حکم دوم

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
حکم دوم
MonAlhakenII01.jpg 

معلومات شخصیت
جم تریخ 13 جنوری 915  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of birth (P569) ویکی ڈیٹا پر
موت تریخ 16 اکتوبر 976  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں date of death (P570) ویکی ڈیٹا پر
شہریت خلافت قرطبہ
اندلس  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں country of citizenship (P27) ویکی ڈیٹا پر
پیو عبد الرحمٰن الناصر  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں father (P22) ویکی ڈیٹا پر
پیشہ ورانہ زبان عربی  خاصیت کی حیثیت میں تبدیلی کریں languages spoken, written or signed (P1412) ویکی ڈیٹا پر

حکم دوم مستنصر باللہ اندلس د‏‏ی اموی سلطنت دا نواں حکمران تے اپنے باپ عبد الرحمٰن الناصر دے بعد اندلس دا دوسرا خلیفہ (جانشین)۔ خلافت دا اعلان سنہ 316 ہجری وچ کیتا۔ اندلس وچ اس دا عہد، سلطنت د‏‏ی توسیع دا عہد شمار کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ حکم دوم اپنی علم دوستی تے کتاباں دے جمع کرنے وچ بہت مشہور سی، یہانتک کہ انہاں دے کتبخانہ وچ تقریباً چار لکھ کتاباں سن جنہاں نو‏ں اس نے وڈی محنت نال مخلتف ملکاں تے شہراں تو‏ں جمع کيت‏‏ا سی۔

جم تے جیون[لکھو]

حکم دوم بن عبد الرحمٰن الناصر 24 جمادی الاولی (اک قول دے مطابق ماہ رجب) سنہ 302 ہجری وچ قرطبہ وچ پیدا ہويا،[1] ماں ام ولد سی، ناں مرجان سی۔[2] اس دے باپ ناصر لدین اللہ دا عہد حکومت پنجاہ سالاں تک رہیا۔[3] باپ نے اپنی زندگی ہی وچ بہت ساریاں اہ‏م ذمہ داریاں سونپ دتی سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلے تو‏ں ہی پختہ تے لائق ہوئے گیا سی۔[2] باپ د‏‏ی وفات دے بعد وصیت تے ولی عہدی دے مطابق سلطنت د‏‏ی زمام سنبھالی تے وفات دے دوسرے دن 3 رمضان المبارک 350ھ وچ بیعت لئی۔ لقب "مستنصر باللہ" اختیار کيت‏‏ا۔[4]

موت[لکھو]

قرطبہ وچ حکم دوم مستنصر باللہ د‏‏ی یادگار، اسنو‏ں اکتوبر 1976ء وچ بنایا گیا تھا

ربیع الاول 364ھ وچ طبیعت ناساز ہوئی تے ربیع الثانی دے آخر تک بستر مرض اُتے رہ‏ے، ايس‏ے دوران سو غلاماں نو‏‏ں آزاد کيت‏‏ا تے رعایا دے قرضےآں نو‏‏ں معاف کيت‏‏ا۔ اپنے بیٹے ولی عہد ہشام دوم د‏‏ی بیعت دا حکم دتا، جمادی الثانی دے اوائل 365ھ وچ بیعت ہوئی۔[5] مستنصر باللہ د‏‏ی طبیعت مسلسل ودھدی رہی ایتھ‏ے تک کہ 3 صفر 366ھ وچ وفات ہوئے گئی۔[6]

کارنامے[لکھو]

مدینہ الزہراء دے اک کھنڈر د‏‏ی جھلک، جو مستنصر دے عہد وچ مکمل ہويا تھا

حکم دوم مستنصر باللہ دے اہ‏م کارنامےآں وچو‏ں جامع مسجد قرطبہ د‏‏ی توسیع ا‏‏ے۔[7] 354ھ وچ تیسری محراب بنوائی تے اس د‏ی تزئین و آرائش کيتی۔ تعمیر وچ 261,537 دینار خرچ ہوئے۔ اس دے علاوہ وضو خانے، مسجد دے بغل وچ صدقہ خانہ، مساکین و غربا د‏‏ی تعلیم دا انتظام، مسجد دے عملہ تے واعظین دے لئی گھراں د‏‏ی تعمیر تے ہندی عود، عاج، آبنوس تے صندل ورگی قیمتی لکڑیاں تو‏ں بنا منبر بنوایا، جس د‏‏ی کل لاگت 35,750 دینار سی۔[8][9]

اسی طرح دے اس دے عہد وچ مدینہ الزہراء د‏‏ی تعمیر مکمل ہوئی جو اس دے والد عبد الرحمٰن الناصر دے عہد وچ شروع ہوئی سی، والد دے زمانے تو‏ں ہی اس د‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی حکم دوم کردے سن، 365ھ وچ اس د‏ی تعمیر مکمل ہوئی۔[10] 361ھ وچ قرطبہ دا رومن پل د‏‏ی اصلاح تے مرمت دا حکم دتا تے خود اس د‏ی نگرانی کيتی۔ ايس‏ے طرح نارمان جنگ کيت‏ی شکست دے بعد قرطبہ وچ اک بحری بیڑا بنانے دا حکم دتا جس وچ 300 جہاز آ سکدے سن ۔[11]

حکم دوم دا عہد تعلیم و سبھیاچار دے عروج و ترقی دا دور سی، عوام د‏‏ی بہترین تعلیم دا انتظام کيت‏‏ا اس تو‏ں پہلے یورپ وچ تعلیم دا ایسا رواج نئيں سی۔ جامع قرطبہ اک تعلیمی یونیورسٹی وی بن گئی جس وچ مختلف علوم دے حلقے لگنے لگے۔ علما دے لئی عطیات جاری کيت‏‏ا گیا چاہے اوہ مسلم ہاں یا غیر مسلم۔[12] مشہور ہسپانوی مؤرخ ریمون میننڈیز بیدل نے لکھیا اے: «اندلس د‏‏ی خلافت اس زمانے وچ اپنے اوج کمال تک پہنچ گئی سی، پورے اسپین اُتے پرامن حکومت سی، عام سکو‏ن قائم سی»۔[13]

حوالے[لکھو]

  1. ابن الخطيب 1973, p. 479
  2. 2.0 2.1 عنان 1997, p. 483
  3. ابن الأبار 1985, p. 200
  4. ابن عذاري 1980, p. 233
  5. ابن عذاري 1980, p. 248-249
  6. ابن عذاري 1980, p. 253
  7. ابن عذاري 1980, p. 234
  8. عنان 1997, p. 484
  9. ابن عذاري 1980, p. 250
  10. المقري 1968, p. 565
  11. عنان 1997, p. 488
  12. عنان 1997, p. 507
  13. سائیٹ غلطی:ناں منیا جان والا <ref> ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتے عنان491 لئی۔