نکی کہانی

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
فائل:Duttenhofer, Luise, Ludwig Tieck (sitzend)۔jpg
جدید چھوٹی کہانی دے جنکاں وچوں اک - لڈوگ ٹک
این ہتھورن رچت ٹوائیس-ٹولڈس ٹیلج دی 13ویں ایڈیشن (1879) دا سرلیکھ صفحہ

نکی کہانی جدید فکشن ساہت دی اک ودھا اے۔ ایہہ عامَ طور تے برتانتک وارتک وچ لکھی جاندی مختصر ساہتی سرجنا ہندی اے۔[۱] نکی کہانی 19 ویں صدی وچ پترکا پرکاشن نال ابھری، چیکھو دے نال اپنی سکھر تک پہنچ گئی، اتے 20ویں صدی دے کلا روپاں وچ اک اہم روپ بن گئی نکی کہانی وچ اک گھٹنا/تجربہ نوں تھوڑے پاتراں راہی پیش کیتا جاندا اے۔ اس وچ کسے تجربہ نوں انسانی حوالہ وچ پیش کیتا جاندا اے۔

نکی کہانی دا مختصر اتہاس[لکھو]

نکی کہانی 19 ویں صدی وچ پترکا پرکاشن نال ابھری، چیکھو نال اپنی سکھر تک پہنچ گئی اتے 20ویں صدی دے کلا روپاں وچ اک اہم روپ بن گئی۔ ولیئم بوئڈ اس دے شروع بارے اس طرحاں دسدا اے:-

آؤ آپاں اک سوچ کردے ہاں۔ انسانی جیون دے شروع ویلے اک قبیلہ دن بھر دیاں ازمائشاں کارن تھکیا ٹٹیا دھونی دوآلے بیٹھا اے۔ دن بھر جو ہویا بیتیا اوہدے بارے چرچہ ہو رہی اے۔ بھجے ماس دیاں چونڈیاں ہوئیاں ہڈیاں ادھر ادھر بڑک رہیاں ہن۔ “تسیں مننا نہیں اج میرے نال کی بیتی۔” اک جنا پورے چٹکھارے لا لا اپنی ہڈّ بیتی سناؤن لئی تیار ہو چکا اے۔ بچے چپّ کرا دتے گئے ہن۔ پورا قبیلہ کہانی سرون کرن لئی دھیان مگن ہو چکیا اے۔ ساریاں نظراں کتھاکار تے مرتکز ہو گئیاں ہن۔ ٹوٹکا اے، من پسند یاداں وچوں اک یاد اے، اک لمکواں ہاس –وینگ اے اتے سوچ دیاں کنسوآں ہن۔ اج جو کہانی اسیں کہندے ہاں اوہدے سارے پرتروپ اس آدی کہانی وچ موجود سن۔[۲]

کہانی دیاں جڑاں ہزاراں سال پرانیاں مذہبی گاتھاواں اتے پرانے دنت کہانیاں تک جاندیاں ہن، پر اجوکے روپ وچ کہانی دا شروع کجھ ہی سماں پہلاں ہویا۔ انگریزی ساہت وچ چوسر دی کہانیاں اتے جلاہیاں دے جیون نال متعلق ڈیلانی دیاں کہانیاں پہلاں توں ملدیاں ہن، پر اصل وچ نکی کہانی دی لوکپراتا 19ویں صدی وچ ودھی۔ پتر - پترکاواں دی قیام اتے جدید جیون دی بھج-دوڑ دے نال کہانی دا ترقی ہویا۔ 18ویں صدی وچ مضمون دے نال سانوں کہانی دے تتّ لپٹے ہوئے ملدے ہن۔ اس پرکار دیاں رچناواں وچ سر راجر د کورلی نال جڑیا سکیچ الیکھنی اے۔ 19ویں صدی وچ سانوں پورے طور تے ترقی یافتہ کہانی ملدی اے۔

کہانی جیون دی اک جھاکی صرف سانوں دندی اے۔ اسدا روپ ناول نالوں مولوں وکھ اے۔ کہانی دی سبھ توں کامیاب تشریح جیون دی اک کاتر اے۔ والٹر سکاٹ اتے ڈکنز نے کہانیاں لکھیاں سن۔ ڈکنز نے اپنا ساہتی جیون ہی ‘سکیچیج بائِ بوج’ نام دی رچنا نال شروع کیتا سی، حالانکہ ایہناں دی اصلی دین ناول دے کھیتر وچ اے۔ ٹرولوپ اتے مسیج گیسکیل نے وی کہانیاں لکھیاں سن، پر کہانی دے سروپرتھم وڈے لکھاری واشنگٹن ارونگ، ناتھینیئل ہتھارن، بریٹ ہارٹ اتے ایڈگر ایلن پو سانوں امریکہ وچ ملدے ہن۔ ارونگ (1783–1859) دی ‘سکیچ بکّ’ عجب کہانیاں دا بھنڈار اے۔ ایہناں وچ سبھ توں کامیاب ‘رپ وان ونکل’ہے۔ ہتھارن (1804–1864) دیاں کہانیاں سانوں پریلوک دے سپنے وکھاندیاں ہن۔ بریٹ ہارٹ (1839–1902) دیاں کہانیاں وچ امریکہ دیاں مغربی بستیاں دے اگڑ دگڑ جیون دا دگفلسفہ اے۔ پو (1809–1849) دنیا دے سبھ توں اتم کہانی لکھاری کہے جاندے ہن۔ اوہناں دی کہانیاں ڈر، سنتاپ اتے حیرانی نال پاٹھک نوں اچمبھت کر دندیاں ہن۔

انگلینڈ وچ سٹیونسن (1850–1894) نے کہانی نوں پروڈھتا حاصل کیتی۔ اوہناں دی ‘مارکھیئم’، ‘ول او د مل’اتے ‘د باٹل امپ’ آدی کہانیاں مشہور ہن۔ ہینری جیمس (1843–1916) ناولاں دے علاوہ کہانی لکھن وچ وی بہت کامیاب سن۔ نفسیات تجزیہ وچ اوہناں دی سفلتا حیران کن سی۔ ایمبروج بیئرس (1842–1913) کومل اتے سنشلشٹ بھاوناواں نوں وئکت کرن وچ بوہت زیادہ کامیاب سن۔ کیتھرین مینسفیلڈ (1889–1923) سکمار پلاں دا چترن برش دیاں ہلکیاں ہلکیاں چھوہاں دے سامان کردی اے۔

20ویں صدی دے سارے وڈے ناولکاراں نے کہانی نوں وی اپنایا۔ ایہہ 19ویں صدی دی پرمپرا وچ ہی اک اگے ول پٹیا ہویا قدم سی۔ ٹامس ہارڈی دی ‘ویسیکس ٹیلس’ دے سامان ایچ جی ویلج، کانرڈ، آرنلڈ بینیٹ، جان گالسوردی، ڈی ایچ لارینس، آلڈس ہکسلے، جیمس جوائس، سامرسیٹ مام آدی نے کئی کامیاب کہانیاں لکھیاں۔

ایچ جی ویلج (1866–1946) سائنسی مضموناں اتے کہانی لکھن وچ سدھہست سن۔ اوہناں دی کتاب ‘سٹوریج آوَ ٹائم اینڈ سپیس’ بہت مشہوری پا چکی اے۔ کانرڈ (1856–1924) پولینڈ نواسی سن، پر انگریزی کہانی ساہت نوں اوہناں دی وڈی دین اے۔ آرنلڈ بینیٹ (1867–1931) پنج قصبیاں دے کھیتری جیون نال متعلق کہانیاں، جویں ‘ٹیلس آوَ د پھائو ٹاؤنس’ لکھدے سن۔ جان گالسوردی (1867–1933) دیاں کہانیاں ڈونگھا انسانی سنویدنا وچ ڈبیاں ہن۔ اوہناں دا کہانی سنگرہ، ‘د کیرون’ انگریزی وچ کہانی دے بوہت زیادہ اچّ پدھر دا سانوں جان پہچان دندا اے۔ ڈی ایچ لارینس (1885–1930) دیاں کہانیاں دا پرواہ مدھم اے اتے اوہ الجھیاں دماغی گتھیاں دے مطالعہ پیش کردیاں ہن۔ اوہناں دا کہانی سنگرہ ‘دِ وومن ہو روڈ اوے’ مشہور اے۔ آلڈس ہکسلے (1894–1963) اپنی کہانیاں وچ انسان دے کردار اتے وینگ بھری چوٹ کردے ہن۔ اوہناں نوں جیون وچ منّ لؤ عقیدت دے لایق کجھ وی نہیں ملدا۔ جیمس جوائس (1882–1941) اپنی کہانیاں ‘ڈبلنرس’ وچ ڈبلن دے شہری جیون دیاں حقیقت پسند جھاکیاں پاٹھک نوں دندے ہن۔ سامرسیٹ مام (1874–1958) اپنی کہانیاں وچ بریٹیش سامراج دے دریڈے اپنویشاں دا جیون وئکت کردے ہن۔ اج دی نکی کہانی انسان کردار دے سوکھمتم روپاں اتے دھیان مرتکز کردی اے۔

حوالے[لکھو]