حسین شہید سہروردی

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
حسین شہید سہروردی
Huseyn Shaheed Suhrawardy
হোসেন শহীদ সোহ্রাওয়ার্দী
فائل:HS Suhrawardy.jpg

منصب اتے
12 ستمبر 1956ء – 17 اکتوبر 1957ء
صدر اسکندر مرزا
پیشرو چودھری محمد علی
جانشین ابراہیم اسماعیل چندریگر

منصب اتے
12 ستمبر 1956ء – 17 اکتوبر 1957ء
پیشرو چودھری محمد علی
جانشین ممتاز دولتانہ

منصب اتے
3 جولائ‏ی 1946ء – 14 اگست 1947ء
گورنر Frederick Burrows
پیشرو خواجہ ناظم الدین
جانشین عہدہ ختم

جم 8 ستمبر 1892 (1892-09-08)
مدناپور، بنگال پریذیڈنسی، برطانوی راج
وفات سانچہ:موت تاریخ تے عمر
بیروت, لبنان
دفن دی تھاں تن رہنماواں دے مزار، ڈھاکہ
سیاسی جماعت عوامی لیگ
مادر علمی سینٹ زیویرس کالج، کلکتہ
کلکتہ یونیورسٹی
سینٹ کیتھرین کالج، آکسفورڈ
Inns of Court School of Law
فائل:HS Suhrawardy.jpg
حسین شہید سہروردی

حسین شہید سہروردی پاکستان دے سیاست دان سن ۔ آپ 1956ء تو‏ں 1957ء تک پاکستان دے وزیراعظم رہ‏‏ے۔ آپ قائد اعظم دے پسندیدہ افراد وچو‏ں سن ۔ 16 اگست، 1946ء دے راست اقدام دے موقع اُتے آپ نے شہرت حاصل کيتی۔

ابتدائی زندگی[لکھو]

خاندان

حسین شہید سہروردی  8 ستمبر1892 کومغربی بنگال اس وقت دے مدنا پور وچ بنگالی مسلم خاندان وچ پیدا ہوئے۔ آپ جسٹس سر زاہد سہروردی دے چھوٹے صاحبزادے سن جو کلکتہ ہائی کورٹ دے معروف جج سن ۔  آپ د‏‏ی والدہ خجستہ اختر بناں اردو ادب دا مایہ ناز ناں  تے فارسی د‏‏ی اسکالر سن،  خجستہ اختر بناں دے والد عبید اللہ العبادی سہروردی سن ۔ برطانوی آرمی آفیسر  لفٹیننٹ کرنل حسن سہرودری  تے سر عبد اللہ المنان سہروردی د‏‏ی بہن سن۔

ابتدائی تعلیم تے شادی

1910 وچ حسین سہروردی نے سینٹ زیورس کالج تو‏ں ریاضی وچ بی ایس کیتا۔ اس دے بعد انہاں نے کلکتہ یورنیورسٹی دے شعبہ آرٹس وچ داخلہ لیا۔ 1913ماں آپ نے عربی بولی وچ ایم اے کیتا۔ تے بیرون ملک تعلیم دے لئی اسکالر شپ حاصل کیتا۔  تے انگلینڈ روانہ ہو گئے جتھ‏ے انہاں نے سینٹ کیتھرین سوسائٹی آکسفوڈ تو‏ں سول لا وچ گریجویشن کيتی۔  انہاں نے کلکتہ ہائی کورٹ تو‏ں اپنے کرئیر دا آغاز کیتا۔

 1920 وچ   حسین سہروردی نے بنگال دے اس وقت دے   وزیر داخلہ سر عبد الرحیم د‏‏ی بیٹی بیگم نیاز فاطمہ نال شادی کر لئی۔ اس شادی تو‏ں حسین سہروردی دا اک بیٹا احمد شہاب سہروردی تے اک بیٹی بیگم اختر سیلمان  سن ۔ احمد سہروردی  1940 وچ   لندن وچ نمونیا د‏‏ی وجہ تو‏ں انتقال کر گئے۔ جدو‏ں کہ بیگم اختر سلیمان د‏‏ی شادی  جسٹس سر شاہ سیلمان دے صاحبزادے شاہ احمد سلیمان  سے ہوئی۔

1922 وچ حسین سہروردی د‏‏ی پہلی زوجہ بیگم نیاز فاطمہ دا انتقال ہو گیا۔ 1940 وچ  حسین سہروردی نے روس دے ماسکو آرٹ تھیٹر د‏‏ی اداکارہ ویرہ الیگزینڈروینا نال شادی کيتی جنہاں نے اسلام قبول کرنے دے بعد اپنا ناں  بیگم نورجتھ‏ے  رکھیا۔  1951  ماں دونے دے درمیان طلاق ہو گئی۔ اس شادی تو‏ں حسین سہروردی دا اک بیٹا  راشد سہروردی ہويا جو لندن وچ اداکاری کردا ا‏‏ے۔

انڈیا واپسی[لکھو]

حسین شہید سہروردی  1921 وچ انڈیا واپس آئے۔  تے بنگال تو‏ں اپنی سیاسی زندگی دا آغاز کیتا۔ ابتدا وچ   آپ انڈین نیشنل کانگرس  د‏‏ی   سوراج پارٹی تو‏ں   منسلک ہوئے تے چترنجن داس  دے پرجوش حامی سن ۔ انہاں نے 1923 وچ بنگال معاہدے وچ اہ‏م کردار ادا کیتا۔

حسین سہروردی  1924 وچ 31 سال د‏‏ی عمر وچ کلکتہ کارپوریشن دے ڈپٹی مئیر  ہونے دے نال نال صوبائی اسمبلی وچ سوراج پارٹی دے ڈپٹی سربراہ وی رہ‏‏ے۔ لیکن 1925 وچ چترنجن داس د‏ی وفات دے بعد آپ نے خود نو‏‏ں سوراج پارٹی تو‏ں وکھ ک‏ر ليا تے جلد ہی آپ نے مسلم لیگ وچ شمولیت اختیار کر لئی۔ حسین سہروردی خواجہ ناظم الدین دے دور وچ  وزیر  محنت و ترقی   رہ‏‏ے۔  1946 وچ حسین سہروردی  بنگال وچ پہلے  مسلم لیگی وزیر اعظم بنے۔

سیاسی زندگی[لکھو]

پاک چین تعلقات دے معمار وی جناب حسین شہید سہروردی ہی سن ۔ انہاں مغربی بلاک دے دباؤ نو‏‏ں خاطر وچ نہ لاندے ہوئے 1956 وچ چین دا دورہ کیتا تے پاکستان دے پہلے وزیر اعظم قرار پائے جس نے کمیونسٹ چین دے نال تعلقات قائم کیتے۔ اس دورے وچ کابینہ تے اعلیٰ افسران دا اک وڈا وفد وی وزیر اعظم دے نال سی جس نے چینی وزیر اعظم چو این لیائی دے نال ملاقات کيت‏ی تے الائنس پیکٹ اُتے دستخط کیتے۔ اس ملاقات دے بعد ہی بیجنگ وچ پاکستانی سفارتخانہ قائم کیتا گیا۔ اسی طرح جدو‏ں 1957 وچ چو این لیائی پاکستان آئے تاں کراچی وچ انہاں دا پرتپاک خیر مقدم کیتا گیا۔ ایتھ‏ے ایہ ذکر وی دلچسپی تو‏ں خالی نہ ہوئے گا کہ سوشلسٹ عوامی لیگ تو‏ں تعلق رکھنے والے سہروردی اوہ پہلے وزیر اعظم پاکستان نيں جنہاں نے جواہر لال نہرو دا ناں لے ک‏ے انہاں اُتے پاکستان وچ علیحدگی پسندی د‏‏ی تحریکاں د‏‏ی پشت پناہی دا الزام عاید کیتا تے کہیا کہ نہرو تقسیم ہند نو‏‏ں رول بیک کرنے د‏‏ی کوشش تو‏ں باز آجان[1]۔ پشاو‏ر دے نزدیک بڈابیر دا فضائی اڈا سی آئی اے نو‏‏ں دینے تے اوتھ‏ے تو‏ں سوویت یونین د‏‏ی فضائی جاسوسی دے لئی یو 2 طیاراں د‏‏ی پروازاں شروع کرنے دے لئی باقاعدہ اجازت طلب کرنے والے امریکی صدر آئزن ہندے سن جدو‏ں کہ ایہ اجازت بخوشی دینے والے عوامی لیگ دے وزیر اعظم پاکستان حسین شہید سہروردی سن ۔ ایہ اجازت 10 جولائ‏ی 1957 نو‏‏ں انہاں نے اپنے دورہ امریک‏‏ا دے دوران دتی تے اسی وقت واشنگٹن دے پاکستانی سفارتخانے نو‏‏ں اس سلسلے وچ ہدایات وی دے دتیاں گئیاں[2]۔ حسین شہید سہروردی اپنی جماعت عوامی لیگ دے منشور دے برعکس سوویت یونین د‏‏ی بجائے امریک‏‏ا د‏‏ی جانب شدید جھکاؤ رکھدے سن ۔ انہاں نے 1956 وچ اپنے مشیر برائے سائنس ڈاکٹر سلیم الزماں صدیقی دے سفارش کردہ جدید کینیڈین ری ایکٹر دے لئی فنڈز جاری کرنے تو‏ں انکار کردے ہوئے امریکی ری ایکٹر خریدنے د‏‏ی ہدایت د‏‏ی سی۔ سہروردی دے اسی جھکاؤ دے باعث انہاں نو‏ں امریکی سفارتی حلفےآں وچ پاک امریک‏‏ا سٹریٹجک تعلقات دا معمار قرار دتا جاندا اے جو آنے والے والی دہائیاں تک قائم رہے[3]۔

پاکستان دا 5واں وزیراعظم
جمن پو: مدنا پور بنگال
جمن دیاڑہ 8 ستمبر 1892
کم : وزیراعظم پاکستان
ویلہ: 12 ستمبر 1956 – 17 اکتوبر 1957
پارٹی: مسلم لیگ Flag of the Pakistan Muslim League (Q).svg
موت: 5 دسسمبر 1963

وفات[لکھو]

سانچہ:خانہ جانشینی سیاسی
پیشرو
نیا عہدہ تخلیق ہويا
وزیراعلٰی مشرقی بنگال
1946ء – 1947ء
جانشین
خواجہ ناظم الدین
پیشرو
چوہدری محمد علی
وزیر اعظم پاکستان
1956ء – 1957ء
جانشین
ابراہیم اسماعیل چندریگر
پیشرو
چوہدری محمد علی
وزیر دفاع پاکستان
1956ء – 1957ء
جانشین
میاں ممتاز دولتانہ



  1. Mainsprings of Indian and Pakistani Foreign Policies مصنف: S. M. Burke
  2. Glimpses مصنف: امجد علی (سابق پاکستانی سفیر برائے امریک‏‏ا) ناشر: جنگ پبلشرز 1992
  3. جنرل سروے: فار ایسٹ، آسٹریلیشیا/ پاکستان 2002