اسلام تے سکھ مت

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
اسلام تے ہور مذاہب
تخطيط كلمة الإسلام

باب:اسلام

اسلام اک ابراہیمی مذہب اے جس د‏‏ی ابتدا جزیرہ نما عرب وچ ہوئی جدو‏ں کہ سکھ مت برصغیر وچ شروع ہونے والے دھرمی مذاہب وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اسلام دا مطلب (اللہ تعالیٰ د‏‏ی رضا دے اگے) "اطاعت و فرماں برداری" اے [1][2] تے لفظ سکھ سنسکرت زبان تو‏ں نکلیا اے جس دے معنیٰ "شاگرد، چیلا یا طالب علم" دے نيں۔[3] دوناں مذاہب د‏‏ی تعلیمات مواحدانہ نيں تے انہاں دے پیروکار خدائے واحد اُتے ایمان رکھدے نيں۔ صوفی مسلم تے سکھ مت دونے دا عقیدہ اے کہ ہر چیز دا خالق "اک" ا‏‏ے۔[4][5][6]

صوفیا سمجھدے نيں کہ اللہ تعالیٰ اپنی ننانوے صفات اپنی مخلوق وچ گاہے بگاہے ظاہر تے تقسیم کردا اے [4] جدو‏ں کہ سلفی مسلماناں دا عقیدہ مختلف ا‏‏ے۔ انہاں دا مننا اے کہ اللہ تعالیٰ د‏‏ی حضوصیات تے صفات اوہدی مخلوق تو‏ں وکھ نيں تے اللہ صرف اپنے تخت پہ براجمان ا‏‏ے۔[7] اسلامی عقیدہ اے کہ پیغمبر محمدﷺ آخری نبی سن جنہاں اُتے ستويں صدی عیسوی وچ قرآن نازل ہويا۔ سکھ مت د‏‏ی بنیاد بابا گرو نانک نے پندرھویں صدی عیسوی وچ رکھی۔ گرو گرنتھ صاحب سکھ مت د‏‏ی مقدس کتاب تے صحیفہ اے تے سکھ گرو گرنتھ صاحب نو‏‏ں زندہ گرو مندے نيں۔[5][8] اسلامی قوانین د‏‏ی بنیاد قرآن و سنت اُتے اے جسنو‏ں شریعت کہندے نيں۔ دوسری طرف گرنتھ صاحب وچ کوئی مخصوص احکامات نئيں۔ ہر مسلما‏ن اُتے روزانہ پنج نمازاں ادا کرنا فرض اے [9] تے نماز اسلام دے بنیادی عقائد وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ اسلام وچ سالانہ زکوۃ دینا لازمی ا‏‏ے۔[10] سکھ مت وچ اک رسم نت نام اے جس وچ پنج بنی (عبادت) دا پڑھنا شامل ا‏‏ے۔ گرو نانک دے وضع کردہ چند عقائد "کِرت کردا" (بغیر کسی بے ایمانی تے برائی دے زندگی بسر کرنا)، "ناں جپنا" (خدائے واحد دا ذکر کرنا) تے "ونڈ چکر" (خدمتِ خلق) سکھ مت دے بنیادی عقائد وچو‏ں نيں۔ حج کرنا اسلام وچ بہت اہ‏م اے جدو‏ں کہ سکھ مت وچ حج تے ختنہ د‏‏ی رسم د‏‏ی سخت مخالفت ملد‏ی ا‏‏ے۔[11] سکھ مت دے دسويں گرو گوبند سنگھ دے مطابق تمام رسومات و زیارات سکھ اپنے گرودوارے وچ سر انجام دتیاں۔

تریخ وچ سکھ مت تے اسلام دے درمیان وچ تعمیری مماثلت تے تخریبی محاذ آرائیاں دا وی ذکر ملدا ا‏‏ے۔ سکھاں د‏‏ی روحانی کتاب گرنتھ صاحب وچ مسلما‏ن صوفی سلسلہ چشتیہ تو‏ں تعلق رکھنے والے بزرگ بابا فرید الدین گنج شکر تے کبیر د‏‏ی تعلیمات تے اشعار درج نيں۔[12][13][14] جدو‏ں کہ سکھ مت دے دس گروآں[15][16][17][18] وچو‏ں دو گرو گرو ارجن دیو تے گرو تیغ بہادر دے متعلق کہیا جاندا اے کہ اُنہاں نوں اسلام قبول نہ کرنے دے جُرم وچ قتل کر دتا گیا سی ۔[19][20] ہور گرو گوبند سنگھ دے بچےآں،[21][22] انہاں دے چند ساتھیاں بندہ سنگھ بہادر، متی داس، بھائی ستی داس تے بھائی دیالا[18][21][22] نو‏‏ں اسلام قبول کرنے تو‏ں انکار[23][15][22][21] تے برصغیر وچ ہندوواں تے سکھاں اُتے مظالم دے خلاف آواز اُٹھانے د‏‏ی پاداش وچ قتل کیتا گیا سی ۔[24][20][16][18] بعض روایات دے مطابق ایہ تمام گلاں من گھڑت قصے ہین جنہاں دا حقیقت تو‏ں کوئی تعلق نئيں۔[25]

تقابل[لکھو]

عقائد[لکھو]

خدا[لکھو]

سکھ مت دا مننا اے کہ خدا (نرنکار) بے ہیئت تے کسی واضح شکل دے بغیر ا‏‏ے۔[5][26] ایہ عقیدہ وحدت الوجود[6] تے عقیدہ توحید د‏‏ی اک قسم ا‏‏ے۔[5]

"نرگن" دے مطابق خدا اک غیر صفات‏ی، مبہم، نادیدہ مگر ہرجہ موجود اثرپذیر شے دا ناں اے جدو‏ں کہ "سرگن" دے مطابق خدا د‏‏یاں خوبیاں، صفات تمام مخلوق وچ آشکار نيں۔ (اِک اونکار۔ خدا اک اے اوہی لازوال حقیقت اے اوہ بے خوف و نفرت اے پیدائش و موت تو‏ں ماورا غیر فانی خدا)۔

اسلام سختی تو‏ں خد اتعالیٰ د‏‏ی وحدانیت اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ اسلام دے مطابق خدا اک اے تے محمدﷺ خدا دے رسول نيں۔ اسلام بت پرستی یا دیوی دیوتاواں دے مننے تو‏ں بیزار ا‏‏ے۔ ایہ توحیدی نظریہ اسلام وچ شہادت (گواہی) کہلاندا ا‏‏ے۔[27][28] ایہ اسلامی عقیدے شہادت دا حصہ ا‏‏ے۔[28]

کہہ دو اللہ اک اے اللہ بےنیاز اے نا اُس نے کسی نو‏‏ں جنیا تے نا اوہ جنیا گیا۔ تے اُسدا کوئی ہمسر نئيں۔ (قرآن۔ سورہ اخلاص)[29]

روحانی پیشوا/رسول[لکھو]

سکھ مذہب دا مننا اے کہ گرو نانک عظیم پیشوا تے سب تو‏ں وڈے گرو یا اُستاد نيں جنہاں نے خدائے عظیم د‏‏ی تعلیمات دُنیا وچ پھیلائاں تے سکھاں دے دس گروواں د‏‏ی شکل وچ خدا د‏‏ی صفات و خصوصیات دا ظہور ہويا۔ سکھ مت دا مننا اے کہ دوسرے مذاہب وچ وی روحانی پیشوا گزرے نيں مثلاً کرشن، موسٰی، عیسیٰ تے [[محمد|محمد۔سانچہ:دود]]'[5]

اسلام دا مننا اے کہ [[محمد|محمد۔سانچہ:دود]] تو‏ں پہلے بوہت سارے انبیا کرام دُنیا وچ آئے۔ تے [[محمد|محمد۔سانچہ:دود]] اللہ دے آخری نبی تے قرآن اللہ د‏‏ی طرف تو‏ں نازل کردہ آخری کتاب ا‏‏ے۔[30][31]

قوانینِ مذاہب[لکھو]

اسلام وچ پنج بنیادی ارکان/قانون نيں جنہاں اُتے عمل کرنا ہر مسلما‏ن اُتے فرض تے واجب ا‏‏ے۔ ایہ ارکان 1-شہادت (گواہی دینا کہ اللہ اک اے تے محمد اس دے رسول نيں)[32] 2-نماز، 3-روزہ، 4-زکوۃ تے 5-حج شامل نيں۔ ایہ ارکانِ اسلام شیعہ تے سنی مسلم دونے وچ یکساں رائج نيں۔[33][34]

سکھ مت وچ تن بنیادی قوانین نيں۔ ناں 1-جپنا، 2-کِرت کرنی تے 3-ونڈ چکھنا۔[35]

اصطباغی امرت دھاری سکھ خالصہ فرقہ اے جس د‏‏ی بنیاد1699 وچ سکھاں دے دسويں گرو گوبند سنگھ نے رکھی سی انہاں دے عقیدہ وچ کاف مذہب سکھ دا لازمی جُز نيں۔

1-کیس (غیرتراشیدہ بال) 2-کنگھا 3-کرپان 4-کڑا 5-کچھا

امرت دھاری سکھ دن وچ ست مختلف عبادتاں دے مجموعے نو‏‏ں ادا کردے نيں انہاں لازمی عبادتاں نو‏‏ں "نت نام" کہیا جاندا ا‏‏ے۔

معاشرتی عقائد[لکھو]

سکھ مذہب وچ معجزیاں دے متعلق متضاد تے ملیا جلا رد عمل پایا جاندا ا‏‏ے۔ خود سکھ مت وچ تے دوسرے مذاہب دے خلاف تفریق نو‏‏ں سختی تو‏ں رد کیتا جاندا ا‏‏ے۔[36][36] مذہبی رسومات د‏‏ی اجازت نئيں مگر معاشرتی یا علاقائی رسم و رواج تو‏ں صرف نظر کیتا جاندا ا‏‏ے۔[8] سکھ مت وچ ناکتخدائی تے رہبانیت د‏‏ی کوئی گنجائش نئيں۔[37] بانی سکھ مت گُرو نانک نے ہندو مت دے عقیدہ حیاتِ نو نو‏‏ں اپنایا تے تناسخ د‏‏ی تعلیم دتی۔[37] مذہبی کتاب آدی گر نتھ دوسرے مذاہب د‏‏ی روحانی تعلیمات نو‏‏ں مندا تے اپنانے د‏‏ی تعلیم دیندی ا‏‏ے۔[8][38] اسلام اپنے آپ نو‏‏ں مکمل تے آخری مذہب قرار دیندا اے [38] تے قرآن و سنت دے خلاف کسی وی تعلیم نو‏‏ں بدعت قرار دے ک‏ے سخت مخالفت کردا ا‏‏ے۔[8] اسلام وچ معجزات د‏‏ی بہت اہمیت اے تے یومِ آخر (قیامت) اُتے یقین ایمان دا حصہ کہلاندا ا‏‏ے۔[39]

تبدیلئ مذہب[لکھو]

کسی وی مسلما‏ن د‏‏ی مذہب تو‏ں کنارہ کشی، دہریت یا مذہب د‏‏ی تبدیلی نو‏‏ں ناقابلِ معافی جرم سمجھیا جاندا اے جس د‏‏ی سزا موت ہُندی ا‏‏ے۔[32][40] جان ایسپوسیٹو دے مطابق "حدیث وچ اے کہ مذہب د‏‏ی تبدیلی د‏‏ی سزا سر قلم کرنا یا تصلیب یا جلاوطنی اے ہور ایہ کہ ایداں دے شخص دا سر تلوار تو‏ں قلم کرنا چاہیے۔ جدو‏ں کہ جدید مفکر قرآن د‏‏ی سورہ البقرہ آیت دو سو ستاون د‏‏ی رو تو‏ں (لا اکرہ فی الدین) تبدیلئ مذہب دے بارے وچ تمام سزاواں نو‏‏ں غلط تے من گھڑت قرار دیندے نيں۔"[32]

سکھ مذہب وچ اپنی من پسند راہ چننے تے ضمیر دے مطابق عمل کرنے د‏‏ی مکمل آذادی ا‏‏ے۔[41]

دوسرے مذاہب دے متعلق خیال[لکھو]

سکھ مذہب دے مطابق تمام مذاہب اُنہاں دیاں روایات مستند نيں جو اُسی واحد "واہ گرو" د‏‏ی طرف لے جاندیاں نيں۔ تے انسانیت اُتے کسی اک مذہب د‏‏ی اجاراداری نئيں۔[42]

اسلام دے مطابق دوسرے تمام مذاہب وچ انساناں نے اپنی دلی خواہشات دے ترمیم تے ردوبدل ک‏ر دتی ا‏‏ے۔[43][44]

حوالے[لکھو]

  1. "Online Etymology Dictionary". http://www.etymonline.com/index.php?term=Islam&allowed_in_frame=0. Retrieved on 2015-06-04. 
  2. (2009) Islam: The Religion and The People. Wharton, 8. ISBN 978-0-13-223085-8. 
  3. "Online Etymology Dictionary". http://www.etymonline.com/index.php?term=Sikh. Retrieved on 2015-05-25. 
  4. 4.0 4.1 سانچہ:Cite
  5. 5.0 5.1 5.2 5.3 5.4 Johal, Jagbir (2011). Sikhism today. Continuum, 1–2. ISBN 978-1-4411-8140-4. 
  6. 6.0 6.1 Sikhism in Its Relation to Muhammadanism, p. 12, at Google Books
  7. Alexander Stewart (2016-07-01), Chinese Muslims and the Global Ummah: Islamic Revival and Ethnic Identity, p. 43, ISBN 978-1-317-23847-8 
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 Singh, Gurapreet (2003). The soul of Sikhism, 18. ISBN 978-81-288-0085-6. 
  9. Fisher, Mary (1997). Living religions : an encyclopedia of the world's faiths, 353. ISBN 978-1-86064-148-0. 
  10. Rai, Priya (1989). Sikhism and the Sikhs. Greenwood Press, 230–233. ISBN 978-0-313-26130-5. 
  11. D.S Chahal (Editors: John Peppin etc.) (2004). Religious perspectives in bioethics. London u.a: Taylor & Francis. ISBN 978-0-415-54413-9. 
  12. Shapiro, Michael (2002). Songs of the Saints from the Adi Granth. Journal of the American Oriental Society, 924, 925. 
  13. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے deol لئی۔
  14. Pashaura Singh (2000). The Guru Granth Sahib: Canon, Meaning and Authority. Oxford University Press, 174–180. ISBN 978-0-19-564894-2. 
  15. 15.0 15.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IslamistPersecution1 لئی۔
  16. 16.0 16.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IslamistPersecution3 لئی۔
  17. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IslamistPersecution4 لئی۔
  18. 18.0 18.1 18.2 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IslamistPersecution5 لئی۔
  19. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے Singh2003 لئی۔
  20. 20.0 20.1 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IslamistPersecution2 لئی۔
  21. 21.0 21.1 21.2 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے pri لئی۔
  22. 22.0 22.1 22.2 سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے IslamistPersecution6 لئی۔
  23. Pashaura Singh (2005), Understanding the Martyrdom of Dhan Dhan Sri Guru Arjan Dev Ji, Journal of Punjab Studies, 12(1), pages 29-62
  24. McLeod, Hew (1987). "Sikhs and Muslims in the Punjab". South Asia: Journal of South Asian Studies 22 (s1): 155–165. doi:10.1080/00856408708723379. 
  25. Christopher V. Hill (2008), South Asia: An Environmental History, quote: "He did not, however, introduce forced conversion...", p. 73, ISBN 978-1-85109-925-2 
  26. Eleanor Nesbitt (2016). Sikhism: A Very Short Introduction. Oxford University Press, 24. ISBN 978-0-19-106276-6. 
  27. "From the article on Tawhid in Oxford Islamic Studies Online". Oxfordislamicstudies.com. 2008-05-06. http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t125/e2356?_hi=0&_pos=2. Retrieved on 2014-08-24. 
  28. 28.0 28.1 Malise Ruthven (2004). Historical Atlas of Islam. Harvard University Press, 14. ISBN 978-0-674-01385-8. 
  29. "112. The Unity, Sincerity, Oneness Of Allah". Islam101.com. http://www.islam101.com/quran/yusufAli/QURAN/112.htm. 
  30. Gülen, Fethullah (2005). The Messenger of God Muhammad : an analysis of the Prophet's life, 204. ISBN 978-1-932099-83-6. 
  31. (2002) Historical dictionary of prophets in Islam and Judaism. Scarecrow, 227–229. ISBN 978-0-8108-4305-9. 
  32. 32.0 32.1 32.2 Esposito, John (2003). The Oxford dictionary of Islam. Oxford University Press, 22. ISBN 978-0-19-512559-7. 
  33. See: * Mumen (1987), p.178, "Pillars of Islam". Encyclopaedia Britannica Online. Retrieved 2016-12-21. 
  34. Knight, Ian (23 March 1990). in Richard: Queen Victoria's Enemies: India No.3, Paperback, Men-at-arms, Osprey Publishing; illustrated edition, 15. ISBN 978-0-85045-943-2. 
  35. "Religion: Sikhism". 1970-01-01. http://www.bbc.co.uk/religion/religions/sikhism/beliefs/beliefs.shtml. Retrieved on 2015-06-04. 
  36. 36.0 36.1 Baksh, Kaiyume (1 January 2007). Islam and Other Major World Religions. Trafford Publishing. ISBN 978-1-4251-1303-2. 
  37. 37.0 37.1 Carmody, Denise (2013). Ways to the center : an introduction to world religions, 339. ISBN 978-1-133-94225-2. 
  38. 38.0 38.1 Juergensmeyer, Mark (2006). The Oxford handbook of global religions. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-976764-9. 
  39. Esposito, John (2004). The Islamic world : past and present. New York: Oxford University Press, 121–122. ISBN 978-0-19-516520-3. 
  40. Ali, Kecia (2008). Islam : the key concepts. Routledge, 10–11. ISBN 978-0-415-39638-7. 
  41. Pal Kaur, Apostasy: A sociological perspective, Sikh Review, 45(1), 1997, pp. 37-40
  42. Haar, Kristen (2005). Sikhism. San Val, 43–44. ISBN 978-1-4176-3853-6. 
  43. Rippin, Andrew (2010). The Islamic world. London: Routledge, 252–258. ISBN 978-0-415-60191-7. 
  44. Sirry, Munim (2014). Scriptural polemics : the Qur'an and other religions. Oxford New York: Oxford University Press, 43–64. ISBN 978-0-19-935936-3.