پورس

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
راجا پورس
پورس بادشاہ
Surrender of Porus to the Emperor Alexander.jpg
Surrender of Porus to Alexander, 1865 engraving by Alonzo Chappel
معیاد عہدہ 340–317 BCE[حوالہ درکار]
جانشین ملائیکیتو[حوالہ درکار]
خاندان Paurava / Puru tribe[1][2]
پیدائش پنجاب
وفات c. 321 – c. 315 BCEپنجاب
مذہب تریخی ویدک دھرم

راجا پورس (انگریزی :Porus, راجا پرو جاں راجا پارس) پرواس دا راجا سی۔ جس دا راج پنجاب وچ جہلم اتے چناب دریاواں تک پھیلیا ہوئیا سی۔ اسدا راجگڑھ اجوکے شہر لاہور دے کول واقع رہیا ہوویگا ۔ اوہ اپنی بہادری لئی مشہور سی۔[3]

Alexander accepts the surrender of Porus
Le Brun, Alexander and Porus.jpg

پورس پنجاب دا اک راجہ سی۔ اوہ اپنی فوج نال دریاۓ جہلم دے کنارے سکندر دی فوج نال لڑیا۔ ہار جان توں بعد اونہوں پھڑ لیا گیا۔ پھڑے جان توں بعد سکندر نے اس توں پچھیا کہ تیرے نال کی سلوک برتیا جاۓ؟ اس نیں جواب دتا: جیڑا اک راجہ دوجے راجہ نال کردا اے۔ سکندر نے اونہوں اودھی گدی تے بٹھا دتا۔

سکندر نال لڑائی[لکھو]

پورس دا آپنے گھوانڈیاں اُتے دبدبا[لکھو]

دنیا نوں جتن دے سفر اتے نکلے فلپ دوم دے پتر اتے مکدونیا دے راجے سکندر نوں اس ویلے سوچن لئی مجبور ہونا پیا، جد پنجاب دا بہادر سورما راجا پورس ہکّ تان کے سکندر دے رستے وچ کھڑھا ہو گیا۔ ایہہ واقعہ 326 ق م دا اے۔ اتہاسکاراں ولوں پورس دا ناں ویداں دے پرو قبیلے نال جوڑیا جاندا اے، جو پنجاب نال متعلق اے۔ پورس جہلم دریا توں چناب تک دے کھیتر وچ بادشاہت کردا سی۔ پورس دا اس ویلے دے گوانڈھی راجیاں اپر کافی دبدبا سی، جنہاں وچ ٹیکسلا دا راجا آمبھی اتے آبھیشار دا راجا ابھیشاریس مکھ سن۔ ایہناں وچ اک-دوسرے نوں جڑھ توں اکھاڑ سٹن دی کشمکش لگاتار چلدی رہندی سی، پر پورس دی طاقتور فوج اتے اگوائی دے کارن اس دا پاسہ ہمیشہ ایہناں ورتکنیک راجیاں اُتے بھاری پیندا رہا۔ سکندر دے حملے نے ایہناں ورتکنیک راجیاں دے مناں وچ آشا دی کرن پیدا کر دتی، کیونکہ اوہ پورس نوں ختم کرن دے لئی سکندر دے نال مترتا قائم کرن وچ اپنی بھلائی سمجھدے سن۔

سکندر دے آن تے مقامی راجےآں دی حالت[لکھو]

راجہ امبھی[لکھو]

سکندر دے آمد دیاں خبراں سن کے ٹیکسلا دا بزدل راجا آمبھی سکندر دے سندھ پار کرن توں پہلاں ہی قیمتی تحفیاں دے تھال بھر کے اس دے استقبال لئی اگے کھڑھا سی۔ آمبھی ولوں بناں لڑے منی گئی ہار کارن اس دا کردار اتہاس دے پنیاں وچ کالے اکھراں نال لکھیا گیا۔ ٹیکسلا توں سکندر دے جیہلم ول ودھن ویلے راجا آمبھی اپنی 5000 فوج سمیت اس دے نال ہی چل پیا، جس توں اشارہ ملدا اے کہ آمبھی دے دل وچ سکندر دی طاقت دا ڈر سی، جس نوں اوہ سکندر دی مدد نال پورس نوں ہرا کے دور کرنا چاہندا سی۔

راجا ابھیشاریس[لکھو]

دوجے پاسے راجا ابھیشاریس دچتی وچ پھسیا ہویا سی، کیونکہ اوہ پورس دی طاقت نوں سکندر دی طاقت نالوں کسے وی طرحاں گھٹ کرکے نہیں ماپ سکدا سی۔ اس نے سدھے طور اُتے کسے وی راجے ول شامل ہو جان دا فرمان جاری نہیں کیتا۔ سکندر ول بھیجے گئے سنیہیاں وچ اوہ سکندر ول کھڑے ہون دی جھوٹھی گواہی بھردا رہا۔ ابھیشاریس ولوں اپنے سفیر نوں سکندر دی خدمت وچ ایہہ سنیہا لے کے بھیجیا کہ اوہ اپنا راج حصہ سکندر دے حوالے کردا اے۔ پر سکندر نے جواب وجوں اس سفیر ہتھ ایہہ سنیہا گھلیا کہ مینوں تیرے راج حصہ دی نہیں، سگوں پورس دے خلاف تیری مدد دی ضرورت اے، ابھیشاریس نے ایہہ گل منّ لئی۔ دوسرے پاسے اوہ پورس نوں سنیاے بھیج کے سکندر دے خلاف لڑائی متعلق اس دی مدد اتے حوصلہ اپھزائی دیاں گلاں کردا سی۔

لڑائی[لکھو]

لڑائی دی شروعات توں پہلاں پورس دی طاقت دا اندازہ لائے بناں سکندر نے اپنا دبدبا بناؤن لئی پورس کول اپنا پیغام بر بھیجیا، جس راہیں اس نے پورس نوں کیہا کہ اوہ اس دی ماتحتی منّ کے اس نوں خراج ادا کرے اتے آ کے سکندر نوں ملے۔ پورس نے جواب وجوں اس دی دوجی شرط منّ لئی اتے کیہا کہ اوہ سکندر نوں ملیگا ضرور پر ادوں جدوں سکندر اس دے راج دی سیما وچ داخل ہو جاویگا۔ اوہ سکندر نوں اک ادھینستھ دے طور اُتے نہیں، سگوں شاستربدھّ ہو کے اک جنگجو دی طرحاں لڑائی دے میدان وچ ملیگا۔ اس توں بعد جیہلم دا تریخی لڑائی (مئی 326 پو: ء) سکندر تے پورس وچکار لڑیا گیا۔ سکندر دی وڈا فوج اگے (لگبھگ 2 لکھ) اپنے مٹھی بھر فوجیاں (لگبھگ 50,000) پر پہاڑ جڈے حوصلے نال پورس سکندر اگے ڈٹیا کھڑھا سی۔ دوواں پاسیاں توں جنگ دے میدان وچ تیراں، تلواراں دی مدد نال موت دا ننگا ناچ نچیا جا رہا سی۔ اپنے فوجیاں دے اکھڑدے پیراں نوں دیکھ کے سکندر نوں ہتھاں-پیراں دی پے گئی۔ اتھوں تک کہ سکندر دے فوجی آپس وچ رائے مشورہ کرن لگ پئے سن کہ سکندر نوں پکڑ کے بنھ لیا جاوے تے ہندوستان دے راجے پورس دے حوالے کر دتا جاوے۔

سکندر لگاتار اپنے سفیر پورس کول صلح کرن لئی بھیجدا رہا۔ لڑائی وچ ہو رہے جانی-مالی نقصان اتے اپنے دوستاں-متراں دیاں دہائیاں کارن پورس سکندر نال گل بات کرن لئی راضی ہو گیا۔ سکندر اپنے اگے ساڈھے 7 فٹ دا بلوان نوجوان اک اجتّ جنگجو دی طرحاں کھڑھا ویکھ کے بھونچکا رہِ گیا۔ سکندر نال پورس دی جو گل بات ہوئی، اس نوں اتہاس دا ہر طالب علم جاندا اے، جو اس طرحاں اے، سکندر نے پورس نوں کیہا کہ 'اے راجن تیرے نال کیہو جیہا سلوک کیتا جاوے' تاں پورس نے بڑی بہادری نال جواب دتا کہ 'جس طرحاں اک راجے نوں دوسرے راجے نال کرنا چاہیدا اے۔' سکندر نے کیہا کہ 'پورس توں جو منگنا چاہندا ہیں منگ، میں تینوں ہر چیز دین لئی تیار ہاں، کیونکہ میں تیری بہادری توں متاثر ہویا ہاں۔' تاں پورس نے کیہا کہ 'تہاڈے اس پرشن دا جواب وی میرا پہلاں والا جواب اے۔' اس اُتے سکندر ہور زیادہ پرسن ہویا اتے اس نے پورس نوں اس دے علاقے دے نال لگدا ہور علاقہ وی دے دتا۔

سکندر دے واپس پرتن مگروں[لکھو]

سکندر دی واپسی توں بعد راجا ابھیشاریس نے پورس توں معافی منگن دے لئی قیمتی تحفےآں نال بھرے تھال اس دے ساہمنے پیش کیتے۔ اس توں بعد پورس اپنے کھیتر وچ سفلتا نال راج کردا رہا، چندر گپت موریا پورس نال مل کے کم کردا رہا تے اس گٹھجوڑ نے نند راجٹبر دا خاتمہ کر دتا۔ نند ٹبر وچوں حصہ منگن اتے پورس دی اہلیت دے ڈر کارن چندر گپت دے وزیراعظم چانکیہ نے اک سازش دے ماتحت یونانی جرنیل توں دھوکھے نال پورس نوں قتل کروا دتا۔ اس طرحاں اک سوربیر جنگجو نوں عظمت حاصل ہوئی۔

ہورویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Kosambi لئی۔
  2. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Hermann لئی۔
  3. http://www.livius.org/articles/person/porus/

باہرلےجوڑ[لکھو]