Jump to content

آتش فشاں

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
آتش فشاں
 

انتظامی تقسیم
کامنز مورتاں Volcano  ویکی ڈیٹا اُتے (P935) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
ماخذ
بروخوف و یفروں دائرۃ المعارفی لغت

مختصر بروخوف و یفروں دائرۃ المعارفی لغت

دائرۃ المعارف بریطانیکا 1911ء   ویکی ڈیٹا اُتے (P1343) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

آتش فشاں د‏‏ی ساخت:
1.تفتال خانہ
2. سنگ‌بستر
3. نالی
4. پایہ / بنیاد
5. سِل
6. شاخی نلی
7. خارج شدہ راکھی تہاں
8. کوکھ
9. خارج شدہ لاوی تہاں
10. گلہ
11. طفیلی مخروط
12. لاوا دا بہاؤ
13. نکاس
14. دہانہ
15. راکھ دا دُھواں
الاسک‏ا دے کلیولینڈ دا آتش فشاں، بین الاقوامی خلائی اسٹیشن تو‏ں لی گئی تصویر - مئی 2006۔
فلپائن دے ماؤنٹ پیناٹوبو دے آتش فشاں پھتنے تو‏ں راکھ دا اڑنا- تصویر 1991

آتش فشاں (فارسی تو‏ں آتش یعنی اگ تے فشان یعنی اگلنے والا یا برسانے والا۔ عربی: برکان. انگریزی: Volcano) تو‏ں مراد ایسا مخروطی پہاڑ جس دا دہانہ قیف نما ہوئے جس وچو‏ں گرم مادہ نکلدا ہوئے۔ دہانے تو‏ں راستہ بطن ارض وچ گہرائی تک جاندا ہوئے۔ جس دے ذریعے گیس، لاوا تے بھاپ سطح ارض اُتے برآمد ہُندی ا‏‏ے۔ آتش فشاں دا پہاڑ ہونا ضروری نئيں۔

دراصل اوہ نشیب جس تو‏ں مادہ نکلدا ہوئے اوہ آتش فشاں کہلاندا اے تے برآمد شدہ مادے تو‏ں مخروطی پہاڑ متشکل ہُندا ا‏‏ے۔

آتش فشاں جاں اگ پہاڑ زمین دی پدھر یا چھلڑ تے اک مگھورا ہُندا اے جتھوں میگما، سواء تے گیساں پدھر دے تھلیوں باہر آوندیاں نیں۔ اگ والے پہاڑ اوتھے ہُندے نیں جتھے پلیٹ ٹیکٹونکس رلدیاں نیں یا وکھریاں ہُندیاں نیں۔



آتش فشاناں دیاں قسماں

[سودھو]

آتش فشاں پہاڑاں د‏‏ی فعالیت دے اعتبار تو‏ں تن وڈی قسماں نيں :

  1. زندہ آتش فشاں
  2. خفتہ آتش فشاں
  3. مردہ آتش فشاں

زندہ آتش فشاں

[سودھو]
جزیرۂ سسلی اُتے واقع مشہور کوہ ایٹنا، جو دنیا دا متحرک ترین آتش فشاں اے

وہ آتش فشاں جنہاں وچ آتش فشانی دا عمل گاہے بگاہے ہُندا رہندا اے تے لاوا وغیرہ دا اخراج تھوڑے وقفے تو‏ں جاری رہندا اے تے اس عمل وچ طویل عرصہ حائل نئيں رہندا زندہ آتش فشاں کہلاندے نيں۔ انہاں وچ مادے دے اخراج د‏‏ی رفتار کم زیادہ ہُندی رہندی ا‏‏ے۔

خفتہ آتش فشاں

[سودھو]

بعض آتش فشاں خاصے طویل عرصے تک خاموش رہندے نيں اس دے بعد یکاک آتش فشانی شروع کر دیندے نيں انہاں نو‏‏ں خفتہ آتش فشاں کہندے نيں۔

مردہ آتش فشاں

[سودھو]

ایداں دے آتش فشاں جنہاں تو‏ں کسی زمانے وچ آتش فشانی ہُندی سی مگر ہن اس دا کوئی امکان نظر نئيں آندا، ایہ آتش فشاں مردہ آتش فشاں کہلاندے نيں۔

پلیٹ ٹیکٹانکس

[سودھو]
مختلف آتش فشانی چٹاناں دے حدود نو‏‏ں دسنے والا خاکہ۔

دُنیا دے اہ‏م ترین آتش فشاں

[سودھو]

متعلقہ مضامین

[سودھو]