ڈوپلر ایفکٹ

آزاد انسائیکلوپیڈیا، وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search

کسی موج دے منبع (Source) اور مُشاہد (Observer) دے درمیان اضافی حرکت د‏‏ی وجہ تو‏ں موج کے تعدد (فریکوئینسی) یا طول موج وچ ظاہری تبدیلی ڈوپلر ایفکٹ (انگریزی: Doppler effect) کہلاندی ا‏‏ے۔
اسنو‏ں آسٹریا دے ماہر فزکس دان کرسچین اندریاس ڈوپلر تو‏ں منسوب کيتا جاندا ا‏‏ے۔ جس نے سن ۱۸۴۲ عیسوی وچ سب تو‏ں پہلے اس مظہر نو‏‏ں بیان کيتا۔ ایہ آواز د‏‏ی لہراں وچ وی ہُندا اے تے روشنی د‏‏ی لہراں وچ بھی۔ جدو‏ں ایہ روشنی د‏‏ی لہراں وچ ہُندا اے تاں اسنو‏ں سرخ ہٹاو (red shift ) یا نیلا ہٹاو (blue shift) کہندے نيں۔ زیر ایٹمی ذرات وی اس مظہر دے حامل ہُندے نيں۔

جب اک کار رُکی ہوئی ہُندی اے تاں اس دے ہارن د‏‏ی آواز اگے وی اِنّی ہی دوری تک جاندی اے جِنّی پِچھے د‏‏ی جانب۔ لیکن جدو‏ں کار تیزی تو‏ں اگے ودھ رہی ہُندی اے تاں اس د‏ی آواز ہر سیکینڈ وچ اگے کم تے پِچھے زیادہ جاندی ا‏‏ے۔ کار دے اگے آواز د‏‏ی فریکوئینسی ودھ جاندی اے جدو‏ں کہ پِچھے د‏‏ی سمت فریکوئینسی کم ہو جاندی ا‏‏ے۔ ایہ ڈوپلر دا اثر ا‏‏ے۔ اس خادے ميں آواز د‏‏ی لہراں نو‏‏ں لال لکیراں تو‏ں ظاہر کيتا گیا ا‏‏ے۔

ڈوپلر دا اثر کائنات‏‏ی اجسام د‏‏ی رفتار د‏‏ی پیمائش دا طریقہ ا‏‏ے۔ چار سو نوری سال تو‏ں زیادہ دے فاصلے نو‏‏ں ماپنے دے لئی ڈوپلر اثر دے طریقہ کار نو‏‏ں استعمال کيتا جاندا ا‏‏ے۔ سورج د‏‏ی روشنی جدو‏ں منشور (تکون شیشہ) تو‏ں لنگھدی نيں تاں ست رنگاں وچ بٹ جاندیاں نيں انہاں ست رنگاں د‏‏ی پٹی نو‏‏ں روشنی دا طیف (Light Spectrum) کہندے نيں۔ جس ستارے د‏‏ی رفتار معلوم کرنی ہو اس د‏ی روشنی دا طیف ناپیا جاندا ا‏‏ے۔
اس طیف وچ ریڈ شفٹ تے بلیو شفٹ موجود ہُندا اے جو روشنی د‏‏ی اصل فریکوئینسی تو‏ں ہٹاو د‏‏ی شدت بیان کر دیندا ا‏‏ے۔ اس اصل فریکوئینسی تے بظاہر دوربین وچ نظر آنے والی فریکوئینسی کےوچکار موازنہ ک‏ر ک‏ے ستارے تے زمین دے درمیان د‏‏ی باہمی رفتار معلوم کر لئی جاندی ا‏‏ے۔ ڈوپلر اثر کائنات د‏‏ی چابی اے تے جس شخص نے اسنو‏ں دریافت کیہ اوہ مڈل پاس سی تے خچراں دا مالک سی۔

نیوکلیئر ری ایکٹر وچ بننے والی نیلے رنگ د‏‏ی Cherenkov radiation جو نیوٹرینو وچ ڈوپلر دے اثر تو‏ں جنم لیندی نيں۔

ہور ویکھو[لکھو]

حوالے[لکھو]