پیرس

وکیپیڈیا توں
جاؤ: پاندھ, کھوج
پیرس
Tour Eiffel, École militaire, Champ-de-Mars, Palais de Chaillot, La Défense - 03.jpg
Flag of Paris.svg
Grandes Armes de Paris.svg
چنڈا
نشان
France cities.png
دیس: فرانس Flag of France.svg
تھاں 105.4 مربع کلومیٹر
لوک گنتی: 2,203,817
بولی: فرانسیسی

پیرس فرانس دا راجگڑھ تے ایدا سب توں وڈا شہر اے۔ اے فرانس دے اتلے پاسے ال ڈ فغاس وچ سین دے کنڈے تے وس ریا اے۔ جنوری 2009 دی لوک گنتی وچ پیرس چ 2,300,000 لوک وس رۓ نیں۔ جدوں کہ شہر دے الے دوالے یا میٹرو تھاں وچ 12 ملین لوک وسدے نیں تے اینج ایہ یورپی یونین دے وڈے لوک گنتی والے تھانواں وج گنیا جاندا اے۔

پیرس فرانس دے کم کاجاں دا گڑھ اے ۔ ایتھے فرانس دے نال دنیا دے کئی وڈے کاروباری اداریاں دے دفتر وی ہیگے نیں ۔ پیرس عالمی رہتلی، کاروباری ، تے سیاسی مرکز تے عالمی فیشن تے آرٹس دا گڑھ اے ۔ شہر چ یونیسکو ، او ای سی ڈی ، تے پیرس کلب دے دفتر نیں ۔ شہر دی سب توں مشہور عمارت 324 میٹر اچا آئیفل ٹاور اے جہڑا دریاۓ سین دے کنارے کھڑا اے ۔ جت دی محراب، شانزے لیزے، لوور دا میوزیم ویکھن والیاں تھانواں نیں۔ پیرس نوں 19ویں صدی توں ای بتیاں دا شہر آکھیا جاندا اے ، جدوں کہ دنیا بھر توں سب توں چوکھے پھرن ٹرن والے وی ایتھے ای آندے نیں ، جنہاں دی گنتی 42 ملین سالانہ اے ۔ پیرس دیاں 17 یونیورسٹیاں تے 55 کالج ایہنوں یورپی یونین وچ سب توں چوکھے پڑھاکواں دی تھاں بناندے نیں۔

ناں[لکھو]

ناں پیرس ایتھے دے سب توں پرانے وسنیک گالی قبیلے پاریسی توں پیا۔ پہلی توں چھیویں صدی دے رومی ویلے وچ ایہنوں لوٹیٹیا (پورا لوٹیٹیا پاریسوریم، "پاریسی دا لوٹیٹیا") کیا جاندا سی پر جولین (360–363) ویلے ایدا ناں فیر پیرس رکھ دتا گیا۔

پیرس نوں چانن دا شہر وی کیا جاندا اے ایس لئی جے چانن ویلے وچ ایہ پڑھائی تے نویاں اگے ودویاں سوچاں دا گڑھ سی تے دوجے 19ویں صدی دے وشکار وچ ایتھے گلیاں وچ بتیاں لایاں گیاں سن۔ پیرس دے وسنیک نوں پیرسی کیندے نیں۔ ایہوں انگریزی وچ (Paris) تے پنجابی وچ پیرس لکھیا پر پیرس دے لوک ایہوں 'پاغی' بولدے نیں (تے فرانس نوں فغانس)۔

تریخ[لکھو]

پٹائیاں نال اے پتہ چلیا اے جے پیرس چ انسان 6000 وریاں توں وس ریا اے۔ پیرسی اک سیلٹ قبیلہ جیہڑا 250 م پ دریائے سین دے کنڈیاں تے وس ریا سی۔ پیرس نوں رومیاں نیں 53 م پ وچ مل ماریا۔ رومیاں نے اینوں اک وڈے تے ودیا شہر چ پلٹ دتا۔ 5ویں صدی دے جرمن ہلیاں مگروں شہر تھلے ول آیا۔ میرونگیائی ٹبر دے پہلے بادشاہ کلوس نے 508 وچ پیرس نوں اپنا راجگڑھ بنایا۔ 8ویں صدی دے کیرولنگیائی ٹبر نے پیرس دی تھاں آخن نوں اپنا راجگڑھ بنایا۔ وائیکنگ 9ویں صدی وچ پیرس تک مار کر رے سن۔

1348 چ جدوں ایتھے کالی موت ائی تے شہر دی لوک کنتی 2 لکھ دے نیڑے سی تے 800 لوک ہردن مررۓ سن۔ 1466 وچ 40000 لوک ایسے روگ نال مر گۓ۔ 16ویں تے 17ویں صدی وچ ایہ روک ہر تیجے ورے آیا۔ سو سالہ لڑائی چ پیرس فرانس دا راجگڑھ ناں ریا پر 1436 وچ دوبارہ بنیا۔ فرانسیسی مذہبی لڑائیاں وچ پیرس کیتولکاں دا گڑھ سی۔ 1572 نوں ایتھے سینٹ بارتھولومیو دے دن تے ہیوجیناٹ دا قتلام ہویا۔ لوئی XIV نے 1661 وچ پیرس توں 12 میل باہر ورسائی وچ اک محل بنایا تے راجگڑھ اوتھے 1682 وچ لے گیا۔


1789 چ پیرس انقلاب فرانس دا گڑھ سی تے ایتھے ای ستمبر 1792 وچ بادشائی مکائی گئی۔ 1814 نوں نیپولین دی ہار باجوں پیرس چ بدیسی فوج آئی۔ تے اے 400 وریاں چ پہلی واری ہویا ج کوئی بدیسی فوج پیرس ائی ہوۓ۔ ایدے نال فرانس چ دوجی واری بادشاہت آگئی جیہڑی 1848 دے انقلاب مگروں دوجے لوک راج چ پلٹ گئی۔ ہیضے نے 1832 تے 1849 وچ پیرس وچ تباہی پھیری۔ 1832 وچ 650,000 لوکاں چوں لوک 20،000 مارے گۓ۔

صنعتی افقلاب نے پیرس نوں نواں پیرس کر دتا۔ریل آئی تے باروں لوک پیرس آۓ۔ پیرس دیاں سڑکاں نوں کھلا تے سدا کردتا گیا۔ فرانس جرمن لڑائی 1870-71 باجوں دوجا لوک راج مک گیا۔ جرمن فوج نے پیرس دا کعیرا کرلیا۔ 28 جنوری 1871 نوں پیرس نے ہتھیار سٹ دتے پر ایس دے مگروں آپس دی لڑائی باجوں پیرس چ 20،000 دے نیڑے لوک مارے گۓ۔ انیسویں صدی دے انت تے پیرس چ اک بعوت وڈی نمیش لگی اوس ویلے نمیش دے بوۓ لئی آئیفل ٹاور بنایاگیا جیہڑا 1930 تک دنیا دی سب توں اچی بنی ہوئی چیز سی۔ 1900 چ پیرس دی پہلی میٹرو جلائی گئی۔

20ویں صدی دے ٹرن تے پہلی وڈی لڑائی چ جرمن فوج پیرس تے مل ناں مار سکی۔ لڑائی مگروں پیرس نوں آیگور سٹراونسکی، پیبلو پکاسو، سیلوادور ڈالی تے ارنسٹ ہیمنگو ے ورگے لوکاں نے باہر توں آکے رہن لئی چنیا۔ دوجی وڈی لڑائی دے ٹرن دے 5 ہفتیاں مگروں 14 جون 1940 نوں پیرس تے جرمن فوجاں نے مل مار لیا تے جت دی ڈاٹ تھلیوں مارچ کیتا۔ جرمن فوج اگست 1944 تک ایتھے رئی۔ ہٹلر 1940 وچ ایتھے آیا سی تے جرنل فان چولٹٹز نے جیہڑا پیرس دا انتویں جرمن فوجی گورنر سی اوہنے ہٹلر دے آکھن تے وی جاندیاں ہویاں پیرس دیاں یادگار تھانواں نوں تباہ ناں کیتا۔ لڑائی دے مکن تے پیرس نوں چوکھا سارا وڈا کیتا گیا نال دیاں تھاواں نوں چنگا کرکے ایدے نال رلا دتا گیا۔ زمین تھلے چلن والی ٹرین پھیلائی گئی۔ 1970 دے مگروں ایتھے چوکھے سارے بدیسی لوک وی آۓ تے اوناں نیں پیرس نوں اپنا دیس بنایا۔

پیرس نوں اجکل یورپ دا سب توں سوہنا تے جیوندا شہر سمجیا جاندا اے۔ سرکار پیرس نوں ہور ودیا بنان دے کماں چ لگی ہوئی اے۔

جغرافیہ[لکھو]

پیرس، فرانس دے اتلے پاسے ال ڈ فغاس وچ سین دے کنڈے تے وس ریا اے۔ شہر دا مڈ دریا دے اک جزیرے ال ڈ لا سائیٹ تے پیا۔ پیرس اک پدرے ویڑے تے وس ریا جتھے اچیاں نیویاں تھانواں وی نیں۔ سب توں اچی تھاں مونت مارترے 130 میٹر (427 فٹ) اے تے سب توں نیویں 35 میٹر (115 فٹ) اے۔ پیرس 105 مربع کلومیٹر تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ ایہ ہن 105.39 مربع کلومیٹر (41 مربع میل) تھاں تے پھیلیا ہویا اے۔ پیرس 20 تصیلاں وچ ونڈیا ہویا اے۔

لوک[لکھو]

2004 چ پیرس چ 2,144,700 لوک وس رۓ سن۔ اے دنیا دے سنگنے شہراں چوں اک اے۔ قنون دے مطابق کسے بندے کولوں اودا مزہب یا نسل نیں پچھی جاسکدی۔ پر اودا جمن پو ضرور پچھیا جاسکدا اے تے اینج پیرس چ پورے یورپ نوں اگے رکھدیاں ہویاں سب توں ود بدیسی لوک وس رۓ نیں۔ 20٪ دے نیڑے پیرس دے واسی بدیسی نیں۔ بدیسیاں چ افریقہ تے ایشیاء والے سب توں جوکھے نیں۔ فرانس چ جنے وی بدیسی نیں اودا 37٪ پیرس چ وس رۓ نیں۔

راجگڑھ[لکھو]

پیرس دیس دا راجگڑھ اے اس لئی ملک دے دوہاں اعلی ترین عہدےداراں صدر تے وزیراعظم دیاں رہائش گاہاں وی ایتھے نیں ۔ فرانسیسی پالیمنٹ دے دونے ایوان سینٹ تے قومی اسمبلی دریاۓ سین دی کھبے کنرے تے قائم نیں ۔ فرانس دیاں اعلی تریں عدالتاں وی ایتھے قائم نیں ۔

آن جان[لکھو]

دنیا دا کاروباری تے پھرن ٹرن دا گڑھ ہون باجوں پیرس دا ٹرانسپورٹ پربندھ وی دنیا دے ودھیا پربندھاں وچوں اک اے تے اسنوں ہور نواں کیتا جاریا اے۔۔ پیرس دے تن ہوائی ادے نیں: ڈیگال, اورلی تے بورغے۔ زمین تھلے چلن والی میٹرو پیرس وچ پہلی واری 1900 وچ چلی۔ ایہ 214 کلومیٹر (133 میل) لمی اے تے ایدھے تے 301 سٹیشن تے 384 سٹاپ نیں۔

پھرن ٹرن[لکھو]

پیرس وچ سلانہ 2 کروڑ 80 لکھ پھرن ٹرن دے شکین آندے نیں جناں وچوں اک کروڑ تے ستر لکھ بدیسی ہوندے نیں۔ ایدھے میوزیم تے یادگار تھانوں لوکاں نوں اپنے ول کھچدیاں نیں۔ لوور دا میوزیم 80 لکھ سلانہ لوکاں دے آن باجوں دنیا دا سب توں زیادہ ویکھیا جان والا میوزیم اے۔ نوٹرڈیم ڈی پیرس سلانہ اک کروڑ 20 لکھ تے سیکرے کویر پیرس 80 لکھ لوک اپنے ول کھچدا اے۔ آئیفل ٹاور پیرس دی سب توں مشہور تے ویکھی جان والی یادگار اے جتھے سلانہ 60 لکھ لوک آندے نین۔ ڈزنیلینڈ پیرس نوں ویکھن 14.5 ملین لوک 2007 وچ آۓ۔

لوور دے میوزیم وچ آرٹ دے ودھیا وکھالے نیں جنہاں وچ مونا لیزا دی مورت تے مائلو دی وینس وی نیں۔پیبلو پکاسو دیاں مورتاں لئی میوزی پکاسو تے آگسٹ روڈن دیاں مورتاں لئی میوزی روڈن دے میوزیم نیں۔

پارک تے پھلواریاں[لکھو]

ٹویلیری پھلواری 1564 وچ بنی تے عام لوکاں لئی 1667 وچ کھولیا گیا۔ ایہ سین دے کنڈے تے لوور تے کنکورڈ ویہڑے دے وشکار اے۔ 17ویں صدی دی لکسمبرگ پھلواری سین دے کھبے کنڈے تے اے۔ بوٹا پھلواری فرانس دے بادشاہ لوئی XIII دے حکیم نے دوائیاں والے بوٹیاں لئی ایہ پھلواری اگائی سی تے ایہ پیرس دی پہلی عام لوکاں دے پھرن دی پھلواری سی۔

پیرس دے ہور پارک دوسری فرانسیسی سلطنت ویلے بنے۔ مونٹسوری پارک، پارک ڈی بائٹ شومونٹ تے مونسو پارک، نپولین III نے اپنے مستری الفانڈ کولوں بنواۓ۔ ایدوں ای نواب ہسمان نے پیرس دے لیندے پا سے دے بولون پارک نوں ودیا کیتا۔ مگرون چڑھدے پاسے ول دے ونسن پارک نوں وی اینج ای ودیا کیتا گیا۔ پیرس دے دیس وکھالے وچ پارک ڈی لا ولیٹ، اندرے سترون پارک، پرومیناڈے پلانٹی تے چمن ڈی فر ڈی پیٹٹ سینٹیور نویں پارک نیں۔

پڑھائی[لکھو]

نوویں صدی وچ شارلمین نے گرجیاں نوں ایہ اختیار دتا جے اوہ اپنے دوالے دے تھاں دے نیانیاں نوں لکھنا پڑھنا تے میتھمیٹکس سکھان تے وڈے گرجے ایدھے نال بولی، موسیقی فزکس تے مذہب دی پڑھائی کران۔ پیرس وچ وی ایس پڑھت دا مڈھ پیا۔ پیرس یونیورسٹی 12ویں صدی دے وشکاد بندی اے۔ ہن پیرس تے ال ڈ فغاس وچ پڑھائی لئی 330,000 بندے کم کر رۓ نیں جناں وچوں 170,000 استاد تے پروفیسر نیں جیہڑے 29 لکھ پڑھاکواں نوں 9,000 پرائمری، سیکنڈری ہائی سکنڈری تے اچی پدھر دے سکولاں وچ پڑھارۓ نیں۔


سال 5-2004 چ 359,749 پڑھاکو نے پیرس دیاں 17 یونیورسٹیاں وج داخل ہوۓ ، جہڑا کہ یورپ چ سب توں زیادہ اے ۔ ہور اتلی پدھر دے کالجاں وچ 240,778 پڑھاکو اوس سا پڑھ رۓ سن تے اینج ایس تھاں تے اتلی پدھر وج پڑھن والے کل پڑھاکو 600,527 سن۔

کھیڈ[لکھو]

1900 تے 1924 دیاں اولوپک کھیڈاں 1938 تے 1998 دے فیفا ورلڈ کپ تے 2007 دے رگبی ورلڈ کپ پیرس وچ ہوۓ۔ ٹور ڈی فرانس دی سلانہ دوڑ جتھوں وی ٹرے تے لنگے اوہدا انت پیرس تے تے 1975 توں شانزے لیزے، پیرس تے ہوندا اے۔

مورتاں[لکھو]




یورپی دیساں دے راجگڑھ خطے دے حساب نال
چڑھدا یورپ

روس دا جھنڈاماسکو  • بیلاروس دا جھنڈامنسک  • یوکرین دا جھنڈاکیف  • قازقستان دا جھنڈاآستانہ۲  • مالدووا دا جھنڈاکشینیف  • پولینڈ دا جھنڈاوارسا  • چیک لوکراج دا جھنڈاپراگ  • ہنگری دا جھنڈابوداپست  • سلواکیا دا جھنڈابراتسلاوا  • رومانیہ دا جھنڈابخارسٹ  • آذربائیجان دا جھنڈاباکو۱  • آرمینیا دا جھنڈایریوان۱  • جارجیا دا جھنڈاتبلیسی۱

چڑھدا دکھن یورپ

البانیا دا جھنڈاتیرانا  • کوسووا دا جھنڈاپریسٹینا  • بوسنیا تے ہرزیگووینا دا جھنڈاساراجیوو  • شمالی قبرص دا جھنڈانیکوسیا  • سربیا دا جھنڈابلغراد  • یونان دا جھنڈاایتھنز  • مقدونیہ دا جھنڈاسکوپیے  • مونٹی نیگرو دا جھنڈاپودگورتسا  • ترکی دا جھنڈاانکرہ۲  • قبرص دا جھنڈانیکوسیا  • کروشیا دا جھنڈازاغرب  • بلغاریہ دا جھنڈاصوفیہ

لہندا یورپ

برطانیہ دا جھنڈالندن  • فرانس دا جھنڈاپیرس  • جرمنی دا جھنڈابرلن  • نیدرلینڈز دا جھنڈاایمسٹرڈیم  • بیلجیئم دا جھنڈابرسلز  • آسٹریا دا جھنڈاویآنا  • سویٹزرلینڈ دا جھنڈابرن  • لکسمبرگ دا جھنڈالکسمبرگ (شہر)  • لیختنشٹاین دا جھنڈاوادوس

اتلا یورپ

فنلینڈ دا جھنڈاہیلسنکی  • ناروے دا جھنڈااوسلو  • سویڈن دا جھنڈاسٹاکہوم  • ڈنمارک دا جھنڈاکوپن ہیگن  • لٹویا دا جھنڈا ریگا  • لتھوانیا دا جھنڈاویلنیوس  • اسٹونیا دا جھنڈاٹالن  • آئس لینڈ دا جھنڈا ریکجاوک

دکھن یورپ

اٹلی دا جھنڈاروم  • انڈورا دا جھنڈاانڈورا لا ویلا  • سلوینیا دا جھنڈالیوبلیانا  • مالٹا دا جھنڈاولیٹا  • سپین دا جھنڈامیڈرڈ  • پرتگال دا جھنڈالزبن  • سان مرینو دا جھنڈاسان مرینو شہر  • مناکو دا جھنڈامناکو

۱:قفقاز چ ایشیا تے یورپ وشکار دیس:: ۞:: ۲:دیس ایشیا چ تے کجھ حصہ یورپ چ
وڈے شہر:استمبول • سینٹ پیٹرزبرگ • بون • ہامبرگ • میلان • بارسلونا • روستوو نا دانو • میونخ • خارکیف • نیژنی نووگورد • سمارا • قازان • برمنگھم • اوفا • وولگوگراد • کولون • دنیپروپترووسک • اودیسا