ڈرامہ

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
رومیؤ جولیئٹ دا اک مورت

ناٹک ساہت دا اک روپ اے جس نوں منچ اتے لکھی سکرپٹ توں چیتے کیتے پاتراں دے وارتالاپ راہیں ابھنی روپ وچ پیش کیتا جاندا اے۔ ناٹک لکھن والے نوں ناٹک کار کیہا جاندا اے۔ "ناٹک" توں مطلب لکھتی روپ وی ہو سکدا اے اتے اس دی منچ تے پیشکاری وی۔[1] ناٹک: ناٹک ساہت دی اک ستنتر، مکمل اتے اہم ونگی اے۔ ساہت دے ہور روپاں جویں گد، فکشن اتے شعری نالوں اس دی ولکھن ہوند دا کارن ایہہ اے کہ اس نوں سٹیج اتے روپمان کیتا جاندا اے۔ اس وچلے پاتر زندہ روپ وچ سامھنے آ کے ناظرین دے من تے سدھا اثر پاؤندے ہن۔ ناٹک وچ ساہت، کلا اتے مظاہرہ شامل ہن جس کر کے ایہہ دوہرے کردار والی ساہت ودھا اے۔ ناٹک اکو ویلے ساہت روپ وی اے تے کلا روپ وی۔ اس دے ‘لکھت پاٹھ’ دے نال ‘کھیڈ پاٹھ’ وی شامل ہندا اے، اس لئی ناٹک کار نوں اپنی سرجنا ویلے پاٹھک (reader) اتے درشک (audience) دوہاں نوں سامھنے رکھنا پیندا اے۔

ناٹک کوئی نوین ساہت روپ نہیں۔ انسان نے جدوں بولنا وی نہیں سی سکھیا، اودوں وی اوہ اپنے ہاو-مطلب، کم (action)، نقل (imitation) اتے اداواں (gestures) راہیں ظاہر کردا سی۔ ایہہ تنے کرم ہی ناٹک کلا دے بنیادی تتّ ہن۔ سنسکرت اتے یونانی ساہت وچ رچے ناٹک عالمی ساہت دا اہم انگ ہن۔

ناٹک سنسکرت شبد ‘ناٹی’ توں بنیا اے۔ ‘ناٹی’ ‘نٹ’ اتے ‘ناٹ’ دھاتوآں توں ترقی یافتہ ہویا اے۔ بھائی کانھ سنگھ نابھہ نے ‘مہان کوش’ وچ ‘نٹ’ شبد دا مطلب نچنا، ہیٹھاں ڈگنا، مطلب دکھاؤنا، کمبنا، سرکنا اتے ناٹک دیکھن والا دسے ہن۔ ‘ناٹی’ شبد توں مطلب ناٹک جاں سوانگ وی منے گئے ہن۔ پچھم وچ ناٹک کلا دا ترقی یونان دیش وچ ہویا۔ انگریزی وچ ناٹک لئی ‘ڈرامہ’ شبد ورتیا جاندا اے۔ ‘ڈرامہ’ شبد ‘ڈراؤ’ توں نکلیا اے، جسدا مطلب کم جاں کرم راہیں کجھ کر کے درساؤنا اے۔ اک ہور دھارنا مطابق ‘ڈرامہ’ شبد یونانی شبد ‘Dran’ توں نکلیا اے، جسدا مطلب ‘To do’ (inaction) اے۔ جو وی اے ڈرامے وچ کم جاں کریا شامل اے اتے ایہہ نرت، نقل اتے سوانگ توں سریشٹھ ساہت روپ اے۔

ناٹک کار مولک لکھاری دے نال-نال کرافٹمین وی اے۔ اسے لئی انگریزی وچ ناٹک کار لئی ‘پلیرائیٹ’ شبد دی ورتوں کیتی جاندی اے۔ اس توں مطلب ‘ناٹک گھڑن والا’ دے ہن۔ انگریزی وچ ‘ڈرامہ’ دے برابر دا اک شبد ‘پلے’ (play) اے، جو بھارتی شبد ‘روپک’ نال ملدا اے۔ ‘ڈرامے’ اتے ‘پلے’ وچ سوخم انتر اے۔

ناٹک اک مشرت کلا اے۔ اس دی سرجنا وچ گیت، شعری آدی انشاں توں بناں ناٹک کار، ایکٹر، سوتردھار، پروڈیؤسر، پربندھک اتے درشک یوگدان پاؤندے ہن۔ اس نوں علم دا سوما مندیاں بھرتمنی نے ناٹی شاستر دی رچنا کیتی اتے ناٹک نوں ‘پنچم وید’ ہون دا گرو بخشیا۔ اس پنجویں وید ناٹک دی رچنا چوہ ویداں وچوں انش لے کے کیتی گئی۔ بھرت منی مطابق برہما نے رگوید وچوں سنواد (پاتراں وچلی گل کتھ)، ساموید وچوں سنگیت (ناچ، گلوکار اتے سازاں دیاں دھناں)، یجر وید وچوں باتاواں (سریر دے انگاں نوں ہلا کے مطلب درساؤنے) اتے اتھروَ وید وچوں رس تتّ (مانسک اثر) سمو کے ناٹک دی رچنا کیتی۔ چار ویداں دے برخلاف ناٹک ناں دا ایہہ پنجواں وید سبھ ورناں لئی سامان مطلب نال رچیا گیا۔

مانو جیون دے وڈا وسترت رنگ-منچ اتے ہون والے ناٹک نوں ناٹک کیہا جاندا اے۔ انسان دے کم-کاج، دینک جیون دیاں سرگرمیاں، مانو جیون ناٹک دے بھن-بھنّ انگ اتے مورت ہی ہن۔ ناٹک کسے جیون دی نقل اے پر ایہہ نقل اصل توں ودھیرے یتھارتھک چتر پیش کرن دی گنجائش رکھدی اے۔ ناٹک انسانی سبھاء دی نقل اے، اس دے اندرلے جدوجہد دی کہانی اے، جو منچ اتے پیش کیتی جاندی اے۔ منچن نال ایہہ کہانی اینی طاقتور ہو جاندی اے کہ سارے مانو سماج نوں متاثر کر سکدی اے۔ ناٹک منورنجن دے زریعہ دے نال-نال کسے سارتھک ادیش دی دھارنی وی اے۔

ناٹک کیونکہ لکھے جان تے ہی سماپت نہیں ہو جاندا سگوں اسنے رنگ-منچ تے جا کے سنپورنتا گرہن کرنی ہندی اے۔ اس لئی ناٹک نوں اجیہی ساہت رچنا منیا گیا اے، جس دے انتہکرن دی سوکھمتا نوں اسیں رنگ-منچ تے مورت روپ وچ ویکھ سکدے ہاں۔ کھیڈے جان ویلے ابھرن والے تتّ ناٹک دی لکھت وچ موجود ہندے ہن۔ رنگ-منچ توں سچیت ناٹک کار دے لکھت پاٹھ وچ کھیڈ پاٹھ لپت ہندا اے جس نوں رنگ-منچ تے ڈیکوڈ کرنا ڈریکٹر دا کم اے۔ منچن اہلیت کارن ہی ناٹک درشک نوں متاثر کر سکدا اے۔ ناٹک دی سنپورنتا ابھنی مظاہرہ وچ اے، ابھنی اس دا مرکز نقطہ اے۔

اجوکے ویلے وچ رنگ-منچ وچ بہطرح ترقی آؤن کارن ناٹ-لکھت وچ وودھتا آئی اے۔ ریڈیو، فلم اتے ٹی۔وی۔ دی آمد نال ناٹ لکھت تے مکمل اثر پیا اے۔ اس نال ناٹک اپنے پرمپرک روپ بدل کے نویں روپ اختیار کر رہا اے۔ پہلاں صرف پورے ناٹک اتے اکانگی ہی رچے تے کھیڈے جاندے سن مگر ہن رنگ-منچ وچ روشنیاں دی ورتوں اتے پٹھّ- ورتی آوازاں ورگے زریعاں دی آمد نال منچ پکھ وی بدل گیا اے۔ نتیجے وجوں کاوَ- ناٹک، لگھو-ناٹک، نکڑ-ناٹک، بال- ناٹک، سنگیت- ناٹک، نرت-ناٹکت، کوریوگرافی، اک پاتری ناٹک اتے ابول ناٹک (Mime) آدی ناٹکی سروپ اگھڑ کے سامھنے آئے ہن۔ عالمی ناٹ- سٹائلاں نے ایہناں تے مکمل اثر وی پایا اے۔ بین القوامیت اتے کمپیوٹریکرن کارن وی ناٹک دی ودھا وچ انقلابی پرورتن آیا اے۔ اس ساری ردو-بدل نے وچار، پرکار اتے کمیونیکیشن دی نظر توں ناٹک دے نویں پرتمان سرجے ہن۔

* ناٹک دے روپ[لکھو]

اکانگی ناٹک[لکھو]

اکانگی ناٹک توں مطلب اک انگ وچ تھیٹر تے پیش کیتی گئی جھاکی جس وچ ناٹک دیاں واقعے اک ہی ستھان تے واپردیاں ہن۔  اکانگی اتے ناٹک دوویں اک دوجے توں وکھ ہن۔   اکانگی ناٹک دا اک حصہ اے جس وچ ناٹک دے سادے تتّ موجود ہندے ہن پر اکانگی ناٹک توں سائز وچ چھوٹی ہندی اے اکانگی دا سماں لگبھگ 45 منٹ نسچت کیتا گیا اے پر حال ویلے وچ اکانگی نوں 20 -25 منٹا دے وچ تھیٹر تے پاتراں راہیں مظاہرہ کیتا جا سکدا اے۔  اکانگی دا سائز نکا ہون کرکے ایہہ ناظرین دی حرمن پیاری ونگی سدھ ہوئی اے۔   اکانگی جیون دی کسے اک گھٹنا نوں پاتراں دے گروہ ولوں تھیٹر تے پیش کیتی جاندی اے۔  جس وچ پاتراں دے جدوجہد ولوں کسے سمسیاں نوں حل کیتا جاندا اے اتے درشک طبقہ نوں سکھیا دتی جاندی اے۔

پرو۔ پیارا سنگھ مطابق،      i.       اکانگی سائز وچ مختصر ہونی چاہیدی اے۔    ii.       ایہہ ادھے جاں پونے گھنٹے دے ویلے وچ سماپت ہونا چاہیدا اے۔   iii.       اس وچ جیون دی کسے اک مول سمسیاں گھٹنا، وچار دے کسے خاص پل نوں اس ڈھنگ نال پیش کرنا چاہیدا اے کہ درشک اس توں متاثر ہو سکے۔   iv.       اکانگیکار اپنی انوبھوتی تے پرگٹائ وچ سمانیوجک قائم کرے۔    v.       اس وچ پاتراں، واقعے، تے حوالےآں دی گنتی ودھیرے نہیں ہونی چاہیدی۔   vi.        اس دی اداکاری اچّ درزے دی ہووے۔  vii.        اس وچ رنگ سنکتا دی ورتوں وچ سپشٹتا ضروری اے۔

پورا ناٹک[لکھو]

پورے ناٹک وچ واقعے سرجیاں جاندیاں ہن جنہاں دی درشگت طبقہ ونڈ کرکے ابھلیڈراں ولوں تھیٹر اپر انکا وچ پورا ناٹک پیش کیتا جاندا اے۔ پورا ناٹک ناٹک دے باقی روپا وانگ سانجھے تتا والا ہی ہندا اے پورے ناٹک وچ ابھلیڈراں ولوں جیون دے انوکرن نوں پیش کیتا جاندا اے جو پاتراں ولوں بیان کیتی جاندی کہانی نوں سکھراں دی نوک تک پہنچن توں بعد اک دمکہانی دا وہاء تھلے ڈگدا اے جس نال ساریاں گنجھلاں سلجھ جاندیاں ہن۔ پورے ناٹک وچ وڈیاں واقعے سرجیاں جاندیاں ہن جس وچ دو نکیاں-نکی واقعے وڈی گھٹنا نال پاتراں نوں جوڑدیاں ہن اتے ناٹک وچ گنجھلتا اتے روچکتا پیدا کردیاں ہن۔ پورے ناٹک وچ سماج دیاں معاشی، سیاسی تے سماجی سمسیاں نوں باخوبی ڈھنگ نال بہو-جھاکیاں ولوں پیش کیتا جا سکدا اے۔ جدید ویلے وچ لائیٹ، ساؤنڈ، میوزک سسٹم ورگے اپکرناں نال ناٹک دی پیشکاری ہور وی سوکھی ہو گئی اے کیونکہ اکوں ویلے وچ اک توں ودھ مورت تیار کیتے جا سکدے ہن اتے لائیٹ دی مدد نال مورت دی پیشکاری ہور وی سوکھی ہو گئی اے۔ پورے ناٹک وچ کہانی دا پھیلاء ہون کرکے ودھ سماں لگدا اے۔ پورا ناٹک جیون دا بھرواں مکمل مورت پیش کردا اے۔ اس لئی پورے ناٹک نوں جیون دا بھو-درس کہندے ہن۔ [2]

شعری ناٹک[لکھو]

شعری ناٹک ساہت دی اجیہی ودھا اے جس وچ ناٹک دے وارتالاپ شاعری دے روپ وچ ہندے ہن۔  شعری ناٹک وچ ناٹک کار دے کمیونیکیشن دے مطلب ڈونگھے اتے بااثر ہندے ہن جو پاٹھکاں اتے ناظرین نوں اپنی من بچنی تے حقیقت دے نال-نال سوچ حاصل ہندی اے۔  گردیال سنگھ پھلّ مطابق، شاعری ہی ناٹکی پاتر دے سمدروں ڈونگھے دل دیاں دا تجربہ کر سکدی اے تے شعری ناٹک لکھن والا ہی مہان پاتر ہی سرج سکدا اے، جس وچ ناٹک کار آپ ہندا ہویا وی اس وچ نہیں ہندا۔[3]

پرو۔رجندر پال سنگھ براڑ مطابق، ڈینس ڈنوگ لکھدے ہن کہ، ادوں ناٹک شعری ہندا اے۔ جدوں اس دے ستھول انش (پلاٹ، پاتر،وارتالاپ، مورت تے ہاوبھاو)اپنے آنترک سمضموناں رانہی ننرتر پررپر انوروپیؤ تے پرجولتا دے اوہ گن وکھاؤدیں ہن جو اک شاعری دے شبداں وچ ہونے ضروری ہن۔[4] شعری ناٹک وچ پاتراں دے آپسی وارتالاپ شعری سٹائل وچ ہندے ہن۔  شعری ناٹک دی پرمکھ وشیستا ایہہ اے کہ شعری ناٹک دے وارتالاپ پرتیکا بمب النکار، رس تے معنےآں نوں دھیان وچ رکھ کے سرجے جاندے ہن ایہہ وارتالاپ اکار وچ محدود جاے ہندے ہوئے وی اپنا اثر درشکا تے چھڈّ جاندے ہن۔  دوجی وشیستا ایہہ اے کہ ناٹک وچ شعری وارتالاپ پھلیش بیک تکنیک راہیں ناٹک دی جانکاری دندے ہن۔  شعری ناٹک وچ یتھارتھکتا گھٹ تے سوچ دے انش ودھ ہندے ہن کیونکہ شعری سٹائل وچ لکھیا ناٹک ناٹک کار دے منوجذبات، وچاراں اتے شعری بولی دے ڈونگھے معنےآں نوں بیان کردا اے۔

گیت ناٹک[لکھو]

گیت ناٹک توں مطلب ناٹک وچ پاتراں دا آپسی سنواد گیت گا کے کردے ہن۔   گیت ناٹک کھیڈن لئی پاتر جاں اداکار ناٹکی ماحول دے مطابق ہونے چاہیدے ہن کیونکہ ابھنی گیت دی دھنی تے ہی کیتا جاندا اے۔  اس کرکے اداکار نوں ابھنی دے نال-نال سنگیت دی سوجھ وی لازمی اے۔ سنگیت دی سوجھ تے چنگے ابھنی والا ہی پاتر ہی ناٹک وچ بااثر ایکتا نم بنائی رکھدا اے۔

سنگیت ناٹک[لکھو]

سنگیت ناٹک ناٹک ساہت دی پرمکھ ونگی اے۔ سنگیت ناٹک وچ ناٹک دے پچھے سنگیت چلدا اے اتے اداکار موک کریاواں راہیں مظاہرہ کردا ہن۔  ناٹک ساہت وچ سنگیت ناٹک دی پرمکھتا اس کرکے اے کیونکہ سنگیت ہی ناٹک نوں شروع توں انت تک رفتار شیل بنائی رکھدا اے۔  سنگیت ناٹک وچ سرجیاں گئیاں واقعے نوں پاتراں دے موک ابھنی ولوں پیش کیتا جاندا اے۔  سنگیت ناٹک وچ اداکار تے ڈریکٹر نوں پرمکھتا دتی جاندی اے۔   جد کہ ناٹک دیاں باقی ونگیاں وچ ناٹک کار نوں پرمکھ منیا جاندا اے۔

پرچھاواں ناٹک[لکھو]

پرچھاواں ناٹک وچ منچ تے چٹا پردہ کیتا جاندا اے۔  اس پردے دے پچھے اداکار ابھنی کردے ہن اتے اوہناں دا پرچھاواں چٹے پردے تے ابھنی کردا ہویا درشکا نوں دکھائی دندا اے۔ اس ناٹک وچ اداکار دے جسمانی کرم ہی وکھائی جاں سکدے ہن چہرے دے اثر نہیں ۔  اس وچ لڑائی جھگڑے تے لڑائی دیاں جھاکیاں بہت ودھیاں وکھائیاں جا سکدیاں ہن۔ [5]پردے پچھے ابھنی کردے ابھلیڈراں دا مظاہرہ درشکا نوں دکھاؤن لئی پردے تے روشنی پائی جاندی اے تاں جو درشک طبقہ نوں اوہناں دی کم ستھتی توں جانو کروایا جا سکے۔  اس ناٹک وچ ناٹک کار ولوں ایہہ دھیان رکھیا جاندا اے کہ مظاہرہ کر راے اداکار اک جگت وچ کھڑے ہون تاں جو پردے تے اوہناں دا پرچھاواں درشکا تے اثر پا سکے۔  پرچھاواں ناٹک وچ پاتراں دے وارتالاپ چھوٹے ہندے ہن۔  گردیال سنگھ پھلّ-اس ناٹک وچ اداکار دے جسمانی کرم ہی وکھائی جا سکدے ہن چہرے دے اثر نہیں۔  اس وچ لڑائی جھگڑے تے لڑائی دیاں جھاکیاں بہت ودھیاں وکھائیاں جا سکدیاں ہن۔ [6]

لگھو ناٹک[لکھو]

لاگھو ناٹک اکار دے وچ چھوٹا ہندا اے پر اس نوں اک توں ودھ مورت جھاکیا وچ پیش کیتاں جا سکدا اے ۔ تریخی، متھہسک سماجی واقعے نوں چن کے پاتراں دے ابھنی ولوں تھیٹر تے پیش کیتا جاندا اے۔ لگھو ناٹک وچ پیش کیتی جاندی گھٹنا ناٹک دے انت وچ سکھیادائک جاں سماجی مدیاں نوں درشک طبقہ دے سنمکھّ پیش کردی اے ۔

ریڈیو ناٹک[لکھو]

ریڈیو ناٹک دھنی دے اثر ماتحت کھیڈیاں جان والا ناٹک اے۔ جس وچ وارتالاپ پردھان ہندے ہن۔ ریڈیو ناٹک انفرادی گروہ ولوں آپتے گھراں وچ بیٹھ کے صرف سن کے اند مانیا جا سکدا اے پر ویکھیا نہیں جا سکدا۔ ریڈیو ناٹک ساہت دی اجیہی کلا اے جس نوں صرف سنیا ہی جا سکدا اے اتے تھیٹر دی انہوند ہندی اے۔ ریڈیو ناٹک وچ دھنی دے اثر ماتحت ناظرین نوں کیل لیا جاندا اے۔ اداکار دی آواز وچ رس، لے، تال اتے مطلب بھرپور ہونے چاہیدے ہن جو انسان دے من تے اپنی گہری چھاپ چھڈّ جان تے سنن والے انسان نوں منونرنجن دے نال-نال سہج سواد دی حصول ہووے۔ ریڈیو ناٹک وچ آواز دی انی مہانتا اے کہ ایہہ الوپ پاتراں نوں آواز دی مدد نال ناظرین اگے اس نوں درشٹیگوچر کر دندی اے۔ ریڈیو ناٹک ساہت دی اجیہی ونگی اے جس وچ ناٹک نوں پاتراں دے ابھنی ولوں تھیٹر تے پیش نہیں کیتا جاندا سگوں پاتراں دے وارتالاپ نوں دھنی اثر راہیں سنیاں جاندا اے۔   ریڈیو ناٹک دے پاتر اپنی وارتالاپ دے اثر ہیٹھ درشکا نوں کیل لیندے ہن۔  ریڈیو ناٹک نوں صرف سنیاں جاندا اے اس لئی ریڈیو ناٹک اک سنن کلا اے۔ پاتراں دے وارتالاپ وچلا رس تے لہجہ درشک گروہ تے اپنے استتو دی پہچان بناؤندا اے۔   ریڈیو ناٹک دی وشیستا ایہہ اے کہ ایہہ رنگمنچی ناٹک دی طرحاں اکٹھ وچ بیٹھ نہیں دیکھیاں جاندا سگوں درشک اپنے-اپنے گھراں وچ بیٹھ کے سن سکدے ہن۔  دوجی وشسیتا ایہہ اے کہ اس دے وارتالاپ آسان، سوکھے تے واضع ہندے ہن جو عامَ جن گروہ لئی لکھے گئے ہندے ہن۔ ریڈیو ناٹک وچ دھنی دی پردھانتا ہندی اے۔ دھنی ہی ناٹک وچ ویلے ستھان اتے اثر دی ایکتا نوں بنائی رکھدی اے اس ناٹک ونگی وچ پاتراں دے چہرے دھنی دے اثر نال ہی روپمان کیتے جاندے ہن۔ ریڈیو ناٹک وچ پاتراں دے پہراوے، سنغار، چال-ڈھال نوں نہیں وکھایا جا سکدا پر پاتراں دی وارتالاپ تے دھنی دے اثر ہیٹھ ناٹک وچ سارے انش پیدا کیتے جا سکدے ہن جو ریڈیو ناٹک نوں کامیاب ناٹک بناؤدے ہن۔ (ڈاکٹر۔) گردیال سنگھ پھلّ مطابق ریڈیو ناٹک صرف دھنی دے اترا چڑھا دی شلپ رانہی ہر بھانت دی وشالتا، ڈونگھیائی، تیکھنتا، جیون کردار، لڑائی، جلوس، مانسک جدوجہد دے ہور وڈا مورت سرج سکدا اے۔[7]

ٹی۔وی۔ ناٹک[لکھو]

ٹی۔وی ناٹک چتر ناٹک دی ودھا اے۔  جس وچ پاتراں نوں بولدے ہوئے دکھایا جاندا اے۔   سو ٹی۔وی ناٹک ناٹک ساہت دی اجیہی ونگی اے جس وچ پاتراں دے ابھنی نوں پہلا سٹوڈیؤ جا سٹوڈیؤ توں باہر شوٹ کیتا جاندا اے تے بعد وچ اس نوں ونت مطابق جوڑ کے ٹی۔وی سکرین تے پیش کیتا جاندا اے۔  ٹی۔وی ناٹک دی پرمکھ وشیستا ایہہ اے کہ اس وچ درشک طبقہ نوں متاثر کرن لئی اداکار وارتالاپ دے نال-نال ہار-شنگار، چہرے دے ہاو-مطلب اتے بااثر سنواد دی ورتوں کردے ہن۔ ڈاکٹر۔) گردیال سنگھ پھلّ مطابق ڈاکٹر۔ سنتوش گارگی نے ٹیلیوژن دی تشریح اس طرحاں دتی اے:اسیں ٹیلیوژن نوں کلوز اپ دا ناٹک کہہ سکدے ہاں ایہناں ناٹکاں وچ سنواد سکیم تے نکٹ ورتی مکھ مدرا تے بہت زور ہندا اے۔ اس وچ سنمے تے تھئیٹر دی چتراتمکتا تے کلپناشیلتا دا امطلب ہندا۔[8] ٹی۔وی ناٹک ساہت دی اجیہی ودھا اے جس وچ ڈرامے نوں درشکا ساہمھنے درشٹیگوچر کیتا جاندا اے۔ چتر دی مدد نال سارے پاتر ناٹک وچ اپنا اپنا کم نبھاؤندے ہوئے درشکا اگے پرگٹہندے ہن۔ ٹی۔وی ناٹک وکھاؤن لئی پہلاں ابھلیڈراں دی مدد نال سوٹنگ ریکارڈ کر لئی جاندی اے اتے ناٹک دوران شوٹ کیتے گئے سین آپس وچ ترتیب مطابق جوڑ کے ناٹک دی سپورنتا نوں قایم رکھیاں جاندا اے اتے چتردی سہائت نال تھیٹر تے پیش کیتا جاندا اے۔ ٹی۔وی ناٹک وچ اداکار صرف اپنی آواز نال ہی درشکا نوں سموہت ہی نہیں کردے سگوں اپنے پہراوے ہار-سنگار اتے ڈھکویں بھاوپورن وارتالاپ نال درشکا نوں کیل لیندے ہن۔ ٹی۔وی ناٹک وچ دو،تن جاں چار جاں اس توں ودھ پاتر وی اکٹھے بیٹھ کے گلاں کردے وکھائی جا سکدے ہن کیونکہ درشک چتر دی مدد نال اوہناں وچلی وارتالاپ دا فرق سمجھ سکدے ہن۔ ٹی۔وی ناٹک چھناں وچ ہی جی راے اج دے کھنڈت انسان نوں ابھویکت کرن لئی اداکار دے اندرلے دونداتمک جدوجہد دا ایکس-ریس کرنا ہی اس ناٹک دی سیما اے تے ایہہ ہی اس دا ادیش اے۔ [9] ٹی۔وی ناٹک وچ اداکار انسان دے اندرلے سچ نوں سماج وچ پیش کردے ہن مطلب ناٹک دا ادیش سماج دے حقیقت نوں فنی روپ وچ ڈال کے سماجی پیشکار کرنا اے۔ ٹی۔وی ناٹک کھیڈن دا سماں تیہہ منٹ جاں اک گھنٹہ دی پیشکاری ہندی اے۔ ایہہ اک جاں اک توں ودھ کشتا وچ دکھیاں جا سکدا اے۔ پنجابی وچ سبھ توں پہلاں ٹی۔وی ناٹک بلونت گارگی دوادا 'ایکٹرس' پیش کیتا گیا اے۔

اک پاتری ناٹک[لکھو]

اک پاتری ناٹک وچ اک مکھ ابھنیکار ہندا اے اتے باقی بے جان وستواں جھاکیاں دے روپ وچ تھیٹر تے پیش کیتا جاندا اے۔  اک پاتری ناٹک وچ موضوع دی پردھانتا ہندی اے ایہہ موضوع سماج وچوں ہی لئے جاندے سماج دیاں سمسیاواں نوں ناٹک کار ولوں خیالی روپ وچ ڈھال کے پیش کیتا جاندا اے۔ اس ناٹک دی پرمکھ وشیستا ایہہ اے کہ ناٹک نوں کہانی وانگ سنایا جاندا اے۔ ناٹک اک پاتری ہون کرکے ناٹک دا مکھ پاتر ساری کہانی نوں جذباتی، لے اتے سراں دی ٹون وچ پیش کیتا جاندا اے۔  اک ہی پاتر ولوں سٹیک اپر آ کے کہانی نوں پاتراں دے مطابق آواز بدل-بدل کے فلیش بیک تکنیک راہیں پیش کیتا جاندا اے۔

موک ناٹک[لکھو]

اس ناٹک ودھا راہیں اداکار موک ابھنی پرسعنصر کردے ہن۔  موک ناٹک وچ سنگیت پردھان ہندا اے۔  سٹیج دے پچھے سنگیت چلدا اے اتے سنگیت دی دھناں تے موک ابھنی کیتا جاندا اے۔  سنگیت اتے ابھنی دی جاری چال نال موک ناٹک اگے ودھدا ہویا سکھراں تک پہنچدا اے۔  موک ناٹک وچ پرکرتک سمت نوں ذکر کرکے پرستھتیاں دا اندازا لگایاں جاں سکدا اے۔  دوجا ابھلیڈراں دے پہراوے ہار-سنگار اتے سنگیتک دھناں توں ماحول چترن موک ناٹک دا وشیس گن اے۔  موک ناٹک وچ سنگیتک دھناں دا اثر ودھیرے ہندا اے موک ناٹک دی پیشکاری وچ پاتراں دے وارتالاپ دی انہوند کارن پیشکاری گنجھل دار ہندی اے کیوں کہ پاتراں ولوں کیتا جاندا موک ابھنی درشکا نوں ناٹک دے انت وچ سکھیا دائک ہندا اے۔   سپسٹّ موک ابھنی ہی واضع سکھیاں حاصل کردا اے اس لئی موک ابھنی آسان، شپسٹ تے اثر پورن ہونا چاہیدا اے جو درشکا تک پہنچائی جان والی سکھیاں نوں سرلتا پوروک پیش کر سکے۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. "Play": Dictionary.com website. Retrieved on جنوری 3, 2008.
  2. پھلّ, گردیال سنگھ (2011). پنجابی ناٹک سروپ اصول تے ترقی. پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی, 59. 
  3. پھلّ, گردیال سنگھ (2011). پنجابی ناٹک سروپ اصول تے ترقی. پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی, 172. 
  4. براڑ, رجندر پال سنگھ. جدید پنجابی ساہت روپاکار اصول تے روپانترن, 115. 
  5. پھلّ, گردیال سنگھ (2011). پنجابی ناٹک سروپ اصول تے ترقی. پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی, 174. 
  6. پھلّ, گردیال سنگھ (2011). پنجابی ناٹک سروپ اصول تے ترقی. پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی, 174. 
  7. پھلّ, گردیال سنگھ (2011). پنجابی ناٹک سروپ اصول تے ترقی. پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی, 176. 
  8. پھلّ, گردیال سنگھ (2011). پنجابی ناٹک سروپ اصول تے ترقی. پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی, 177. 
  9. پھلّ, گردیال سنگھ (2011). پنجابی ناٹک سروپ اصول تے ترقی. پٹیالہ: پنجابی یونیورسٹی, 177.