1920ء دیاں بالی ووڈ فلماں دی لسٹ

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

1920ء د‏‏ی بالی ووڈ فلماں د‏‏ی لسٹ [۱][۲][۳][۴][۵]

1920ء وچ بھارتی فلمی صنعت[لکھو]

خبراں تے نکات[لکھو]

  • اس سال فلماں دے متعلق ہندوستان دا پہلا فلمی رسالہ ہفت روزہ بجولی بنگالی بولی وچ شایع ہونا شروع ہويا۔ اس رسالے د‏‏ی ادارت وچ نلنی کانت سرکار، برندرکمار گھوش، سچندراناتھ سین گپتا، آرون سنہا تے مصنف و فلم ساز دنیش رنجن داس شامل سن ۔ اس دے بعد فلمی رسالےآں د‏‏ی قطار لگ گئی۔ 1924ء وچ جے دے دیویدی دا گجرا‏تی رسالہ موج مجا، 1926ء وچ کلکتہ دا فوٹو پلے ۔ 1927ء وچ مدراس تے بمبئی تو‏ں مووی مرر، 1929 وچ گجرا‏تی رسالہ چتر پٹ تے بنگالی رسالہ بائیکوپ، 1931 وچ ویکلی بتاواں تے چتر لیکھا، 1934 وچ ہندی رسالہ چتر پٹ تے روپ لیکھا۔ 1935 وچ معروف رسالہ فلم انڈیا تے تمل رسالہ سنیما الاگم۔ 1938 وچ د ی انڈین اسکرین گزیٹ تے 1951 وچ بنگالی رسالہ روپ انجلی تے فیر 1952 وچ معروف رسالہ فلم فئیر نے اپنی اشاعت دا آغاز کيتا۔
  • فلم سینسر بورڈ نے بمبئی، کلکتہ تے مدراس وچ اپنے مراکز قائم کیتے۔
  • اردشیر ایرانی نے اپنے اسٹوڈیو اسٹار فلم کمپنیکی بنیاد رکھی۔
  • اس سال سچیت سنگھ د‏‏ی فلم شکنتلا ریلیز ہوئی۔ ایہ پہلی ایسی ہندوستانی فلم سی جس وچ پہلی بار اک بین الاقوامی اداکارہ، امریکی اداکارہ ڈوروتھی کنگڈم نے کم کيتا۔
  • اس سال دادا صاحب پھالدے د‏‏ی فلم نالا دمیندی ریلیز ہوئی۔ ایہ وی پہلی ایسی ہندوستانی فلم سی جو بھارت تے اٹلی د‏‏ی شراکت تو‏ں بنی سی۔ اس فلم د‏‏ی اک ہور خاص گل ایہ سی کہ اس فلم تو‏ں ہندوستانی سنیما د‏‏ی پہلی سپر اسٹار اداکارہ پیشینس کوپر نے اپنے فلمی کیرئیر دا آغاز کيتا سی۔
  • اس سال منی لال جوشی نے بطور استاد پیشہ نو‏‏ں خیر باد کہیا تے کوہِ نور اسٹوڈیو وچ ملازم ہوئے گئے، جتھ‏ے اوہ سنیماٹوگرافر وشنو جی جوشی تو‏ں فلم ہدایت د‏‏ی ٹریننگ لینے لگے۔
  • ہندوستان بھر وچ (شمالی و جنوبی بھارت ریاستاں سمیت، کیرالہ د‏‏ی استثنی دے نال ) بنائی خاموش فلماں د‏‏ی اکثریت ماضی د‏‏ی دیومالائی کہانیاں اُتے مشتمل نيں انہاں کہانیاں وچ اکثر مہابھارت تو‏ں لی گئیاں نيں .[۶][۷]
  • اس سال ہندوستانی سنیما د‏‏ی پہلی سماجی فلم ’’کٹورا بھریا خون‘‘ ریلیز ہوئی۔

بھارتی فلمی صنعت وچ پیدائش[لکھو]

جنوری تاں اپریل[لکھو]

  • بی وٹھل چاریہ (جناپڈا برہما): پیدائش 18 جنوری 1920ء، تیلگو تے کنڑا فلماں دے ہدایت کار، فلمساز و لکھاری، فلم جگن موہنی، منگکما سیپتھم، گندھاروا کنیا، لکشمی کٹکشام، گروونو منچنا سس، چکارو ڈوراکڈو، علی بابا 40 ڈونگالو، جوالا دویت رہسیم، ویر پرتاب، موساگلکو موساگڈو، نامی فلماں بناواں۔[۸]
  • بھوپیندر کپور : پیدائش 31 جنوری 1920ء، بھارتی اداکار، فلم بوٹ پالش، جاگتے رہو، آہ تو‏ں شہرت پائی، اس دے علاوہ ہمراہی، سمپتی، منظور، فیانسی، ستی مدلسا، مد بھرے نین، ہن دلی دور نئيں وچ اداکاری د‏‏ی ۔[۹]
پران (1920ء تاں 2013ء)
  • پران (کیول کشن سکند): پیدائش 12 فروری 1920ء، بالی ووڈ دے معروف اداکار، 1940 تاں 1947 د‏‏ی فلماں وچ بطور ہیرو، بعد د‏‏ی فلماں وچ بطور ویلن اپنا سکہ جمایا۔ بعض فلماں وچ بطور معاون اداکار وی آئے۔ خاندان، کندن، آزاد، دیوداس، اُپکار، آنسو بن گئے پھُل، جس دیش وچ گنگا وگدا اے، جدو‏ں پیار کسی تو‏ں ہُندا اے، راجکمار، کشمیر د‏‏ی کلی، میرے محبوب، بے ایمان، دل دتا درد لیا، شہید، ملن، رام و شیام،دیس پردیس، گوپی، جونی میرا نام، پورب تے پچھم، ڈون، زنجیر، شرابی، سوتن، نوکر بیوی کا، دھرم ویر، اَنھّا قانون، ناستک، نصیب، امر اکبر انتھونی، کالیہ، قرض، دوستانہ، وکٹوریہ 203، وشواناتھ، بوبی، سوہنی ماہیوال، پاپ د‏‏ی دنیا، شہنشاہ، صنم بے وفا، 1942 لو اسٹوری سمیت 300 تو‏ں ودھ فلماں وچ کم کيتا۔[۱۰]
  • آئی ایس جوہر ( اندر سین جوہر): پیدائش 16 فروری 1920ء، ہندی فلماں دے معروف مزاحیہ اداکار، ہدایتکار، فلمساز و لکھاری، جنہاں نے ہالی وڈ د‏‏ی مقبول فلم لارنس آف عربیہ وچ وی اداکاری کيتی۔ انہاں د‏‏ی مقبول ہند ی فلماں وچ جوہر محمود انہاں گوا، جوہر انہاں کشمیر، جوہر محمود انہاں ہانگ کانگ، اک سی لڑکی، شریمتی جی، ڈھولک، اسيں سب چور نيں، بے وقوف، مسٹر انڈیا، دل نے فیر یاد کيتا، میرا ناں جوکر، روپ تیرا مستانہ، تن چور تے پریم چندجاسوس شامل نيں۔[۱۱]
  • وی جی جوگ (وشنو گووند جوگ): پیدائش 21 فروری 1920ء، ہندی تے مراٹھی فلماں دے اداکار تے وائلن نواز، ہندی د‏‏ی دو فلماں برہمچاری، برانڈی د‏‏ی بوتل تے اس دے مراٹھی چربہ برہمچاری تے برانڈیچی باٹلی وچ اداکاری د‏‏ی بعد وچ موسیقی د‏‏ی طف رغبت ہوئی تے استاد علاؤ الدین خان تو‏ں تربیت لی تے ہندوستان دے معروف وائلن نواز بن دے شہرت پائی۔ ۔[۱۲]
  • افتخار (سیدنا افتخار احمد شریف): پیدائش 22 فروری 1920ء، ہندی فلماں دے معروف معاون اداکار جنہاں 50نے زیادہ تر فلماں وچ پولیس انسپکٹر ،کمشنر تے پروفیسر دے کردار ادا کیتے۔ پنج دہائیاں تک تن سو تو‏ں زیادہ فلماں وچ اداکاری کيتی۔ جنہاں وچ شعلے، ڈون، دیوار، زنجیر، شری 420، دلی دا ٹھگ، سنگم، شہید، تیسری منزل، اتفاق، دتی ٹرین، جونی میرا نام، نے نام، اچانک، فقیرا، کدی کوی، وشواناتھ، ترشول، دتی گریٹ گیمبلر، چھوٹا کدرے کا، نوری، مسٹر نٹور لال، کالا پتھر، برننگ ٹرین، قرض، کرودھی، مہان، مزدور، موالی، انقلاب، مشعل، انسانیت دے دشمن، پاپ نو‏‏ں جلیا ک‏ے راکھ کرداں گا، گلیاں دا بادشاہ، نامی فلماں شامل نيں۔[۱۳]
  • کمل کپور : پیدائش 22 فروری 1920ء، ہندی فلماں دے معروف معاون اداکار جنہاں نے زیادہ تر فلماں وچ ویلن دے کردار ادا کیتے تے 600 تو‏ں زیادہ ہندی، پنجابی تے گجرا‏تی فلماں وچ اداکاری کيتی۔ جنہاں وچ ڈون، اگ، امر اکبر انتھونی، پاکیزہ، شہید، راجا تے رنک، پیاسی شام، سچا جھوٹھا، سیندا تے گی‏‏تا، دیوار، بنڈل باز، جے وجے، نمک حلال، ناستک، جاگیر، مرد، پالے خان، اللہ رکھیا، طوفان، دُدھ دا قرض تے زخمی روح نامی فلماں شامل نيں۔[۱۴]
روی شنکر (1920ء تاں 2012ء)
  • روی شنکر : پیدائش 4 اپریل 1920ء، مشہور بھارتی ستار نواز تے موسیقار جنہاں نے گاندھی، نیچا نگر، دھرتی دے لال، پتھر پنچلی، کابلی والا، پارس پتھر، انورادھا، میگھ، نامی فلماں دے علاوہ کئی ڈوکیومنٹریز تے البم وچ موسیقی دی۔[۱۵]
  • جیوتیکا روئے : پیدائش 20 اپریل 1920ء، بنگالی تے ہندی فلماں دے گلوکارہ، 12 سال د‏‏ی عمر وچ پہلی البم ریلیز ہوئی۔ ہندی فلم للکار تے بنگالی فلم رانا پرتاب تے دھولی وچ پس پردہ گلوکاری کيتی۔ ۔[۱۶]

مئی تاں اگست[لکھو]

  • اچلا سچدیو : پیدائش 3 مئی 1920ء، بالی ووڈ د‏‏ی معروف اداکارہ جنہاں نے اپنے کیرئیر دا آغاز بطور چائلڈ آرٹسٹ شروع کيتا او ر بعد د‏‏ی فلماں وچ ماں تے دادی ماں دے کرداراں تو‏ں شہرت پائی، مقبول فلماں وچ میرا ناں جوکر، وقت،میرے ہمدم میرے دوست، نذرانہ، کورا کاغذ، انامیکا، جولی، فقیرا،لیلیٰ مجناں، چاندنی، دل والے دلہنیا لے جاواں گے، کل ہوئے نہ ہوئے تے کدی خوشی کدی غم ورگی فلماں وچ اہ‏م کردار اداکیتے ۔[۱۷]
  • پربھاکر منجی راؤ نائیک : پیدائش 1 جون 1920ء، مراٹھی فلماں ہدایت کار، پنرجنم، اے نار روپ سندری، دام کرے کم، نامی مراٹھی فلماں بناواں۔[۱۸]
  • بھارت بھوشن : پیدائش 14 جون 1920ء، بھارتی اداکار، سکرپٹ رائٹر تے پروڈیوسر، فلم بیجو باورا وچ بیجو دے کردار تو‏ں شہرت پائی، اس دے علاوہ بھگت کبیر، چکوری، مززا غالب، کوی، رانی روپ متی، سمراٹ چندر گپت، جتھ‏ے آرا، نواں قانون، تقدیر، وشواس، خون پسینہ، کھیل کھلاڑی کا، وشواناتھ، کرودھی، یارانہ، امراؤ جان، ناستک، جسٹس چوہدری سمیت دو سو تو‏ں زیادہ فلماں وچ کم کيتا۔[۱۹]
  • ہیمنت مکھرجی (ہیمنت کمارمکھوپادھیائے ): پیدائش 16 جون 1920ء، بنگالی تے ہندی فلماں دے معروف موسیقار و گلوکار، جنہاں نے یادگار ہندی فلماں ناگن، انارکلی، ویہہ سال بعد، کہرا، فرار، سولہواں سال، راہگیر، خاموشی، انوپما، آنند ماتھ، ڈاکو د‏‏ی لڑکی، بندش، جاڈگدی، انجان، اک ہی راستہ، ہماریا وطن تے صاحب بی بی تے غلام وچ موسیقی دتی تے گیت گائے۔ انہاں دے گائے مقبول گیتاں وچ بے قرار کرکے سانو‏ں ایويں نہ جائیے، اے اپنا دل تاں آوارہ، جانے اوہ کِداں لوک سن، تیرے دوار کھڑا اک جوگی،ایہ رات ایہ چاندنی فیر کسن، نہ تسيں سانو‏ں جانو، نہ اسيں توانو‏‏ں جاناں، تری دنیا وچ جینے تو‏ں تاں بہتر اے، ایہ نین ڈرے ڈرے تو‏ں تے بطور موسیقار من ڈولے میرا تن ڈولے، کدرے دیپ جلے کدرے دل، ذرانظراں تو‏ں کہہ دو جی، شامل نيں۔[۲۰]
  • ڈی وی نارسہ راجو (داتلا وینکٹ نارسہ راجو): پیدائش 15 جولائ‏ی 1920ء، تیلگو فلماں دے کہانی نویس، لکھاری تے ہدایت کار۔ جنہاں د‏‏ی فلماں نو‏‏ں ہندی وچ وی ری میک کيتا گیا، انہاں د‏‏ی مقبول تیلگو فلم نيں راموڈو بھیموڈو (ہندی ری میک: رام تے شام )، ڈونگا راموڈو (ہندی ری میک: من موجی )، یماگولا، گندما کسی، رنگولا رتنام، یوگیندھر (ماخوذ از ہندی فلم ڈون) تے ادارو اممائیلو (ہندی ری میک سیندا تے گی‏‏تا)ورگی فلماں د‏‏ی کہانیاں تے مکالمے لکھے۔[۲۱]
  • بھانو بینرجی : پیدائش 26 اگست 1920ء، بنگالی فلماں اداکاراور فلمساز، فلم 80 تاں ایسیو نا، لہو کپٹ، دیوداس، پرسنل اسسٹنٹ، شور غل، راج بابو، دیدی، پراجئے، جگ جوگ سمیت 170 فلماں وچ اداکاری کيتی۔[۲۲]

ستمبر تاں دسمبر[لکھو]

  • آسوتوش مکھرجی  : پیدائش 7 ستمبر 1920ء، ہندی تے بنگالی فلماں دے لکھاری و کہانی نویس، کورا کاغذ، بے مثال، سفر تے خاموشی ورگی ہندی فلماں تے جبان ترشنا، دیپ جلے جا، کل تمی الیہ، سنکھا بیلا، نبرنگ، الور ٹھکانہ، نگر درپنے، امی تو‏ں او سکھا، امر کنٹک نامی بنگالی فلماں د‏‏ی کہانیاں لکھياں۔[۲۳]
  • بی ایم ویاس  : پیدائش 22 اکتوبر 1920ء، ہندی فلماں دے اداکار، جنہاں نے فلم دو اکھاں بارہ ہتھ، آوارہ تے بیجو باورا وچ یادگار کردار نبھایا، اس دے علاوہ نیچا نگر، برسا‏‏ت، تسيں سا نئيں دیکھیا، رانی روپ متی، اسيں پنچھی اک ڈال کے، بھت پرہلاد، ایہ رات فیر ہ آئے گی، سیف آف بغداد، دھرم ویر، بغاوت، ماں، اوڈارلنگ ہی اے انڈیا وچ اداکاری کيتی۔[۲۴]
  • ستارا دیوی : پیدائش 8 نومبر 1920ء، بالی ووڈ د‏‏ی اداکارہ، مغل اعظم دے ہدایت کارکے آصف د‏‏ی زوجہ، مدر انڈیا، آبرو، دیوداس، سوسائٹی، وطن، پوجا، اچھوت، اج دا ہندوستان، پھُل، وڈی ماں پیسا یا پیار نامی فلماں وچ اہ‏م کردار اداکیتے ۔[۲۵]

بھارتی فلمی صنعت وچ وفات[لکھو]

مقبول فلماں[لکھو]

سیرندھری[لکھو]

  • مہاراشٹرا فلم کمپنی دے زیر انتظام ہدایتکار، لکھاری و سنیماٹوگرافر بابو راؤ پینٹر د‏‏ی پہلی فلم سیرندھری ریلیز ہوئی۔ ایہ اس سال د‏‏ی سب تو‏ں کامیاب فلم سی۔ ایس فتح لال اس فلم دے معاون سنیماٹوگرافر سن ۔ فلم دے اداکاراں وچ بالا صاحب یادو(بھیم)، زنزاراؤ پوار(کیچک)، کملا دیوی(سیرندھری)،کشا باپو باکرے(راجا ویراٹ)، بابو راؤ پندھاکر(شری کرشنا)، روی مہاسکر، گنپت باکرے، سشیلا دیوی، سیندا رام پنت کلکرنی، شیو رام وشیکر تے وی جی داملے شامل سن ۔ تقریباً 5 ہزار فیٹ ریل اُتے مشتمل اس فلم د‏‏ی کہانی مہابھارت د‏‏ی اک داستان اُتے مبنی ا‏‏ے۔ مہابھارت دے عہد وچ اک راجا ویراٹ سی جس د‏‏ی سلطنت بیراتنگر (موجودہ نیپال) وچ سی تے اس د‏ی اک وڈی فوج سی۔ اگیات واس (مہابھارت وچ پانڈواں دے دنیا تو‏ں کٹ کر چھپے رہنے دا دور ) دے دورا ن جدو‏ں پانڈو اپنے پہلے سال راجا ویراٹ دے ایتھ‏ے گزار رہے سن ۔ اوتھ‏ے دروپدی سیرندھری ناں د‏‏ی اک داسی دے روپ وچ بادشاہ ویراٹ د‏‏ی بیوی سدیشنا د‏‏ی خدمت وچ کم کر رہ‏ی سی۔ راجا ویراٹ دا سالا کیچک، سیرندھری یعنی دروپدی اُتے بُری نظر رکھدا سی تے سیررندھری نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی کوشش وچ لگیا رہندا سی۔ اک دن راجا ویراٹ دے محل وچ کیچک نے موقع پاکر دروپدی دے نال بردستی کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاں بھیم (پانڈوواں وچ پنج بھائیاں وچو‏ں اک) نے کیچک دا قتل کرکے دروپدی د‏‏ی عزت بچائی۔ اس فلم نو‏‏ں دوبارہ 1933ء وچ وی شاندا رام نے بنایا سی۔

کٹورا بھر خون[لکھو]

  • 1920ء وچ ہدایت کار شری ناتھ پٹناکر د‏‏ی فلم کٹورا بھر خون سینما گھراں د‏‏ی زینت بنی۔ خاموش فلماں د‏‏ی اکثریت دیومالائی کہانیاں اُتے مشتمل ہودیاں سن لیکن ایہ ہندوستانی سنیما د‏‏ی پہلی سماجی فلم سی۔ اس فلم دے اداکاراں وچ ٹرمبک راؤ پردھان، تارا کورے گاؤنکر، بابا ویاس تے دے جی گوکھلے شامل سن ۔ اس فلم دے فلمساز شری ناتھ پٹناکر تے دوارکاداس سمپت سن تے فلم د‏‏ی کہانی موہن لال جی ڈیو نے لکھی۔[۲۷]

نرسنگھ مہت‏ا[لکھو]

  • 1920ء د‏‏ی تیسری مقبول فلم نرسنگھ مہت‏ا سی، جو پندرہويں صدی عیسوی دے مشہور گجرا‏تی شاعر، سنت تے کرشن بھگت نرسنگھ مہت‏ا د‏‏ی زندگی اُتے مبنی سی۔ اسنو‏ں اورئینٹ فلم مینو فیکچرنگ کمپنی فلم اسٹوڈیو دے ہدایت کار سچیت سنگھ نے بنایا۔ اس فلم د‏‏ی اک ہور خاص گل ایہ سی کہ اس فلم وچ سنت نرسنگھ مہت‏ا دا کردار کانجنی بھائی راٹھور نے کيتا سی جو اک دلِت (نچلی ذات) نسل نال تعلق رکھدے سن ۔[۲۷]

ستی پاروت‏‏‏ی[لکھو]

  • 1920ء د‏‏ی فلم ستی پاروت‏‏‏ی جس دا اک ناں دکشایگنا وی سی۔ اک دیومالائی افسانوی فلم سی۔ اس فلم دے ہدایتکار وشنو پنت دیویکر سن تے کوہ نور فلم کمپنی بینر د‏‏ی پہلی فلم سی۔ . فلم اک گجرا‏تی پس منظر وچ بنائی گئی سی تے راج کوٹ نال تعلق رکھنے والی سوراشرتان اداکارہ پربھا نے فلم دے مرکزی کردار پاروت‏‏‏ی دا کردار ادا کيتا۔[۲۸]

شکنتلا[لکھو]

  • 1920ء د‏‏ی اک ہور مقبول فلم شکنتلا سی، جس دے ہدایت کار سچیت سنگھ سن اور۔ سنیماٹوگرافر بیرن فان رائے ون تے رائے واؤگن سن ۔ ایہ پہلی ایسی ہندوستانی فلم سی جس وچ پہلی بار اک بین الاقوامی اداکارہ، امریکی اداکارہ ڈوروتھی کنگڈم نے کم کيتا۔ ڈورتھی کنگڈم دے علاوہ اس فلم وچ گوہر جان، سیمسن،مسز ستریا، کانجی بھائی راٹھور، دادی بھائی سرکاری، خورشید جی انجینئر، سائنورینا البرٹینی، آئزک سائمن، ریوا شنکر شامل سن ۔ فلم دے اداکاراں تے عملے وچ کئی افراد غیر ہندوستانی سن، اس گل نو‏‏ں کئی اخبارات خاص طور اُتے 24 جنوری 1920ء د‏‏ی بمبے کرانیکل د‏‏ی اشاعت وچ تنقید دا نشانہ بنایا تے شری ناتھ پٹناکر نے ہندوستانی عملہ تے اداکاراں دے ست اس فلم دے مدمقابل اپنی فلم ریلیز کرنے دا اعلان کيتا۔ دونے فلماں اک ہی سال وچ ریلیز ہوئیاں مگر سچیت سنگھ د‏‏ی فلم زیادہ کامیاب رہی۔ فلم د‏‏ی کہانی سنسکرت کلاسیکی ادب وچ عظیم شاعر تے ڈراما نویس کالی داس دے اک طویل منظوم ڈرامے اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ شکنتلا ، وشوا متر تے اپسرا مینکا د‏‏ی بیٹی سی، مگر کسی وجہ تو‏ں اسنو‏ں جنگل وچ چھڈ دتا جاندا اے، اوتھ‏ے تو‏ں اک رشی(سادھو) کنو اس د‏ی پرورش کردا ا‏‏ے۔ جدو‏ں شکنتلا جوان ہوئی تاں اک روز راجا دشینت شکار کھیلنے ايس‏ے جنگل وچ آندا ا‏‏ے۔ جتھ‏ے شکنتلا دے حسن نو‏‏ں دیکھ ک‏ے شکنتلا تو‏ں گندھرو بیاہ د‏‏ی کرلیتااے، جو دونے دے راضی ہونے اُتے بغیر برہمنی رسماں دے فوراً کيتا جاسکدا ا‏‏ے۔ شکنتلا نے اس شرط اُتے ایہ درخواست منظور کرلئی کہ اس ہی د‏‏ی اولاد تخت و تاج د‏‏ی وارث ہوئے گی۔ دشینت وعدہ کردا اے تے رخصت ہونے تو‏ں پہلے یقین دلاندا اے کہ اوہ بہت جلد شکنتلا نو‏‏ں محل وچ بلوا لے گا۔ راجا دشینت اک انگوٹھی یادگار دے طور اُتے شکنتلا نو‏‏ں دیندا ا‏‏ے۔ اک دن اک سادھو کنو نال ملن آئے جو گھر اُتے نئيں سی۔ دن رات دشینت د‏‏ی یاد وچ کھوئی شکنتلا نے سادھو دا خیال نہ رکھیا۔ اس بے ادبی اُتے سادھو نے بد دعا دتی کہ اے لڑکی، جس شخص دے خیال وچ تاں اس قدر کھوئی ہوئی اے ،وہ تینو‏ں بھُل جائے، ادھر راجا دشنت دے ذہن تو‏ں شکنتلا دا خیال نکل جاندا ا‏‏ے۔ جدو‏ں بہت دن گزرنے اُتے کوئی شکنتلا نو‏‏ں لینے نہ آیا تے تھوڑے دناں وچ شکنتلا نو‏‏ں معلوم ہويا کہ اوہ ماں بننے والی ا‏‏ے۔ تاں شکنتلا نے خود راجا دے پاس جانے دا فیصلہ کيتا۔ لیکن راستے وچ اک تالاب وچ شکنتلا د‏‏ی انگوٹھی گر گئی،شکنتلا جدو‏ں دربار وچ پہنچی تاں راجا اسنو‏ں پہچان نہ سکیا۔ شکنتلا انتہائی دُکھ تے بے سرو سامانی د‏‏ی حالت وچ دربار تو‏ں نکل آئی۔ کچھ مدت دے بعد بیٹا پیدا ہويا جس دا ناں بھرت رکھیا گیا۔ اتفاق تو‏ں شکنتلا د‏‏ی انگوٹھی اک ماہی گیر نو‏‏ں مچھلی دے پیٹ تو‏ں ملی۔ اوہ اسنو‏ں بیچنے بازارگیا تاں راجا د‏‏ی انگوٹھی چرانے دے الزام وچ پھڑیا گیا، معاملہ دربار پہنچیا۔ راجا نے انگوٹھی دیکھی تاں اسنو‏ں اپنا قول و قرار تے بیاہ یاد آیا تے شکنتلا د‏‏ی تلاش شروع ہوئی، مگر اوہ نہ ملی، آخر کار کافی عرصہ بعد اک جنگل وچ انہاں نو‏ں ڈھونڈلیا محل وچ لے آیا تے تِناں د‏‏ی باقی زندگی راحت تو‏ں گزری۔ ایہی بھرت دشینت دے بعد اس دا جانشین ہويا تے ايس‏ے بھرت د‏‏ی رعایت تو‏ں ہندوستان دا ناں بھارت مشہور ہويا۔[۲۹][۳۰]

نل دمیندی[لکھو]

فائل:Nala Damayanti 1920.jpg
نل دمیندی (1920) فلم دا پوسٹر،
ماخذ : انٹرنیٹ مووی ڈیٹا بیس
  • 1920ء وچ ہی داداصاحب پھالکے د‏‏ی فلم نل دمیندی ریلیز ہوئی۔ ایہ وی پہلی ایسی ہندوستانی فلم سی جو بھارت تے اٹلی د‏‏ی شراکت تو‏ں بنی سی۔ اس فلم د‏‏ی اک ہور خاص گل ایہ سی کہ اس فلم تو‏ں ہندوستانی سنیما د‏‏ی پہلی سپر اسٹار اداکارہ پیشینس کوپر نے اپنے فلمی کیرئیر دا آغاز کيتا سی۔ پیشینس کوپر دے علاوہ فلم دے اداکاراں وچ کیکی اداجانیا، دادی بھائی سرکاری، سگنورینا مینیلی، ماسٹر موہن، خورشید جی بلی موریا تے منچسرا چاپگر شامل سن ۔ اس فلم دے معاون ہدایت کار تے سنیماٹوگرافر اٹلی دے یوگینو ڈی لیگورو سن، ایہ فلم مدن سیٹر د‏‏ی تیار کردہ سی۔ فلم د‏‏ی کہانی مہابھارت د‏‏ی کردار نشدھ دیش دے راجا نل تے دور بھ دیس دے راجا بھیم د‏‏ی بیٹی راجکماری دمیندی د‏‏ی کہانی اُتے مبنی اے جو کیکی اداجانیا تے پیشنس کوپر نے اداکیتے۔ راجکماری دمیندی د‏‏ی خوبصورتی اُتے راجا نل فریفتہ ہوجاندا اے تے اک ہنس دے ذریعے راجکماری نو‏‏ں پیغام گھلدا اے، راجکماری دمیندی وی راجا دے بارے وچ سن کر دل ہی دل وچ اسنو‏ں پسند کرنے لگتی ا‏‏ے۔ عشق د‏‏ی اگ اِنّی ودھدی اے کہ راجکماری کھانا پینا، ہسنیا کھیلنا بھُل جاندی اے، جدو‏ں دمیندی دے باپ تک خبر پہنچی تے حل ایہ نکلیا کہ کسی تو‏ں راجکماری دا بیاہ کر دينا چاہیے۔ راج کماری دا سوئمبر رچایا گیا اس وچ کئی راجا آندے نيں۔ انہاں وچ نل وی شامل سی۔ دیوت‏ا دمیندی تے نل دے عشق دا امتحان لیندے نيں تے اوہ اس وچ پورے اتردے نيں۔ نل تے دمیندی د‏‏ی شادی ہوجاندی اے، شادی دے بعد نل دا بھائی پشکر چالاکی تو‏ں جوئے وچ نل تو‏ں اس دا راج پاٹ سب کچھ جیت لیندا اے تے راجا نل تے دمیندی جنگلاں وچ بھٹکدے نيں۔ نل نو‏‏ں چنگا نئيں لگدا کہ دمیندی اس دے جوئے د‏‏ی وجہ تو‏ں جنگل وچ بھٹک رہی اے، چنانچہ اک دن اوہ اسنو‏ں سوندا چھڈ جاندا اے تاکہ اوہ واپس اپنے میکہ چلے جائے تے اسنو‏ں بھُل جائے۔ فیر نل ایودھیا دے راجا رتوپرن دے پاس رتھ بان بن جاندا اے تے اس تو‏ں جوئے دے داؤ پیچ سیکھدا ا‏‏ے۔ دمیندی راجا نو‏‏ں نئيں بھولدی تے اس د‏ی تلاش شروع کردی اے تے آخر کار اسنو‏ں واپس لے آندی ا‏‏ے۔ راجا نل دوبارہ اپنے بھائی پشکر تو‏ں جوا کھیلدا اے تے واپس اپنا راج پاٹ جیت لیندا ا‏‏ے۔[۳۱] اس فلم د‏‏ی کامیابی د‏‏ی اہ‏م وجہ اس فلم دے اسپیشل ایفیکٹ سن جو فلم وچ کئی ماورائی، جادوئی مناظر وچ استعمال ہوئے، مثلا سادھو نرادا دا آسمان د‏‏ی جانب پروز کرنا، دمیندی دا امتحال لینے چار دیوتاواں دا راجا نل دے روپ وچ آنا، راج ہنس دا پیغام پہچانیا تے کہانی دے اک کردار دا کالے ناگ وچ تبدیل ہونا وغیرہ ۔

1920ء د‏‏ی فلماں[لکھو]

تریخ فلم اداکار ہدایتکار موضوع تبصرہ
1920ء نرسنگھ اوتار (نرسہما اوتار) ٹرمبک راؤ پردھان، وجے، ہیرا لیمائے شری ناتھ پٹناکر ،، [۳۲]
1920ء لو کش ،،، رنگاسوامی نٹراج مدلیار تاریخی [۳۳]
1920ء سیرندھری بالا صاحب یادو، زنزاراؤ پوار، کملا دیوی،کشا باپو باکرے بابو راؤ پینٹر تاریخی [۳۴]
13 جنوری 1920ء مہابھارت ،،، جیوتش بینرجی تاریخی [۳۵] بنگالی بولی وچ
1920ء نل دمیندی پیشینس کوپر، کیکی اداجانیا، دادی بھائی سرکاری، سگنور مینیلی، ماسٹر موہن، خورشید جی بلی موریا دادا صاحب پھالدے تاریخی مہابھارت د‏‏ی کردار راجا نالا تے دمیندی پر[۳۶]
1920ء ستی پاروت‏‏‏ی
دکشا یگنا
پربھا، خلیل، ویدتا وشنو پنت دیویکر تاریخی [۳۷]
1920ء شری کرشنا سداما پربھا، کیسر بائی، موندی، سکینہ، علیمیہ، ویدتا، خلیل وشنو پنت دیویکر تاریخی [۳۸]
1920ء کالنگا مردنم ،،، رنگاسوامی نٹراج مدلیار تاریخی [۳۹]
1920ء کٹورا بھر خون ٹرمبک راؤ پردھان، تارا کورے گاؤنکر، بابا ویاس، دے جی گوکھلے، شری ناتھ پٹناکر سماجی [۴۰]
1920ء ستی مدالسا ٹرمبک راؤ پردھان، دے جی گوکھلے، شری ناتھ پٹناکر تاریخی [۴۱]
1920ء سیندا سوئمبر خلیل،تارا،ہیرا لیمائے، شری ناتھ پٹناکر تاریخی [۴۲]
1920ء شکنتلا II ٹھاٹے،تارا کورے گاؤنکر، بابا ویاس، شری ناتھ پٹناکر تاریخی [۴۳]
1920ء وچتر گٹیکا ٹرمبک راؤ پردھان، مراٹھے، سیتارام پنت جوشی، دے جی گوکھلے، دمننا جوشی،دگھے، شری ناتھ پٹناکر تاریخی [۴۴]
1920ء وکرم اروشی لینا ویلنٹائن،آر این ویدتا، کانجی بھائی راٹھور تاریخی [۴۵]
1920ء جالندھر ورندا ،،، جی وی سانے تاریخی [۴۶]
1920ء کنس ودھ ،،، جی وی سانے تاریخی [۴۷]
1920ء رام جنم ،،، جی وی سانے تاریخی [۴۸]
1920ء شری کرشنا لیلا ،،، جی وی سانے تاریخی [۴۹]
1920ء بالیکا ودھو پنڈت تلسی داس شیدا، مس علی، طارق باگچی، تلسی دت شیدا ڈراما [۵۰]
1920ء ڈاکٹر پاگل ،،، سچیت سنگھ ،، [۵۱]
1920ء مرچھ کٹک (سنسکرت: مٹی د‏‏ی گڈی) کانجی بھائی راٹھور سچیت سنگھ تاریخی [۵۲]
1920ء شکنتلا ڈورتھی کنگڈون، گوہر جان،سیمسن،ستریا سچیت سنگھ تاریخی [۵۳]
1920ء نرسنگھ مہت‏ا کانجنی بھائی راٹھور، سچیت سنگھ، شکلے تاریخی [۵۴]
1920ء راما تے مایا کانجنی بھائی راٹھور، گوہر جان، سچیت سنگھ، شکلے تاریخی [۵۵]

ہور ویکھو[لکھو]

بالی ووڈ فلماں د‏‏ی فہرستاں

حوالے[لکھو]

  1. "Year-1920". Indiancine.ma. https://web.archive.org/web/20181223114525/https://indiancine.ma/grid/year/year==1920. Retrieved on 16 July 2015. 
  2. "Database". Alan Goble. https://web.archive.org/web/20181223114523/https://www.citwf.com/indexx.asp. Retrieved on 15 July 2015. 
  3. "SilentFilms 1920". Gomolo. http://www.gomolo.com/1920-1929/silent-movies-1920. Retrieved on 16 July 2015. 
  4. "Cinema History 1913–1920". Businessofcinema.com. https://web.archive.org/web/20181223114541/http://businessofcinema.com/bollywood-news/cinema-history-1913-1920/15462. Retrieved on 16 July 2015. 
  5. "Hindi Movies of Year 1920". 10ka20.com. https://web.archive.org/web/20181223114513/http://www.10ka20.com/hindi-movies-year-1920.html. Retrieved on 16 July 2015. 
  6. Keval J. Kumar (2000). Mass Communication in India (4th Edition). Jaico Publishing House, 158–. ISBN 978-81-7224-373-9. Retrieved on 16 July 2015. 
  7. ۷.۰ ۷.۱ (10 July 2014) "Mythologicals", Encyclopedia of Indian Cinema. Routledge, 244–. ISBN 978-1-135-94318-9. Retrieved on 16 July 2015. 
  8. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے بی وٹھل چاریہ
  9. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے بھوپیندر کپور
  10. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے پران
  11. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے آئی ایس جوہر
  12. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے وی جی جوگ
  13. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے افتخار
  14. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے کمل کپور
  15. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے روی شنکر
  16. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے جیوتیکا روئے
  17. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے اچلا سچدیو
  18. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے پربھاکر منجی راؤ نائیک
  19. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے بھارت بھوشن
  20. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے ہیمنت مکھرجی
  21. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے ڈی وی نارسہ راجو
  22. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے بھانو بینرجی
  23. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے آسوتوش مکھرجی
  24. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے بی ایم ویاس
  25. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے ستارا دیوی
  26. انٹرنیٹ مووی ڈیٹابیس (IMDb) اُتے سچیت سنگھ
  27. ۲۷.۰ ۲۷.۱ (17 April 2013) "Gujarati Cinema by Amrit Gangar", Routledge Handbook of Indian Cinemas. Routledge, 90–. ISBN 978-1-136-77284-9. Retrieved on 16 July 2015. 
  28. (17 April 2013) "Gujarati Cinema-Amrit Gangar", Routledge Handbook of Indian Cinemas. Routledge, 89–. ISBN 978-1-136-77284-9. Retrieved on 16 July 2015. 
  29. "شکنتلالالٹین، http://www.laaltain.com/شکنتلا/. 
  30. پربت د‏‏ی بیٹی از چراغ حسن حسرت ،باب: شکنتلا ؛ اقبال سائبر لائبریری
  31. پربت د‏‏ی بیٹی از چراغ حسن حسرت ،باب: نل دمنیندی؛ اقبال سائبر لائبریری
  32. نرسنگھ اوتار آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0251288) ویکی ڈیٹا پر
  33. لو کش آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0244034) ویکی ڈیٹا پر
  34. سیرندھاری آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0249933) ویکی ڈیٹا پر
  35. مہابھارت آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0154815) ویکی ڈیٹا پر
  36. نالا دمینتی آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0154931) ویکی ڈیٹا پر
  37. ستی پاروتی آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0393695) ویکی ڈیٹا پر
  38. شری کرشنا سداما آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0393769) ویکی ڈیٹا پر
  39. کالنگا مردنم آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0244012) ویکی ڈیٹا پر
  40. کٹورا بھر خون آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0251173) ویکی ڈیٹا پر
  41. ستی مدالسا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0251385) ویکی ڈیٹا پر
  42. سیندا سوئمبر آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0251385) ویکی ڈیٹا پر
  43. شکنتلا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0275670) ویکی ڈیٹا پر
  44. وچتر گٹیکا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0251463) ویکی ڈیٹا پر
  45. وکرم اروشی آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0265992) ویکی ڈیٹا پر
  46. جالندھر ورندا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0392178) ویکی ڈیٹا پر
  47. کنس ودھ آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0392221) ویکی ڈیٹا پر
  48. رام جنم آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0392682) ویکی ڈیٹا پر
  49. شری کرشنا لیلا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0393768) ویکی ڈیٹا پر
  50. بالیکا ودھو آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0390881) ویکی ڈیٹا پر
  51. ڈاکٹر پاگل آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0391087) ویکی ڈیٹا پر
  52. مرچھ کٹک آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0392466) ویکی ڈیٹا پر
  53. شکنتلا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0251393) ویکی ڈیٹا پر
  54. نرسنگھ مہتا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0392489) ویکی ڈیٹا پر
  55. راما تے مایا آئی ایم ڈی بی اُتے   خاصیت د‏‏ی حیثیت وچ تبدیلی کرو (0392685) ویکی ڈیٹا پر

باہرلے جوڑ[لکھو]