تورمان

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
تورمان
الچون ہناں دا حکمران
Toramana portrait and initials Tora.jpg
تورامان دا پوٹریٹ تے گپتا اسکرپٹ] دا ابتدائیہGupta allahabad to.jpgGupta ashoka r.svg تورا, اس دے کانسی دے سک‏‏ے سے.
تورمان is located in South Asia
کوسامبی (Toramana seals)
کوسامبی
(Toramana seals)
الچون ہن
نقاط د‏‏ی تذکرہ نویسی جس وچ تورامنا دے ذریعہ مقامی کنٹرول د‏‏ی نشاندہی کيتی گئی سی۔ [۱]
معیاد عہدہ493-515
پیشرومیہما
جانشینمہر گل

تورامن نو‏‏ں تورامنا شاہی جوولا [۲] وی کہیا جاندا اے ( گپتا سکرپٹ : Gupta allahabad to.jpgGupta allahabad r.svgGupta allahabad maa2.jpgGupta allahabad nn.svg تورامنا ، [۳] نے 493-515 عیسوی حکمرانی کيتی۔) ایلچن ہناں دا اک حکمران سی جس نے 5 واں دے آخر وچ تے چھیويں صدی دے اوائل وچ ہندوستانی خطے اُتے حکمرانی کيتی۔ [۴] تورامن نے پنجاب (موجودہ پاکستان تے شمال مغربی ہندوستان ) وچ ہیفتالی طاقت نو‏‏ں مستحکم کیتا ، تے مدھیہ پردیش وچ ایرن سمیت شمالی تے وسطی ہندوستان نو‏‏ں فتح کیتا۔ تورامن لقب"بادشاہاں دے عظیم بادشاہ" (Mahārājadhirāja :Gupta allahabad m.svgGupta ashoka haa.jpgGupta allahabad raa.jpgGupta allahabad j.svgGupta allahabad dhi.jpgGupta allahabad raa.jpgGupta allahabad j.svg ) ، "شہنشاہ" دے برابر ، استعمال کردا سی ، [۵] جو اس دے نوشتہ جات وچ ، جداں ایرن بوئر نوشتہ وچ ا‏‏ے۔ [۶]

تورامنا دا سنجیلی تحریر مالوا تے گجرات اُتے اس د‏ی فتح تے کنٹرول د‏‏ی گل کردا ا‏‏ے۔ اترپردیش ، راجستھان تے کشمیر وی شامل سن ۔ [۷] اوہ غالبا کاسامبی تک گیا سی ، جتھ‏ے اس دا اک مہر دریافت ہويا سی۔

1983 وچ دریافت ہونے والے روستھل نوشتہ دے مطابق ، مالوا دے اولیکار بادشاہ پرکاشادرما نے اسنو‏ں شکست دتی۔ [۸]

جائزہ[لکھو]

تورامنا راجاترانگینی ، سک‏‏ے تے نوشتہ جات دے ذریعہ جانیا جاندا ا‏‏ے۔

پنجاب دا نوشتہ[لکھو]

کھورا نوشتہ (495-500 ، سالٹ رینج تو‏ں پنجاب تے ہن لاہور وچ ) ، تورامن نے ہندوستانی باقاعدہ اعزاز وسطی ایشیاء دے علاوہ سنبھال لیا اے: راجادھیراجا مہاراجا تورامن شاہی جوولا [۹][۱۰][۱۱] ۔ جنہاں وچ شاہی نو‏‏ں اس دا لقب سمجھیا جاندا اے تے جوولا نو‏‏ں اک مضمون یا بیروڈہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ ہائبرڈ سنسکرت دا ایہ بدھ دا ریکارڈ اے ، جس وچ مہاسکیا اسکول دے ممبراں نو‏‏ں خانقاہ ( ویہارا ) دا تحفہ ریکارڈ کیتا گیا ا‏‏ے۔ [۱۲][۱۳]

میہیرکولا د‏‏ی گوالیار تحریر[لکھو]

میہیرکولا د‏‏ی گوالیار تحریر جس وچ تورامان د‏‏ی تعریف کيت‏ی گئی ا‏‏ے۔

بھارت دے شمالی مدھیہ پردیش دے گوالیارسے آنے والے ، تے سنسکرتماں لکھے ہوئے ، میہیرکولا دے گوالیار تحریر وچ ، تورامنیا نو‏‏ں بیان کیتا گیا ا‏‏ے۔:

"[زمین] دا اک حکمران ، عظیم خوبی والا ، جو شاندار تورامن دے ناں تو‏ں مشہور سی۔ کس دے ذریعہ ، (اس د‏ی) بہادری دے ذریعہ جو سچائی د‏‏ی خاصیت سی ، زمین نو‏‏ں انصاف دے نال حکومت کیتا گیا۔

"

ایرن بوئر دا نوشتہ[لکھو]

ایرن بوئر (کھبے) جس اُتے تورامنیا تو‏ں متعلق اک نوشتہ ملیا ا‏‏ے۔
ایرن بوئر تحریر

اس دے پہلے باقاعدہ سال دے ایرن سوار تحریر ( ارن ، مالوا ، نويں دہلی ، ریاست مدھیہ پردیش دے 540 کلومیٹر جنوب) وچ اس گل دا اشارہ اے کہ مشرقی مالوا نو‏‏ں اس د‏ی حکومت وچ شامل کیتا گیا سی۔ برہمی اسکرپٹ وچ سنسکرت دی 8 لائناں وچ لکھیا ہويا بوئر د‏‏ی گردن اُتے لکھیا ہويا ا‏‏ے۔ اس شلالیھ دا مقصد مندر د‏‏ی عمارت نو‏‏ں ریکارڈ کرنا اے جس وچ موجودہ ورہیا دی تصویر کھڑی اے ، مہیشرا ماتری وشنو دے چھوٹے بھائی دھنیاویشنو نے لکھیا ا‏‏ے۔ [۱۴] 484 / 85 عیسوی دے بعد تیار کردہ اس شلالیہ د‏‏ی پہلی سطر وچ " مہاراجادھیراجا تورامنا " ("بادشاہ تورامنا دا عظیم بادشاہ") [۱] تے ایہ پڑھدا اے:

"Iبادشاہ سری - تورامن بادشاہ دے دور وچ اک سال ، جو دنیا اُتے رونق تے چمک دے نال حکمرانی کردا اے ...."

ایرن بوئر نوشتہ [۱۵]

کوسامبی د‏‏ی تباہی[لکھو]

کوسامبی وچ "تورامنا" تے "ہناراجا" دے ناں اُتے مہراں د‏‏ی موجودگی تو‏ں پتہ چلدا اے کہ شاید الخونس نے تورامنا دے تحت 497-500 وچ اس شہر نو‏‏ں تباہ کردتا سی۔ [۱][۱۶][۱۷][۱۸]

شکست[لکھو]

تورامن دا سکہ ( 490-515) الٹے رخ اُتے لکشمی دے نال تورامن دا اک نایاب سونے دا سکہ ، جو نرسمہ گپتا بالادتیہ دے عصری گپتا سککاں تو‏ں متاثر ہويا ا‏‏ے۔ متضاد علامات "ایوانپتی تورام (نئيں) وجیات وسودھم دیوام جیندی" پڑھدا اے: "زمین دے مالک ، تورامن ، نے زمین اُتے فتح حاصل کرکے جنت جیت لی"۔۔ [۱۹][۲۰]
کتبہ Gupta allahabad m.svgGupta ashoka haa.jpgGupta allahabad raa.jpgGupta allahabad j.svgGupta allahabad dhi.jpgGupta allahabad raa.jpgGupta allahabad j.svgGupta allahabad shrii.jpgGupta allahabad to.jpgGupta allahabad r.svgGupta allahabad maa2.jpgGupta allahabad nn.svg مہاراجادھیراجا شری تورامینا' '("بادشاہاں دا عظیم بادشاہ ، لارڈ تورامنا") ، گپتا اسکرپٹ وچ ، ایرن بوئر کتبہ وچ [۲۱]
مغربی گپتا سلطنت دے انداز وچ تورامن دا چاندی دا سکہ ، جس وچ الٹا اُتے گپتا مور تے برہمی د‏‏ی علامت اے: وجتویانیروانیپتی سری تورامنا دیوام جیندی ۔ مثال دے طور اُتے ، اسکندگپت دے چاندی دے سکےآں د‏‏ی طرح د‏‏ی طرح ، اگرچہ تورامنا دا سامنا کھبے طرف اے کہ آیا گپتا حکمراناں دا سامنا سجے طرف سی ، جو دشمنی د‏‏ی اک ممکنہ علامت ا‏‏ے۔[۲۲] معکوس اُتے تریخ "52" وی لکھی ہوئی ا‏‏ے۔ [۲۳] اک جدید شبیہہ: [۱] ۔

1983 وچ دریافت ہونے والے رشتل پتھر دے سلیب کے مطابق ، مالوا دے اولیکارا بادشاہ پرکاشادرما نے اسنو‏ں 515 عیسوی وچ شکست دتی۔ [۲۴][۱]

ایرن شلالیھ دے مطابق تورامن نو‏‏ں 510 ء وچ گپتا سلطنت دے ہندوستانی شہنشاہ بھنگوپت نے وی شکست دتی سی ، حالانکہ بھانگپت نے جس "عظیم جنگ" وچ حصہ لیا اس د‏ی وی توجیہ نئيں کيت‏‏ی گئی ا‏‏ے۔ [۲۵][۲۶][۲۷]

تورامنا دے چند چاندی دے سکےآں نے گپتا دے چاندی دے سکےآں نو‏‏ں نیڑے تو‏ں پیروی کيتی۔ مقابل وچ صرف اِنّا ہی فرق اے کہ بادشاہ دا سر کھبے طرف مڑا جاندا ا‏‏ے۔ الٹ تصورات‏‏ی مور نو‏‏ں برقرار رکھدا اے تے علامات تقریبا ايس‏ے طرح د‏‏ی اے ، سوائے ناں تورامنیا دیوا د‏‏ی تبدیلی کے۔ [۲۸][۲۹]

اٹھويں صدی دا اک جینا کم ، کووالالمالا نے دسیا اے کہ اوہ چندربھجیا (دریائے چناب)کے کنارے پاوویہ وچ رہندا سی تے دنیا د‏‏ی خودمختاری تو‏ں لطف اندوز ہُندا سی۔ [۳۰]

جانشین[لکھو]

ترامن دا جانشین اس دا بیٹا مہر گل ہويا.[۳۱]

ہور ویکھو[لکھو]

نوٹ[لکھو]

سانچہ:حوالہ جات

پیشرو
Khingila I
Tegin of the الچون ہن جانشین
مہر گل
  1. ۱.۰ ۱.۱ ۱.۲ ۱.۳ Hans Bakker 24th Gonda lecture
  2. Agrawal, Ashvini (1989). Rise and Fall of the Imperial Guptas (in English). Motilal Banarsidass Publ. ISBN 978-81-208-0592-7. 
  3. Fleet, John Faithfull (1960). Inscriptions Of The Early Gupta Kings And Their Successors. p. 162. 
  4. Grousset, Rene (1970). The Empire of the Steppes. Rutgers University Press. pp. 70-71. ISBN 0-8135-1304-9. 
  5. "the Huna emperor Toramana" in Agrawal, Ashvini (1989). Rise and Fall of the Imperial Guptas (in English). Motilal Banarsidass Publ. p. 251. ISBN 9788120805927. 
  6. Fleet, John Faithfull (1960). Inscriptions Of The Early Gupta Kings And Their Successors. pp. 158–161. 
  7. Dani, Ahmad Hasan (1999). History of Civilizations of Central Asia: The crossroads of civilizations, A.D. 250 to 750. Motilal Banarsidass Publ. p. 142. ISBN 8120815408. Retrieved November 5, 2012. 
  8. Ojha, N.K. (2001). The Aulikaras of Central India: History and Inscriptions, Chandigarh: Arun Publishing House, سانچہ:آئی ایس بی این, pp.48-50
  9. Agrawal, Ashvini (1989). Rise and Fall of the Imperial Guptas (in English). Motilal Banarsidass Publ. ISBN 978-81-208-0592-7. 
  10. Katariya, Adesh (2007-11-25). Ancient History of Central Asia: Yuezhi origin Royal Peoples: Kushana, Huna, Gurjar and Khazar Kingdoms (in English). Adesh Katariya. 
  11. Gupta, Parmanand (1977). Geographical Names in Ancient Indian Inscriptions (in English). Concept Publishing Company. 
  12. "Siddham. The Asian Inscription Database | IN00101 Khura Inscription of Toramana" (in en). https://siddham.network/inscription/in00101/. Retrieved on 2019-11-19. 
  13. Burgess (1892). Epigraphia Indica Vol 1. Archaeological Society of India. pp. 238–245. 
  14. Fleet (1888)
  15. Coin Cabinet of the Kunsthistorisches Museum Vienna [۲]
  16. Indian History, Allied Publishers p.81
  17. Dynastic History of Magadha, Cir. 450-1200 A.D., by Bindeshwari Prasad Sinha p.70
  18. Geography from Ancient Indian Coins & Seals, by Parmanand Gupta p.175
  19. CNG Coins
  20. The Identity of Prakasaditya by Pankaj Tandon, Boston University
  21. Fleet, John Faithfull (1960). Inscriptions Of The Early Gupta Kings And Their Successors. pp. 158–161. 
  22. Tripathi, Rama S. (1989). History of Kanauj: To the Moslem Conquest (in English). Motilal Banarsidass Publ. p. 45 Note 1. ISBN 9788120804043. 
  23. Smith, Vincent Arthur; Edwardes, S. M. (Stephen Meredyth) (1924). The early history of India : from 600 B.C. to the Muhammadan conquest, including the invasion of Alexander the Great. Oxford : Clarendon Press. p. Plate 2. 
  24. Ojha, N.K. (2001). The Aulikaras of Central India: History and Inscriptions, Chandigarh: Arun Publishing House, سانچہ:آئی ایس بی این, pp.48-50
  25. Archaeological Excavations in Central India: Madhya Pradesh and Chhattisgarh, by Om Prakash Misra p.7
  26. Encyclopaedia of Indian Events & Dates by S. B. Bhattacherje A15
  27. The Classical Age by R.K. Pruthi p.262
  28. Gupta, P.L. (2000). Coins, New Delhi: National Book Trust, سانچہ:آئی ایس بی این, p.78
  29. The Identity of Prakasaditya by Pankaj Tandon p.661, with photograph
  30. Mahajan V.D. (1960, reprint 2007). Ancient India, S.Chand & Company, New Delhi, سانچہ:آئی ایس بی این, p.519
  31. "Gwalior Stone Inscription of Mihirakula". Project South Asia. https://web.archive.org/web/20110812061844/http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/upload/Gwalior-of-Mihirakula.pdf. Retrieved on 2009-04-05.