لہور

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
GA candidate.svg ایس آرٹیکل نوں چنگے آرٹیکل چ پلٹنا اے۔
لہور
Lahore-ਲਾਹੌਰ
July 9 2005 - Minar-e-Pakistan panoramic.jpg
Pakistan-ur.PNG
دیس: پاکستان Flag of Pakistan.svg
صوبہ : پنجاب
تھاں: 1,772 مربع کلومیٹر
لوک گنتی: 10,000,000 [1]
بولی: اردو، انگریزی پنجابی
ویب سائیٹ: لہور
Lahoremontage1.jpg

لہور پاکستانی پنجاب دا راجگڑھ تے لوک گنتی دے نال کراچی مگروں پاکستان دا دوجا سب توں وڈا شہر اے۔ لہور پاکستان دا سیاسی، رہتلی تے پڑھائی دا گڑھ اے تے ایسے لئی اینوں پاکستان دا دل وی کیا جاندا اے۔ لہور دریاۓ راوی دے کنڈے تے وسدا اے تے اسدی لوک گنتی اک کروڑ دے نیڑے اے ۔

شاہی قلعہ ، شالامار باغ ، بادشاہی مسجد ، مقبرہ جہانگیر تے مقبرہ نورجہاں مغل دور دیاں یادگآر عمارتاں نیں ، استوں علاوہ لہور چ سکھ تے برطانوی دور دیاں عمارتاں وی موجود نیں ۔

1998 دی لوک گنتی باہجوں لہور وچ 6,318,745 لوک وسدے نیں۔ 2006 چ سرکار دے آنکڑے باہجوں لوک گنتی 10 ملین ہو چکی سی۔ ایس دے نال ای لہور دکھنیایشیا دا پنجواں تے جگ دا (26) چھبیواں وڈا شہر بن گیا اے۔ دی گارجین دی رپورٹ باہجوں ایہ پاکستان دا دوجا وڈا پھرن ٹرن والا تھاں اے۔

تریخ[لکھو]

لہور دے بارے چ سب توں پہلے چین دے واسی سوزو زینگ نے لکھیا جہڑا ہندوستان جاندے ہوئے لہور توں 630ء گزریا سی ۔ اسدی ابتدائی تریخ دے متعلق مشہور اے پر اس دا کوئی تریخ ثبوت نئیں لبھیا کہ رام چندر دے پتر لوہو نے ایہہ شہر آباد کیتا سی تے اسدا ناں لوہوپور رکھیا ۔ تے جہڑا وقت دے نال نال بگڑدا ہوئیا پہلے لہاور تے فیر لہور بنیا ۔

قدیم ہندو پراناں چ اس دا ناں " لوہ پور" یعنی لوہ دا شہر ملدا اے تے راجپوت دستاویزات چ اسدا ناں "لوہ کوٹ"یعنی لوہ دا قلعہ لکھیا ملدا اے ۔ 9ویں صدی دے مشہور سیاح الادریسی نے اسنوں لہاور دے ناں نال موسوم کیتا اے ۔ ایہہ تریخی حوالہ جات اس گل دا ٹبوت نیں کہ لہور اوائل تریخ چ ای شہرت دا حامل سی ۔ لہور دریا دے کنڈے تے شمال مغرت توں دلی جان والے رستے تے واقع ہون دی وجہ توں بیرونی حملہ آوراں لئی اک پڑاؤ دا کم دیندا سی تے ہندستہن تے حملے لئی اسدی بہت زیادہ اہمیت سی ۔ " فتح البلادن" چ سنہ 664ء دے واقعات چ لہور دا ذکر ملدا اے ۔ 7ویں صدی عیسوی دے اخیر چ لہور اک راجپوت چوہان بادشاہ دا پایہ تخت سی ۔ فرشتہ دے مطابق سنہ 662ء کرمان تے پشاور دے مسلمان پٹھان قبائل اس راجہ تے حملہ آور ہوئے ، 5 مہینے لڑائی جاری رہی تے گکھڑ راجپوتاں دے تعاون نال اوہ راجہ کولوں کجھ علاقہ کھون چ کامیاب ہوگئے ۔ 9ویں صدی عیسوی چ لہور دے ہندو راجپوت چتوڑ دے دفاع لئی مقامی فوجاں دی مدد نوں گئے ۔ دسویں صدی عیسوی چ خراسان دے صوبہ دار سبکتگین لہور تے حملہ آور ہوئیا ۔ لہور دا راجہ جے پال جسدی سلطنت سرہند توں لمگھان تک تے کشمیر توں ملتان تک وسیع سی مقابلے لئی آئیا ۔ اک بھٹی راجہ دے مشورے نال راجہ جے پال نے پٹھاناں نال اتحاد کرلئیا تے اس طرح اوہ حملہ آوران نوں شکست دین چ کامیاب ہوئيا ۔ غزنی دے تخت تے قابض ہون دے بعد سبکتگین اک دفعہ فیر حملہ آور ہوئیا ۔ لمگھان دے نیڑے گھمسان دی لڑائی ہوئی تے راجہ مغلوب ہوکے امن دا طالب ہوئیا ۔ طے ایہہ پائیا کہ راجہ تاوان جنگ بھرے گا ،اس مقصد لئی سبکتگین دے ہرکارے راچہ نال لہور آئے تر ایتھے آ کے راجہ معاہدے توں مکر گئیا تے ہرکاریاں نوں قید کرلئیا ۔ اس اطلاع تے سبکتگین نے غضب ناک ہوکے لہور تے اک دفعہ فیر حملہ کردتا تے اس دفعہ وی راجہ جے پال نوں شکست ہوئی تے دریاۓ سندھ دے پار دے علاقے اس دے ہتھوں نکل گئے ۔ دوجی شکست توں دلبرداشہ ہوکے راجہ جے پال نے لہور دے باہر ای خودکشی کرلئی۔

لہور دی تریخ دے کئی پہلو تے دور نیں جتھوں پتا لگدا اے کہ لہور دی تریخ بڑی قدیم اے تے اینے ہر طرح دے زمانے ویکھے نیں۔

  • راجپوتاں دا دور
  • غزنوی توں دہلی سلطنت دا دور
  • مغل دور
  • افغان دور
  • مرہٹہ دور
  • سکھ دور
  • برطانوی دور
  • پاکستان دی ازادی

بولی تے لہجے[لکھو]

1998 دی مردم شماری دے مطابق لہور اچ 87 فیصد ابادی دی بولی پنجابی اے۔ لہور صوبے دا راجکعر اے تے ایتھے ہر لہجہ بولن آلے وسدے نیں۔

  • اردو قومی زبان اے تے کافی ابادی اینوں بولدی تے جاندی اے، پنجابی توں مگروں اے دوجی وڈی بولی ایتھے بولی جاندی اے۔
  • ایس توں بعد انگریزی بولن تے جانن آلے پڑھے لکھے لوک وی چوکھی گنتی چ وسدے نیں۔
  • ایس توں علاوہ کج ہور بولیاں وی بولی جاندیاں نیں جیہڑے مہاجر پکھی واس باہروں آ کے لہور چ وسدے نیں اوناں دیاں بولیاں وکھو وکھ نیں۔ جداں کہ پہاڑی، ہریانوی، میواتی، رانگڑی، پشتو، سندھی، بلوچی، براہوی، کشمیری، شینا، بلتی تے دری بولی۔

لہور دا جغرافیہ[لکھو]

(31°15′—31°45′ N and 74°01′—74°39′ E) لہور دے کورڈینیٹس ایں، لہور دے لہندے تے شمال اچ ضلع شیخوپورہ اے، چڑھدے تے واہگہ تے جنوب ول ضلع قصور وسدا اے۔ راوی لہور دے اتر یا شمال ول وگدا اے۔ لہور شہر دی پوری تھاں 404 سکوئر کلومیٹر ہیگی اے تے مزید وادھا ہو رئیا اے۔

لہور دے دروازے[لکھو]

موسم، ارضیات[لکھو]

ایتھے سال چ دو وڈے موسم ھندے نیں: گرمی تے سردی۔ گرمی دا موسم اپریل توں ستمبر تکر تے سردی دا موسم نومبر توں مارچ تکر چلدا اے۔ ایتھے مئ، جون تے جلائ چ رج کے گرمی پیندی ای تے اے پورے سال دے گرم معینے ھوندے نیں۔ گرمی چ درجھ حرارت 40۔50 درجے تکر جدکہ سردی چ اے 0۔1 درجے تکر آپڑ جاندا اے۔ جنوری تے فروری چ رج کے سردی پیندی اے۔

انتظامی ڈھانچہ[لکھو]

انتظامی نقطہ نظر توں لہور نوں نو(11) حصیاں چ وکھ کیتا گیا اے۔ ایناں حصیاں نوں ٹاؤن آکھیا جاندا اے۔ جیہڑے تہلے دتے گئے نیں۔ ہر ٹاؤن چ یونین کونسل ہندی اے۔

آسے پاسے دے گوانڈی تھاں

اندرون لہور[لکھو]

”اندرون لہور” لہور دا پرانا حصہ اے جیدے آلے دوالے کند کیتی ہوئ اے۔ اے لہور دا تریخی حصہ اے تے سرکار اینوں سانبھن آستے ورلڈ بنک نال رَل کے کم کر رئ اے۔ ایدا مقصد اندرون لہور دی تریخی، معاشی تے جغرافیائ اہمیت نوں قائم رکہنا اے۔ تے نالے ایدی ترقی نوں ودھانا اے۔

معیشت[لکھو]

لہور شہردی معیشت ایس توں وی مضبوط سمجھی جا سکدی اے کہ اے پاکستان دے سب توں بوہتی ابادی آلے صوبے دا وڈا شہر تے راجکعر اے۔ ایس توں وکھ لہور دا زمینی ڈھانچہ ، ایدا پنجاب توں لے کے سرحد تکر دوجے شھراں تے علاقیاں نال رابطے آسطے سڑکاں تے راہواں وی مضبوط بنائیاں گئیاں نیں۔ ایدے نال نال انڈیا نوں جان آلی ریلوے لین تے صوبے دا سب توں وڈا ھوائ اڈا وی ایتھے ای ھیگا اے۔ لہور دا ملکی معیشت اچ حصہ 13.2 فیصد دے نیڑے نیڑے ہیگا اے۔ پورے پنجاب دی معیشت 115 بلین ڈالر دے برابر اے۔ لہور دی کل پیداوار اک اندازے دے مطابق 2025 اچ 102 بلین ڈالر ہو جائے گی۔ تے ایدی وادے دی شرح 5.6 فیصد سالانہ اے جد کہ کراچی دی شرح 5.5 فیصد سلانہ اے۔ لہور دی معیشت دا مرکز لہور سٹاک ایکسچینج(LSE) اے، جیہڑی کراچی توں بعد پاکستان دی دوجی وڈی سٹاک ایکسچینج اے۔ لہور اچ پاکستان دے کئی سرکاری ادارےآں تے کارپوریشناں دے دفتر ہے نیں۔ ایناں چ واپڈا، تے واسا شامل نیں۔ لہور اچ کھان پین دا کاروبار دن تے رات چلدا ریندا اے۔

لہور پاکستان دا دوجا وڈا مالیاتی اڈا ہیگااے تے ایتھے کوٹ لکھپت دے علاوہ کئی صنعتی علاقے ہیگے نیں جناں چ رائیونڈ دے نیڑے سندر انڈسٹریل اسٹیٹ دے ناں توں اک علاقہ ہیگا اے۔ لہور اچ نیڑے نیڑے 9000 صنعتاں موجود نیں تے پچھلے کئی وریاں توں لہور اچ شیواں بنان دے نال نال خدمات دی صنعت وی سروع ہوئی اے۔ لہور دے کامے آں دی 42 فیصد گنتی مالیات، بنک، رئیل اسٹیٹ، سماجی، رہتل تے خدمات دے کم لگی ہوئی اے۔ پاکستان دی سب توں وڈی کمپیوٹر سافٹ ویئر ہارڈویئر تے کمپیوٹر بنان دی صنعت ایس شہر اچ موجود اے۔ ارفع سافٹ ویئر ٹکنالوجی پارک وی لہور اچ ہیگااے جیہڑا ملک دا سب توں ودھیا آئی ٹی دی تھاں اے۔ لہور ایکسپو سینٹر لہور دی تریخ دا سب توں وڈا پراجیکٹ اے جیہڑا 22 مئی 2010 نوں شروع کیتا گیا۔ اے لہور اچ ہون آلی ہر طرح دی نمائشاں تے وکھالے آں لئی سب تون مشعور تے چنگی تھاں اے۔ ایدے چ کئی ہال تے کانفرنس کمرے ہیگے نیں۔ لوکاں دی وڈی گنتی ایتھے پھرن ٹرن تے ویکھن آندی اے۔

لیک سٹی لہور دا اک مشعور رہاشی علاقہ تے سوسائٹی اےجتھے امیر لوکاں لئی نویں سٹیل دے کعر، بنگلے، کوٹھیاں، پارک، جھیلاں، گالف گرونڈ تے ہور شیواں نی۔

رہتل[لکھو]

لہور پاکستان دادل تے اہم ثقافتی ورثہ اے۔ ایدی تریخ بڑی پرانی تے اپنی طرز چ نایاب اے کیونکہ ایتھے ھندو ،سکھ، مغل تے انگریزاں دے دور حکومت دیاں یادگاراں موجود نیں۔ اے ہر زمانے چ اپنی تریخ دی وجہ توں جگ چ لوکاں دی توجہ دا مرکز ریا اے۔ ایدا پاکستان دی تریخ چ ہمیشہ ای بڑااہم کردار ریا اے کیونکہ ایتھے ای پاکستان بنان دا وڈا اعلان کیتا گیا سی۔ کراچی دے علاوہ اے وڈا شھر سی جہھڑہ انگریز دور حکومت دے خاتمے دے بعد مسلمان حکومت چ آیا۔ اے ازادی توں بعد نوے نویلے پاکستان دا سب توں وڈا شھر سی جیدا انڈیا دے سرحدی علاقے امرتسر توں فاصلہ صرف 48 کلومیٹر مشرق ول سی۔ دوجے لفظاں چ ایتھوں انڈیا جان دا راہ سب توں سوکھا تے نیڑے ھیگا اے۔ پاکستان بنن توں پھلاں ہندو، سکھ تے مسلماناں دی وڈی ابادی ایتھے کٹھیاں رہندی سی تے ازادی ویلے ایتھے بڑی وڈی گنتی چ خون خرابہ تے چگڑے فساد ھوئے جناں چ بڑے لوکی اپنیاں جندڑیاں توں گئے۔

بسنت اک پنجابی تہوار اے تے اے جشن وانگوں منایا جاندا اے۔ بسنت سردیاں دے ختم ہونے دا اعلان اے۔ اے پنجاب چ فروری دے انت یا مارچ چ منایا جاندا اے۔ پاکستان چ بسنت دی آں تیاریاں دا مرکز لہور اے تے اے تہوار مناون تے ایس وچ حصہ لین لئی دوجے دیساں توں لوکی خاص طور تے لہور آندے نیں۔ ایس تہوار چ شہری تے پرونے کوٹھے آں تے چڑھ کے گڈیاں اڈاندے تے پیچے لاندے نیں۔ پاکستان دے ہوراں شہراں چ وی بسنت منائی جاندی اے پر لہور چ تیاریاں دی وجہ توں دوجے شہراں دے لوکی لہور دی بسنت دا مزہ لین ضرور آندے نیں۔ ایس پتنگ بازی دے ہتھوں کنی آں ای مانواں دے پتر اپنی حیاتی چھڈ گئے تے ایس کر کے لہور ھائی کورٹ نے تن چار وریاں توں بسنت اتے روک لائی اے۔ 2007 چ دو دناں لئی روک ہٹائی گئی پر حادثے ہون کر کے ہن پکی روک لا دتی گئی جے۔

میلا چراغاں وی لہور دا اک مشعور تے رنگ برنگ تہوار اے۔ اے بسنت دے دناں چ ای مارچ دے اخیر جمعے نوں شالامار باغ دے بعر منایا جاندا اے۔

لہوری اپنے ون سونے کھانے تے کھان پین دے شوق دی وجہ توں پورے جگ چ مشعور نیں۔ ایتھے ون سونے دیسی ولایتی ہوٹل تے کھانے لبدے نیں۔

تعلیم[لکھو]

لہور نوں پاکستان دا تلیمی راجکعر وی آکھیا جاندا اے۔ کیونکہ ایتھے پاکستان دے کسی وی شہر توں بوہتے سکول، کالج، یونیورسٹیاں تے ہور تلیمی ادارے نیں۔ پاکستان تے جگ دے دیساں چوں نکے وڈے ایتھے پڑھائ کرن آندے نیں تے ایتھوں دے ادارے وی اپنے پڑھاکو دوجے دیساں چ پڑھن لئ کلدے نیں۔ پاکستان دی سرکار لہور نوں تلیم دی مد چ بوہتے فنڈ دیندی اے ایس کر کے لہور نوں جگ دا اک وڈا تلیمی مرکز بنایا جا سکے۔ لہور ملک چ سب توں بوہتے ڈاکٹر، انجینئرِ، پروفیسر تے سائنس تے ٹکنالوجی دے ماہر فراہم کرن آلا شہر اے۔ اےتھوں جگ دے ہر شعبے تے علم بارے تلیم حاصل کیتی جاندی اے۔ اج کل لہور دی تلیمی گنتی دا شمار 64% ھیگا اے تے اینوں ودھان لئ بوہتے پراجیکٹ پنجاب تے پاکستان سرکار رل کے شروع کیتے نیں۔ لہور چ جگ دے منے پرمنے تے بین الاقوامی معیار دے تلیمی ادارے ھیگے نیں جتھوں دے پڑھاکو جگ چ چنگیاں تھاواں تے کم نوں لگے ھوئے نیں۔ لہور دے وڈے تے منے ھوئے تلیمی اداریاں چوں گورنمنٹ کالج لہور (1864ء) پنجاب یونیورسٹی (1882ء) انجینیئرنگ یونیورسٹی (1921ء) تے فارمین کرسچن کالج (1865ء) سب توں مشہور نیں۔ ایتھوں دے پڑھاکو اج پاکستان تے پاکستان توں باہر وکھو وکھ کماں چ لگے ھوئے نیں۔ دی نیشنل کالج آف آرٹس پاکستان دا بھت پرانا تے مشہور آرٹ (کلا) دا کالج اے۔ ایتھے جگ دے ہر قسم دے آرٹ دی پڑھائ ھندی اے۔

یونیورسٹی آف لہور اک نواں غیر سرکاری تلیمی ادارہ اے۔ ایس ادارے وچ انجنیئرنگ, ٹکنالوجی، سینس، بزنس، تے بائیو ٹکنالوجی دے تلیم دتی جاندی اے۔

آن جان[لکھو]

لہور پاکستان داایسا شہر اے جتھے آن جان دے لحاظ توں سب توں زیادہ سہولتاں نیں تے دن رات چوی کعنٹے ٹرانسپورٹ دی سہولت وی موجود رہندی اے۔ ایس وچ پبلک بس، ٹیکسی، رکشہ شامل نیں۔ 75 فیصد ابادی کول اپنی سواری وی ہیگی اے۔ شہر دیاں سب وڈیاں سڑکاں چنیگیاں پکیاں تے کھُلیاں ڈُلیاں بنیاں ہوئیاں نیں تا کہ بوہتی ابادی دی ضرورت نوں پورا کر سکن۔

لہور ٹرانسپورٹ کمپنی 1984 چ بنی تا کہ لہور چ ٹریفک دی ضرورتاں نوں پورا کرن دے نال نال عام بس سروس نوں وی بہتر کیتا جاسکے۔ دسمبر 2009 اچ LTC نوں لہور دی ٹرانسپورٹ تے آن جان لئی کماں دی زمہ داری دتی گئی۔ اے کمپنی لہور اچ 150 روٹاں تے ٹیوٹا ہائی ایس وین دی سروس وی چلاندی اے۔ لہور چ میٹرو بس سروس 10 فروری 2013 نوں شروع کیتی گئی۔ پہلے مرحلے وچ اے گجومتہ توں شاہدرہ تکر 27 کلومیٹر روٹ تے لہوریاں نوں سفر دی سہولت دیندی اے۔


سڑکاں لہور دی مشعور تریخی جی ٹی روڈ دے علاوہ پاکستان دے سب وڈے شہراں نوں رلاندی موٹروے سڑک وی ایتھوں ٹردی اے۔ایناں وچ لہور، اسلام آباد، ملتان، فیصل آباد، پشاور تے راولپنڈی شامل نیں۔ ہن ایس موٹروے دا وادھا کر کے اینوں سیالکوٹ تے کراچی نال جوڑن دے مرحلے تے کم ہو رئیا اے۔ سرکار نے ٹریفک دی سہولت لئی کئی زمین دے تھلوں رستے بنائے نیں تے کئی تھانواں تے پل وی بنائے نیں۔ سرکاری سطح تے سڑکاں دی مرمت تے تمیر لئی ہر ویلے کم ہوندا ریندا اے۔ گلبرگ تے لہور کینٹ نوں جوڑن آلے چوک تے اک پل تے زیر زمین رستہ بنان دا کم ہو ریئا اے جس دی وجہ توں شہر وچ ٹریفک دے کئی مسئلے حل ہون گے۔


میٹروبس

لہور دی میٹرو بس سروس اپنی طرز دی پہلی سروس اے جیہڑی لہور چ وڈی ابادی نوں آن جان دی سہولت لئی بنائی گئی اے۔ اک ہور ٹرین منصوبے اورنج لائن تے وی کم شروع اے جیدا روٹ 27 کلومیٹر لما اے ۔

لوکل بساں

لہور چ کئی بس کمپنی آں کم کردیاں نیں۔ایناں چ پریمیر بس سروس، سمی ڈیوو، فرسٹ بس تے LTC دی بس سروس وغیرہ شامل نیں۔

ریلوے سٹیشن

لہور دا ریلوے سٹیشن پاکستان دا سب توں وڈا ریلوے سٹیشن اے۔ پاکستان ریلوے دا رجکعر وی لہور وچ اے۔ لہور ریلوے سٹیشن انگریز دور اچ بنایا گیا تے اے شہر دے مرکز وچ ہیگا اے۔ پورے ملک نوں جان آلی ریل گڈیاں ایتھوں لنگدی آں نیں۔

ہوائی اڈا

لہور دا نواں ہوائی اڈا 2003 وچ بنایا گیا تے ایدا ناں قومی شاعر علامہ اقبال دے ناں تے علامہ اقبال انٹرنیشنل ہوائی اڈا رکھیا گیا۔ ایس ہوائی اڈے توں جگ دے سارے وڈے دیساں نوں جعاز اڈدے نیں۔

کھیڈاں[لکھو]

پاکستان چ کھیڈاں دے حوالے نال لہور سب توں مصروف تے مشعور تھاں اے۔ ایتھے جگ دے وڈے تے چنگے میدان تے سٹیڈیم ہیگے نیں جتھے کعریلو تے انٹرنیشنل کھیڈاں دے مقابلے ہندے نیں- 1990 دا ہاکی ورلڈ کپ میچ تے 1996 دا کرکٹ ورلڈ کپ میچ شامل نیں۔ نیڑے نیڑے سارے وڈے کھیڈاں دے ادارے آں دے اڈے ایتھے موجود نیں جیویں ہاکی، کرکٹ،رگبی، فٹ بال تے نال پاکستان اولمپک ایسوسی ایشن دا وڈا دفتر وی ایتھے ہیگا اے۔


قذافی سٹیڈیم لہور دااک مشہور کرکٹ دامیدان اے۔ ایدا نقشہ تے ڈیزائن مشہور پاکستانی ماہر تعمیرات نئیر علی دادا نے بنایا۔ اے میدان 1959ء چ مکمل ھوئیا تے اے ایشیاء دے وڈے تے مشہور میداناں چوں اک اے۔ 1996ء دے کرکٹ ورلڈ کپ توں مگروں ایدی مرمت دی وجہ توں ھن ایتھے 60،000 توں اتے لوکاں دے بیٹھن دی تھاں اے۔

ایدے نیڑے اک ایتھیلیٹک دا سٹیڈیم، باسکٹ بال پچ، الحمرا اوپن ایئر ہال تے جگ دا سب توں وڈا ہاکی سٹیڈیم اے۔ شہر دے ایس سپورٹس کمپلیکس چ پاکستان کرکٹ بورڈ دا دفتر تے اک ہور کرکٹ دا میدان وی اے۔

مشہور شخصیتاں[لکھو]

فیشن[لکھو]

کراچی دے نال نال لہور نوں وی پاکستان دے خاص فیشن اڈے دی حیثیت حاصل اے۔ پاکستان دی زیادہ تر فیشن انڈسٹری لہور نال تعلق رکھدی اے۔ ملک دے وڈے تے مشعور فیشن کاراں دے کعر لہور وچ ہیگے نیں ایناں وچ حسن شہریار یٰسین، کارما، خاور ریاض، تے ہور کئی ڈیزائنر شامل نیں۔ ملک دے مشعور ماڈل لہور وچ ریندے نیں جناں وچ آمنہ حق، عمران علی، عمران عباس، مہرین سید، میشا شفیع، رابعہ بٹ تے کئی ہور شامل نیں۔ فیشن ماڈل پاکستان دے علاوہ پورے جگ وچ خاص کر انڈیا جا کے شو کردے نیں۔ پاکستان انسٹیٹیوٹ آف فیشن ڈیزائن تے لہور سکول آف فیشن ڈیزائن وی لہور وچ موجود نیں۔

لاھور دی مشہور شیواں[لکھو]

لھور دے بارے چ اک مشھور اکھان اے، ”جنے لَور نئیں تکیا او جمیا ای نئیں”۔ ایدا مطلب اے کہ اپنے جیون چ اک واری لھور دا پھیرہ ضرور لانا چائیدا اے۔ ایس توں علاوہ لہور نوں پنجاب دا پیرس وی آکھیا جاندا اے۔ اُنج تے لہور دا چپہ چپہ ویکھن دے لائق اے لیکن مشہور تھاواں دے ناں اے نیں: علامہ اقبال دا مقبرہ، علامہ اقبال انٹرنیشنل ایئر پورٹ، الحمرہ آرٹ کونسل، بادشاہی مسجد، باغ جناح، دائ انگہ مسجد، فورٹریس سٹیڈیم، سنہری مسجد، گورنمنٹ کالج لہور، گلشنِ اقبال پارک، مقبرہ جہانگیر، شاہی قلعہ، شالامار باغ، لہور ہائ کورٹ، ماڈل ٹاؤن پارک، مینار پاکستان، مسجد شہداء، مقبرہ نورجہاں، پنجاب یونیورسٹی، اسمبلی ھال، قذافی سٹیڈیم، ریلوے سٹیشن، ریس کورس پارک، دربار حضرت بابا شاہ جمال، دربار علی ہجویری، سٹیٹ بنک آف پاکستان، واپڈا ھاؤس، مسجد وزیر خان، زمزمہ، چڑیا گھر, گوالمنڈی, انارکلی

عمارتاں[لکھو]


جڑواں شہر[لکھو]

تھلے دتے شہراں نوں لہور دے جڑواں شہر آکھیا گیا اے۔


بارلے جوڑ[لکھو]

مورت نگری[لکھو]

ہور ویکھو[لکھو]


پاکستان دے وڈے شہر
راجگڑھ:اسلام آباد
پنجاب

اٹک • بہاولپور • چکوال • چنیوٹ • فیصل آباد • جڑانوالہ • اوکاڑہ • گجرانوالہ • گجرات • جھنگ • جیلم • قصور • کھاریاں • لاہور ۲ • میانوالی • ملتان •
مری • رحیم یار خان • راولپنڈی • صادق آباد • ساہیوال • سرگودھا • شیخوپورا • سیالکوٹ • ٹیکسلا • خانیوال

خیبر پختونخواہ

ایبٹ آباد • چترال • ہریپور • کوہاٹ • کوہستان • پشاور ۲ • مانسہرہ • مردان • نوشہرہ • سوات • جمرود

سندھ

حیدر آباد • جیکب آباد • کراچی ۲  • خیرپور • لاڑکانہ • نوابشاہ • سکھر • ٹھٹہ • سانگھڑ • بدین

بلوچستان

چمن • گوادر • خضدار • کوئٹہ ۲ • زیارت

ازاد کشمیر

میرپور • مظفر آباد ۱ • راولاکوٹ

گلگت بلتستان

گلگت ۲ • سکردو

۱ آزاد کشمیر دا راجگڑھ :۞:۲ صوبےآں دے راجگڑھ