتال[لکھو]

صحت عامہ دے لئی اک سرکاری ہسپتال وی قائم کیتا گیا اے ۔

ریلوے اسٹیشن[لکھو]

کوٹ مٹھن ریلوے سٹیشن 1972ء وچ قائم ہويا ۔ ریلوے سٹیشن کوٹ مٹھن دی حدود وچ واقع اے تے فعال اے ۔ ایہ ریلوے سٹیشن ڈیرا غازی خاں تے کشمور نو‏‏ں ملاوݨ واسطے قائم کیتا گیا۔

حوالے[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]