صلاح الدین ایوبی
صلاح الدین ایوبی سلطنت دا بانی سی ۔ اوہ ناصرف تریخ اسلام بلکہ تریخ عالم دے مشہور ترین فاتحین تے حکمراناں چوں اک سی ۔ اوہ 1138ء موجودہ عراق دے شہر تکریت چ پیدا ہوئیا تے نسلا کرد سی ۔ ایوبی سلطنت نے مصر ، شام ، یمن ، عراق ، حجاز تے دیارباکر تے حکومت کیتی ۔ صلاح الدین ایوبی نوں بہادری ، فیاضی ، حسن سلوک ، سخاوت تے بردباری دی وجہ توں نا صرف مسلمان بلکہ عیسائی وی عزت دی نگاہ نال دیکھدے نیں ۔ صلاح الدین ایوبی نوں فاتح بیت المقدس کہیا جاندا اے ، جنہاں نے 1187ء دیاں صلیبی جنگاں چ یورپ دی متحدہ فوجاں نوں عبرت ناک شکست دے کے بیت المقدس آزاد کروائیا سی ۔
حصے |
[لکھو] جیون
سلطان صلاح الدین ایوبی نسلا کرد سی تے 1138ء چ عراقی کردستان دے شہر تکریت چ پیداہوئیا شروع چ اوہ سلطان نور الدین زنگی دے کول اک فوجی افسر سی ، مصر نوں فتح کرن آلی فوج صلاح الدین شامل سی تے اس فوج دا سپہ سالار شیرکوہ اسدا چاچا سی ۔ مصر فتح ہون دے بعد صلاح الدین نوں 564ھ چ مصر دا حاکم مقرر کردتا گئیا ایسے زمانے چ569ھ چ اسنے یمن وی فتح کرلئیا ۔ نورالدین دے انتقال دے بعد ، چونکہ اس دی کوئی لائق اولاد نئیں سی اس لئی صلاح الدین خود سلطان بن گئیا ۔
[لکھو] کارنامے
صلاح الدین اپنے کارنامےآں ج نور الدین توں وی بازی لے گئیا ۔ اس چ جہاد دا جذبہ کٹ کٹ کے بھریا ہوئیا سی تے بیت المقدس دی فتح اسدی سب توں وڈی خاہش سی ۔ مصر دے بعد صلاح الدین نے 1182ء تک شام ،موصل ، حلب وغیرہ وی فتح کرکے اپنی سلطنت چ شامل کرلئے ۔ اس دوران صلیبی سردار رینالڈ نال 4 سالہ صلح دا معاہدہ ہوچکیا سی ، جس دی رو نال دونے اک دوجے دی مدد دے پابند سن پر ایہہ معاہدہ صرف کاغذی سی ، کیونجے صلیبی پہلے دی طرح ای اشتعال انگیزیاں چ مصروف سن تے مسلماناں دے قافلےآں توں برابر لٹ رہے سن ۔
[لکھو] جنگ حطین
سنہ 1186ء دے اک ایہو جہے حملے چ رینالڈ نے ایہہ جسارت کیتی کہ بہت سارے دوجے عیسائی سرداراں نال مدینہ منورہ تے حملہ کرن لئی حجاز مقدس تے حملہ آور ہوئیا ۔ صلاح الدین نے اینہاں دے ارادیاں نوں روکن لئی فوجی اقدامات کیتے تے فورا رینالڈ دا پچھا کردے ہوئے حطین دے مقام دے اسنوں جا لئیا ۔ سلطان نے اس جنگ چ دشمن دے خلاف اک ایہو جہیا آتش گير مادہ استعمال کیتا جس نال زمین تے اگ لگ جاندی سی ۔ چنانچہ حطین دے مقام تے جگ دی خوفناک ناک ترین جنگاں چوں اک دا آغاز ہوئیا ۔ اس جنک دے نتیجے چ 30 ہزار عیسائی مارے گئے تے اینے ای قیدی بنا لئے گئے ۔ رینالڈ گرفتار ہوئیا تے سسلطان نے اپنے ہتھاں نال اس دا سر لاہ دتا ۔ ۔ اس جنگ دے بعد اسلامی فوجاں عیسائی علاقیاں تے چھا گئیاں ۔
[لکھو] فتح بیت المقدس
حطین دی جنگ دے بعد صلاح الدین نے بیت المقدس ول رخ کیتا تے اک ہفتہ دی خونریز جنگ دے بعد عیسائیاں نے ہتھیار سٹ دتے تے رحم دی درخواست کیتی ۔
بیت المقدس پورے 91 سال بعد عیسائیاں دے قبضے توں آزاد کروا لئیا گئیا ۔ سلطان نے سارے فلسطین توں عیسائياں دی حکومت دا خاتمہ کردتا ۔ بیت المقدس دی فتح دے بعد صلاح الدین مسجد اقصی ج گئیا تے سلطان نور الدین زنگی دا تیار کردہ منبر اپنے ہتھاں نال مسجد چ رکھیا ، اس طرح نور الدین زنگی دی خاہش اس دے ہتھوں پوری ہوئی ۔
صلاح الدین نے بیت المقدس چ داخل ہندے ویلے عیسائیاں تے اوہ ظلم نئیں کیتے جہڑے 91 سال پہلے اس شہر چ داخل ہندے وقت عیسائی فوجاں نے کیتے سن ۔ صلاح الدین اک مثالی فاتح دی حثیت نال بیت المقدس چ داخل ہوئیا تے اسنے زر فدیہ لے کے ہر عیسائی نوں امان دتی ، جہڑے فدیہ نئیں دے سکدے سن اوہناں دے فدیے دی رقم صلاح الدین تے اسدے بھائی ملک عادل نے خود ادا کیتی ۔ بیت المقدس دی فتح دے نال ای یروشلم دی اوہ عیسائی حکومت وی ختم ہوگئی جہڑی فلسطین چ 1099ء توں قائم سی ۔ اس دے بعد چھیتی ا ی سارا فلسطین مسلماناں دے قبضے چ آ گئیا ۔
بیت المقدس تے تقریبا 761 سال مسلماناں دا قبضہ رہیا تے 1948ء چ امریکا ، برطانیہ تے فرانس دی سازش نال فلسطین دے علاقے تے یہودی ریاست قائم کردتی گئی تے بیت المقدس دا ادھا حصہ یہودی ریاست اسرائیل دے قبضے چ چلا گئیا ۔ 1967ء دی عرب اسرائیل جنگ چ بیت المقدس تے اسرائیلیاں نے قبضہ کر لئیا ۔
[لکھو] تیجی صلیبی جنگ
جدوں بیت المقدس تے مسلماناں دے مل مارن دی خبر یورپ پہنچی تے سارے یورپ چ رولا پئے گئیا تے ہر پاسے لڑائی دیاں تیاریاں ہون لگئیاں ۔ جرمنی ، انگلستان ، فرانس تے اٹلی توں لوکاں دیاں فوجاں تے فوجاں فلسطین ول ٹر پئیاں ۔ انگلستان دے راجہ رچرڈ جہڑا کہ اپنی بہادری تے دلیری دی وجہ توں شیردل دے ناں توں مشہور سی تے فرانس دا بادشاہ فلپ آگسٹس اپنیاں اپنیاں فوجاں لے کے فلسطین اپڑے ۔ یورپ دی اس سانجھی فوج دی گنتی 6 لکھ سی ۔ جرمنی دا راجہ فریڈرک باربروسا وی اس مہم چ اینہاں دے نال سی ۔
عیسائی جگ نے حالے تیکر تریخ چ اینی وڈی فوج اکٹھی نئیں کیتی سی ۔ اینا وڈا ایہہ لشکر یورپ توں ٹریا تے عکہ دا محاصرہ کرلئیا ۔ سلطان صلاح الدین نے کلیاں ای عکہ دی حفاظت دے پربندھ کرلئے سی ، صلیبیاں نوں مسلسل یورپ توں مدد پہنچ رہی سی ۔ اک لڑائی چ 10 ہزار صلیبی مارے گئے پر عیسائیاں نے محاصرہ جاری رکھیا ۔ سلطان دی کسے وی اسلامی حکومت نے کوئی مدد نئیں کیتی ، اس لئی صلیبی ناکہ بندی دی وجہ توں سلطان تے عکہ دے شہریاں دا رابطہ ٹٹ گئیا تے اپنی پوری کوشش دے باوجود وی سلطان عکہ دے مسلماناں نوں کوئی مدد نا دے سکیا ۔ تنگ آ کے شہر دے لوک نے امان دے وعدے تے شہر عیسائیاں دے حوالے کرن تے راضی ہوگئے تے دوناں فریقاں وچکار معاہدہ طے ہوئیا ، جس دے مطابق مسلماناں نے 2 لکھ اشرفیاں تاوان جنگ دے طور تے دین دا وعدہ کیتا تے وڈی صلیب (صلیب اعظم) تے 500 عیسائی قیدیاں دی واپسی دیاں شرطاں طے ہوئیاں ۔اینہآں شرطان تے مسلماناں نے ہتھیار سٹ سٹے ۔ مسلماناں نوں اجازت دے دتی گئی کہ اوہ اپنا سارا مال اسباب لے کے شہر توں نکل جان پر رچرڈ نے بدعہدی کردے ہوئیاں مسلماناں نوں قتل کردتا ۔
عکہ دی فتح دے بعد صلیبیاں نے عسقلان ول رخ کیتا ۔ عسقلان پہنچن تک عیسائیاں نال ھلاح الدین دا گیاراں ، باراں مقابلہ ہوئیا تے سب توںاہم ارسوف دا معرکہ سی ۔ حالے تیکر وی کسے وی مسلمان حکومت خاص طور تے خلیفہ بغداد ولوں صلاح الدین نوں کوئی وی مدد نئیں آئی سی اس لئی سلطان نوں پچھے ہٹنا پئیا ، واپسی تے سلطان نے عسقلان دا شہر خود ای تباہ اردتا تے جدوں صلیبی ایتھے پہنچے تے اوہناں نوں اٹاں دے ڈھیر دے سوا ایتھوں کجھ وی نا لبھیا ۔ اینے چر چ سلطان نے بیت المقدس دی حفاظت دیاں تیاریاں مکمل کر لئیاں سن کیونجے صلیبیاں دا اکلا نشانہ یروشلم سی ۔ صلاح الدین نے اپنی چھوٹی جہی فوج نال اس بہت ودے لشکر دا مقابلہ جرات تے حوصلے نال کیتا ۔ جد فتح دی کوئی آس نا رہی تے صلیبیاں نے صلح دی درخواست کیتی ۔ دوناں فریقاں چ صلح دا معاہدہ ہوگئیا ، جس دے نال ای تیجی صلیبی جنگ دا وی خاتمہ ہوگئیا ۔
اس صلیبی جنگ چ سوائے عکہ دے شہر دے عیسائیاں نوں کجھ نئیں لبھا تے اوہ ناکام واپس ہوئے ۔ رچرڈ شیردل سلطان صلاح الدین دی بہادری تے فیاضی توں بہت متاثر ہوئیا ۔ جرمنی دا بادشاہ فریڈرک باربروسا نسدے ہوئے دریا چ ڈبن نال مرگئیا تے 6 لکھ دے نیڑے تیڑے عیسائی اس جنگ چ مارے گئے ۔
صلح دے معاہدے دیاں ایہہ شرطاں سن ۔
نمبر1 :بیت المقدس مسلماناں دے کول رہے گا ۔
نمبر2 : ارسوف ، حیفہ ، یافہ تے عکہ دے شہر عیسائیاں دے قبضے چ رہن کئے ۔
نمبر3 : عسقلان اک آزاد شہر ہوئے گا ۔
نمبر4 : زائراں نوں آواجائی دی اججازت ہوئے گئی ۔
نمبر5 : وڈی صلیب (صلیب اعظم) پہلے دی ای طراں مسلماناں دے کول ہوئے گی ۔
تیجی صلیبی جنک چ سلطان صلاح الدین نے ثابت کردتا کہ اوہی جگ دا سب توںطاقتورحکمراناے۔
