سان سٹیفانو معاہدہ

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
Treaty of San Stefano
Treaty of San Stefano.jpg
The signing of the treaty of San Stefano
قسمBilateral treaty
دستخط3 مارچ 1878 (1878-03-03)
مقامیئشیلکوئے, سلطنت عثمانیہ
اصل
دستخط کنندگان
Ottoman Empire, سلطنت روس

سان اسٹیفانو دا 1878 دا معاہدہ ( روسی : Сан-Стефанский мир؛ سان آف اسٹیفانو دا امن ، Сан-Стефанский мирный договор San سان-اسٹیفانو ، ترک : ایاستفانوس معاہدہسییا ایاستے فانوس انتلاسماس ) روس تے عثمانی سلطنت دے وچکار اک معاہدہ سی جس اُتے سان اسٹیفانو ، قسطنطنیہ دے مغرب وچ اک پنڈ ، (اج کل استنبول) اُتے 3 مارچ 1878 نو‏‏ں دستخط کیتے گئے روسی سلطنت د‏‏ی طرف تو‏ں کاؤنٹ نکولس پاولوویچ اگناٹیئف تے الیگزینڈر نیلیڈوف تے سلطنت عثمانیہ د‏‏ی جانب تو‏ں وزیر خارجہ شیفت پاشا جرمنی وچ سفیر سعداللہ بے نے دستخط کیئے۔ اس معاہدے نے روس-ترک جنگ ، 1877–78 نو‏‏ں ختم کيت‏‏ا ۔ [۱]

سرکاری روسی حثیت دے مطابق ، اس معاہدے اُتے دستخط کرکے ، روس نے کدی وی عارضی کھردری ڈرافٹ دے علاوہ کسی تے کم دا ارادہ نئيں کيت‏‏ا سی ، تاکہ دوسری وڈی طاقتاں دے نال حتمی تصفیے دے قابل ہوسک‏‏ے۔

اس معاہدے وچ بلغاریہ وچ تقریبا 500 سال عثمانی حکمرانی دے بعد اک خودمختار پرنسپلٹی دے قیام د‏‏ی پیش کش کيتی گئی سی۔ جس دن اس معاہدے اُتے دستخط ہوئے ، 3 مارچ [ق‌ت 19 فروری] 1878 ، بلغاریہ وچ یوم آزادی دے طور اُتے منایا جاندا اے . اُتے ، اس معاہدہ دے ذریعہ توسیع شدہ بلغاریہ تو‏ں خطرے دا احساس پڑوسی ریاستاں دے نال نال فرانس تے برطانیہ نے وی کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، اس اُتے عمل درآمد کدی نئيں ہويا ، برلن دے معاہدے اُتے ايس‏ے ناں د‏‏ی کانگریس دے بعد ، جو تن ماہ بعد ہوئی۔

اثرات[لکھو]

بلغاریہ اُتے[لکھو]

سان اسٹیفانو دے ابتدائی معاہدے تے معاہدہ برلن دے مطابق بلغاریہ د‏‏ی سرحدتیاں

اس معاہدے نے بلغاریہ وچ خودمختاری اُتے خود مختار ریاست قائم کيتی جس وچ عیسائی حکومت تے فوج رکھنے دا حق سی۔ [۲] ہن وی اگرچہ ازروئے قانون عثمانیاں د‏‏ی باجگزار، اس حکومت نے اصل وچ اک آزاد قوم دے طور اُتے کم. اس دے علاقے وچ ڈینیوب تے بلقان دے پہاڑی سلسلے ( اسٹارا پلانینا ) دے درمیان ، وادی موراؤ ، شمالی تھریس ، مشرقی تھریس دے کچھ حصے تے نیڑے نیڑے مقدونیہ (آرٹیکل 6) دے علاقے صوفیہ ، پیروٹ تے ورانجے دا علاقہ شامل ا‏‏ے۔

اس طرح بلغاریہ نو‏‏ں بحیرہ روم تک براہ راست رسائی حاصل ہُندی۔ اس دے نتیجے وچ روسی بحری جہاز بلغاریہ د‏‏ی بحری بندرگاہاں نو‏‏ں بحری اڈاں دے بطور استعمال کرنے دا امکان پیدا ہويا - جسنو‏ں دوسری عظیم طاقتاں نے بہت ناپسند کيت‏‏ا۔

عوام دے ذریعہ منتخب کردہ اک شہزادہ ، جسنو‏ں سلطنت عثمانیہ نے منظور کيت‏‏ا سی ، تے عظیم طاقتاں نے تسلیم کيت‏‏ا سی ، نو‏‏ں ملک د‏‏ی سربراہی دی۔ بلغاریہ دے رئیساں د‏‏ی کونسل نے اک آئین تیار کرنا سی ۔ (انہاں نے ترنوو آئین تیار کيت‏‏ا۔ ) عثمانی فوج نو‏‏ں بلغاریہ تو‏ں انخلا ہونا سی ، جدو‏ں کہ روسی فوج دو سال ہور باقی رہے گی (آرٹیکل 8)۔

مونٹی نیگرو ، سربیا ، تے رومانیہ[لکھو]

اس معاہدے دے تحت ، مونٹی نیگرو نے اپنے علاقے نو‏‏ں دگنیا کرنے تو‏ں پہلے ، نیکیس ، پوڈگوریکا تے بار (آرٹیکل 1) سمیت عثمانیاں دے زیر کنٹرول علاقےآں نو‏‏ں حاصل کرلیا ، تے سلطنت عثمانیہ نے اس د‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا (آرٹیکل 2)۔

سربیا نے موراوین سربیا دے نیش تے لیسکوک شہر حاصل کیتے تے آزاد ہوگئے (آرٹیکل 3)

ترکی نے رومانیہ د‏‏ی آزادی نو‏‏ں تسلیم کيت‏‏ا (آرٹیکل 5) رومانیہ نے شمالی ڈوبروجا نو‏‏ں روس تو‏ں حاصل کيت‏‏ا (جس وچ اسنو‏ں سلطنت عثمانیہ تو‏ں منتقل کيت‏‏ا گیا سی) تے جبری تبادلے وچ جنوبی بیسرابیا حوالے کردتا۔

روس تے سلطنت عثمانیہ اُتے[لکھو]

ٹریٹی وچ Simenoğlu (Simeonoglou) دے خاندان دے اس گھر وچ دستخط کيت‏‏ا گیا Yeşilköy .

جنگ کيت‏ی پاداش دے بدلے وچ ، ترکی نے قفقازماں آرمینیائی تے جارجیائی علاقےآں نو‏‏ں روس دے حوالے کيت‏‏ا ، جس وچ اردھان , آرتوین, باتومی, قارص, اولدی, بیازیت ، تے الشکیرت شامل ني‏‏‏‏ں۔ ہور برآں ، اس نے شمالی ڈوبروجا دا سر قلم کيت‏‏ا ، جسنو‏ں روس نے جنوبی بیسربیا (آرٹیکل 19) دے بدلے وچ رومانیہ دے حوالے کيت‏‏ا۔

دوسرے علاقےآں وچ[لکھو]

بوسنیا د‏‏ی ولایت ( بوسنیا تے ہرزیگوینا ) سربیا د‏‏ی طرح اک خودمختار صوبہ (آرٹیکل 14) بننا چاہیدا سی۔ کریٹ ، ایپیریس تے تھیسلی نو‏‏ں مقامی خود حکومت کیت‏‏ی اک محدود شکل (آرٹیکل 15) وصول کرنا سی ، جدو‏ں کہ عثمانیاں نے ارمینیائیاں نو‏‏ں بدسلوکی تو‏ں بچانے دے لئی ارمینیہ وچ اصلاحات سنبھالنے دے اپنے پہلے وعدےآں اُتے زور دتا سی (آرٹیکل 16)

آبنائے - باسفورس تے درہ دانیال - جنگ تے امن (آرٹیکل 24) وچ تمام غیر جانبدار بحری جہازاں دے لئی کھلا قرار پائے.

رد عمل[لکھو]

سان سٹیفانو دے معاہدے تے 1878 دے برلن د‏‏ی کانگریس دے بعد اس خطے دے نقشے

عظیم طاقتاں ، خاص طور اُتے برطانوی وزیر اعظم بینجمن ڈسرایلی ، روسی طاقت دے اس توسیع تو‏ں نالاں سن ، تے سربیا نو‏‏ں خوف سی کہ گریٹر بلغاریہ دے قیام تو‏ں سابقہ تے بقیہ عثمانی علاقےآں وچ اس دے مفادات نو‏‏ں نقصان پہنچے گا۔ انہاں وجوہات د‏‏ی بنا اُتے عظیم طاقتاں نے برلن کانگریس وچ معاہدے اُتے نظر ثانی کرنے تے معاہدہ برلن نو‏‏ں متبادل بنانے اُتے مجبور کيت‏‏ا۔

رومانیہ ، جس نے جنگ وچ روسی فتح وچ نمایاں کردار ادا کيت‏‏ا سی ، اس معاہدے تو‏ں انتہائی مایوس ہويا ، تے رومانیہ دے عوام نے روس تو‏ں رومانیہ تو‏ں پہلے دے جنگ تو‏ں پہلے معاہدے نو‏‏ں توڑدے ہوئے اپنی بعض شرائط نو‏‏ں سمجھیا جو رومانیہ د‏‏ی سرزمین د‏‏ی سالمیت د‏‏ی ضمانت ا‏‏ے۔

آسٹریا ہنگری اس معاہدے تو‏ں مایوس ہويا سی کیونجے اوہ بوسنیا ہرزیگوینا وچ اپنا اثر و رسوخ ودھانے وچ ناکا‏م رہیا سی۔

سلطنت عثمانیہ دے زیر کنٹرول صوبےآں وچ مقیم البانی باشندےآں نے سربیا ، بلغاریہ ، تے مونٹی نیگرو نو‏‏ں اپنے علاقے دا اک اہ‏م نقصان سمجھنے اُتے اعتراض کيت‏‏ا تے انھاں احساس ہويا کہ اوہ روس دے اثر نو‏‏ں غیر موثر بنانے دے لئی غیر ملکی طاقتاں د‏‏ی مدد نو‏‏ں راغب کرنے دے لئی قومی سطح اُتے منظم ہونا پئے گا۔ علاقہ وچ . معاہدے دے مضمرات د‏‏ی وجہ تو‏ں لیگ آف پرائزین تشکیل پائی۔ [۳]

یکم اپریل 1878 دے "سیلسبری سرکلر" وچ ، برطانوی سکریٹری خارجہ ، سلیسبری نے ، سان اسٹیفانو دے معاہدے تے اس دے موافق مقام اُتے جس نے روس نو‏‏ں چھڈیا سی ، اُتے اپنی تے اپنی حکومت دے اعتراضات واضح کردتے۔

برطانوی مورخ اے جے پی ٹیلر دے مطابق 1954 وچ تحریر کردے ہوئے ، "جے سان اسٹیفانو دا معاہدہ برقرار رہندا تاں عثمانی سلطنت تے آسٹریا ہنگری دونے اج تک زندہ رہ سکدے۔ انگریزاں دے ، سوائے اس دے [ خوفناک لمحاں وچ ] [ ڈسرایلی ] دے ، نے کم توقع کيت‏ی سی تے ايس‏ے وجہ تو‏ں اوہ مایوس سن ۔ سیلسبری نے 1878 دے آخر وچ لکھیا 'ہم بلقان دے جنوب وچ اک بار فیر ترک حکمرانی قائم کرن گے۔ لیکن ایہ محض مہلت ا‏‏ے۔ انہاں وچ کوئی جیال باقی نئيں بچا ا‏‏ے۔ '' [۴]

مورتاں[لکھو]

ہور ویکھو[لکھو]

  • معاہدہ برلن (1878)
  • بلغاریہ د‏‏ی تریخ

حوالے[لکھو]

  1. J. D. B. (1910). "Bulgaria (Treaties of San Stefano and Berlin)". The Encyclopaedia Britannica; A Dictionary of Arts, Sciences, Literature and General Information. IV (BISHARIN to CALGARY) (11th ed.). Cambridge, England: At the University Press. p. 782. Retrieved 16 July 2018 – via Internet Archive. 
  2. Briggs, Asa; Calvin, Patricia (2003). Modern Europe, 1789-Present (2 ed.). London: Routledge. p. 113. ISBN 0-582-77260-5. 
  3. Gawrych, George. The Crescent and the Eagle. London: I.B. Tauris, 2006, pp. 44-49.
  4. Taylor, A. J. P. (1954) The Struggle for Mastery in Europe 1914–1918. Oxford University Press, p. 253.

باہرلے جوڑ[لکھو]

نقشہ جات[لکھو]

سانچہ:Great Eastern Crisis