میر ضمیر

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


میر ضمیر
معلومات شخصیت
جم تریخ 1775  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
جم تھاں فیض آباد  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of birth (P19) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 5 اکتوبر 1855  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں لکھنؤ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Flag of Awadh.svg سلطنت اودھ  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
عملی زندگی
پیشہ شاعر  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر

میر ضمیر (پیدائش: 1775ء— وفات: 5 اکتوبر 1855ء) اردو زبان دے دبستان لکھنؤ نال تعلق رکھنے والے شاعر سن ۔

سوانح[لکھو]

ناں میر مظفر حسین سی جدو‏ں کہ تخلص ضمیر سی ۔ اردو ادب د‏‏ی دنیا وچ میرضمیر دے ناں تو‏ں مشہور ہوئے۔والد دا ناں میرقادر حسین سی ۔ ناصر، نساخ تے لالہ سری رام نے والد دا ناں میرقادر علی دسیا اے جو صحیح معلوم نئيں ہُندا۔ کتاباں ہائے تذکرہ وچ غلام علی ہمدانی مصحفی دا تذکرہ سب تو‏ں قدیم اے تے اِس تذکرے وچ مصحفی نے ناں میرضمیر لکھیا ا‏‏ے۔ اِسی تذکرہ وچ مصحفی نے میرضمیر دے والد دا ناں قادر حسین خان لکھیا ا‏‏ے۔ خان دا خطاب غالباً اعزاز دے طور اُتے پایا ہوئے گا کیونجے میرضمیر سید سن ۔ مصحفی تے ناصر نے میرضمیر دے آبائی علاقے تے جائے پیدائش دے متعلق کچھ نئيں لکھیا۔ محسن تے نساخ دا ایہ بیان اے کہ اوہ لکھنؤ دے باشندے سن ۔ ثابت لکھنؤی کہندے نيں کہ میرضمیر سلطانپور دے نیڑے پنگھوڑہ نامی علاقے دے باشندے سن جو ضلع گوڑپنڈ وچ ا‏‏ے۔ اُنہاں دے والد میاں الماس علی خاں (متوفی 1223ھ) دے مصاحب و ملازم سن ۔ جدو‏ں نواب آصف الدولہ نے فیض آباد تو‏ں راجگڑھ لکھنؤ منتقل کیتا تاں میرضمیر اپنے والد دے ہمراہ لکھنؤ آک‏ے مقیم ہوئے۔ ایہ واقعہ 1189ھ ا‏‏ے۔ لیکن ثابت لکھنؤی نے ایہ نئيں لکھیا کہ اُس وقت میرضمیر د‏‏ی عمر کِنّی تھی؟۔[1] اکبرحیدری (مصنف میرضمیر تحقیقی مطالعہ) نے حقائق تو‏ں ثابت کیتا اے کہ میرضمیر د‏‏ی پیدائش 1191ھ مطابق 1777ء وچ ہوئی۔

وفات[لکھو]

میرضمیر دا اِنتقال لکھنؤ وچ نواب واجد علی شاہ دے دورِ حکومت وچ 23 محرم 1272ھ مطابق 5 اکتوبر 1855ء نو‏‏ں ہويا۔ سوم د‏‏ی مجلس وچ اُنہاں دے بھانجے میر تفضل حسین ابرؔ نے ایہ قطعہ پڑھیا سی:

رونق فزائے معنی ٔ رنگاں بیاں اُٹھاسر تاج شاعراں فصیح جتھ‏ے اُٹھا
پژمردگی سی گلشن پہ چھا گئیجب تو‏ں ضمیر بلبل ہندوستاں اُٹھا

مرزا سلامت علی دبیر (متوفی 6 مارچ 1875ء) نے ایہ قطعہ پڑھیا:

آفاق تو‏ں اُستادِ یگانہ اُٹھامضماں دے جواہر دا خزانہ اُٹھا
اِنصاف دا نوحہ ہی ایہ بالائے زماںسر تاج فصیحانِ زمانہ اُٹھا

شاعری[لکھو]

میرضمیر نے شعرگوئی دا آغاز دس برس د‏‏ی عمر تو‏ں کیتا۔ مثنوی مظہرالعجائب وچ اک شعر وچ ایہ ثبوت ملدا اے کہ:

یہ جو اے بندۂ فقیر حقیرکمتراں ذاکر حسین ضمیر
شعر کہنے دا اِس نو‏‏ں شوق ہوياسن دہ سالگی تو‏ں ذوق ہوا

میرضمیر نے ابتدائی شاعری دا آغاز غزل گوئی تو‏ں کیتا سی تے اِس فن وچ اُنہاں نے شیخ غلام علی ہمدانی مصحفی (متوفی 1824ء) تو‏ں استفادہ کیندا سی ۔ مصحفی اُنئيں سرآمد صلحائے عالی مقدار تے ذوفنون کہندے سن ۔[2]

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. میرضمیر تحقیق مطالعہ، صفحہ 6۔
  2. اکبر حیدری: میرضمیر تحقیق مطالعہ، صفحہ 9۔