کرتارپور لانگھا

وکیپیڈیا توں
Jump to navigation Jump to search
کرتارپور راہداری
Flag of Pakistan.svg Flag of India.png
جگہ ضلع ناروال، کرتارپور، پنجاب، پاکستان
ضلع گرداسپور، پنجاب، بھارت
دیس پاکستان
مالک حکومت پاکستان
مکھ لوک عمران خان
قمر جاوید باجوہ
نوجوت سنگھ سدھو
28 نومبر 2018 (2018-11-28)
موجودہ حالت جزوی عملیاتی

کرتارپور راہداری بھارت تے پاکستان دے مابین مجوزہ سرحدی راہداری اے جو کہ بھارتی پنجاب وچ واقع ڈیرہ بابا نانک صاحب نوں پاکستان دے علاقہ کرتارپور وچ واقع گردوارہ دربار صاحب دی مقدس عبادت گاہ نال منسلک کریگی۔ اس مجوزہ راہداری دا مقصد بھارت دے مذہبی عقیدت منداں نوں پاک بھارت سرحد سے محض 4.7 کلومیٹر دور واقع گردوارہ دربار صاحب دی زیارت کرن وچ آسانی پیدا کرنا اے۔

پاکستان دے وزارت خارجہ دے ترجمان محمد فیصل دا کہنا سی کہ اس راہداری نوں نومبر 2019ء وچ بابا گرو نانک دے 550ویں یوم پیدائش توں پہلے حتمی شکل دتی جائے گی۔[1]

بھارت دے وزیر اعظم نریندر مودی نے اس قدم نوں دیوار برلن دے ڈگن نال تشبیہ دیندے ہوئے کہیا کہ اس منصوبے نال دوناں ملکاں دے وچکار پائی جان والی کشیدگی نوں گھٹ کرن وچ مدد مل سکدی اے۔[2]

پس منظر[لکھو]

2000ء وچ پاکستان نے بھارتی سکھ زائرین نوں مقبرے دی زیارت کرن دے لئی پاسپورٹ یا ویزہ دی پابندیاں ختم کرنے دا اعلان کیتا سی اس لئی سرحد دی بھارتی طرف اک پل دی تعمیر دا عندیہ وی دتا سی۔[3][4][5]

اگست 2018ء وچ پنجاب دے وزیر تے سابق ایم پی سدھو نے اعلان دیا کہ پاکستانی جنرل قمر جاوید باجوہ نے انہاں نوں دسیا اے کہ پاکستان کرتارپور دی راہداری کھول دے گا۔[6]

26 نومبر 2018ء نوں بھارتی نائب صدر ویندائیا نائیڈو نے بھارتی پنجاب دے ضلع گرداسپور دے گاؤں منن وچ ڈیرہ بابا نانک کرتارپور صاحب راہداری دی بنیاد رکھی۔[7]

28 نومبر 2018ء نوں پاکستانی وزیر اعظم عمران خان نے پاکستانی پنجاب دے ضلع نارووال دے قریب کرتارپور گاؤں وچ اس راہداری دی نیہہ رکھی۔[8] اس موقع تےدو بھارتی وزیر ہرسمرت کور بادل تے ہردیپ سنگھ پوری پاکستان وچ موجود سن۔ نوجوت سنگھ سدھو تے امرتسر دے ایم پی گرجیت سنگھ اوجلا وی اس تقریب وچ شامل ہوئے۔[9]


لانگھا[لکھو]

کرتارپور لانگھا (English:Kartarpur Corridor) (اردو: کرتارپور راہداری) گوانڈھی دیساں بھارت اتے پاکستان دے وچکار پیش سرحدی لانگھا اے۔ایہہ سکھ عقیدت منداں لئی گردوارہ ڈیرہ بابا نانک صاحب (پنجاب، بھارت وچ واقع) اتے گرودوارہ دربار صاحب کرتارپور (پنجاب، پاکستان) وچکار کھولھے جان دی تزویز اے۔ اس منصوبہ بندی ماتحت، ایہہ لانگھا بھارت دے مذہبی عقیدت منداں نوں کرتارپور دے گردوارے جو پاکستان-بھارت سرحد توں پاکستان وچ 4.7 کلومیٹر (2.9 میل) اندر ہن، نوں بناں ویزا اجازت لئے توں جان دین دا ارادہ اے۔[10]کرتارپور وکھے گرو نانک دیو نے اپنے جیون دے آخری اٹھاراں ورھے کرت کرکے اپنے فلسفہ نوں حقیقی روپ دتا۔کرتارپور لانگھا صرف آستھا دا معاملہ نہیں اے بلکہ بھارت اتے پاکستان دی ترقی دا لانگھا وی بن سکدا اے۔[11] گرو نانک دے ساڈھے پنج سو سالا پرکاش دہاڑے اتے لانگھا کھلھن نال دوویں پاسیاں دے لوکاں دیاں بھاوناواں دے نال نال مذہبی ستھاناں نال جڑیا ٹورزم وی ترقی یافتہ ہووےگا۔ معاشی سنکٹ نال جوجھ رہے پاکستان اتے بے روزگاری، غریبی تے کھیتی سنکٹ نال جوجھ رہے بھارت لئی وی بھارت-پاک سرحداں موکلیاں کرن لئی راہ کھلھ سکدے ہن۔ [12]

کرتارپور لانگھے نوں پہلی وار 1999 وچ پاکستان اتے بھارت دے وزیر اعظم، نواز شریف اتے اٹل بہاری واجپائی ولوں پیش کیتا گیا سی[13][14]

ایہہ کوریڈور نومبر 2019 وچ گرو نانک دیو دی 550 ویں ورھےگنڈھ توں پہلاں پورا ہو جائیگا۔ بھارت دے وزیر اعظم نرندر مودی نے دوواں ملکاں ولوں اس لانگھے دے کھلھن دی تلنا برلن دی دیوار دے ڈگن نال کردے ہوئے کیہا کہ ایہہ پروجیکٹ دوواں دیساں درمیان تناء نوں گھٹ کرن وچ مدد کر سکدا اے۔[1][15]

سرکھیا خدشے[لکھو]

اس لانگھے بارے بھارت وچ بہت مخالف رائےآں دتیاں گئیاں ہن۔[16][17]کیپٹن امریندر سنگھ نے کیہا کہ جدوں توں پاکستان ولوں کرتارپور صاحب دے لانگھے دی گل چلائی اے ادوں توں پنجاب دے سکھاں دی پاک نال ہمدردی ودھ رہی اے جو کہ چنتا دا موضوع اے۔ اوہناں کیہا کہ اس لانگھے نال پاکستان دی خفیہ ایجنسی نوں پنجاب وچ حالات خراب کراؤن لئی نویں رنگروٹ ملنگے۔[18]

کرتارپور صاحب دی تریخی اہمیت[لکھو]

پنجاب 1947 ء نوں دو حصیاں وچ ونڈیا گیا ۔ پاکستان وچ رہِ رہے سکھ تے ہندو اپنیاں قیمتی جائداداں پاکستان وچ چھڈّ کے بھارت ول تر پئے ۔ سکھ اپنے پراناں نالوں پیارے تریخی اتے مذہبی استھاناں نوں چھڈّ کے بھارت آ وسے ۔ پاکستان وچ سکھاں دے سینکڑے مذہبی اتے تریخی استھان ہن ۔ بابا گرو نانک دی یاد نال جڑیا کرتارپور صاحب دا گرودوارہ اوہناں وچوں اک اے ۔ خالصہ پنتھ پچھلے 71 سالاں توں ہر ویلے ارداس کردا ہویا واہگرو اگے جودڑی کردا رہا ہے-



کرتارپور دا استھان وی اوہناں وچوں اے، جس نالوں پنتھ نوں وچھوڑیا گیا اے ۔ گرو نانک صاحب نے پہلی اداسی توں بعد ہی دیکھ لیا سی کہ جو کجھ اوہ لوکاں نوں پرچار آئے ہن، اس دا ڈریکٹ نشان دین لئی کوئی نہ کوئی ستھان قایم کرنا ضروری اے ۔ تلونڈی اک پاسے سی، گرو جی نے راوی، چناب تے پہاڑی علاقے دے نیڑے کوئی تھاں چنن لئی سوچیا ۔ اس ویلے بابر ایمن آباد توں تاں واپس چلا گیا سی پر اس دا حملہ کوئی آخری حملہ نہیں سی ۔ جرنیلی سڑک دے نیڑے کسے استھان دا اساری کرنا اس جگ-گردی دے زمانے وچ بہتر نہیں سی ۔ کرتارپور دا سارا علاقہ دبیا ہویا اتے پچھڑیا ہویا سی ۔ جس تھاں نوں گرو نانک پاتشاہ نے چنیا، اوہ کلانور دے پرگنے وچ پیندا سی ۔

گرو نانک دیوَ جی دنی چند نوں سرستہ پا کے لاہور توں راوی دے کھبے کنارے دے نال-نال چلدے ہوئے پکھوکے رندھاوے پہنچ کے پنڈ توں باہر اک بوہڑ ہیٹھاں بیٹھ گئے ۔ پکھوکے رندھاوے پنڈ دا گرو جی دا سہرا مولا چونا پٹواری سی اتے اس ویلے ماں سلکھنی جی تے دوویں صاحبزادے وی اتھے ہی رہندے سن ۔ جد مولے چونے نوں پتہ لگا کہ گرو نانک دیوَ جی باہر بوہڑ ہیٹھ فقیری بھیس وچ بیٹھے ہوئے ہن تاں اوہ پنڈ دے چودھری اجتے رندھاوے نوں نال لے کے گرو جی کول آیا اتے بہت ودھ-گھٹ گلاں کیتیاں ۔ پر کجھ دناں بعد گرو صاحب نے کرتارپور وساؤن دا وچار بھائی اجتے رندھاوے نوں دسیا ۔ اوہ نہ صرف خوش ہویا، سگوں کجھ پنڈاں کولوں زمین وی لے دتی ۔ بھائی اجتے رندھاوے نے گرو جی دے نواس واسطے چھیتی ہی کوٹھے پا دتے ۔ اتہاس وچ ذکر اے کہ 13 ماگھ سمت 1572 نوں موڑھی گڈی، اس طرحاں ایہہ جنوری دی 9 طریق سن 1516 ء بندی اے ۔

لاہور دا رہن والا اک کھتری دنی چند کلانور پرگنے دا حاکم سی ۔ اوہ کروڑی مل دے ناں نال وی مشہور سی ۔ اس دے من وچ پہلاں ستگرو جی دے متعلق نفرت سی کہ گھر-گھاٹ چھڈّ کے اک مسلمان مراسی نوں نال لے کے فقیر بن گئے ہن ۔ پہلاں اس نے پنڈ وساؤن دے راہ وچ رکاوٹاں پائیاں پر پھر فلسفہ کرکے عقیدت مند بن گیا ۔ پنڈ دا پٹا لکھا کے اس نے آپ صوبے توں تصدیق کروا لیاندا ۔ جدوں کوٹھے تیار ہو گئے تاں ستگرو جی اتھے اپنے ماپیاں نوں وی لے آئے ۔ بھائی مردانہ وی اپنے سارے پروار نوں کرتارپور لے آیا ۔

کرتارپور وسن ویلے کٹڑ خیالاں دے مسلماناں نے رولا وی پایا اتے کروڑی ملّ سبھ توں موہرے سی ۔ مفتی علی-اد-دین نے ابارتناما حصہ تیجے وچ لکھیا اے کہ 'کروڑی ملّ ایہہ آکھی پھردا سی کہ ایہہ عجیب مہانمرد اے، جس نے ہندو-مسلمان دوواں دے دھرماں وچ ہل چل مچا دتی اے ۔ کڈھ دیو اس نوں اتھوں ۔' پر پھر بعد وچ گرو پاتشاہ دا ہی مرید ہو گیا ۔

کرتارپور دے وسن دے نال ہی تلونڈی دی بہتی وسوں کرتارپور آ گئی ۔ گرو صاحب نے دھرم شالہ بنوائی ۔ بلونڈ جی وی اتھے آ گئے اتے روز کیرتن ہندا ۔ کرتارپور ٹک کے گرو پاتشاہ نے شبد نوں ہی دڑھایا ۔ سویر ویلے جپجی صاحب دا پاٹھ ہندا، دن دے ویلے کرت اتے شام نوں سودر تے آرتی گائی جاندی ۔

منشی سوہن لال دا کہنا اے کہ روحانی امن لئی وکھ-وکھ شہراں تے پنڈاں دے لوکیں گرو دی سیوا وچ حاضر ہندے تے خوشیاں حاصل کردے ۔

کرتارپور وسن توں بعد ہر روز کئیاں سنگتاں پہنچدیاں تے فلسفہ دیدارے کردیاں ۔ پر بھائی گرداس جی نے ویہہ سکھاں دا خاص طور اُتے ذکر کیتا اے، جنہاں نے جیون پدوی پائی ۔ اوہناں وچ بھائی تارو جی، بھائی مولا کیڑ، بھائی پتھا، بھائی کھیڈا، بھائی مردانہ، بھائی راما ڈڈی، بھائی دولت خان، بھائی مالو، بھائی مانگا جی، بھائی کالو کھتری، بھائی بھگتا جاپو، بھائی ونسی، بھائی سیہاں، بھائی گجن اپل، بھائی بھگیرتھ، بھائی اجتا، بابا بڈھا جی، بھائی پھرنا جی اتے بھائی جودھ جی دا ناں آؤندا اے ۔ بھائی گرداس جی نے اس لسٹ راہیں دسیا اے کہ گرو نانک صاحب جی کول ہر جات-پات، ہر دیش، ہر دھرم، ہر پرکار دے لوک آؤندے تے اپدیش حاصل کرکے اپنا جیون سواردے ۔ محسن فانی نے اسے لئی 'دابستانِ مذہب' وچ لکھیا اے کہ 'جو نانک دے راہ ٹر پیندے سن، اوہناں نوں 'کرتاری' کیہا جاندا سی ۔ منن والے اک تاں کرتار واہگرو دے اپاشک ہندے سن، دوجے کرتارپور دی مریادا جا کے اپنے نگراں تے جیون وچ نبھاؤندے سن ۔'

کرتارپور دی مریادا سمجھنی کوئی سوکھا کم نہیں سی ۔ کئی کرتارپور آؤندے گرو جی نوں کھیتاں وچ حل واہندیاں دیکھ کے واپس چلے جاندے ۔ کئی گرو جی نوں گرہستی دیکھ نکّ چڑھاؤندے ۔ اک وار اک سادھوآں دی منڈلی آئی تے اوہناں نے گرو جی دے مٹی وچ لبڑے ہتھ تے سیوکاں نوں لکڑاں پاڑدے، لنگر تیار کردے دیکھ کے کیہا، 'گرو نانک، تسیں تاں جانور پال رکھے ہن ۔' گرو جی نے اتر دین دی تھاں اس ٹولی دے مکھی نوں کجھ دن ہور ٹکن لئی کیہا اتے جد اوہ کجھ دناں بعد واپس جان لگے تاں اس ٹولی دے مکھی نے کیہا کہ، 'نانک جی، تسیں تاں انسان پال رکھے ہن ۔' مہاراج نے کجھ دن ہور رہن لئی کیہا ۔ جدوں پھر جان لگے تاں اوہناں نے کیہا کہ، 'گرو نانک جی، تسیں تاں دیوتے پال رکھے ہن ۔' مہاراج نے کجھ دن ہور ٹکن لئی کیہا ۔ جد اوہ آخری ودائگی لین لگے تاں سارے گرو پاتشاہ دے چرناں اُتے جھک گئے تے اک زبان نال بول اٹھے کہ 'مہاراج، تسیں تاں پرماتما دے روپ پالے ہوئے ہن ۔' بھائی ویر سنگھ نے لکھیا اے کہ 'گرو نانک جگت وچ آیا، سانوں آدمی بنایا ۔ پھر آدمی توں سانوں دیوتا بنا دتا ۔ ساڈا ہن دھرم ایہہ اے کہ دھرم دی کرت کریئے، نام جپیئے اتے ونڈ چھکیئے ۔'

گرو نانک پاتشاہ نے کرتارپور دی دھرتی اُتے انقلاب لیاندا، جدوں پتراں نوں چھڈّ بھائی لہنا جی نوں گرگدی بخشی ۔ اسے دھرتی اُتے گرو نانک پاتشاہ 22 ستمبر، 1539 عیسوی کیلنڈر۔ء نوں جوتی جوت سمائے ۔ آرچر دے کہن مطابق صرف اک گرو نانک جی ہن، جنہاں نے اپنی حیاتی وچ ہی جانشین چنیا اتے اس ذمےّ کم لگایا کہ اوہ اوہناں پاون اصولاں نوں سامبھے تے پرچار کرے ۔

گرو نانک دیوَ جی دے جوتی جوت سماؤن توں بعد کافی جھگڑا ہویا پر ویلے سر نجٹھّ لیا گیا ۔ رابرٹ این۔ کسٹ دا لکھنا اے کہ، 'دنیا وچ کدھرے ایہہ نہیں دیکھیا جا سکدا کہ اکو مرد دا مقبرہ تے سمادھ بنی ہووے تے ایہہ دیوار سانجھی ہووے ۔' مراٹھی ودوان مہیپت نے بھگت لیلامت وچ لکھیا اے کہ 'گرو نانک نورانی سی تے اس دا کوئی پرچھاواں نہیں سی ۔'

نیہہ پتھر[لکھو]

اج 71 سال بعد کرتارپور لانگھے دا نیہہ-پتھر رکھیا جانا اک اہم واقعہ اے ۔ گرو نانک صاحب دا سندیش ہی دوواں دیساں وچکار امن لیاؤن وچ سہائی ہو سکدا اے ۔

حوالے[لکھو]

  1. 1.0 1.1 "Pakistan prime minister to lay foundation stone for Kartarpur corridor on Wednesday". دی ٹائمز آف انڈیا. https://timesofindia.indiatimes.com/india/pakistan-prime-minister-to-lay-foundation-stone-for-kartarpur-corridor-on-wednesday/articleshow/66840380.cms.  سائیٹ غلطی:Invalid <ref> tag; name ":0" defined multiple times with different content
  2. "Pakistan PM Imran Khan to lay foundation stone of Kartarpur corridor today" (in انگریزی). ہندوستان ٹائمز. 2018-11-28. https://www.hindustantimes.com/world-news/pakistan-pm-imran-khan-to-lay-foundation-stone-of-kartarpur-corridor-today/story-jQxLvLWvkDERC43BGXZApO.html. 
  3. "Archived copy". http://punjabnewsline.com/content/terisikhi-welcomes-pakistan-offer-open-kartarpur-sahib-corridor-sikh-pilgrims/21541#. 
  4. "Pakistan ready for corridor". دی ٹائمز آف انڈیا. http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-06-27/chandigarh/28304424_1_gurdwara-kartarpur-sahib-indian-sikh-pakistan-government. Retrieved on 23 اگست 2018. 
  5. "KARTARPUR SAHIB – The Corridor to International Peace". http://kartarpur.com/15-11-2000.htm. Retrieved on 23 اگست 2018. 
  6. "Navjot Singh Sidhu justifies hugging General Bajwa, says he felt love from Pakistan side". دی ٹائمز آف انڈیا. http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/65466276.cms. Retrieved on 23 اگست 2018. 
  7. "Vice President Of India Lays Foundation For Kartarpur Corridor" کرتارپور نوںریڈور اخذ شدہ بتاریخ 26 نومبر 2018
  8. "Lays Foundation For Kartarpur Corridor" ہندوستان ٹائمز اخذ شدہ بتاریخ 28 نومبر 2018
  9. "Kartarpur Corridor Can Be Symbol Of Peace Between India, Pak: Residents". این ڈی ٹی وی. https://www.ndtv.com/india-news/kartarpur-corridor-can-be-symbol-of-peace-between-india-pak-residents-1954541. 
  10. "Kartarpur Corridor: Visa-free pilgrimage route a good confidence-building measure، but thaw in India-Pakistan ties still a mirage – Firstpost". https://www.firstpost.com/india/kartarpur-corridor-visa-free-pilgrimage-route-a-good-confidence-building-measure-but-thaw-in-india-pakistan-ties-still-a-mirage-5645601.html. 
  11. "کرتارپور لانگھے اتے سیاست" (in hi-IN). 2018-12-12. https://www.punjabitribuneonline.com/2018/12/٪e0٪a8٪95٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪a4٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪aa٪e0٪a9٪81٪e0٪a8٪b0-٪e0٪a8٪b2٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪82٪e0٪a8٪98٪e0٪a9٪87-٪e0٪a8٪89٪e0٪a9٪b1٪e0٪a8٪a4٪e0٪a9٪87-٪e0٪a8٪b8٪e0٪a8٪bf٪e0٪a8٪86٪e0٪a8٪b8/. 
  12. "کرتارپور لانگھے اتے سیاست" (in hi-IN). 2018-12-12. https://www.punjabitribuneonline.com/2018/12/٪e0٪a8٪95٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪a4٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪aa٪e0٪a9٪81٪e0٪a8٪b0-٪e0٪a8٪b2٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪82٪e0٪a8٪98٪e0٪a9٪87-٪e0٪a8٪89٪e0٪a9٪b1٪e0٪a8٪a4٪e0٪a9٪87-٪e0٪a8٪b8٪e0٪a8٪bf٪e0٪a8٪86٪e0٪a8٪b8/. 
  13. SGPC demands government to take up Dera Baba Nanak-Gurdwara Kartarpur Sahib corridor issue with Pakistan، The Times of India، 3 جولائی 2012.
  14. "The long road from Kartarpur to peace". 2 دسمبر 2018. https://indianexpress.com/article/india/the-long-road-from-kartarpur-to-peace-india-pakistan-5474399/. 
  15. "Pakistan PM Imran Khan to lay foundation stone of Kartarpur corridor today" (in en). Hindustan Times. 2018-11-28. https://www.hindustantimes.com/world-news/pakistan-pm-imran-khan-to-lay-foundation-stone-of-kartarpur-corridor-today/story-jQxLvLWvkDERC43BGXZApO.html. 
  16. "کرتارپور صاحب دے لانگھے اتے سیاست --- رپدمن سنگھ روپ - sarokar.ca". http://www.sarokar.ca/2015-04-08-03-15-11/2015-05-04-23-41-51/1522-2018-12-09-02-48-00. 
  17. "عمران خان اتے کرتارپور لانگھے دی داستان" (in hi-IN). 2018-12-12. https://www.punjabitribuneonline.com/2018/12/٪e0٪a8٪87٪e0٪a8٪ae٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪a8-٪e0٪a8٪96٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪a8-٪e0٪a8٪85٪e0٪a8٪a4٪e0٪a9٪87-٪e0٪a8٪95٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪a4٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪aa٪e0٪a9٪81٪e0٪a8٪b0-٪e0٪a8٪b2٪e0٪a8٪be/. 
  18. "کرتارپور لانگھا: کیپٹن نے مڑ الاپیا آئیئیسائی دا راگ" (in hi-IN). 2018-12-14. https://www.punjabitribuneonline.com/2018/12/٪e0٪a8٪95٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪a4٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪b0٪e0٪a8٪aa٪e0٪a9٪81٪e0٪a8٪b0-٪e0٪a8٪b2٪e0٪a8٪be٪e0٪a8٪82٪e0٪a8٪98٪e0٪a8٪be-٪e0٪a8٪95٪e0٪a9٪88٪e0٪a8٪aa٪e0٪a8٪9f٪e0٪a8٪a8-٪e0٪a8٪a8٪e0٪a9٪87-٪e0٪a8٪ae/.