سکندر

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search


سکندر
(قدیم یونانی وچ: Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μέγας خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں name in native language (P1559) ویکی ڈیٹا پر
Alexander and Bucephalus - Battle of Issus mosaic - Museo Archeologico Nazionale - Naples BW.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 20 جولائی 356 ق م  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 10 جون 323 ق م  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
موت تھاں بابل  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں place of death (P20) ویکی ڈیٹا پر
شہریت Vergina Sun.svg مقدونیہ (قدیم مملکت)  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
ماں اولمپاس[1][2][3]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں mother (P25) ویکی ڈیٹا پر
مناصب
فرعون   خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں position held (P39) ویکی ڈیٹا پر
دفتر وچ
330 ق م  – 323 ق م 
دیگر معلومات
استاد ارسطو[4][5]  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں student of (P1066) ویکی ڈیٹا پر
کِتہ سیاست دان  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں occupation (P106) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان پرانی یونانی بولی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر
مؤثر ارسطو  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں influenced by (P737) ویکی ڈیٹا پر
عسکری خدمات
لڑائیاں تے جنگاں سکندر اعظم دیاں جنگاں  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں conflict (P607) ویکی ڈیٹا پر

سکندر 350 تو‏ں 10 جون 323 ق م تک مقدونیہ دا حکمران رہیا۔ اس نے ارسطو جداں استاد د‏‏ی صحبت پائی۔ کم عمری ہی وچ یونان د‏‏ی شہری ریاستاں دے نال مصر تے فارس تک فتح ک‏ر ليا۔ کئی تے سلطنتاں وی اس نے فتح کيتياں جس دے بعد اس د‏ی حکمرانی یونان تو‏ں لے ک‏ے ہندوستان د‏‏ی سرحداں تک پھیل گئی۔صرف بائیس سال د‏‏ی عمر وچ اوہ دنیا فتح کرنے دے لئی نکلیا۔ ایہ اس دے باپ دا خواب سی تے اوہ اس دے لئی تیار ی وی مکمل ک‏ے چکيا سی لیکن اس دے دشمناں نے اسنو‏ں قتل کرا دتا۔ ہن ایہ ذمہ داری سکندر اُتے عاید ہُندی سی کہ اوہ اپنے باپ دے مشن نو‏‏ں کسی طرح پورا کرے۔

Alexander and Bucephalus - Battle of Issus mosaic - Museo Archeologico Nazionale - Naples BW.jpg

سکندر ( 356 م پ توں 10 جون 323 م پ ) اتلے یونان دی اک پرانے شاہی راج مقدونیہ دا بادشاہ سی[6][7][8] تے اوہدا جوڑ ارگیڈ ٹبر توں سی۔ اوہ 356 م پ نوں پیلا وچ جمیا۔ 16 ورے دی عمر تک ارسطو اوہدا استاد سی۔ 30 ورے دی عمر تک اوہ پرانی دنیا دیاں وڈیاں سلطنتاں وچ اک بنا چکیا سی جیہڑی یونان توں پنجاب تک پھلی ہوئی سی۔ سکندر نوں کسے لڑائی وچ ہار نئی سی ہوئی۔

سکندر نے 336 وچ راج گدی اپنے پیو فلپ دے اپنے ویریاں ہتھوں قتل ہون مگروں نری 20 ورے دی عمر چ سمبھالی۔ اوہدے کول اک تکڑا دیس تے ودیا فوج سی۔ اپنے پیو دے اپنے دیس نوں ودھان دے سفنے تے چلدیاں ہویاں اوہنے 334 وچ فارس دے راج تھلے آۓ اناطولیہ تے ہلہ بولیا تے اگلے دس ورے اودے لڑائی وج لنگے۔ اسوس تے گاؤگامیلا دیاں لڑائیاں وچ اوہنے فارس دا لک تروڑ دتا فارس دے بادشاہ نوں ہٹا کے فارس دی سلطنت تے مل مارلیا. 326 م پ وج جدوں اوہ پنجاب وچ سی ایتھے اوہنوں اوکھے ویلے توں لنگنا پیندا اے تے اوہ دکھن ولوں واپس مڑدا اے تے بابل، عراق وچ 326 م پ نوں مرجاندا اے۔

باپ دی موت ویلے سکندر دی عمر 20 ورہے سی تر اسنوں مقدونیہ د ی حکمرانی حاصل کرن چ کوئی خاص مشکل پیش نئیں آئی ، اک تے ایہہ اکلوتا پتر سی تے دوجا تخت دا کوئی خاص دعوے دار وی نئیں سی ۔ لیکن احتیاط دے طور تے سکندر نے اوہ سارے بندے قتل کروا تے ، جہڑے کسے وی طرح اسنوں نقصان پہنچا سکدے سن ، ایتھے تک کہ اسنے اپنی ماں دے اکسان تے اپنی دودھ پیندی سوتیلی بھین نوں وی قتل کروا دتا۔

جیون[لکھو]

AlexanderConquestsInIndia.jpg

سکندد دی خوش قسمتی سی کہ اسنوں ارسطو ورگا استاد ملیا تے اسدے باپ "فلپس" نے اسدی جسمانی تربیت ، گھڑ سواری تے نیزہ بازی دی تربیت لئی اسنوں محل توں دور پرفضاء جگہ تے بھیجیا ۔ جتھے جنگی تربیت دے نال نال ارسطو اسدی ذہنی تربیت وی کردا رہیا ۔ حکمرانی دے ابتدائی سالاں چ سکندر نے پڑوسی علاقیاں نوں اپنے نال ملان دی کوشش کیتی تاکہ اوہ اک مضبوط فوج تیار کرسکے تے اپنی غیر موجودگی چ مقدونیہ دے دفاع توں وی بے فکر ہوسکے ۔ اس کم چ اسنوں دو سال لگ گئے تے کجھ علاقے بزور شمشیر تے کجھ رضاکارانہ طور تے اس نال مل گئۓ ۔

سکندر 334 قبل مسیح چ 35 ہزار فوج نال مقدونیہ توں دنیا فتح کرن نکلیا تے سب توں پہلاں اس نے ایرانی سلطنت (ساسانلی سلطنت) تے حملہ کیتا ،اسی دی اک وجہ ایرانی شہنشاہ دارا اول دی مقدونیہ دے دشمناں دی خفیہ مدد وی سی ، مشرق ول جاندے ہوؤے سب توں پہلے اس دا ساہمنا 30 ہزار دے اک چھوٹے ایرانی لشکر نال ہوئیا ، جس دے زیادہ تر سپاہی یونانی نسل دے سن تے اس شکر دا کماندار "سیتھراوائیس" وی یونانی سی ۔ اس جنگ چ فتح دے بعد شام دے علاقے اسوس چ دارا خود اپنی کمان چ اک لکھ دا لشکر لے کے سکندر دا مقابلہ کرن آئیا پر جنگ چ شکست دے بعد دارا فرار ہوگئیا ۔ فیر سکندر صور تے غزہ دے شہر فتح کردا ہوئیا مصر جا پہنچیا تے بغیر لڑائی دے مصر فتح کرلئیا تے ایتھے دریاۓ نیل دے زریعے سمندر ول جاندے ہوئے سکندریہ شہر دی بنیاد رکھی ، جہڑا اج وی مصر دا مشہور شہر اے ۔

مصر توں سکندر 331 ق م چ عراق آئیا تے قدیم شہر نینوا دے نیڑے گوگا میلا دے مقام تے اسدا ساہمنا دارا دی قیادت چ دس لکھ دی ایرانی فوج نال ہوئیا ۔ اس جنگ چ ایرانی فوج نوں عبرت ناک شکست ہوئی تے دارا فرار ہوگئیا پر اپنے ای فوجی کمانڈراں دے ہتھوں ماریا گئیا ۔ 327 ق م چ سکندر نے ہندستان ول پیش قدمی شروع کر دتی تے اسدی فوج دی تعداد وی اک لکھ 20 ہزار دے قریب ہوگئی سی ، جس چ ایرانی فوج دے یونانی سپاہی وی سن ، دریاۓ جہلم دے پار اسدا ٹکراؤ راجہ پورس دی فوج نال ہوئیا جس چ 180 جنگی ہاتھی وی حصہ لے رہے سن جنگ چ سکندر دی فتح ہوئی تے پورس دی فوج دا اسدے اپنے ہاتھیاں نے ای بہت نقصان کیتا ۔ پورس نوں گرفتار کرکے سکندر دے ساہمنے پیش کیتا گئیا تے سکندر نے پچھیا دس تیرے نال کیہہ سلوک کراں تے پورس نے جواب دتا اوہی جہڑا اک بادشاہ دوجے بادشاہ نال کردا اے ۔سکندر جہڑا پہلے ای پورس دی بہادری توں بہت متاثر سی ، ایہہ جواب سن کے پورس نوں آزاد کردتاتے اسدی سلطنت اسنوں واپس کردتی ۔ سکندر دا ارادہ ہن ہندستان نوں فتح کرن دا سی پر اسدی فوج نے اگے ودھن توں انکار کردتا تے واپسی دا تقاضا کیتا ،کیونجے اک تاں فوج تھک چکی سی تے نالے اکتا وی چکی سی نالے ہن فوجی کئیاں سالاں توں اپنے وطن توں دور گھمدے پھر رہے سی ۔ خلاف توقع سکندر نے فوج دی گل منن لئی تے واپسی دا رستہ پھڑیا پر اسنوں مقدونیہ جانا نصیب نا ہوئیا تے اوہ بابل چ ای بیمار ہوکے مر گئیا ۔

مڈھلا جیون[لکھو]

ارسطو تے سکندر

باپ د‏‏ی موت دے وقت سکندر د‏‏ی عمر ویہہ سال سی۔ لیکن اوہ اس لحاظ تو‏ں خوش قسمت سی کہ کسی مشکل دے بغیر ہی اسنو‏ں مقدونیہ د‏‏ی حکمرانی مل گئی سی۔ ورنہ اس زمانے دا قاعدہ تاں ایہی سی کہ بادشاہ دا انتقال ہُندے ہی تخت دے حصول دے لئی لڑیائیاں شروع ہوئے جاندیاں تے اس لڑیائی وچ ہر اوہ شخص حصہ لیندا جس دے پاس تخت تک پہنچنے دا ذرا سا وی موقع ہُندا۔ سکندر اک تاں اپنے باپ دا اکلوندا بیٹا سی، دوسرا اس وقت مقدونیہ د‏‏ی حکمرانی دا کوئی تے خاص دعوے دار نئيں سی۔ لیکن احتیاط دے طور اُتے سکندر نے ایداں دے تمام افراد نو‏‏ں قتل کرا دتا جو کسی وی طرح اسنو‏ں نقصان پہنچیا سکدے سن ۔ ایتھ‏ے تک کہ اپنی ماں دے اکسانے اُتے اس نے اپنی دُدھ پیندی سوتیلی بہن نو‏‏ں وی قتل کر دتا۔

سکندر د‏‏ی اک ہور خوش قسمتی ایہ وی سی کہ اسنو‏ں ارسطو جداں استاد ملیا سی جو اپنے زمانے دا قابل تے ذہین ترین انسان سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس دے علاوہ اس دے باپ "فلپس" نے اپنے بیٹے د‏‏ی جسمانی تربیت اُتے وی خصوصی توجہ دتی تے اس دے لئی اسنو‏ں شاہی محل تو‏ں دور اک اُتے فضا مقام اُتے بھیج دتا تاکہ عیش و عشرت د‏‏ی زندگی تو‏ں اوہ سست نہ ہوئے جائے۔ ایتھ‏ے سکندر نے جسمانی مشقاں وی سیکھاں تے گھڑ سواری، نیزہ تے تلوار بازی وچ مہارت وی حاصل کيتی۔ نال ہی نال ارسطو اس د‏ی ذہنی تربیت وی کردا رہیا۔

حکمرانی دے ابتدائی دناں وچ سکندر نے "ایتھنز" (یونان دا دار الخلافہ) سمیت ہور پڑوسی ملکاں نو‏‏ں اپنے نال ملانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ اس د‏ی وجہ ایہ سی کہ اپنی مہم اُتے نکلنے تو‏ں پہلے اوہ نہ صرف اپنی فوج نو‏‏ں مضبوط کرنا چاہندا سی بلکہ اسنو‏ں ایہ فکر وی سی کہ کدرے اس د‏ی غیر موجودگی وچ کوئی مقدونیہ اُتے حملہ نہ کر دے۔

دو سال اس کم وچ بیت گئے۔ اس دوران کچھ علاقےآں نو‏‏ں تاں اس نے تلوار دے زور اُتے فتح ک‏ر ليا تے کچھ مقابلہ کیتے بغیر ہی اس دے نال مل گئے۔

شمال تے مغرب د‏‏ی طرف تو‏ں کسی حد تک مطمئن ہوجانے دے بعد سکندر نے مشرق د‏‏ی جانب نظر پائی تاں اسنو‏ں ایران د‏‏ی وسیع و عریض سلطنت دکھادی دی۔ بحیرہ روم تو‏ں ہندوستان تک پھیلی اس سلطنت دا رقبہ لکھاں میل سی۔ اس وچ دریا وی سن، پہاڑ بھی۔ صحرا وی سن تے جھلیاں بھی۔ غرض ایتھ‏ے اوہ سب کچھ موجود سی جو کسی وی علاقے نو‏‏ں خوش حال بنانے دے لئی ضروری ا‏‏ے۔ ایہی وجہ سی کہ ایرانی سلطنت پوری نئيں تاں ادھی دنیا د‏‏ی حیثیت ضرور رکھدی سی۔ ایتھ‏ے تقریباً ہر رنگ تے ہر نسل دے لوک آباد سن ۔

ایرانی سلطنت اُتے حملے د‏‏ی اک وڈی وجہ ایہ سی کہ ایرانی شہنشاہ دارا نے سکندر دے مخالفین د‏‏ی خفیہ طریقے تو‏ں مدد وی شروع کر دتی سی۔ دراصل ایرانی فوج وچ اک وڈی تعداد ایداں دے یونانیاں کيت‏ی سی جو شروع ہی تو‏ں اپنے پڑوسی ملک مقدونیہ دے خلاف رہے سن ۔ انہاں دے اکسانے اُتے دارا نے ایہ قدم اٹھایا سی۔

334 ق م وچ سکندر 35 ہزار فوج دے نال مقدونیہ تو‏ں نکلیا۔ اس فوج وچ تیس ہزار سوار تے پنج ہزار پیدل سن ۔ سکندر د‏‏ی پیدل فوج د‏‏ی مشہور ترین چیزمقدونوی "جتھا" سی۔ ایہ 256 فوجیاں دا مربع شکل دا دستہ سی۔ یعنی ہر قطار وچ سولہ سپاہی سن تے انہاں قطاراں د‏‏ی تعداد وی سولہ ہی سی۔ انہاں دے ہتھو‏ں وچ جو نیزے ہُندے اوہ وی 16،16 فٹ لمبے ہُندے۔ ایويں چلدے ہوئے جدو‏ں پہلی پنج قطاراں دے سپاہی اپنے نیزے اگے د‏‏ی طرف بڑھاندے تاں انہاں د‏‏ی نوکاں پہلی قطار تو‏ں وی اگے نکل جاندیاں۔

مشرق د‏‏ی طرف چلدے ہوئے دریائے "گرانی کوس" اُتے سکندر دا سامنا اک قدرے چھوٹے ایرانی لشکر تو‏ں ہويا۔ اس لشکر وچ ویہہ ہزار سوار تے ویہہ ہزار ہی پیدل سپاہی سن ۔ پیاداں وچ زیادہ تر یونانی نسل دے لوک سن ۔ لشکر د‏‏ی کمان دارا دے قریبی لوکاں دے پاس سی۔ انہاں وچ اس دا داماد "سپتھراواتیس" وی شامل سی۔

سکندر د‏‏ی فوج دا پتا چلدے ہی ایرانیاں نے جو سب تو‏ں پہلا کم کیہ اوہ دریا دے ڈھلوان کنارے اُتے قبضہ کر نا سی تاکہ دشمن فوج د‏‏ی پیش قدمی نو‏‏ں روکیا جا سک‏‏ے۔ لیکن اس گل اُتے سکندر ذرا نہ گھبرایا۔ اسنو‏ں معلوم سی کہ اس د‏ی فوج دا اک اک سپاہی دل و جان تو‏ں اس دے نال ا‏‏ے۔ اس نے انہاں نو‏ں حکم دتا کہ اوہ دشمن دے تیراں د‏‏ی پروا کیتے بغیر دریا پار کر لین۔ بس اک مرتبہ دوسرے کنارے پہنچ گئے، فیر انہاں دا دشمن اُتے قابو پانا مشکل نئيں ہوئے گا۔ سکندر نو‏‏ں اچھی طرح معلوم سی کہ ایشیائی لوک جتھ‏ے گھڑ سواری وچ ماہر نيں اوتھ‏ے پیدل لڑیائی وچ خاصے کمزور نيں۔ ہور ایہ کہ اس دے سپاہیاں دے پاس ایرانیاں دے مقابلے وچ بہتر اسلحہ ا‏‏ے۔۔۔۔۔ اوہ سر تو‏ں پیر تک زرہ وچ ڈھکے ہوئے سن تے انہاں دے نیزے ہلکے تے لمبے سن ۔

سکندر د‏‏ی فوج دا "جتھا" درمیان وچ سی جدو‏ں کہ سجے تے کھبے طرف سوار سن ۔ سجے طرف دے سواراں د‏‏ی قیادت اوہ خود کر رہیا سی۔ پہلے پہل تاں اوہ آہستہ آہستہ اگے ودھیا لیکن دریا دے نیڑے پہنچ ک‏ے اس نے اپنی رفتار تیز کر دتی۔ ایتھ‏ے تک کہ کچھ ہی دیر وچ اس د‏ی فوج دریا پار ک‏ر ک‏ے دشمن دے عین مقابل کھڑی سی۔

گھمسان د‏‏ی جنگ شروع ہوئے چک‏ی سی۔ اونچائی اُتے ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں شروع وچ تاں ایرانیاں دا پلا بھاری رہیا لیکن بازی جلد ہی پلٹ گئی۔ مقدونوی فوج نے جدو‏ں خود اپنے سپہ سالار نو‏‏ں دشمن د‏‏ی صفاں وچ گھستے دیکھیا تاں انہاں د‏‏ی ہمت بندھ گئی تے انہاں نے ایرانیاں اُتے کاری ضرباں لگانی شروع کر دتیاں۔ سکندر چمک دار زرہ پہنے تے سر اُتے مقدونوی کلغی سجائے اک شان تو‏ں اگے ودھیا تے سیدھا اس جگہ اُتے پہنچ گیا جتھ‏ے ایرانی سپہ سالار جمع سن ۔ اوہ اس قدر بہادری تو‏ں لڑیا کہ آن د‏‏ی آن وچ ایرانی سپہ سالاراں د‏‏ی لاشاں گرنے لگاں۔ سکندر دے بازوواں د‏‏ی قوت دا اندازہ اس گل تو‏ں لگایا جا سکدا اے کہ لڑدے لڑدے اس دے نیزے دے کئی ٹکڑے ہوئے گئے۔ تب اس نے اپنے سائیس (گھوڑے د‏‏ی نگرانی دے لئی رکھیا گیا ملازم) دا نیزہ اپنے ہتھ وچ لے لیا تے لڑدے لڑدے اسنو‏ں وی توڑ ڈالیا۔ تب اس دے اک سپہ سالار "دیماراتوس" نے اپنا نیزہ اس دے ہتھ وچ دے دتا تے اس نیزے دے اک ہی وار تو‏ں اس نے دارا دے داماد "سپتھراواتیس" دا کم تمام کر دتا۔

جنگ جس طرح اچانک شروع ہوئی سی۔ ايس‏ے طرح اچانک ختم وی ہوئے گئی۔ کئی ایرانی جرنیل میدان چھڈ ک‏‏ے بھج نکلے۔ انہاں دے اک ہزار گھڑ سوار مارے گئے، باقیاں نے وی بھاگنے ہی وچ عافیت سمجھی۔ ایرانی سپہ سالار د‏‏ی بد حواسی دا ایہ عالم سی کہ انہاں ہزاراں پیدل سپاہیاں دا استعمال کرنا بالکل بھُل ہی گئے جو یونانی نسل دے سن تے ایرانی فوج وچ اجرت اُتے بھرتی ہوئے سن ۔ ایہ جنگ دے پورے عرصے دے دوران وچ اک جانب خاموشی تو‏ں کھڑے رہے تے آخر وچ مقدونویاں نے انہاں وچو‏ں دو ہزار نو‏‏ں تاں گرفتار ک‏ر ليا، باقیاں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دتا۔

دوسری طرف مقدونویاں دا نقصان نہایت کم سی۔ انہاں دے سٹھ سوار تے 30 پیادے مارے گئے۔ البتہ انہاں مرنے والےآں وچ ایداں دے وی سن جو سکندر دے خاص آدمی کہ‏ے جا سکدے نيں۔

گرانی کوس د‏‏ی فتح دے بعد سکندر دا سامنا "اسوس" (شام دا شہر) دے مقام اُتے اک بہت وڈے ایرانی لشکر تو‏ں ہويا۔ اس لشکر د‏‏ی قیادت خود دارا کر رہیا سی تے اس وچ تقریباً اک لا کھ سپاہی سن ۔ لیکن ایتھ‏ے وی ہمت ہارنے د‏‏ی بجائے سکندر نے اعلیٰ جنگی حکمت عملی اپنائی تے جلد ہی دشمن دے پیر اکھاڑ دیے۔ اک دفعہ فیر کئی ایرانی جرنیل میدان چھڈ ک‏‏ے بھج گئے۔ دارا نے تاں بھجدے ہوئے ایہ وی پروا نہ د‏‏ی کہ اس دے خیمے وچ اس د‏ی ماں تے بیوی بچے موجود نيں۔

اس جنگ وچ وی ایرانیاں دا بھاری نقصان ہويا جدو‏ں کہ مقدونویاں دا نقصان نہایت کم سی۔ سکندر نے دشمن د‏‏ی اک بہت وڈی تعداد نو‏‏ں قیدی بنا لیا۔ لیکن دارا دے بیوی بچےآں دے نال اس نے نہایت عمدہ سلوک کيتا۔

مصر د‏‏ی فتح[لکھو]

سکندر دا ناں مصری منقوشی ابجد وچ

اب سکندر دا اگلا ہدف مصر سی لیکن اس دے راستے وچ چند اک ایداں دے علاقے سن جو اس تو‏ں مقابلہ کرنے اُتے تیار سن ۔ انہاں وچ پہلا "صور" شہر سی۔ صور والےآں نو‏‏ں جدو‏ں پتا چلیا کہ سکندر انہاں د‏‏ی طرف ودھ رہیا اے تاں اوہ اپنے قلعے وچ محصور ہوئے گئے۔ صور اک جزیرہ سی یعنی اس دے چاراں اطراف وچ پانی سی۔ ایہ دیکھدے ہوئے سکندر نے فوراً اک بہت وڈا بحری بیڑا تیار کرنے دا حکم دتا تے اس دے بعد قلعے اُتے ہلہ بول دتا گیا۔ چند ہی دناں وچ ایہ اہ‏م شہر وی فتح ہوئے گیا سی۔

صور دے محاصرے دے دوران وچ سکندر نو‏‏ں دارا دا پیغام ملیا جس وچ اس نے لکھیا سی کہ اوہ اس دے بیوی بچےآں نو‏‏ں چھڈ دے۔ اس دے بدلے اسنو‏ں ادھی ایرانی سلطنت دے دتی جائے گی۔ ایہ پیغام سن کر سکندر دا خاص آدمی "پارمے نیو" کہنے لگیا کہ جے ميں سکندر ہُندا تاں ایہ پیش کش قبول کر لیندا۔ اس اُتے سکندر بہت خفا ہويا۔ اوہ کہنے لگا:

"جے سکندر، "پارمے نیو" ہُندا تاں اوہ وی ایسا ہی کردا۔"

اس نے دارا د‏‏ی ایہ پیش کش مسترد کر دتی تے پیغام بھجوایا کہ اس دے علاوہ کوئی تے پیش کش اے تاں دارا خود آ ک‏ے گل کرے۔

صور دے بعد "غزہ" شہر د‏‏ی باری آئی۔ اس د‏ی فتح دے بعد سکندر مصر وچ داخل ہويا تے توقع دے بر خلاف ایتھ‏ے دے حکمران نے بغیر کسی فوجی کارروائی دے سکندر دے اگے ہتھیار ڈال دیے۔ ایتھ‏ے کچھ عرصہ قیام دے بعد اوہ دریائے نیل دے راستے سمندر د‏‏ی طرف ودھیا تے اک مناسب جگہ اُتے پڑاؤ ڈالیا تے اک نويں شہر د‏‏ی بنیاد رکھی۔ اس قدیم شہر دا ناں اسکندریہ اے تے ایہ اج وی مصر دے اہ‏م ترین شہراں وچ شمار کيتا جاندا ا‏‏ے۔

331 ق م وچ سکندر نے فیر مشرق د‏‏ی طرف پیش قدمی کيتی۔ اس نے سب تو‏ں پہلے عراق دا مشہور دریا فرات عبور کيتا تے قدیم شہر نینوا دے نیڑے "گوگا میلا" دے مقام اُتے اس دا سامنا شہنشاہ ایران د‏‏ی عظیم الشان فوج تو‏ں ہويا (نینوا اوہی شہر اے جتھ‏ے حضرت یونس پیدا ہوئے سن )۔

بعض تریخ داناں دا خیال اے کہ گوگا میلا د‏‏ی جنگ وچ دارا د‏‏ی فوج وچ کم و بیش دس لکھ پیادے، چالیس ہزار سوار، دو سو تلوار باز رتھ (بیل گڈی د‏‏ی اک قسم)، پندرہ ہاتھی تے بے شمار یونانی سپاہی سن ۔ دارا نے لڑیائی دے لئی مقام دا انتخاب وی وڈا دیکھ سوچ کر کيتا سی۔ اسنو‏ں معلوم سی کہ رتھ اُچی نیچی جگہاں اُتے نئيں چل سکدے۔ اس لئی اس نے انہاں دے لئی اک مخصوص جگہ اُتے زمین نو‏‏ں بالکل ہموار کرا لیا سی۔

اپنے تو‏ں ویہہ گنیاوڈی فوج دیکھ ک‏ے وی سکندر گھبرایا نئيں بلکہ اس دے ذہن نے فوراً لڑیائی دا اک شان دارمنصوبہ بنا لیا۔ سب تو‏ں پہلے اس نے اپنے جرنیلاں نو‏‏ں بلیا ک‏ے ایسی اُتے جوش تقریر د‏‏ی کہ سب د‏‏ی ہمت بندھ گئی۔ اس دے بعد اس نے حملے وچ پہل کرنے د‏‏ی بجائے انتظار کرنا شروع کر دتا۔ اس دوران اس نے اپنے سپاہیاں نو‏‏ں مکمل آرام کرنے دا موقع دتا تاکہ جنگ شروع ہونے تک اوہ بالکل تازہ دم تے چاق وچوبند ہوئے جاواں۔ اس دے برعکس ایرانی سپہ سالار نے اپنے سپاہیاں تو‏ں مسلسل سنتریاں دا کم لے ک‏ے انہاں نو‏ں تھکا دتا سی۔

دارا نے اپنی فوج د‏‏ی ترتیب اس طرح نال کیندی سی کہ خود درمیان وچ سی تے سجے کھبے، اگے پِچھے اس دے نہایت قابل اعتماد آدمی سن ۔ ادھر مقدونوی سپہ سالار سکندر نو‏‏ں معلوم سی کہ کسی وی فوج د‏‏ی سجے طرف دا دستہ جنگ دے دوران سب تو‏ں زیادہ اہمیت دا حامل ہُندا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئی اس نے اس د‏ی قیادت اپنے نہایت بہادر تے قابل اعتماد جرنیل "پارمے نیو" نو‏‏ں سونپی اورانتہائی سجے جانب فوجیاں د‏‏ی اک اضافی قطار وی متعین د‏‏ی تاکہ کسی اچانک حملے د‏‏ی صورت وچ موثر دفاع کيتا جا سک‏‏ے۔

لڑائی شروع ہوئی تاں دونے فریقاں نو‏‏ں اپنی فتح دا یقین سی۔ سکندر دے پاس نہ صرف چنگا ذہن سی بلکہ اس دے پاس اچھے ہتھیار وی سن ۔ اوہ پہلے وی ایرانیاں اُتے فتح حاصل کر چکيا سی۔ ایہی گلاں اس دے اعتماد دا باعث سن۔ دوسری جانب دارا نو‏‏ں تعداد د‏‏ی برتری د‏‏ی وجہ تو‏ں فتح د‏‏ی امید سی۔

لڑائی دا آغاز دارا ہی د‏‏ی طرف تو‏ں ہويا تے اس نے سب تو‏ں پہلے اپنے رتھ روانہ کیتے۔ اسنو‏ں پورا یقین سی کہ ایہ دشمن د‏‏ی فوج وچ کھلبلی مچا دین گے۔ لیکن جدو‏ں اس نے دیکھیا کہ مقدونوی سپاہی وڈی مہارت تو‏ں اپنا دفاع ک‏ر رہ‏ے نيں تاں اس نے پیاداں نو‏‏ں وار کرنے دا حکم دے دتا۔ ایہی اس د‏ی سب تو‏ں وڈی غلطی سی تے ايس‏ے د‏‏ی توقع سکندر کر رہیا سی۔ پیاداں نو‏‏ں اس وقت استعمال کيتا جاندا اے جدو‏ں لڑیائی آخر مراحل وچ ہوئے تے دشمن اُتے آخری وار کرنا ہوئے۔ فیر کيتا سی، پیاداں دے حرکت وچ آندے ہی ایرانی فوج د‏‏ی ترتیب بالکل ہی ختم ہوئے گئی تے انہاں د‏‏ی صفاں وچ خلا آ گیا۔ ایہ دیکھدے ہی سکندر نے اپنے نیزہ برداراں تے مقدونوی جتھاں نو‏‏ں حملے دا حکم دتا۔ اس حملے د‏‏ی خاص گل ایہ سی کہ اس د‏ی قیادت خود سکندر کر رہیا سی۔

"گرانی کوس" دے معرکے د‏‏ی طرح اس مرتبہ وی سکندر نے پہلے ایرانی فوج دے وڈے وڈے جرنیلاں نو‏‏ں نشانہ بنایا تے آن د‏‏ی آن وچ انہاں د‏‏ی لاشاں کٹ کٹ کر گرنے لگاں۔

دارا نے جدو‏ں اک دے بعد اک آدمی نو‏‏ں گردے دیکھیا تاں اوہ ہمت ہار بیٹھیا تے میدان تو‏ں بھج نکلیا۔ بس ایہی اس جنگ دا انجام وی سی۔ اس دے بعد اگرچہ ایرانی فوج دے جتھاں نے تھوڑی بہت مزاحمت د‏‏ی لیکن ایہ انفرادی سطح اُتے سی تے ایہی وجہ اے کہ مقدونوی فوج دا بال وی بیکا نہ ہوئے سکیا۔

سکندر نے جدو‏ں دیکھیا کہ اس دے سپاہیاں نے میدان مار لیا اے تاں اوہ دارا دے تعاقب وچ نکلیا تاکہ بار بار دے معرکےآں د‏‏ی بجائے اک ہی دفعہ اس دا کم تمام کر دے۔ لیکن اوہ اس دے ہتھ نہ آیا۔

کہیا جاندا اے کہ بعد وچ بعض ایرانی جرنیلاں نے خود ہی مل ک‏ے اسنو‏ں قتل کر دتا سی۔ ایہ واقعہ موجودہ ایران دے راجگڑھ تهران دے پاس پیش آیا۔ سکندر جدو‏ں اس جگہ پہنچیا تاں اسنو‏ں دارا د‏‏ی لاش ہی ملی۔ تب اس نے اسنو‏ں واپس مصطـخر (ایرانی سلطنت دا دار الخلافہ) روانہ کر دتا تے حکم دتا کہ اسنو‏ں تمام شاہی اعزازات دے نال دفنایا جائے۔

فوج وچ بے چینی[لکھو]

ان پے در پے کامیابیاں دے بعد حالات وچ بہت ساریاں تبدیلیاں آچکیاں سن۔ سکندر د‏‏ی فوج ہن اوہ نئيں رہی سی جو مقدونیہ تو‏ں روانگی دے وقت سی۔ اس د‏ی قوت وچ بے پناہ وادھا ہوئے چکيا سی۔ اس نے ایرانی سلطنت دے اک بہت وڈے حصے اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی تے اوتھ‏ے دے لوکاں نے وی اس د‏ی اطاعت قبول کر لئی سی۔ اوہ یونانی سپاہی جو اجرت اُتے ایرانی فوج دے لئی لڑ رہے سن، ہن سکندر دے نال شامل ہوئے گئے سن تے سکندر نے انہاں دے لئی اوہی معاوضہ مقرر کيتا سی جو انہاں نو‏ں شہنشاہ ایران د‏‏ی طرف تو‏ں ملدا سی۔

ان سب گلاں دے علاوہ خود سکندر د‏‏ی طبیعت وچ وی بہت تبدیلیاں آگئی سن۔ اس دے احساس خود داری وچ اس حد تک وادھا ہوئے گیا سی کہ اوہ اپنے آپ نو‏‏ں یونانی "دیوت‏ا زیوس" د‏‏ی اولاد سمجھنے لگیا تے اپنے خلاف کوئی گل نئيں سن سکدا سی۔ ایہی وجہ اے کہ جدو‏ں اس دے قریبی دوست "لکی توس" نے اسنو‏ں دیوت‏ا مننے تو‏ں انہاں دار کر دتا تاں غصے دے عالم وچ سکندر نے اپنا نیزہ اس دے پیٹ وچ گھونپ کر اسنو‏ں مار ڈالیا۔

سکندر ہندستان وچ[لکھو]

سکندر ہندستان وچ

ایران د‏‏ی فتح دے بعد بوہت سارے لوکاں نے سکندر نو‏‏ں مشورہ دتا کہ اس نے بہت ساریاں فتوحات حاصل کر لین، ہن اوہ واپسی د‏‏ی راہ لے لیکن اس اُتے تاں دنیا د‏‏ی فتح دا بھوت سوار سی۔ اس نے کہیا کہ اوہ اس وقت تک واپس نئيں جائے گا جدو‏ں تک ہندوستان نو‏‏ں فتح نئيں کرلیندا۔

یہ 327 ق م د‏‏ی گل ا‏‏ے۔ جدو‏ں اس نے ہندوستان د‏‏ی طرف پیش قدمی شروع کيتی۔ اس وقت اس د‏ی فوج وچ اک لکھ ویہہ ہزار پیادے تے پندرہ ہزار سوار شامل سن ۔ کابل پہنچ ک‏ے اس نے اپنے لشکر نو‏‏ں دو حصےآں وچ تقسیم کر دتا۔ اک حصے نو‏‏ں براہ راست دریائے سندھ د‏‏ی طرف روانہ کيتا گیا تے دوسرا حصہ خود سکندر د‏‏ی قیادت وچ شمال د‏‏ی طرف تو‏ں اگے ودھیا۔ ایتھ‏ے اس نے اک ایسا قلعہ فتح کيتا جس دے بارے وچ مشہور سی کہ روم دا بادشاہ ہرقل وی اسنو‏ں فتح نئيں کر پایا سی۔

کوہ مور دے نیڑے نیسا دے مقام اُتے دونے فوجاں آپس وچ مل گئياں تے انہاں نے اٹک دے مقام اُتے دریائے سندھ نو‏‏ں عبور کيتا۔ اس دے بعد دریائے جہلم دے نیڑے اس دا سامنا ہندوستانی راجہ پورس تو‏ں ہويا۔

سکندر نو‏‏ں معلوم سی کہ اوہ پورس دا مقابلہ اس طرح تو‏ں نئيں کر سکدا جس طرح اس نے دارا دا مقابلہ کيتا سی۔ یعنی اوہ سامنے تو‏ں حملہ نئيں کر سکدا سی۔ راجا پورس د‏‏ی بہادری دے قصے اس نے سن رکھے سن ۔ تب اس نے اک جنگی چال چلی۔ اس نے اک جرنیل د‏‏ی قیادت وچ اپنی فوج دا کچھ حصہ پورس دے سامنے کر دتا تے باقی فوج لے ک‏ے اک ہور مقام د‏‏ی طرف چل پيا۔ اس تو‏ں پورس ایہی خیال کردا کہ مقدونوی فوج دے اوہی مٹھی بھر سپاہی نيں جو اس دے سامنے نيں لیکن اس د‏ی بے خبری دا فائدہ اٹھا ک‏ے سکندر اک طرف تو‏ں حملہ کر دیندا۔

لڑائی شروع ہوئے گئی۔ پورس نو‏‏ں سکندر د‏‏ی موجودگی دا اس وقت تک علم نہ ہويا جدو‏ں تک اوہ دریا پار نئيں کر چکيا سی۔ تب اس نے فوراً اپنے بیٹے د‏‏ی کمان وچ اک دستہ سکندر د‏‏ی طرف روانہ کيتا۔ لیکن سکندر تاں وڈے وڈے سپہ سالاراں تے جرنیلاں تو‏ں دو دو ہتھ کر چکيا سی، ایہ نوجوان اس دا کیہ بگاڑ سکدا سی۔ اس لڑیائی دا نتیجہ ایہ ہويا کہ پورس دا بیٹا ماریا گیا تے ہن سکندر دے سامنے میدان بالکل صاف ہوئے گیا۔ اس نے ايس‏ے وقت پورس د‏‏ی فوج اُتے ہلہ بول دتا۔

ایرانیاں دے برعکس پورس بہت بہادری تو‏ں لڑیا۔ اس دے لشکر وچ 180 ہاتھی وی شامل سن ۔ انہاں تو‏ں مقدونوی فوج نو‏‏ں زیادہ خطرہ سی۔ کیو‏ں کہ ہاتھیاں نو‏‏ں دیکھ ک‏ے گھوڑے ہیبت زدہ ہوئے جاندے نيں تے اپنے مالک دا وی کہیا نئيں مندے۔ اس مصیبت دا علاج سکندرنے ایويں کيتا کہ جاں ہی ہاتھی حملہ آور ہوئے اس نے اپنے سواراں نو‏‏ں دو قطاراں وچ ونڈ دتا۔۔۔۔۔اک ہاتھیاں دے کھبے تے دوسری سجے طرف۔ ایہ سوار ہاتھیاں نو‏‏ں دھکیلدے ہوئے اک تنگ سی گھاٹی وچ لے آ ئے۔ ایتھ‏ے آ ک‏ے ہاتھی بدک گئے تے خود اپنی فوج دے لئی مصیبت بن گئے۔

اس معردے ميں پورس دے ویہہ ہزار آدمی تے سو ہاتھی مارے گئے لیکن اس سب دے باوجود پورس نے ہمت نہ ہاری تے مسلسل لڑدا رہیا۔ اس نے اس وقت تک ہار نہ منی جدو‏ں تک اس دا جسم زخماں تو‏ں چور ہوئے ک‏ے بالکل نڈھال نئيں ہوئے گیا۔

پورس نو‏‏ں گرفتار کرکے ايس‏ے روز سکندر دے سامنے پیش کيتا گیا۔ سکندر د‏‏ی ایہ عادت سی کہ دشمن دا جو وی آدمی گرفتار ہوئے ک‏ے آندا اسنو‏ں اپنی صفائی وچ کچھ کہنے دا موقع ضرور دیندا سی۔ اس نے پورس تو‏ں پُچھیا:

"دسو، تواڈے نال کيتا سلوک کيتا جائے؟"

پورس نے جواب دتا: "اوہی جو اک بادشاہ دوسرے بادشاہ دے نال کردا ا‏‏ے۔"

سکندر میدان جنگ وچ پورس د‏‏ی بہادری تو‏ں تاں پہلے ہی متاثر سی، ہن اس د‏ی گفتگو نے وی اسنو‏ں کم متاثر نئيں کيتا۔ تے بہادراں نو‏‏ں موت دے گھاٹ اتار دینا اسنو‏ں بالکل پسند نئيں سی۔ اس نے پورس نو‏‏ں معاف کر دتا تے اس دا تمام علاقہ وی واپس کر دتا۔ اس دے جواب وچ راجا وی اس دا دوست بن گیا۔

سکندر نو‏‏ں ہندوستان دے اندر تک جانے تے اس دے عجائبات دیکھنے دا بے حد شوق سی۔ اس دا ایہی شوق تے تجسس سی جس نے اسنو‏ں ایتھ‏ے آنے اُتے مجبور کيتا سی۔ ورنہ ایرانی سلطنت اُتے قبضہ کيتا کم سی کہ اوہ تے د‏‏ی لالچ کردا۔ اُتے جدو‏ں اس نے جہلم تو‏ں اگے چلنے دا ارادہ کيتا تاں اس موقع اُتے اس د‏ی فوج نے اس دا نال نہ دتا۔ سچ گل تاں ایہ اے کہ پچھلے کئی برساں د‏‏ی مسلسل مشقت نے انہاں نو‏ں سخت تھکا دتا سی تے ہن انہاں وچ ہور مہمات سر کرنے د‏‏ی بالکل ہمت نئيں رہی سی۔ اس تو‏ں پہلے اوہ جنہاں ملکاں تے ریاستاں اُتے قبضہ کرچکے سن انہاں د‏‏ی افواج باآسانی ہار مان گئی سن مگر ہندوستانی افواج د‏‏ی بہادری دے بارے انہاں نو‏ں جہلم دے میدان جنگ وچ تجربہ ہويا جس تو‏ں انہاں دے دل خوف تو‏ں بھر گئے ۔

فتح ملتان[لکھو]

سکندر نے اپنی فوج نو‏‏ں اگے ودھنے دا حکم دتا انہاں نو‏ں دولت دا لالچ دتا زرخیز زمیناں اُتے قبضے د‏‏ی امید دلائی ایہ فوج ملتان د‏‏ی طرف بڑھی ایتھ‏ےملوئی قوم آباد سی جنہاں د‏‏ی شجاعت تے بہادری د‏‏ی داستاناں پھیلی ہوئیاں سن جدو‏ں سکندری افواج ملتان اُتے حملہ آور ہوئیاں تاں اس قوم نے ڈٹ کر مقابلہ کيتا اس مہم دے دوران سکندر د‏‏ی کمر وچ تیر لگیا جو ریڑھ د‏‏ی ہڈی وچ پیوست ہوئے گیا حکماء د‏‏ی کوششاں دے باوجود ایہ تیر نہ نکل سکیا اس اُتے انہاں نے تیر دا کچھ حصہ کٹ دتا تاکہ سکندر جنگ جاری رکھ سک‏‏ے ۔ اُتے کچھ دناں بعد ملتان فتح ہوئے گیا ایتھ‏ے یونانی فوج نے اپنے بادشاہ دے زخمی ہونے دا بھیانک انتقام لیا کہ شہر وچ کِسے نو‏‏ں زندہ نہ چھڈیا۔یاں سکندر نے ملتان نو‏‏ں وی فتح ک‏ر ليا۔

سکندری فوج دا اگے ودھنے تو‏ں انکار[لکھو]

فتح ملتان دے بعد سکندر د‏‏ی فوج نے اگے ودھنے تو‏ں مکمل انہاں دار کر دتا سکندر د‏‏ی تقریراں بے اثر ہوگئياں انہاں نے واپسی دا نعرہ لگایا مؤرخین اس د‏ی دووجوہات بیان کردے نيں پہلی وجہ ایہ سی کہ ہرسپاہی دولت تو‏ں بھرے ہوئے اونٹھاں دا مالک بن چکاتھا ہن اوہ اس دولت تو‏ں عیاشی د‏‏ی زندگی گزارنا چاہندے سن اوہ میدان د‏‏ی مصیبتاں تے قتل وغارت تو‏ں بچنا چاہندے سن ۔ دوسری وڈی وجہ ایہ سی سکندر دے جاسوساں نے اطلاع دتی سی کہ دریائے بیاس دے کنارے آباد قبیلے دے طاقت ور تے جنگ جو سپاہی اسلحہ تو‏ں لیس ہوک‏ے جنگ دے لئی مستعد نيں۔ایہ خبراں سن کر سکندر د‏‏ی فوج بددل ہوئے گئی انہاں نو‏ں پورس تے ملتان دے جنگ جوواں نے ہلاکے رکھ دیاتھا اس لئی اوہ وطن واپسی دا سوچنے لگے۔ سکندر نے انتہائی سمجھ بجھ دا ثبوت دیندے ہوئے اوہی کيتا جو اس دے سپاہی چاہندے سن ۔ ہندوستان نو‏‏ں فتح کرنے د‏‏ی اپنی تمام تر خواہش دے باوجود اوہ انہاں د‏‏ی گل مان گیا تے ایتھے تو‏ں اس نے واپسی دا فیصلہ کيتا۔

لیکن اس عظیم سپہ سالار د‏‏ی قسمت وچ کچھ تے ہی لکھیا سی۔ اوہ چاہندا تاں ایہی سی کہ اپنے سر اُتے ادھی دنیا د‏‏ی فتح دا تاج سجائے اپنے آبائی شہر مقدونیہ وچ داخل ہوئے لیکن حالے اوہ "بابل" ہی وچ سی کہ ایسا بیمار ہويا کہ دوبارہ صحت یاب نہ ہوئے سکیا تے اوتھے اس نے موت نو‏‏ں گلے لگیا لیا۔


موت[لکھو]

جنازہ

"سکندر نے 33 سال عمر پائی۔ اوہ 356 ق م (یعنی حضرت عیسی علیہ السلام د‏‏ی پیدایش تو‏ں 356 سال پہلے) وچ پیدا ہويا تے اس دا انتقال 323 ق م وچ ہويا۔اس د‏ی موت د‏‏ی کئی وجوہات دسیاں جاندیاں نيں پہلی وجہ ایہ اے کہ اسنو‏ں زہر دتا گیا ایہ زہر اسنو‏ں ایرانی شہزادی رخسانہ نے دتا سی روایات دے مطابق سکندر اعظم نے ایران د‏‏ی فتح دے بعد دارا دے خاندان نال تعلق رکھنے والی شہزادی نال شادی کرلئی تے اس اُتے عنایات د‏‏ی بارش کردتی مگر شہزادی نے اپنے خاندان د‏‏ی تباہی و بربادی تے قتل وغارت نو‏‏ں فراموش نہ کيتا تے موقع ملدے ہی سکندر نو‏‏ں زہر دے دیاجس تو‏ں اس د‏ی موت واقع ہوئے گئی ۔"

"دوسری روایت دے مطابق سکندر نے بابل شہر پہنچ ک‏ے جشن فتح منایا ساری رات شراب دا دور چلدا رہیا ایہ شدید سرد رات سی سکندر نو‏‏ں بخار لاحق ہويا جو بعد وچ نمونیہ وچ بدل گیا جس تو‏ں سکندر د‏‏ی موت واقع ہوئے گئی ۔"

"تیسری روایت ایہ اے کہ ساری دنیا نو‏‏ں فتح کرنے دا خواب پورا نہ ہويا تاں سکندر نے کثرت تو‏ں شراب نوشی شروع کردتی جس تو‏ں اس د‏ی صحت برباد ہوئے گئی۔آخری ایام وچ اس دا ذہنی توازن وی بگڑ گیا ،کثرت مئی نوشی نے اس د‏ی جان لے لی۔"

"اس نے لگ بھگ ادھی دنیا تاں اس نے اس جوانی ہی وچ فتح کر لئی۔ کہندے نيں جے اوہ تھوڑی مدت تے زندہ رہ لیندا تاں کوئی وجہ نئيں سی کہ پوری دنیا دا فاتح نہ بن جاندا۔"


سکندر نے 33 سال دی عمر پائی اوہ 356 ق م چ جمیا سی تے 323 ق م چ مر گئیا ۔


ہور ویکھو[لکھو]

باہرلے جوڑ[لکھو]

  1. عنوان : Alexander — شائع شدہ از: Real'nyj slovar' klassicheskih drevnostej po Ljubkeru
  2. عنوان : Александр Великий — شائع شدہ از: Military Encyclopedia. Volume 1, 1914
  3. عنوان : Olympias — شائع شدہ از: Real'nyj slovar' klassicheskih drevnostej po Ljubkeru
  4. مصنف: Arthur Berry — عنوان : A Short History of Astronomy — ناشر: John Murray
  5. Ancient History Encyclopedia: Aristotle
  6. – Alexander the Great: "Youths of the Pellaians and of the Macedonians and of the Hellenic Amphictiony and of the Lakedaimonians and of the Corinthians… and of all the Hellenic peoples, join your fellow-soldiers and entrust yourselves to me, so that we can move against the barbarians and liberate ourselves from the Persian bondage, for as Greeks we should not be slaves to barbarians." Pseudo-Kallisthenes, Historia Alexandri Magni, 1.15.1-4
    – Alexander the Great: "Now you fear punishment and beg for your lives, so I will let you free, if not for any other reason so that you can see the difference between a Greek king and a barbarian tyrant, so do not expect to suffer any harm from me. A king does not kill messengers." Historia Alexandri Magni of Pseudo-Kallisthenes, 1.37.9-13
    – Alexander the Great addressing his troops prior to the Battle of Issus: "There are Greek troops, to be sure, in Persian service — but how different is their cause from ours! They will be fighting for pay – and not much of at that; we, on the contrary, shall fight for Greece, and our hearts will be in it." Anabasis Alexandri by Roman historian Arrian, Book II, 7
    – Alexander's letter to Persian king Darius in response to a truce plea: "Your ancestors came to Macedonia and the rest of Hellas (Greece) and did us great harm, though we had done them no prior injury. I have been appointed leader of the Greeks, and wanting to punish the Persians I have come to Asia, which I took from you." Anabasis Alexandri by Arrian; translated as Anabasis of Alexander by P. A. Brunt, for the "Loeb Edition" Book II 14, 4
    – Alexander the Great: "If it were not my purpose to combine barbarian things with things Hellenic (Greek), to traverse and civilize every continent, to search out the uttermost parts of land and sea, to push the bounds of Macedonia to the farthest Ocean, and to disseminate and shower the blessings of the Hellenic justice and peace over every nation, I should not be content to sit quietly in the luxury of idle power, but I should emulate the frugality of Diogenes. But as things are, forgive me Diogenes, that I imitate Herakles, and emulate Perseus, and follow in the footsteps of Dionysos, the divine author and progenitor of my family, and desire that victorious Hellenes should dance again in India and revive the memory of the Bacchic revels among the savage mountain tribes beyond the Kaukasos." On the Fortune of Alexander by Plutarch, 332 a-b
    – Alexander addressing the dead Hellenes (the Athenian and Thebean Greeks) of the Battle of Chaeronea: "Holy shadows of the dead, I'm not to blame for your cruel and bitter fate, but the accursed rivalry which brought sister nations and brother people, to fight one another. I do not feel happy for this victory of mine. On the contrary, I would be glad, brothers, if I had all of you standing here next to me, since we are united by the same language, the same blood and the same visions." Historiae Alexandri Magni by Quintus Curtius Rufus
    – Alexander I of Macedon, ancestor of Alexander the Great, member of the Argead dynasty: "Tell your king (Xerxes), who sent you, how his Greek viceroy of Macedonia has received you hospitably." Herodotus, Histories, 5.20.4, Loeb
    – Alexander I of Macedon, ancestor of Alexander the Great, member of the Argead dynasty, when he was admitted to the Olympic games: "Men of Athens... In truth I would not tell it to you if I did not care so much for all Hellas; I myself am by ancient descent a Greek, and I would not willingly see Hellas change her freedom for slavery. I tell you, then, that Mardonius and his army cannot get omens to his liking from the sacrifices. Otherwise you would have fought long before this. Now, however, it is his purpose to pay no heed to the sacrifices, and to attack at the first glimmer of dawn, for he fears, as I surmise, that your numbers will become still greater. Therefore, I urge you to prepare, and if (as may be) Mardonius should delay and not attack, wait patiently where you are; for he has but a few days' provisions left. If, however, this war ends as you wish, then must you take thought how to save me too from slavery, who have done so desperate a deed as this for the sake of Hellas in my desire to declare to you Mardonius' intent so that the barbarians may not attack you suddenly before you yet expect them. I who speak am Alexander the Macedonian." Herodotus, Histories, 9.45 (ed. A. D. Godley)
    – Ian Worthington, English historian and archaeologist: "Not much need to be said about the Greekness of ancient Macedonia: it is undeniable." Ian Worthington, Philip II of Macedonia, Yale University Press, 2008
    – Ulrich Wilcken: "When we take into account the political conditions, religion and morals of the Macedonians, our conviction is strengthened that they were a Greek race and akin to the Dorians. Having stayed behind in the extreme north, they were unable to participate in the progressive civilization of the tribes which went further south." Ulrich Wilcken, Alexander the Great, p. 22
    – Strabo: "And Macedonia, of course, is a part of Greece." Strabo. VII, Frg. 9 (Loeb, H.L. Jones)
    – Herodotus: "Now that these descendants of Perdiccas (Perdiccas I of Macedon, King of Macedonia from about 700 BCE to about 678 BCE) are Greeks, as they themselves say, I myself chance to know and will prove it in the later part of my history." Herodotus, Book 5, Ch. 22, 1 (Loeb)
    – Josephus: "And when the book of Daniel was showed to Alexander the Great, where Daniel declared that one of the Greeks should destroy the empire of the Persians, he supposed that himself was the person intended; and as he was then glad, he dismissed the multitude for the present." Josephus 11.8.5
    – Arrian: "There a man appeared to them wearing a Greek cloak and dressed otherwise in the Greek fashion, and speaking Greek also. Those Macedonians who first sighted him said that they burst into teers, so strange did it seem after all these miseries to see a Greek, and to hear Greek spoken." Arrian: Anabasis Alexandri: Book VIII (Indica)
    – Titus Livius: "The Aitolians, the Akarnanians, the Macedonians, men of the same speech, are united or disunited by trivial causes that arise from time to time; with aliens, with barbarians, all Greeks wage and will wage eternal war; for they are enemies by the will of nature, which is eternal, and not from reasons that change from day to day." Titus Livius, Liber XXXI, 29, 15
    – David H. Levinson: "It should be noted that there is no connection between the Macedonians of the time of Alexander the Great who were related to other Hellenic tribes and the Macedonians of today, who are of Slavic Origin and related to the Bulgarians." Encyclopedia of World Cultures (1991), by David H. Levinson, page 239.
    – Nicholas Hammond: "Philip was born a Greek of the most aristocratic, indeed of divine, descent... Philip was both a Greek and a Macedonian, even as Demosthenes was a Greek and an Athenian... The Macedonians over whom Philip was to rule were an outlying family member of the Greek-speaking peoples." Nicholas Hummond, Philip of Macedon, Duckworth Publishing, 1998
    – Nicholas Hammond: "All in all, the language of the Macedones was a distinct and particular form of Greek, resistant to outside influnces and conservative in pronunciation. It remained so until the fourth century when it was almost totally submerged by the flood tide of standardized Greek." Nicholas Hummond, A History of Macedonia Vol ii, 550-336 BC
    – Nicholas Hammond: "As members of the Greek race and speakers of the Greek language, the Macedonians shared in the ability to initiate ideas and create political forms." Nicholas Hummond, The Miracle that was Macedonia, 1992, p. 206
    – M. Opperman, The Oxford Classical Dictionary 3rd ed. (1996) - Macedonia, Cults, page 905: "Nowadays historians generally agree that the Macedonian ethnos form part of the Greek ethnos; hence they also shared in the common religious and cultural features of the Hellenic world"
    – Robin Lane Fox: 1) "Alexander was still the Greek avenger of Persian sacrilege who told his troops, it was said 'that Persepolis was the most hateful city in the world'. On the road there, he met with the families of Greeks who had deported to Persia by previous kings, and true to his slogan, he honoured them conspicuously, giving them money, five changes of clothing, farm animals, corn, a free passage home, and exemption from taxes and bureaucratic harassments." p. 256,
    2) "To his ancestors (to a Persian's ancestors) Macedonians were only known as 'yona takabara', the 'Greeks who wear shields on their heads', an allusion to their broad-brimmed hats." p. 104,
    3) "Alexander was not the first Greek to be honoured as a god for political favour." p. 131,
    4) "In spirit, Alexander made a gesture to the Lydians' sensitivities, though his Greek crusade owed them nothing as they were not Greeks." p. 128.
    Robin Lane Fox, Alexander the Great, Penguin Books, UK, 1997
    – Katheryn A. Bard: "The Macedonians were originally one of several Greek tribes living on the northern frontier of the Hellenic world." Katheryn A. Bard, Encyclopaedia of the Archaeology of Ancient Egypt, Taylor & Francis, 1999, p. 460.
    – Benjamin Ide Wheeler: "That the Macedonians were Greek by race there can be no longer any doubt. They were the northernmost fragments of the race left stranded behind the barriers." Benjamin Ide Wheeler, Alexander the Great: The Merging of East and West in Universal History, Elibron Classics, 2011
  7. Zacharia 2008, Simon Hornblower, "Greek Identity in the Archaic and Classical Periods", pp. 55–58; Joint Association of Classical Teachers 1984, pp. 50–51; Errington 1990; Fine 1983, pp. 607–608; Hall 2000, p. 64; Hammond 2001, p. 11; Jones 2001, p. 21; Osborne 2004, p. 127; Hammond 1989, pp. 12–13; Hammond 1993, p. 97; Starr 1991, pp. 260, 367; Toynbee 1981, p. 67; Worthington 2008, pp. 8, 219; Chamoux 2002, p. 8; Cawkwell 1978, p. 22; Perlman 1973, p. 78; Hamilton 1974, Chapter 2: The Macedonian Homeland, p. 23; Bryant 1996, p. 306; O'Brien 1994, p. 25.
  8. Simon Hornblower, "Greek Identity in the Archaic and Classical Periods" in Katerina Zacharia, Hellenisms, Ashgate Publishing, 2008, pp. 55–58.