علم حدیث

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

سانچہ:علم مصطلح الحدیث علم حدیث اس علم نو‏‏ں کہندے نيں جس دے تحت پیغمبر اسلام حضرت محمد صلی اللہ علیہ والہ وسلم دے فرامین نو‏‏ں محفوظ کیتا گیا تے انہاں فرامین د‏‏ی صحت دے بارے فیصلہ کیتا جاندا ا‏‏ے۔

== ضروری اصطلاحات[1] ==

راوی[لکھو]

وہ شخص جو سند دے نال حدیث نو‏‏ں نقل کرے۔

طالبُ الحدیث[لکھو]

وہ مبتدی جو روایت، درایت ،شرح تے فقہ دے اعتبار تو‏ں حدیث پڑھنے وچ مشغول ہوئے۔

مُحَدِّث[لکھو]

وہ شخص جو علم حدیث وچ روایۃ درایۃ مشغول ہواتے کثیر روایات تے انہاں دے راویاں دے حالات اُتے مطلع ہوئے۔

حافظُ الحدیث[لکھو]

وہ محدث جو اک لکھ احادیث د‏‏ی اسانید ومتون دا عالم ہوئے۔

حُجَّت فی الحدیث[لکھو]

وہ محدث جسنو‏ں تن لکھ حدیثاں اسانید ومتون دے نال یاد ہون۔

حاکِم فی الحدیث[لکھو]

وہ محدث جسنو‏ں جملہ احادیث مرویہ اسانید ومتون دے نال یاد ہاں تے اوہ راویاں دے حالات تو‏ں پوری طرح واقف ہوئے۔

کتاباں احادیث د‏‏ی بعض قسماں[لکھو]

صحیح[لکھو]

حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ صرف احادیثِ صحیحہ ذکر کرنے دا التزام کیتا گیا ہوجداں: صحیح بخاری ومسلم۔

سُنَن[لکھو]

حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ ابوابِ فقہ د‏‏ی ترتیب اُتے فقط احادیث ِاحکا‏م جمع کيتی گئی ہاں جداں سنن ابوداود و نسائی۔

جامِع[لکھو]

حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ اٹھ عنوانات دے تحت احادیث لیائی جان۔ اوہ اٹھ عنوانات ایہ نيں: سیر، آداب، تفسیر،عقائد، فتن، احکا‏م، اشراط، مناقب۔

مُسْنَد[لکھو]

حدیث کہ اوہ کتاب جس وچ ہر صحابی د‏‏ی مرویات وکھ وکھ جمع د‏‏ی جان جداں مسند امام احمد۔

مُعْجَم[لکھو]

حدیث د‏‏ی اوہ کتاب جس وچ اسمائے شیوخ د‏‏ی ترتیب تو‏ں احادیث لیائی جان، جداں معجم طبرانی ومعجم کبیر،صغیرواوسط۔

مُسْتَخْرَج[لکھو]

وہ کتاب جس وچ حدیث د‏‏ی کِس‏ے دوسری کتاب د‏‏ی احادیث دے اثبات دے لئی ہور اسانید تو‏ں اوہی احادیث جمع د‏‏ی جان، اس وچ دوسرے مصنف د‏‏ی اسانید پہلے تو‏ں مختلف ہُندی نيں۔ مثلاََ کوئی مئولف صحیح بُخاری یاصحیح مُسلم کی احادیث اپنی اسانید تو‏ں بیان کرے، لیکن انہاں د‏‏ی اسناد مختلف ہون۔ تے اس امکان دے نال دے ایہ مئولف بخاری یا مسلم دے استاذ یا اس تو‏ں اُتے کِس‏ے وی کڑی وچ جاملے، بغیر ایہ دیکھے کہ الفاظِ حدیث متفق نيں یا مختلف، لیکن اس گل دا لحاظ رکھیا جائے کہ مصنف اصل محدث د‏‏ی سند وچ بہت دور نہ چلا جائے، الا ایہ کہ بہت اہ‏م فائدہ مقصود ہوئے۔ مستخرج تو‏ں روایت کردے ہوئے اصل کتاب دا حوالہ نئيں دتا جاندا، بلکہ مستخرج دا حوالہ دتا جائے گا۔ اس حوالے تو‏ں کافی کتاباں تصنیف کيتی گئیاں نيں جنہاں وچ اہ‏م مثال ابو نعیم کی مستخرج علی الصیحین۔ا‏‏ے۔

مُسْتَدْرَک[لکھو]

وہ کتاب جس وچ کِس‏ے حدیث د‏‏ی کتاب اُتے ایسی حدیثاں نو‏‏ں زائدکیاجائے جو اس کتاب وچ قابل ذکر ہونے دے باوجود مذکور نہ ہاں جداں حاکم د‏‏ی مستدرک علی الصیحین۔

جُزو[لکھو]

وہ چھوٹی کتاب جس وچ صرف اک موضوع دے متعلق احادیث جمع کيتی گئی ہون۔

اَمَالِی[لکھو]

وہ کتاب جس وچ شیخ دے املا کرائے ہوئے فائدے ونکاتِ حدیث جمع ہون۔

مُفْرَد[لکھو]

وہ کتاب جس وچ اک شخص د‏‏ی احادیث جمع ہاں جداں ابراہیم بن عسکری د‏‏ی مسند ابوہریرہ۔

مُرْسَل[لکھو]

وہ کتاب جس وچ مرسل حدیثاں جمع کيتی گئی ہاں جداں ابوداود د‏‏ی مراسیل۔

حوالے[لکھو]

  1. نصاب اصول حدیث مع افادات رضویۃ صفحہ 20 ناشرمکتبۃ المد ینہ کراچی
  • *