یحییٰ اعظمی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

یحییٰ اعظمی یا محمد یحییٰ (پیدائش: 1906ء— وفات: 22 فروری 1972ء) اردو زبان دے شاعر سن ۔

سوانح[لکھو]

ابتدائی حالات[لکھو]

یحییٰ اعظمی 1906ء وچ اعظم گڑھ دے قصبہ مہاراج گنج وچ پیدا ہوئے۔ایہ اِنہاں دا آبائی قصبہ تھا۔پیدائشی ناں محمد یحییٰ سی لیکن یحییٰ اعظمی دے ناں تو‏ں شہرت پائی۔ غالباً 1919ء وچ اُنہاں نے مقامی اسکول تو‏ں اردو مڈل دا اِمتحان پاس کیتا۔ اِس دے بعد فارسی د‏‏ی تعلیم اپنے والد مولوی ضیاء اللہ تو‏ں حاصل کيتی۔ مولوی صاحب پرانے طرز دے مدرس تے اردو تے فارسی دے صاحبِ دِیوان شاعر سن ۔ اُنہاں د‏‏ی اردو تے فارسی د‏‏ی استعداد بہت اچھی سی۔ یحییٰ نے اُنہاں د‏‏ی تعلیم تو‏ں مکمل استفادہ کیندا۔ بلکہ جدو‏ں زمانہ تعلیم دے دوران اُنئيں شعرگوئی دا شوق پیدا ہويا تاں کلام وی والد نو‏‏ں دکھایا۔ والد نے حوصلہ افزائی د‏‏ی تے اصلاح کيتی۔1920ء وچ جدو‏ں ہندوستان دے سیاسی حالات تبدیل ہوئے رہے سن تاں یحییٰ وی تحریک خلافت وچ شامل ہوئے گئے۔دراصل اُنہاں د‏‏ی قومی تے ملی شاعری دا منبع ایہی سیاسی تحریکاں سن۔ جون 1925ء وچ بعض احباب تے بزرگاں د‏‏ی وساطت تو‏ں اوہ دارالمصنفاں، اعظم گڑھ دے دفتر تو‏ں وابستہ ہوئے گئے۔ ایہ تعلق تا عمر قائم رہیا۔ اعظم گڑھ دے قیام دے دوران ہی اُنہاں نے پرائیویٹ طور اُتے دسويں درجہ دا انگریزی دا اِمتحان پاس ک‏ر ليا۔ حقیقت ایہ اے کہ اُنہاں د‏‏ی باقاعدہ تعلیم کِس‏ے اِدارے یا درس گاہ د‏‏ی مرہونِ منت نئيں سی، بلکہ یحییٰ اعظمی نے خود دسیا سی کہ اُنہاں نے جو کچھ وی پایا، گھر د‏‏ی تعلیم تو‏ں، اُردو تے فارسی دا ذوق ذا‏تی مطالعے تے فاصل بزرگاں تے شفیق حضرات دے فیض صحبت تے حسن تربیت دا نتیجہ سی ۔[1]

ادبی ماحول تے شاعری[لکھو]

دارالمصنفاں وچ اُنئيں ادبی ماحول میسر آیا۔ مولا‏نا سید سلیمان ندوی د‏‏ی صحبت وچ اُنہاں دے ذوقِ شعرگوئی نے بہت ترقی کيتی۔ غالباً اُنہاں د‏‏ی سب تو‏ں پہلی نظم جو معارف وچ شائع ہوئی اوہ غازی نادر شاہ مرحوم، امیر افغانستان دے حادثہ قتل تو‏ں متاثر ہوک‏ے کہی گئی سی۔ ایہ نظم معارف دے مجلہ بابت ماہِ دسمبر 1933ء وچ ’’خطاب بملت افغان‘‘ دے عنوان تو‏ں شائع ہوئی سی۔ اِس دا فارسی ترجمہ افغانستان دے مشہور ہندوستان دوست شاعر سرور خاں صبا نے کیتا سی جو رسالہ کابل د‏‏ی اشاعت مؤرخہ 6 جنوری 1934ء وچ شائع ہويا سی ۔ یحییٰ اعظمی نے اِس فارسی نظم دا جواب فارسی وچ لکھیا جو معارف د‏‏ی اشاعت مارچ 1934ء وچ چھپا۔ اُنہاں د‏‏ی شاعری وچ سیاسی و قومی جذبات شامل ہُندے سن بلکہ اوہ اِنہاں نظریات دے باعث مقبول ہوئے۔ کلام دا مجموعہ ڈاکٹر ذاکر حسین د‏‏ی ایما اُتے ’’نوائے حیات‘‘ دے عنوان تو‏ں حالی پبلشنگ ہاؤس، دہلی تو‏ں 1946ء وچ شائع ہويا سی ۔ اِس مجموعہ کلام دے شروع وچ مقدمہ مولا‏نا سید سلیمان ندوی دا ا‏‏ے۔ اِس دا دوسرا ایڈیشن دارالمصنفاں، اعظم گڑھ تو‏ں 1950ء وچ شائع ہويا سی ۔ کلام دا دوسرا مجموعہ ’’نوائے عصر‘‘ وی اعظم گڑھ تو‏ں جنوری 1970ء وچ شائع ہويا، اِس دے نال پیش لفظ ڈاکٹر ذاکرحسین دا سی ۔[2]

وفات[لکھو]

یحییٰ اعظمی دا انتقال خرابیٔ جگر، فشارِ دم تے حبس البول دے امراض تو‏ں 22 فروری 1972ء نو‏‏ں اعظم گڑھ وچ ہويا۔ تدفین وی اعظم گڑھ وچ کيتی گئی۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]

  1. مالک رام: تذکرہ معاصرین، جلد 2، صفحہ 22۔ مطبوعہ دہلی
  2. مالک رام: تذکرہ معاصرین، جلد 2، صفحہ 23۔ مطبوعہ دہلی