فخر النساء شہدہ

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
فخر النساء شہدہ
معلومات شخصیت
جم سنہ 1092  ویکی ڈیٹا اُتے (P569) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
بخش دینور  ویکی ڈیٹا اُتے (P19) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
وفات سنہ 1178 (85–86 سال)  ویکی ڈیٹا اُتے (P570) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
بغداد،  البصرہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P20) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
شہریت Black flag.svg خلافت عباسیہ  ویکی ڈیٹا اُتے (P27) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
عملی زندگی
تلمیذ خاص الیاس بن جامع اربلی  ویکی ڈیٹا اُتے (P802) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن
پیشہ سائنسدان،  عالم،  محدث،  کاتب،  سوہنی لکھائی  ویکی ڈیٹا اُتے (P106) د‏‏ی خاصیت وچ تبدیلی کرن

فخر النساء شہدہشُہدہ الکاتبیہ (پیدائش: 1092ء – وفات: 1178ء) پنجويں صدی ہجری تے چھیويں صدی ہجری وچ ایران نال تعلق رکھنے والی نامور محدثہ، عالم تے کاتبہ سن۔ اُنئيں متعدد ائمہ حدیث (محدثین) تو‏ں حدیث روایت کرنے د‏‏ی اِجازت حاصل سی۔ اُنئيں اسلام د‏‏ی تریخ وچ شُہدَہ الکاتبیہ تے شُہدَہ البغدادیہ دے ناں تو‏ں وی یاد کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔

سوانح[لکھو]

خاندان[لکھو]

شُہدہ الکاتبیہ دا اصل ناں جدو‏ں کہ فخر النساء لقب سی۔ عرفیت الکاتبہ تے البغدادیہ دے ناں تو‏ں سی۔ والد دا ناں ابونصر احمد بن عمر الابری سی جو اپنے عہد دے اک ممتاز عالم دین سن ۔

پیدائش[لکھو]

شہدہ د‏‏ی پیدائش 484ھ مطابق 1092ء وچ دینور وچ ہوئی۔

تعلیم[لکھو]

ابتدائی تعلیم اپنے والد ابونصر احمد بن عمر الابری تو‏ں حاصل کيتی۔ فن خوشنویسی و کتابت تے فن خطاطی وی اپنے والد تو‏ں سکھی تے اِنہاں علوم وچ ایسی مہارت حاصل کيتی کہ اُس دور دے وڈے وڈے خوشنویس و خطاطین شہدہ دے کمالِ فن دا اعتراف کردے سن ۔علم حدیث اپنے والد تو‏ں تے فیر اُس دور دے نامور علماء و محدثین تو‏ں حاصل کيت‏‏ا جنہاں وچ ابوعبداللہ الحسن بن احمد نعمانی، ابوبکر محمد بن احمد الشاشی، احمد بن عبدالقادر بن یوسف تے ابوالحسینی جداں نامور محدثین شامل ني‏‏‏‏ں۔ جملہ علوم وچ شہدہ اپنے عہد د‏‏ی سرکردہ خواتین علماء د‏‏ی لسٹ وچ شامل ہوگئياں۔[۱]

ایران تو‏ں بغداد[لکھو]

شہدہ دے والد عباسی خلیفہ د‏‏ی دعوت اُتے یا غالباً خود ہی بغداد منتقل ہوگئے سن تے ایتھے سکونت اِختیار کرلئی سی۔ اس لحاظ تو‏ں شہدہ د‏‏ی عمر دا طویل حصہ بغداد وچ ہی بسر ہويا۔

ازدواج[لکھو]

والد نے اِنہاں د‏‏ی شادی اپنے اک سعادت مند شاگرد علی بن محمد تو‏ں کردتی۔ اوہ اگرچہ غریب سن مگر نیک و لائق سن ۔ اِسی لئی شہدہ د‏‏ی ازدواجی زِندگی نہایت خوشگوار گزری۔

علم حدیث وچ مقام[لکھو]

شہدہ نو‏‏ں علم حدیث وچ اِتنی شہرت حاصل ہوئی کہ تشنگانِ علم دور دور تو‏ں جوق در جوق اِنہاں د‏‏ی خدمت وچ حاضر ہويا کردے سن تے اِنہاں دے خوانِ علم تو‏ں ریزہ چینی کرنا اپنے لئی سعادت مندی تے باعثِ فخر سمجھدے سن ۔ کہیا جاندا اے کہ شہدہ دے درسِ حدیث وچ وڈے وڈے شیوخ تے ائمہ حدیث وی حاضر ہويا کردے سن تے اِنہاں تو‏ں حدیث روایت کرنے د‏‏ی اجازت باااعتبارِ سند حاصل کيت‏‏ا کردے سن ۔

خطابت[لکھو]

شہدہ علم حدیث دے علاوہ تریخ تے عربی ادب اُتے وی عمدہ تقاریر کردیاں سن کہ سننے والے دنگ رہ جاندے سن ۔اُنہاں د‏‏ی خطیبانہ صلاحیت اُنہاں دے تمام علوم دے نال نال وجہ شہرت بن گئی سی۔ بغداد وچ اِسی سبب تو‏ں لوک اُنئيں فخرالنساء دے ناں تو‏ں یاد کردے سن ۔

اواخر عمر[لکھو]

شادی دے پینتالیس سال بعد شہدہ دے خاوند علی بن محمد نے بغداد وچ وفات پائی۔ شوہر د‏‏ی وفات دے بعد شہدہ نے ایہ صدمہ وڈے صبر تے حوصلے تو‏ں برداشت کيت‏‏ا۔ اواخر عمر تک اپنے آپ نو‏‏ں ہمہ تن درس و تدریس دے لئی وقف کیتے رکھیا۔ عباسی خلیفہ المستضی بامر اللہ نے جدو‏ں شہدہ دے فضل و کمال د‏‏ی شہرت سنی تاں اُنئيں اک وڈی جاگیر عطاء د‏‏ی تاکہ اوہ یکسوئی دے نال اشاعتِ علم وچ مشغول رہ سکن۔ شہدہ نے اِس جاگیر د‏‏ی آمدنی تو‏ں دریائے دجلہ دے کنارے اک عظیم الشان درس گاہ تعمیر کروائی جس وچ سینکڑاں طلباء تعلیم حاصل کردے سن جنہاں دے اخراجات اوہ خود برداشت کردیاں سن۔ ضعیف العمری تک اوہ علم حدیث وچ مشغول رہيا‏‏‏‏ں۔[۲]

وفات[لکھو]

تقریباً نوے سال تو‏ں ودھ (بلحاظ قمری ہجری) د‏‏ی عمر وچ شہدہ نے 574ھ مطابق 1178ء وچ بغداد وچ وفات پائی۔ نمازِ جنازہ ’’جامع القصر‘‘ (بغداد) وچ اداء کيتی گئی جس وچ عباسی خلیفہ سمیت وڈے وڈے علماء، عمائدین سلطنت، محدثین وی شامل ہوئے۔ مشہور محدث و عالم اِمام ابن جوزی دا بیان اے کہ: ’’شہدہ وڈی صالح تے عبادت گزار خاتون سن۔‘‘ [۳]

حوالے[لکھو]

  1. طالب ہاشمی: دنیائے اسلام د‏‏ی چار سو باکمال خواتین، صفحہ 252۔
  2. طالب ہاشمی: دنیائے اسلام د‏‏ی چار سو باکمال خواتین، صفحہ 252/253۔
  3. طالب ہاشمی: دنیائے اسلام د‏‏ی چار سو باکمال خواتین، صفحہ 253۔